Opublikowano dnia 21 kwietnia 1958 r. l ^t2^ 4. »4 ¦wffta, POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40756 KI. 21 c, 59/65 Inz. mgr Aleksy Krylów Opole, Polska Fazoczuly czlon wykonawczy automatyki do sterowania dowolnych rewersyjnych urzadzen napedowych Patent trwa od dnia 16 marca 1957 r.Czlon wykonawczy automatyki sluzy do sa¬ moczynnego sterowania roznych urzadzen rewer¬ syjnych uzywanych w automatyce. W sklad czlo¬ nu jako element zasadniczy wchodza dwa stycz¬ niki z blokada mechaniczna uniemozliwiajaca równoczesne ich zalaczenie ^lbo jeden podwój¬ ny stycznik rewersyjny. Sterowanie polega na wlaczaniu urzadzenia rewersyjnego przez jeden ze styczników w zaleznosci od fazy sygnalu wejsciowego i na czas zalezny od wielkosci tego sygnalu. W szczególnosci przedstawiono na ry¬ sunku urzadzenie rewersyjne zawierajace silnik pradu zmiennego jako element napedowy.Znane dotychczas czlony wykonawcze maja szereg wad wlasciwych poszczególnym ich ro¬ dzajom. W szczególnosci zawieraja one czule .przekazniki o zuzywajacych sie stykach, które obnizaja niezawodnosc i dokladnosc dzialania urzadzen lub posiadaja wzmacniacze magne¬ tyczne (transduktory) o duzych wymiarach wzglednie, wymagaja uzycia lamp elektrono¬ wych lub tyratronów duzej mocy.Wiekszosc czlonów wykonawczych stosowa¬ nych dotychczas w automatyce zawiera scisle okreslony rodzaj silnika lub innego urzadzenia napedowego, które nie moze byc zamienione przez urzadzenie nietypowe dla danego ukladu.Czlon wykonawczy wedlug wynalazku moze sterowac dowolnymi silnikami pradu stalego i pradu zmiennego lub dowolnymi innymi urza¬ dzeniami rewersyjnymi elektrycznymi, elektro¬ mechanicznymi lub innymi, jest pozbawiony wad dotychczas stosowanych urzadzen, prosty w bu¬ dowie i wymagajacy nie skomplikowanych za¬ biegów konserwacyjnych oraz pozwala uzyskac znaczna obnizke kosztów produkcji i w eks¬ ploatacji.W celu uzyskania zadanej szybkosci, doklad¬ nosci dzialania i proporcjonalnosci miedzy wielkoscia sygnalu wejsciowego i dzialaniem czlonu napedowego przy równoczesnym zacho¬ waniu stabilnosci wymaganej w urzadzeniach automatyki zastosowano wzmacniacze magne¬ tyczne, w których obok wewnetrznego dodatnie¬ go sprzezenia zwrotnego wprowadzono silne ujemne sprzezenie zwrotne w postaci krótko¬ trwalych impulsów, W czlonie wykonawczym zostaly uzyte do sterowania urzadzenia nape-dowego dwa styczniki z hlekada ¦ mecMnicaoa UfrielnOzliwlajaca Równoczesne ich zalaczenie, przy, czym wspólczynniki powrotu styczniów • nie maja zasadniczego znaczenia ze w^jAedu na zastosowane w ukladzie ujemne, sfrrzetstlie zwrotne, co znacznie ulatwia budowe i ko^sir- wacje urzadzenia. C^ ^ Sygnal regulacyjny otrzymany w czlonie !