Pierwszenstwo: 25 listopada 1955 r. dla zastrz. 1, 2, 4, 6—8r 12—27 11 stycznia 1956 r. dla zastrz. 5 (Francja) Wynalazek dotyczy sposobu sortowania materia¬ lów stalych wedlug gestosci i (lub) wielkosci cza¬ stek. Wyróznia sie on tym, ze sortowany material wprowadza sie do przewodu sortujacego, przez który przeplywa ciecz lub gaz z predkoscia zawar¬ ta pomiedzy predkosciami granicznymi osiadania poszczególnych rozdzielanych skladników. Jako predkosc graniczna osiadania danego materialu w przewodzie, przez który przeplywa ciecz, nalezy rozumiec predkosc odnosnej cieczy, powyzej któ¬ rej dany material jest definitywnie porywany przez ciecz i ponizej której dany material osiada w postaci wolnowedrujacych skupien. Sposobem wedlug wynalazku, wedlug którego dobiera sie po¬ srednia predkosc przeplywu, skladnik osadzajacy najtrudniej jest poniesiony przez strumien, pod¬ czas gdy skladnik osiadajacy najlatwiej tworzy jedno lub kilka skupien. Takie zachowanie sie dwóch skladników daje moznosc osobnego ich od- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl' ze twórca wynalazku jest Elie Condolios. bioru i wedlug wynalazku przewiduje sie do tego celu specjalne urzadzenie opisane ponizej.Za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku mozna rozdzielac skladniki stale na dwie grupy, a w ra¬ zie potrzeby takze na wiecej grup. W tym ostat¬ nim przypadku wystarczy zmniejszyc predkosc przeplywu przez rozszerzenie strumienia, przysto¬ sowujac ja do kazdego z oddzielanych skladników, tj. dajac tej predkosci w kazdym przypadku war¬ tosc nizsza niz predkosc graniczna osiadania dane- % go skladnika, ale wyzsza niz predkosc graniczna osiadania wszystkich innych skladników miesza¬ niny. W tym celu mozna latwo przewidziec po¬ trzebne kolejne zwiekszenia srednicy przewodu.Sposób wedlug wynalazku stosuje sie tak do sor¬ towania wedlug ciezaru wlasciwego, jak i do sor¬ towania wedlug wielkosci.Przy sortowaniu materialów wedlug ciezaru wla¬ sciwego, rozdzielane materialy wybiera sie wed¬ lug ich podatnosci na przenoszenie przez porywa¬ nie to jest przez skoki podczas przebiegu, jako wlasciwosci posiadane zasadniczo przez wszystkiematerialy o srednicy ziafrha wiekszej niz kilku dzie¬ siatych milimetra. Poniewaz przy przenoszeniu czastek materialów przez porywanie predkosc gra¬ niczna osiadania zalezy tylko od ciezaru wlasciwe¬ go, przeto sposób wedlug wynalazku pozwala na oddzielanie' skladników o róznych ciezarach wlas¬ ciwych w pewnym duzym zakresie wymiarów.Przy sortowaniu materialów wedlug wielkosci ich czastek, dobiera sie rozdzielane, skladniki wed¬ lug ich zdolnosci porywania w zawiesinie, tj. przez wlaczenie sie do strumienia, przenoszacego osrod¬ ka, a wiec wlasciwosci, która posiadaja zasadniczo wszystkie czastki materialów o wielkosci ponizej paru dziesiatych milimetra. Poniewaz przy zawie¬ sinie predkosc graniczna jest funkcja wielkosci ziarn, sposób wedlug wynalazku pozwala na od- dattlanie skladników mieszaniny czastek wedlug ich srednic.Tak przy sortowaniu materialów wedlug ciezaru wlasciwego, jak i wedlug wielkosci czastek, moga byc stosowane rózne urzadzenia do osobnego od¬ dzielania poszczególnych skladników.Przy zasilaniu okresowym produktów surowych, -pszewartaji? sie kierowanie ich do dwóch róznych zbiorników. Skladniki osiadajace najlatwiej a przez to