Opublikowano dnia 7 stycznia 1958 r. to uma^ 4 w* POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LODOWEJ OPIS PATENTOWY Nf 40144 KI. 42 n, 11/50 Wladyslaw Zóltowski "VtTarszawa\ Polska Przgrzad do plastgcznego przedstawiania zmian rzutów Patent trwa od dnia 30 czerwca 1955' r.Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do pla¬ stycznego przedstawiania zmian rzutów punktu, odcinka prostej i plaszczyzny wzgledem trzech plaszczyzn rzutowych.Przyrzad przeznaczony jest jako pomoc przy nauczaniu rysunków w szkolach zawodowych i plastycznych. Sklada sie on z trzech przecina¬ jacych sie plaszczyzn rzutowych wzajemnie do siebie prostopadlych, a to plaszczyzny pionowej, plaszczyzny poziomej i plaszczyzny bocznej, mie¬ dzy którymi w przestrzeni otwartej znajduje sie punkt (kulka) odcinek prostej lub plaszczyzna, podlegajaca1 rzutowaniu. Pozostala czesc apara¬ tury jest obudowana.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony ty¬ tulem przykladu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przyrzad do plastycznego przedsta¬ wiania1 zmian rzutów punktu (kulki), fig. 2 — zmian rzutów odcinka linii prostej, a fig. 3 — zmian rzutów wycinka plaszczyzny.Przyrzad do plastycznego przedstawiania zmian rzutów punktu (kulki) (fig. 1) zawiera kulke Z0 (punkt) umocowaaa na dzwigni 1, osadzonej wah- liwie na osi 10, polaczonej z plaszczyzna pozio¬ ma II, obok i równolegle do przeciecia sie plasz¬ czyzny I z plaszczyzna II. Na osi 10 osadzona1 jest równiez dzwignia 2, na koncu której znaj¬ duje sie krazek 18. Os 10 w przedluzeniu prze¬ chodzi przez plaszczyzne boczna III* a na jej koncu zewnetrznym umocowana jest galka na¬ stawna 34, za poruszeniem której uruchamia1 sie caly przyrzad. Od punktu 20 wyprowadzany jest pret 9, prostopadly do plaszczyzny III, na koncu którego osadzony jest plaski krazek 18, który przedstawia boczny rzut kulki (punktu) 20. Kra¬ zek 18 jest przytwierdzony równiez do dzwigni 2.Z punktu 20 wyprowadzony jest lacznikowy pret 12 — prostopadly do plaszczyzny I oraz pret 15 — prostopadly do plaszczyzny II. Prety lacz¬ nikowe 12 i 15 przechodza przez szczeliny 14 i 13 i przez krazki 19 i 21, które przedstawiaja od¬ powiednie rzuty kuiki (punktu) 20. Koniec preta 12 jest polaczony przegubowo z dzwignia 3 osa¬ dzona wahliwie na osi 7, znajdujacej sie w obu¬ dowie poza plaszczyzna pionowa i. Na drugim koncu osi 7 znajduje sie dzwignia 4 i konce oby¬ dwu tych dzwigni sa polaczone pretem usztyw¬ niajacym 8. Prócz tego górny koniec dzwigni 4 jest polaczony pretem lacznikowym li z kraz¬ kiem 18 jako rzutem bocznym kulki 20.Koniec preta lacznikowego 15, po przejsciu przez krazek 21, z którym jest osadzony prze¬ suwnie w szczelinie 13, laczy sie przegubowo z koncem dzwigni 5, osadzonej obrotowo na osi 17, przymocowanej do plaszczyzny pionowej I pod plaszczyzna pozioma II. Na drugim koncu osi 17 osadzona jest obrotowo dzwignia 6, której koniec jest polaczony przegubowo pretem laczni¬ kowym 16 z krazkiem 18.Przez pokrecenie galka nastsfwna 34 obraca sie os 10 wraz z dzwignia liz kulka 20 (punktem), która uruchamia prety lacznikowe 12 i 15, wsku¬ tek czego prety te przesuwaja sie w szczelinach 13 i 14 w dwóch kierunkach kazdy, -pociagajac za soba krazki 19 i 21, bedace rzutami pionowym i poziomym kulki (punktu) 20. Jednoczesnie kul¬ ika ta za pomoca preta 9 przesuwa krazek 18 po plaszczyznie