V A T E V Opublikowano dnta 10 grudnia 1957 r« 0-oyi/r aa V j 1 'rK-^.i ¦ .' centowego j POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ 7 ha OPIS PATENTOWY ^£ ^^J Nr40371 KI ?1 e, 32-^ Zaklady Wytwórcze Aparatury Niskiego Napiecia A-11 *) Lódz, Polska Przyrzqd do sprawdzania i ustalania liczby zwojów w cewce Patent trwa od dnia 10 marca 1956 r.Wynalazek dotyczy przyrzadu do okreslania, czy liczba zwojów w wykonanej cewce jest wlasciwa.Liczbe zwojów w cewce mozna okreslac róz¬ nymi metodami.Jedna z nich polega na mierzeniu opornosci cewki i wyliczaniu liczby zwojów na podstawie znanego przekroju drutu i jego opornosci wlas¬ ciwej. Podawane w tabelach dane o opornosci wlasciwej drutu nawojowego dotycza opornosci drutu z metalu wzorcowego, tymczasem prak¬ tycznie opornosc wlasciwa drutu nawojowego znacznie odbiega od tych danych, wskutek cze¬ go metoda ta prowadzi do wyników blednych.Aby otrzymac dokladniejsze wyniki konieczne jest dorazne sprawdzanie opornosci wlasciwej drutu nawojowego co jest bardzo klopotliwe.Metoda ta wymaga dlugich obliczen.Inna znana metoda polega na tym, ze badana *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. Jerzy Kronenberg. cewke naklada sie na rdzen, w którym wzbudza sie strumien elektromagnetyczny i mierzy sie napiecie powstajace na zaciskach cewki badanej.Wskutek niejednakowych rozproszen pola w cewce badanej i cewce wzbudzajacej, wywola¬ nych róznica wymiarów geometrycznych tych cewek i ewentualna niesymetria w umieszcze¬ niu tych cewek na rdzeniu otrzymane wyniki nie sa dokladne. Scislosc wyników pogarsza sie przy tym przez to, ze pomiaru dokonuje sie przy wlaczeniu w obwód woltomierza, który wskutek niedostatecznie duzej swej opornosci wskazuje raczej napiecie, a nie sile elektromotoryczna cewki.Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do ustalania liczby zwojów w cewce badanej przez kompensacje sil elektromotorycznych cewki ba¬ danej i cewki wzorcowej, w których sily elek¬ tromotoryczne sa wzbudzane przez strumien elektromagnetyczny wytwarzany za pomoca przesuwnej cewki wzbudzajacej umieszczonej razem z cewka badana i cewka wzorcowa na wspólnym rdzeniu., Przyrzad wedlug wynalazku jest uwidocznio¬ ny na rysunku schematycznym, na którym fig. 1 przedstawia ideowy schemat urzadzenia, a fig. 2 — szczegól skali pomiarowej.Przyrzad posiada rdzen zamkniety, wykonany z blach transformatorowych, skladajacy sie ze slupków 1 i 2, jarzma 3 i odejmowanej zwory 4.Na jarzmo 3 nalozona jest cewka wzbudzajaca 5 zasilana z sieci pradu zmiennego, za pomoca przewodów zaopatrzonych w wylacznik 6. Cew¬ ka 5 moze byc przesuwana wzdluz jarzma 3 za pomoca sruby pociagowej 7, zaopatrzonej w pokretke 8.Na slupek 1 naklada sie cewke wzorcowa 9, a na slupek 2 cewke badana lo. Konce cewek 9 i 10 laczy sie z przewodami gietkimi 12 za po¬ moca zacisków zabkowych 11. Cewki 9 i 10 sa ze soba polaczone pfzeciwsÓbhie. W ich ótrtórod wlacza sie mikroamperomierz magnetoelektrycz- ttf 13 poprze* prostownik stykowy 14. Mikro¬ amperomierz, w celu otrzymania zmiany jego czulosci, jest bocznikowany za* pomoca oborni¬ ków 15 o róznej opornosci, wylaczanych stop¬ niowo z obwodu za pomoca przycisku guziko¬ wego 16.Z przesuwna cewka wzbudzajaca 5 zwiazana jest wskazówka 17; przesuwajaca sife wzdluz skali 18. Skala 18 jest osadzona przesuwnie na plytce wsporczej 19 i jest zaopatrzona w dwu¬ kierunkowa podzialke procentowa 20 z umiesz¬ czonymi po jednej stronie punktu zerowego toaftósciami dodatnimi, a po drufiej tijertmyhii.W celu wyprowadzenia wskazan mikroampe¬ romierza 13 z obszaru jego najmniejszej czu¬ losci, cewki 9 i 10 sa nakladane na wsporniki 21 i 22 umieszczone na róznych poziomach na slupkach i i 2, co powoduje asymetrie ukladu elektromagnetycznego.Sposób poslugiwania sie przyrzadem wedlug Wynalazku opisano* ponizej. Po odjeciu zwory 4, na obydwa slupki 1 i 2 naklada sie dwie scisle jednakowe ceWki wzorcowe i nastepnie po zam¬ knieciu zwdfy 4 i polaczeniu koncówek cewek przeciwsobnie, co sie poznaje po braku odchy¬ lania sie wskazówki mikroamperomierza 13 bez naciskania na przycisk 16, naciska sie na przy¬ cisk 16 i obracajac pokretka 8 sprowadza sie wskazanie mikroamperomierza 13 do jak naj¬ mniejszej wartosci. Nastepnie przesuwa sie ska¬ le 18 ustawiajac jej punkt zerowy pod wska¬ zówka 17; W ten sposób ustalony zostaje punkt zerowy wskazan przyrzadu przy danej cewee wzorcowej umieszczonej na slupku 1.Po zamianie cewki wzorcowej umieszczonej na slupku 2 na cewke badana sprawdza sie przeciwsobnosc polaczen. Naciskajac stopniowo na przycisk 16 za pomoca pokretki 8 doprowa¬ dza sie wskazania mikroamperomierza 13 do jak najmniejszego wychylenia i odczytuje przy tym wskazania wskazówki 17 na skali 18 od razu w procentowej róznicy liczby zwojów po¬ miedzy liczba zwojów cewki wzorcowej a liczba zwojów cewki badanej, przy czym znak + lub — na podzialce wskazuje czy liczba zwojów w cew¬ ce badanej jest wieksza czy tez mniejsza od liczby zwojów w cewce wzorcowej.Stosowane cewki wzorcowe powinny posiadac scisle okfeslbna i jednakowa liczbe zwojów, a kazda cewke badana nalezy przed tym spraw¬ dzic na brak zwojów zwartych.Dokladnosc wskazan przyrzadu wedlug wyna¬ lazku jest duza. Na przyklad przy cewce o 3000 zwojów dokladnosc wynosi ± 0,25%, czyli ± 8 zwojów, a przy cewce o 10 000 zwojów doklad¬ nosc wynosi ± 0.75% czyli ± 75 zwojów. PL