szybko porywane wychodza pierwsze i sa skie¬ rowane do zbiornika pierwszego. Nastepnie sklad¬ niki wychodza pózniej w postaci skupien, które skierowuje sie do nastepnych zbiorników.W odmianie sposobu, dotyczacej zasilania okre¬ sowego produktów surowych, odprowadza sie skladniki osiadajace najlatwiej, przy zastosowaniu klapy w dnie przewodu, otwierajacej sie samo¬ czynnie pod dzialaniem ciezaru tych skladników.Klapa jest osadzona obrotowo dokola osi poziomej i wykazuje pewna tendencje zamykania sie, przy czym klapa moze byc zastapiona odpowiednia szczelina.. Przez odpowiedni rozdzial materialów zasilanych * pomiedzy pare równoleglych przewodów mozna otrzymac odpowiednie dzialanie przy zasilaniu ciaglym, lecz w odmianie moga byc zastosowane ' inne srodki, pozwalajace na zasilanie ciagle jed¬ nym przewodem bez pokrycia dna. ciagla powloka materialu, co mogloby przeszkodzic w otrzymywa¬ niu zadanego rozdzialu. Srodki te polegaja na roz¬ winieciu na dnie przewodu dzialania pomocnicze¬ go przesuwu dzialajacego na kazde skupienie.W przykladowym rozwiazaniu tych srodków przewód otrzymuje znaczne pochylenie, ewentual¬ nie regulowane. Pochylenie to moze byc tak dob¬ rane, aby skupienia materialów przesuwaly sie w kierunku ruchu strumienia, byly nieruchome, lub poruszaly sie przeciwpradowo. Pierwszy sposób stosuje sie, gdy jest duzo skladników osiadajacych latwo, a dwa" pozostale, gdy jest odwrotnie.W innym przykladzie rozwiazania srodków do wywolywania dodatkowych ruchów poszczegól¬ nych skupien rozdzielanych materialów stos\ije sie ruchome dno przewodu, np. w postaci przenosnika tasmowego.Przedmiotem wynalazku jest równiez urzadzenie do wykonywania powyzszego sposobu. Przyklado¬ we rozwiazanie takiego urzadzenia opisano poni¬ zej w zwiazku z rysunkiem, na którym fig. 1 przed¬ stawia czesciowo w przekroju widok z boku urza¬ dzenia sortowniczego wedlug wynalazku, przezna¬ czonego do rozdzielania materialów na trzy rózne frakcje, fig. 2 — widok urzadzenia z góry, fig. 3 — widok schematyczny odmiany urzadzenia, w Której przewód rozdzielajacy dwa skladniki jest pochylony, a skupienia materialów sa porywane strumieniem osrodka, fig. 4 — widok jak na fig. 3, ale w którym skupienie przesuwa sie przeciwpra¬ dowo, fig. 5 — widok podobny jak na fig. 3, gdy skupienia pozostaja na miejscu, fig. 6 — widok schematyczny w przekroju podluznym innego prze¬ wodu sortujacego z ukladem dwóch skupien nie przesuwajacych sie, fig. 7 — widok schematyczny urzadzenia do oddzielania dwóch skladników mi¬ neralów, fig. 8 — widok odmiany urzadzenia na fig. 7, fig. 9 — widok innej odmiany urzadzenia do rozdzialu trzech skladników, fig. 10 i 11 przed¬ stawiaja przekrój podluzny i poprzeczny urzadze¬ nia, którego przewód sortujacy posiada dno w po¬ staci przenosnika tasmowego, fig. 12 przedstawia widok innej odmiany urzadzeniar którego przewód posiada dno poruszane ruchem zwrotnym, fig. 13 — inna jeszcze odmiane urzadzenia, a fig. 14 — widok schematyczny urzadzenia do plukania wegla.W róznych sposobach realizacji, opisanych po¬ nizej, sortowanie wykonuje sie przykladowo wed¬ lug róznicy ciezarów wlasciwych materialów na¬ dajacych sie do posuwu przez porywanie skokowe strumieniem osrodka przenoszacego, ale jest oczy¬ wiste, ze sortowanie w zakresie wynalazku moze byc równiez wykonywane wedlug róznicy wielkos¬ ci ziarn, a wiec materialów tworzacych zawie¬ siny.Grubsze skladniki sortowanych materialów beda odpowiadac skladnikom ciezkim przy rozdziale wedlug róznicy ciezaru wlasciwego, a male sklad¬ niki skladnikom lekkim. — 2 —W rozwiazaniu urzadzenia uwidocznionego na fig. 1 i 2, mieszanina rozdzielanych materialów jest doprowadzana np. za pomoca przenosnika tasmo¬ wego 10 do rozdzielacza obrotowego 11, który kie¬ ruje kolejno pewne ilosci materialu 14 do komór 12 zbiornika zasilajacego 13; wode doprowadza sie przez szereg przewodów 15.Woda moze byc dostarczana, w razie potrzeby, do kazdej z komór 12 przez rury 16 zasilana za posrednictwem rozdzielacza 17 z przewodu glów¬ nego 18.Podczas pracy urzadzenia, woda doplywa do ko¬ mór 12 przy ustalonej szybkosci, a poziom jej w komorze ustala sie samoczynnie na takiej wyso¬ kosci, aby zapewnic przejscie materialów przez ten przewód, miedzy zbiornikiem 13 i wylotem 19 z odnosnego przewodu sortujacego 15.Mieszanine wody i materialu doprowadza sie do pierwszej czesci 20 przewodu 15 o srednicy dobra¬ nej tak, aby predkosc przeplywu byla mniejsza niz predkosc graniczna osiadania skladnika naj¬ ciezszego, który osiada w postaci wolno przesu¬ wajacych sie skupien, podczas gdy dwa inne skladniki mieszaniny pozostaja w zawiesinie i sa porywane strumieniem wody. Skupienie, które w czasie przesuwu pozbywa sie najlzejszych cza¬ stek mieszaniny rodzielanych materialów, dostaje sie do urzadzenia odbiorczego 21, w którym sklad¬ niki najciezsze opadaja do zbiornika 22, skad sa one odprowadzane hydraulicznie za pomoca pom py 23 i rur 24 na halde. Woda do tego transportu jest dostarczana przewodem 25 w odpowiednio re¬ gulowanej ilosci.Tuz za urzadzeniem odbiorczym 21, przewód sor¬ tujacy 15 posiada odcinek 26 o zwiekszonej sred nicy do takiej wartosci, aby predkosc przeplywu zmniejszyla sie do predkosci granicznej osiadania materialu o posrednim ciezarze wlasciwym. Te ma¬ terialy, które w pierwszej czesci 20 przewodu sor¬ tujacego byly porywane, osiadaja w drugiej cze¬ sci 30 przewodu 15 w postaci skupienia, które po¬ suwa sie i w koncu dociera do drugiego urzadze¬ nia odbiorczego 31 podobnego do pierwszego i po siadajacego zbiornik 32 pompe 33, rure odplywowa 34 i rure 35 dostarczajaca wode.Materialy najlzejsze porywane w postaci zawie¬ siny kierowane sa przez wylot 19 przewodu sortu¬ jacego do zbiornika 42, skad pompa 43 wyrzuca je przez rure 44 na halde.Urzadzenie przedstawione na fig. 3, 4 i 5 posiada przewód pochylony i przystosowane jest do sorto¬ wania, materialów zawierajacych dwa. skladniki o róznym ciezarze, wlasciwym. Przewody pochylo¬ ne 50a, 50b, i 50emaja,te sama srednice i sa zasi¬ lane ciecza przez otwory wlotowe 51a, 51b i Slct a sortowane materialy sa doprowadzane przez przewody 52at 52b i 52c w sposób; ciagly lub okre¬ sowo.Predkosc przeplywu cieczy jest regulowana do wartosci ponizej predkosci granicznej osiadania skladnika najciezszego materialów rozdzielanych, który tworzy skupienie 53a, 53b lub 53c, ale wyz¬ szej od predkosci granicznej osiadania skladnika* najlzejszego, który jest porywany strumieniem cie¬ czy do wylotu 54a, 54b lub 54c przewodu sortuja¬ cego. Pod wplywem strumienia cieczy kazde sku¬ pienie ma tendencje przesuwania sie w góre do wylotu przewodu sortujacego.Pochylenie przewodu sortujacego powoduje