III, bedacy rzutem bocznym kulki (punktu) 20. W ten sposób wraz z kulka 20 prze- suwaja sie wszystkie trzy krazki 18, 19 i 21, przedstawiajace jej rzuty.Przyrzad do plastycznego przedstawiania zmian rzutów odcinka linii prostej (fig. 2), w którym w przestrzeni zawartej miedzy trzema przecina, jacymi sie plaszczyznami wzajemnie do siebie prostopadlymi, znsfjduje sie odcinek prostej 22 w postaci plaskiego preta równoleglego do plasz¬ czyzny .bocznej III, osadzony na osi obrotowej 10, prostopadlej do plaszczyzny bocznej, z galka obrotowa 34 na koncu, po zewnetrznej stronie plaszczyzny bocznej 117. Na osi 10 przy samej plaszczyznie III jest trwale osadzony plaski pret 23 równolegly *do odcinka prostej 22, a który przedstawia rzut odcinka prostej 22 na plasz¬ czyzne boczna III.Z obydwóch konców odcinka prostej 22 wyprowadzone sa prety lacznikowe 24, 25 pro¬ stopadle do plaszczyzny pionowej I, a przecho¬ dzace przez znajdujaca sie w niej' szczeline 26, laczace prosta 22 z dwuramienna dzwignia 27, osadzona wahliwie na osi 40, z tylu za plasz¬ czyzna pionowa I. Na polaczonych z dzwignia 27 pretach 24, 25 od strony odcinka prostej osadzo¬ ne sa suwaki 28, 29 poruszajace sie wraz z pre¬ tami 24, 25 wzdluz szczeliny 26. Na1 koncu dzwigni 27 umocowana jest sprezyna srubowa 30, do której przytwierdzona jest podwójna tas¬ ma1 31, przechodzaca przez poprzeczna szczeli¬ ne 45, w plaszczyznie I. Po zewnetrznej stronie plaszczyzny I, obok szczeliny 45, znajduja sie krazki 32 prowadzace tasmy 31. Prócz tego z oby¬ dwóch konców prostej' 22 spuszczone sa prety 39—41 prostopadle do plaszczyzny poziomej II i przechodzace przez szczeline 37, a które sa przy¬ mocowane do konców ramion dzwigni 35 dwu- ralniennej, umocowanej pod plaszczyzna pozio¬ ma 71.Do dzwigni 35 jest przymocowana sprezyna srubowa 36, do której przymocowana jest pod¬ wójna tasma 43, przechodzaca przez poprzecz¬ na szczeline 46 w plaszczyznie poziomej 71.Suwaki 33 i 38 sa osadzone na pretach 39— 41 i przesuwaja sie wraz z nimi w szczelinie 37.Przez pokrecenie galki 34 obraca sie os 10, a wraz z nia odcinek prostej 22 orala pret 23, bedacy rzutem prostej 22 na plaszczyzne bocz¬ na 777. Odcinek prostej 22 obracajac sie.uru¬ chamia prety 24, 25 oraz dzwignie 27y sprezyne srubowa 30 i tasme 31. Prety 24, 25 pociagane sa przez prosta 22, a jednoczesnie slizgaja sie w szczelinie 26 powodujac przesuniecie sie su¬ waków 28 i 29, które ciagna lub zwalniaja ta¬ sme 31, wskutek czego rzut prostej 22 na pla¬ szczyzne 7 wydluza sie lub skraca. To samo dzieje sie na plaszczyznie poziomej 77. Odcinek prostej 22 obracajac sie uruchamia prety laczni¬ kowe 39—41 wraz z nimi dzwignie 35, sprezyne srubowa 36 i tasmy 43. Prety 39—41 pociagane przez prosta 22, przesuwaja sie w szczelinie 37 pociagajac suwaki 33, 38, które zsuwaja sie lub rozsuwaja skrecajac lub wydluzajac rzut pro¬ stej 22 na plaszczyzne pozioma 77.Przez pokrecenie wiec galki 34 zmienia sie polozenie odcinka prostej 22, który pociagajac i zsuwajac lub rozsuwajac prety lacznikowe, a wraz z nimi suwaki, zmienia wielkosc rzutów odcinka1 prostej na plaszczyzny rzutowe.Sprezyny srubowe 30 i 36 sluza jedynie do trzymania tasm w stanie naprezonym.Przyrzad do plastycznego przedstawiania zmian rzutów plaszczyzny (fig. 3), w którym w przestrzeni zawartej miedzy trzema przecina¬ jacymi sie plaszczyznami rzutowymi, wzajemnie