«*. miarowym i ewentualnie wzmocniony w czlonie wzmacniajacym urzadzen regulacyjnych lub ste¬ rujacych, nie przeoziawtooyoh na rysunku, zo- staje doprowadzony do zacisków wejsciowych 1 czlonu wykonawczego, a po wzmocnieniu go przez elektronowy wzmacniacz 3 ganila Uzwo¬ jenia sterujace 14, 15, 16 i 11 dwóch wzmacnia* czy magnetycznych 20 i 21. Uzwojenia itanijaoe kazdego wzmacniacza sa polaczone w ten spo¬ sób, ze przeplywy wywolane pradami anodowy* mi obu lamp nawzajem sie znosza a o wystero¬ waniu wzmacniacza decyduje róznica przeply¬ wów.Oporniki 12 i 13 sluza do ustalania punktu pracy na charakterystykach wzmacniaczy mag¬ netycznych oraz regulacji wstepnej czlonu wy¬ konawczego.Transfenaafa* jslctowy « posiada uzwojenie pierwotne 24 zalaczone do sieci pradu zmiennego za pomoca zacisków 8, uzwojenie zarzeniowe 7 sluzace do zasilania wlókna lampy 3 i uzwoje¬ nia anodowe U do zasilania obwodów anodo- wech lampy, kondensatory 9 i 10 sluza do wy¬ gladzania pulsacji prad anodowego.Uzwojenie 25 transformatora 6 wina a, uzwo¬ jeniami mocy 18 1 19 wzmacniaczy magnetycz¬ nych i ukladami prostowników suchych U i 27 tworza obwody wzmacniajace o silnym wew¬ netrznym dodatnim sprzezeniu zwrotnym* które sluza do zasilania cewek styczników 31 i 32 oraz obwodów ujemnego sprzezenia zwrotnego, zlo¬ zonych z uzwojen ujemnego sprzezenia zwrot¬ nego 22 i 23, oporników 28 i 29 oraz styków po¬ mocniczych 35 i 36 styczników 33 i 34.Oporniki 28 i 29 sluza do ustalenia Wielkosci impulsów ujemnego sprzezenia zwrotnego* a tjrm samym reguluja szybkosc powrotu stycznika do polozenia pierwotnego, okreslajac równoczes¬ nie stala czasu oraz czas regulacji calego ukla¬ du. Styki glówne styczników wlaczaja silnik na¬ pedowy 27 do sieci i powoduja jego obrót c szyb¬ koscia zalezna od wielkosci sygnalu wejsciowego i w kierunku zaleznym od fazy tego sygnalu.Sygnal wejsciowy powoduje zwiekszenie pradu anodowego lewej lub prawej polówki lampy 3 w zaleznosci od zgodnosci faz napiecia wejscio¬ wego i napiecia na poszczególnych anodach W przypadku jezeli napiecie wejsciowe ma na przyklad faze zgodna z napieciem na lewej ajfedjlzie laiftpy 3 wzrosnie prad anodowy w uz¬ wojeniach sterujacych 14 i 17, w zwiazku z czym wzmacniacz 20 zostanie wysterowany silnie}, wzrosnie napiecie na cewce 31 stycznika 33, któ¬ ry zadziala i uruchomi silnik napedowy 37 po¬ wodujac jego obrót w kierunku zaleznym od kolejnosci faz sieci i sposobu zalaczenia silnika do sieoL Styki pomocnicze 35 stycznika 33 zamk¬ na równoczesnie obwód ujemnego sprzezenia zwrotnego, co spowoduje zmniejszenie wyste- iuwnnia wmminiecie 20 i ponowne otwwoie styków glównych stycznika 33. Stycznik 34 be¬ dzie mial stale otwarte styki glówne. Dzialanie takie powtarzac sie bedzie tak dlngo, dopóki bedzie istnial sygnal wejsciowy o takiej samej fazie.W przypadku jezeli napiecie wejsciowe bedzie mialo faze przeciwna, zostanie wysterowany silniej wzmacniacz 21, w zwiazku z czym za¬ dziala stycznik 34, co spowoduje obrót silnika 57 w kierunku przeciwnym do poprzedniego.Przy szybkiej zmianie wielkosci i fazy napie¬ cia wejsciowego nastapi hamowanie przeciwpra- dowe i zmiana kierunku obrotów silnika 37. PL