po¬ slizg skupien do dolu. Przy pochyleniu stosunko¬ wo malym przewodu sortujacego 50a, (fig. 3) zdol¬ nosc mechanicznego poslizgu skupienia 53a jest mniejsza, niz zdolnosc hydraulicznego podnosze¬ nia sie i skupienie 53a jest przesuwane strumie¬ niem cieczy w kierunku zaznaczonym strzalka Fa, ale wolniej niz by sie posuwalo w przegrodzie po¬ ziomym. Poniewaz zasilanie ciecza urzadzenia na fig. 1 i 2 winno byc ciagle, przeto zasilanie sorto¬ wanego materialu winno byc okresowe i obydwa skladniki sortowanych materialów sa wydzielane równiez w sposób okresowy przez wylot 54a ko¬ lejno np. za pomoca uchylnej rynny lub kubelka 55.Przy znacznym pochyleniu przewodu sortujace¬ go 50b (fig. 4) zdolnosc mechanicznego, poslizgu skupienia 53b jest wyzsza niz jego zdolnosc hy¬ drauliczna wznoszenia sie, wskutek czego skupie¬ nie obsuwa sie w kierunku przeciwnym do kierun¬ ku ruchu strumienia cieczy, jak to wskazuje strzal¬ ka Fb. Zasilanie ciecza winno tu byc ciagle. Zale¬ cane jest ciagle zasilanie sortowanym materialem, ale moze byc takze okresowe, a odbiór wydzielo¬ nych materialów odbywa sie przez lej 56 dla ma¬ terialów ciezkich i przy wylocie 54b przewodu sor¬ tujacego dla materialów lekkich.Przy niezbyt sjlnym pochyleniu przewodu sor¬ tujacego 50c (fig. 5) zdolnosc mechanicznego pos¬ lizgu skupienia materialów 53c moze byc prawie równa zdolnosci hydraulicznej i wtedy skupienie pozostaje nieruchome, chociaz podlega ciaglemu dzialaniu strumienia cieczy. Nastepuje wymyw&flfe' skladników lekkich strumieniem cieczy do wylotu 54c, gdzie, sa odprowadzone dowolnym- urza^z*- -3-niem. Skladniki ciezkie zeslizguja sie w dól prze¬ wodu sortujacego i sa odprowadzane przez lej 57, Material moze byc doprowadzony ciagle lub okre¬ sowo w zaleznosci od rodzaju wymaganego sorto¬ wania, przy czym zasilanie ciecza jest wtedy ciagle lub okresowe.Przez zmiane przekroju poprzecznego przewodu sortujacego mozna uzyskac miejscowe zwieksze¬ nie lub zmniejszenie predkosci przeplywu cieczy i w ten sposób przesuw lub podzial miejsc tworze¬ nia sie skupien. Na fig. 6 przedstawiono urzadze¬ nie o duzym stopniu pochylenia przewodu sortu¬ jacego, sluzace do rozdzielania mieszaniny dwóch skladników o róznym ciezarze wlasciwym. Mate¬ rialy doprowadzane sa przez przewód 61 w miej¬ scu przewodu sortujacego 60 o takim przekroju, ze przy danej predkosci przeplywu strumienia, skladnik lekki zostaje porwany, a skladnik ciezki osadza sie i opada na dno przewodu 60, Przed miejscem zasilania sortowanym materialem prze¬ wód sortujacy 60 .posiada zwezenie 62, tworzace lokalne zwiekszenie szybkosci przeplywu strumie¬ nia, powodujace tworzenie sie nieruchomego sku¬ pienia 63 przewaznie materialów ciezkich. Dzieki duzej predkosci przeplywu w tym miejscu, zatrzy¬ ma sie skladniki lekkie, które mogly przesuwac sie do dolnych czesci przewodu 60. Te skladniki wyplukane z masy skupienia, sa porywane stru¬ mieniem cieczy az do rozszerzenia 64 przewodu 60, gdzie wskutek miejscowego zmniejszenia szybkos¬ ci przeplywu osadzaja sie i w tym miejscu tworza nieruchome skupienie 65 zwlaszcza ze skladni¬ ków lekkich. Dzieki znacznemu zmniejszeniu sie predkosci przeplywu w tym miejscu zatrzymuja sie tu skladniki ciezkie, które moga byc porwane w górne czesci urzadzenia*. Skladniki te znajduja sie w strefie szybkosci przeplywu