do siebie prostopadlymi, znajduje sie wycinek plaszczyzny 50, w polozeniu prostopadlym do plaszczyzny bocznej 777. Wycinek plaszczyzny 50 osadzony jest obrotowo na osi 10, na koncu któ¬ rej po zewnetrznej stronie plaszczyzny 777, znaj¬ duje sie galka nastawna 34. Z górnej i dolnej krawedzi plaszczyzny 50 wyprowadzone sa pre¬ ty 52 i 53 prostopadle do plaszczyzny 777, konce których sa polaczone plaskim pretem 54, osa¬ dzonym na osi 10, który przedstawia rzut bocz¬ ny plaszczyzny 50. Z krawedzi tej plaszczyzny sa przeprowadzone prety 55, 56, 57, 58, prosto¬ padle do plaszczyzny pionowej' 7 i polaczone z nia przegubowo. Prety te przechodza przez szczeliny 59, 60 i polaczone sa z dwuramiennymi dzwig-niami 61 i 62. Z krawedzi plaszczyzny 50 wy¬ chodza równiez prely 551, 561, 571, 58*, prosto¬ padle do plaszczyzny poziomej II i przechodza¬ ce przez znajdujace sie w niej szczeliny 64, 641, a polaczone przegubowo z odnosnymi koncami podwojonej dzwigni dwuramiennej 65,66. W szcze¬ linach 59, 60 w plaszczyznie I osadzone sa prze¬ suwnie suwaki 67, 68, 69, 70, przez które prze¬ chodza prety 55, 56, 57, 58. W szczelinach 64, 641 w plaszczyznie poziomej II, osadzone sa przesuwnie suwaki 71, 72, 73, 74, przez które przechodza prety 55K 56l, 571, 581. W plaszczy¬ znie pionowej I na polowie dlugosci szczeliny 59 i 60, przeprowadzona jest pozioma szczelina 75. Równiez w plaszczyznie poziomej' II, w po¬ lowie dlugosci szczelin 64, 641, znajduje sie po¬ przeczna szczelina 76, w któuej znajduja sie wa¬ leczki 77.Do suwaków 71, 72 przymocowany jest ko¬ niec tasmy 78, która1 opiera sie na waleczku 77 i przechodzi przez szczeline 76, nastepnie owi¬ ja sie wokolo walka 79 i wraca przez drugi waleczek 77, po czym drugi koniec tasmy 78 przymocowany jest do suwaków 73, 74. Do walka 79 przytwierdzona jest sprezyna srubo¬ wa 81, umocowana na precie 82, laczacym obie dzwignie 65, 66. Przez obrót galki 34 obraca sie os 10, a wraz z nia wycinek plaszczyzny 50 oraz jej' rzut boczny 54. Plaszczyzna 50 obraca¬ jac sie uruchamia za posrednictwem dzwigni lacznikowych 551, 561, 571, i 581 dzwignie 65, 66, a jednoczesnie dzwignie lacznikowe zblizaja sie do siebie, przesuwajac w szczelinach do srodka suwaki 71, 72, 73, 74, wskutek czego zmniejsza sie powierzchnia tasmy 78, a wiec rzut plasz¬ czyzny 50 na plaszczyzne pozioma II. W tym czasie konce dzwigni 65, 66 wraz z pretem 82 opuszczaja sie, wskutek czego sprezyna 81 cia¬ gnie w dól walek 79 i równoczesnie sciaga tas¬ me 78, która w ten sposób pozostaje naciagnie¬ ta miedzy suwakami. Obracajac galke 34 w przeciwnym kierunku, obraca sie tez plaszczyz¬ na 50, pociagajac prety usztywniajace wraz z suwakami, które przesuwaja sie w szczelinach w kierunku ich konców i pociagaja w ten spo¬ sób tasme w obydwóch kierunkach. Prety usztywniajace poruszajace sie obracaja dzwig¬ nie 65, 66, przy czym pret 82 wraz z sprezyna srubowa 81 podnosi sie i zwalnia tasme. W ten sposób wraz z obrotem plaszczyzny 50 zsuwa sie luz rozsuwa tasma 78 na plaszczyznie poziomej II, która jest rzutem poziomym wycinka plasz¬ czyzny 50. W identyczny sposób, przy obrocie plaszczyzny 50 przez uruchomienie pretów lacza¬ cych 55, 56, 57, 58 obracaja sie dzwignie 61, 62, a wraz z nimi zsuwa sie i rozsuwa w szczelinach 59, 60 tasma {nie uwidoczniona na rysunku) przedstawiajaca pionowy rzut wycinka plaszczy¬ zny 50. PL