mniejszej, niz wlasciwa predkosc porywania, wobec czego nie anoga przekroczyc krytycznego dla nich progu i opadaja pod dzialaniem wlasnego ciazaru i ze¬ slizguja sie do skupienia znajdujacego sie ponizej, przy czym ziarna ciezkie zeslizguja sie i wpadaja do wylotu 66, Skladniki lekkie odprowadza sie w miejscu67'. ^ Fig. 7 przedstawia urzadzenie wedlug wynalazku do wzbogacania mineralów np. wegla kamiennego.Posiada ono przewód sortujacy 70, zmontowany podobnie jak na fig. 6. Przewód 70 posiada posze¬ rzenie przekroju 71, powodujace spadek predkosci przeplywu i zmniejszenie przekroju 72, powoduja¬ ce zwiekszenie predkosci przeplywu. Ksztalt, dlu gosc i przekrój tych miejsc przewodu 70 sa dosto¬ sowane do rozdzialu skladników wydzielanych.Wzbogacany material doprowadza sie do prze¬ wodu 70 przez wlot 73, znajdujacy sie miedzy stre- fami 71 i 72 z wysokiego zbiornika 74 zasilanego w dowolny sposób, np. za pomoca przenosnika tasmowego 75. Mieszanine materialów mozna do¬ prowadzac do zbiornika 74 na sucho lub zwilzone pewna iloscia wody.Ciecz doprowadza sie do przewodu sortujacego 70 z dolu ze zbiornika 76 o stalym poziomie cie¬ czy, do którego doprowadza sie ja za pomoca pom¬ py 77 ze zbiornika 78. Nastepnie ciecz doprowa¬ dza sie rurka 79 do zbiornika 80 zasilajacego prze¬ wód sortujacy 70 u jego wejscia 81, Nadmiar cie¬ czy ze zbiornika 76 powraca przewodem 82 do zbiornika 78, Ciecz kieruje sie glównie do przewodu sortuja¬ cego 70 i uchodzi przez górny wylot 83 z porwa¬ nymi skladnikami lekkimi, oraz przez wlot 84 do przewodu 85 z porwanymi skladnikami ciezkimi.Skladniki lekkie i ciezkie wzbogacanych mate¬ rialów sa osobno przenoszone do znanego urza¬ dzenia odwadniajacego i odmulajacego, np. do sit wibracyjnych 86 i 87, urzadzen czerpaków lub osadników. Woda wraz ze szlamem, po przejsciu przez sita opada do zbiornika 78, W .przypadku wzbogacania materialów szlamo¬ watych doprowadza sie przez króciec 88 wode czysta i wóde zamulona odprowadza sie ze zbior¬ nika 78 przez króciec 89 w celu otrzymania prze¬ cietnego stezenia mulku w obwodzie sortujacym.Urzadzenie na fig. 8 posiada przewód sortuja¬ cy 90 najlepiej cylindryczny, którego przekrój jest dobrany do rodzaju sortowanego materialu oraz w celu unikniecia powstawania pradów wtórnych i otrzymania najlepszego przeplywu hydrauliczne¬ go. Przewód 90 posiada szesc zmian przekroju w miejscach 91, 92, 93, 94, 95, 96, z których dwa miejsca 91, 92 znajduja sie na dole od wlotu 97 do zasilania sortowanego materialu, a pozostale czte¬ ry miejsca znajduja sie powyzej tego wlotu. W za¬ leznosci od rodzaju przerabianego materialu moze on zawierac rózna liczbe i róznie rozmieszczonych poszerzen przewodu sortujacego. Otrzymuje sie w ten sposób szesc nieruchomych skupien sorto¬ wanych materialów. Cztery skupienia 98 znajduja¬ ce sie w górnej czesci przewodu tworza cztery ko¬ lejne zapory i maja za zadanie zatrzymania sklad¬ ników ciezkich, które moga sie znajdowac w ma¬ lej ilosci w przerabianym materiale. Sortowane materialy doprowadza sie z wysokiego zbiornika i 4 — •*-99 zasilanego okresowo przenosnikiem tasmowym 100 w okreslonych odstepach czasu wystepujacych do formowania sie nieruchomych skupien.Skladniki lekkie, stanowiace odpady, odprowa¬ dza sie przez wylot 101 przewodu do zbiornika osadnikowego 102. W opisanym przykladzie sa one doprowadzane pompa 103 do cyklonu 104, a po od¬ dzieleniu odprowadza sie je z cyklonu przez otwór 105.Oczyszczona ciecz wraca przewodem 106 do zbiornika zasilajacego 107, pracujacego przy sta¬ lym poziomie cieczy. Ciecz ze zbiornika 107 jest doprowadzana przez rurke 108 w regulowanej ilos¬ ci do zbiornika posredniego 109 i nastepnie do przewodu sortujacego 90. Nadmiar cieczy ze zbior¬ nika 107 powraca rura 110 do zbiornika 102.Po wstrzymaniu doprowadzania rozdzielanych materialów zasilanie woda pluczkowa trwa dalej . az do calkowitego wyplukania ze skupien skladni¬ ków lekkich stanowiacych odpady, które czasem moga miec ciezar wlasciwy zblizony do ciezaru wlasciwego produktu koncowego. Po krótszym lub dluzszym okresie czasu sortowania otrzymuje sie wiec w skupieniach produkt o okreslonym cieza¬ rze wlasciwym.Wystarcza teraz zatrzymac przeplyw cieczy w miejscu 111 lub zmniejszyc jej szybkosc przeply¬ wu, aby przerobiony w ten sposób material zsunal sie do leja zbiorczego 112.Takie urzadzenie moze równiez pracowac przy ciaglym doprowadzaniu tak cieczy, jak i materia¬ lu rozdzielanego, ale z odbiorem ciaglym skladni- . ków lekkich i okresowym skladników ciezkich.Sposób dzialania urzadzenia zalezy od rodzaju sor¬ towanych materialów.Urzadzenie wedlug fig. 9 pozwala na sortowanie mieszaniny trzech materialów o róznym ciezarze wlasciwym. Pierwszy jego przewód sortujacy 120 jest zasilany materialami sortowanymi ze zbiorni¬ ka 121 doprowadzanych przenosnikiem tasmowym 122. Ciecz do tego przewodu doprowadza sie przez wlot 123, a skladniki najlzejsze sa odprowadzane przez przewód 124, na sito wstrzasowe 125.Dwa najciezsze skladniki osadzaja sie tworzac skupienia 126 i 127 i opadaja przejsciem 128 do drugiego przewodu sortujacego 130 zasilanego cie¬ cza przez wlot 129, w którym skladniki o posred¬ nim ciezarze wlasciwym sa porywane do wylotu 131 i sa kierowane na sito wibracyjne 132. Sklad¬ niki najciezsze tworza skupienia 133, 134, zanim zeslizgna sie na dól i zostana porwane na sito wibracyjne 138.Zasilanie ciecza dwóch przewodów sortujacych 120 i 130 jest zapewnione "dzieki zastosowaniu wy¬ sokiego zbiornika 139. Zbiornik 140 o stalym po¬ ziomie cieczy, dostarcza ciecz ze stala wydajnos¬ cia przez rure 141 do zbiornika 139. Pompa 142 tlo¬ czy do zbiornika 140 ciecz ze zbiornika 143, który zbiera ciecz przechodzaca przez sita wibracyjne 125 i 132, Latwo jest w takim urzadzeniu zwiekszyc liczbe przewodów sortujacych rozmieszczonych kaskado¬ wo w celu sortowania wiecej niz trzech skladni¬ ków o róznym ciezarze wlasciwym .Przewód sortujacy urzadzenia na fig. 10 i 11 jest poziomy, ale posiada ruchome dno, stanowi on oslone 151 podzielona za pomoca trzech scianek 158 i od dolu zamknieta przenosnikiem tasmowym 152. Wysokosc uzytkowa przewodu miedzy pozio¬ ma scianka górna oslony i przenosnikiem tasmo¬ wym jest zasadniczo jednakowa wzdluz calego przewodu, za wyjatkiem dwóch miejsc, mianowi¬ cie miejsca zasilania woda i sortowanym materia¬ lem, co wyjasnione jest dalej. Przez przewód 153 doprowadza sie wode przy równomiernym doply¬ wie w kierunku strzalki F±, tworzac w przewodzie sortujacym strumien w kierunku, wylotu 154* W polowie dlugosci przewodu znajduje sie lej za¬ sypowy 155 do doprowadzania sortowanego; ma¬ terialu, dostarczanego przenosnikiem 156 (strzalka F2) lub innego urzadzenia zasilajacego, nie stano¬ wiacego przedmiotu wynalazku. Sortowany mate¬ rial moze byc zwilzony pewna iloscia cieczy.Oslona 151 dotyka górnej powierzchni przerio|- nika tasmowego 152 za posrednictwem wystepów gumowych 157. W celu unikniecia tworzenia sie wirów oslona 151 moze byc celowo podzielona na kilka przedzialów za pomoca scianek 158 rozcia¬ gajacych sie na calej lub na czesci dlugosci prze¬ wodu. Nie jest konieczne, aby scianki 158 dotyka¬ ly przenosnika 152.Przenosnik 152 moze byc poruszany ruchem po¬ suwistym wskazanym przez strzalke F3 za pomoca walka napedowego 159 i zwrotnego 159'. Jego gór¬ ne pasmo spoczywa na nie uwidocznionej na ry¬ sunku powierzchni, zapewniajacej jej styk z wy¬ stepami 157. Od strony przeciwpradowej znajduje sie dodatkowa elastyczna zaslona nieruchoma 160, umieszczona pod przewodem 153 i przylegajaca do przenosnika 152.Urzadzenie dziala w sposób nastepujacy. Prze¬ wód 153 jest zasilany woda w sposób ciagly i ze stala wydajnoscia tak, aby predkosc strumienia wody w przewodzie 151 byla wyzsza, niz predkoscwymagana do porywania skladników lekkich, ale mniejsza od szybkosci potrzebnej do porywania skladników ciezkich. Przy wyborze tej predkosci nalezy brac pod uwaga z jednej strony ciezar wla¬ sciwy skladników najlzejszych, a z drugiej strony ciezar wlasciwy skladników najciezszych, które maja byc wydzielone z sortowanego materialu wedlug ciezaru wlasciwego i w koncu do pewne¬ go stopnia predkosc przesuwu tasmy przenosnika.Tasme przenosnika 752 napedza sie tak, aby jej górne pasmo poruszalo sie przeciwpradowo ze sta¬ la mala predkoscia.Za pomoca zasilacza 256 materialy rozdzielane doprowadza sie przewodem 755 w sposób ciagly.Na powierzchni A tasmy przenosnika tworzy sie skupienie materialów, które przez wspóldzialanie strumienia cieczy i ruchu tasmy przenosnika jest stale spulchniane oraz wyplukiwane w kierunku strzalek F4, Skladniki najlzejsze sa porywane stru¬ mieniem cieczy do góry na miesce B. Skladniki najciezsze sa przenoszone na tasmie wbrew dzia¬ laniu strumienia cieczy w kierunku F^ Przechodza one slaba zapora, jaka stanowi zaslonka 160 i sa odbierane w miejscu C wraz ze slabym strumie¬ niem wody przeciekajacej pod ta zaslona.Fig. 12 przedstawia inna odmiane urzadzenia, którego przewód sortujacy posiada dno poruszane ruchem zwrotnym. Sklada sie ono z oslony o trzech sciankach, wlotu 753 do doprowadzania wody pod cisnieniem i przewodu 755 do doprowadzania ma¬ terialów rozdzielanych. Oslona jest podzielona na kilka przedzialów tak, jak w urzadzeniu na fig. 10, 11. Spoczywa ona na dnie 767 za posrednictwem nie pokazanych na rysunku miekkich elastycz¬ nych, np. gumowych zlaczy. Dno jest polaczone z mechanizmem 162 nadajacym mu ruch zwrotny analogiczny jak w stolach wstrzasowych. Ruch ten nadaje sie tak, -aby ciala stale spoczywajace na dnie mialy tendencje do posuwania sie przez tar¬ cie w kierunku przeciwpradowym, podczas gdy w w kierunku przeciwnym ich bezwladnosc sprze¬ ciwiala sie ruchowi. Dno 7ó7 przewodu moze po¬ siadac pewna liczbe wzniesien 767', Na koncu przeciwpradowym przewodu jest przewidziany lej 763 do odprowadzania skladników ciezkich.Urzadzenie uwidocznione na fig. 12 dziala w sposób nastepujacy: Dnu 767 nadaje sie impulsy zwrotne i wlotem 753 zasila sie urzadzenie woda w sposób ciagly o okreslonej ilosci w kierunku strzalki Fi. Przewodem 755. doprowadza sie roz¬ dzielane materialy stale, które tworza z biegiem pewne skupienia poruszane w kierunku strzalek F4. Dzieki takiemu ruchowi wydostaja sie z niego skladniki lekkie, porywane nastepnie strumieniem wody, a skladniki ciezkie osiadajace na dnie 767 przewodu otrzymuja ruch w kierunku punktu od¬ bioru 763, skad moga byc odprowadzane (strzalka F5) w sposób ciagly lub okresowo. Skladniki ciez¬ kie sa przesuwane ponad wzniesieniami 16V, któ¬ rych zadaniem jest ulatwienie porwania przez stru¬ mien wody skladników lekkich.No fig. 13 przedstawiono inna odmiane urzadze¬ nia którego przewód sortujacy posiada dno w po¬ staci przenosnika tasmowego jak w urzadzeniu na fig. 10. Wyróznia sie ono tym, ze jego przewód sortujacy posiada wieksza dlugosc i zwiekszenie przekroju w miejscu 764, które powoduje zmniej¬ szenie predkosci przeplywu strumienia w takim stopniu, ze tworzy sie w miejscu D drugie skupie¬ nie powodujace powtórne wyplukiwanie skladni¬ ków lekkich w kierunku strzalki F6, Z tego drugie¬ go skupienia wydzielaja sie u dolu skladniki ciez¬ kie, które sa przenoszone na przenosniku do sku¬ pienia pierwszego utworzonego na poziomie A, po fczym towarzysza innym skladnikom ciezkim kiero¬ wanym przeciwpradowo na przenosniku (strzalki F3). W przypadku stosowania materialu trudnego do sortowania mozna zastosowac w paru miejscach przewodu odpowiednie powiekszenia przekroju, powodujace tworzenie sie paru przeplukiwanych skupien. Mozna równiez w czesci przeciwpradowej przeplukiwac skupienia skladników ciezkich przez miejscowe zmniejszenie przekroju przewodu. Przy okreslaniu przekrojów (przeciwpradowych i z pra¬ dem) mozna stosowac dla danego skupienia mniej¬ sze róznice ciezarów wlasciwych rozdzialu niz róz¬ nica rozdzialu w skupieniu poprzedzajacym. Sklad¬ niki o ciezarze wlasciwym posrednim sa w ten sposób czesciowo zawracane, co zwieksza doklad¬ nosc sortowania.Tasma przenosnika w poblizu wlotu 753 przebie¬ ga pochylo za pomoca dwóch walków 765, 765' tak, aby skladniki ciezkie byly przesuwane po¬ nad poziom wody. W tym celu walek 765 posiada powloke elastyczna i rowki podluzne, pozwalajace na przejscie skladników w kawalkach przenoszo¬ nych na przenosniku.Na fig. 14 uwidoczniono przykladowo urzadze¬ nie wedlug wynalazku, sluzace do plukania wegla.Wegiel jest doprowadzany zasilaczem 756 do leja zasypowego 755. Jest on przesuwany z miejsca 154 na sito wibracyjne 766 i mokry wegiel bez mulu jest usuwany w miejscu 168. Woda i szlam sa przenoszone w kierunku strzalki F7 strumieniem -6-swiezej wódy doprowadzonej w miejscu 172. Ten strumien porywa lupek i doprowadza go na sito wibracyjne 167 skad wydziela sie go w miejscu IW. Woda i szlam dostaja sie do zbiornika specjal¬ nego lub tego samego zbiornika 170, do którego splywa woda ze szlamem z obwodu pluczkowego.Woda ze zbiornika 170 jest tloczona za pomoca pompy odsrodkowej 176 o stalej lecz nastawnej wydajnosci przez rure 175 w kierunku strzalki F$ do zbiornika 153. Regulacje zasilania woda calego urzadzenia zapewnia zawór plywakowy 173, slu¬ zacy do kierowania do rury 175 wody przez rure 174 tak, aby poziom wody w zbiorniku 170 byl sta¬ ly. Czesc szlamu zawartego w wodzie doprowadza¬ nej do zbiornika 170 osiada na dnie tego zbiornika i zostaje przerobiona w inny sposób. PL