Opublikowano dnia 30 pazdziernika 1957 r.C-fl^ «; 09.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40074 Biuro Projektoujania „Metropiojekt" *) Warszawa* Polska KI. 08 b, e/20 8H as/oz Wtórng zegar elektrpczng ze wskazaniami sekundoirnjni Patent trwa od dnia 21 grudnia 1955 r.Przedmiotem wynalazku jest wtórny zegar elektryczny zaopatrzony w piecio-sekundowe wskazniki swietlne oraz w uklad sterujacy, slu¬ zacy do podawania czasu z dokladnoscia piecio- sekundowa. Zastosowanie wskazników swietl¬ nych eliminuje trudnosci zwiazane z wykonaniem urzadzen mechanicznych, amortyzujacych bez¬ wladnosc wskazówek sekundowych, w przypad¬ kach stosowania wiekszych tarcz zegarowych.Zaleta wynalazku jest to, ze pozwala on kaz¬ dy wtórny zegar elektryczny o wskazaniach je- dnoHminutowych rozbudowac o uklad wskazni¬ kowy, pozwalajacy na wskazywanie czasu z do¬ kladnoscia pietiosefcundowa.Zastosowanie zegarów wtórnych ze wskazni¬ kami swietlnymi piedo-sekundowymi eliminuje stosowanie skomplikowanych mechanicznie ze¬ garów jedno-sekundowych tam, gdzie pomiar *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Zdzislaw Jakubow¬ ski, inz. Mieczyslaw Zawadzki i inz. Jan Piekut czasu z dokladnoscia jedno-sekundowa nie jest potrzebny.Stosowanie tych zegarów w ukladach scentra¬ lizowanych (centrale zegarowe) zapewnia do¬ kladnosc oraz zgodnosc wskazan zegarów w calej sieci, na skutek zastosowania dwukrotnej syn¬ chronizacji.Zegar glówny, który posiada swój wlasny me¬ chanizm zegarowy wysyla na sjec zegarowa im¬ pulsy elektryczne w regularnych odstepach cza¬ su, za pomoca swojego ukladu stykowego.Do przewodów sieci zegarowej dolaczone sa zegary wtórna które nie posiadaja swoich wlas¬ nych mechanizmów zegarowych, a sa tylko prze¬ twornikami elektrooptycznymi.W sluzbie ruchu PKP, na dworcach o duzym ruchu pociagów, w sluzbie ruchu Metro, miej¬ skich przedsiebiorstwach komunikacyjnych, pan¬ stwowej komunikacji autobusowej i lotniczej, w laboratoriach, w przemysle hutniczym, che¬ micznym, farmaceutycznym 1 w energetyce trze¬ ba bylo w dotychczasowych rozwiazaniach ucie-kac sie do zagarów iaapartowanyeh, dajacych wiekszadokladni czasu, jak jedna minuta.W wielu Jprzypallkach przyjete dotychczas wskazania z dokladnoscia jednej sekundy nie sa potrzebne. Ruch ciagly lub skokowy ©duzej czestotliwosci, szczególnie przy malych tarczach utrudnia odczyt czasu.Analizujac technologie wielu procesów wy¬ mienionych wyzej instytucji i zakladów prze¬ myslowych, dla których potrzebne sa szybkie i obiektywne intahnja czasu, zaprojektowano najmniejsza podzfsake: czasu, di* 1 sekunde, a 5 sekund, jako wartosc optymalna.Dla odczytu wskazan z podslaJan* fiejeis^e- kundowym, w normalny zegar wtórny jedno- mmutawy . g. elaktewnagm*Mny wstawiono pola lampkowe Lokalizacja pól lampkowych odpo¬ wiada rozstawieniu podzialek godzinowych, przy czym pola te moga byc rozstawione na zewnatrz pierscienia podzialM minutowej lub wewnatrz ndego. Celem poprawnosci wskazan jednominu¬ towych 1 piecio-sekundowych aegtifa, wskazania sa zsynchronizowane tak, ze z chwila przesko¬ czenia wskazówki minutowej zaswieci sie pole odpowiadajace „0" sekundom, a nastepnie „5", „10" sekund itd.Uklad sterujacy; oparty jest aa typmf&k ele¬ mentach, jakimi sa przekazniki i wybieraki tele¬ techniczne.Fig. 1 przedstawia uklad do transformacji im¬ pulsów jedno-sekundowych na pdecio-sekundo- we* F|g. t przedstawia schemat fcfsfrwy trswsla- cji impulsów piecio^sekundowych i zasilania wskazników sekundowych. Fig, 3 14 praedsta- wia sawa&etezny wyglad tarcz wtócnyteh zegarów otoktryggayek,, po- wbudowaniu wskazników se*- kuadewyelL Sterowanie zegarów z podzialem piecio-sekun- dowym moze odbywac sie z centrali zegarowej, lub tez wprost z zegara glównego, dajacego oprócz impulsów jedno-minufawych impulsy jednoHsekrundówe lub pieclo-sekundowe w ukla¬ dzie przedstawionym na fig. 1.Zchwil*wysylania impulsu mtaafoW9& pazez z*gar gWrony, nastepuje synchrentecja wskazan jamo-mkru*owych i piecio-sefcundowyfch. Prze- kaznlk E powoduje przygotowani* obwodu dla impulsów iedno-sekundowych.Czas wysylania pradu w impulsach Jedno-se- kundowych wynosi 700 msek^ zas przerwa 300 msek.W wyniku wysylania impulsów jedno-sekun¬ dowych pracuje wybierak WO oraz przekaznik KL Na drugiej pozycji szcfloiek wybieraka za¬ dziala przekaznik M, który przytrzyma kotwice przez 2 sekundy. W tym okresie na linie zostaje zalaczony ujemny biegun baterii. Po 2 sekundach przekaznik M zwolni (4 poz. szczotek wybieraka WO) i nastapi przerwa w wysylaniu pradu.Po dalszych 3 sekundach zadziala przekaznik lf (7 poz, szczotek WO) i na linie bedzie wysla¬ ny uftwiulmy biegun baterii. Jako wybierak WO zastosowano wybierak obrotowy typu W-10 (12-pozycjowy).Po przejsciu przez poz. 12 •astepuje samo¬ czynny powrót szczotek wybieraka"wa poz. 1, po czym powyzej opisana praca urzadzenia trans- fofrntiEacego zostaje powtórzona.W przypadku otrzymywania z krzywek zega¬ ra g$8*raege iffiptds#w pleclu sufcisaJjwyLrr, ibf dna jest omówiona wyzej transformacja impul¬ sów jedno-sekundowych na piecioHsekundowe.Do bezposredniego sterowania zegarów wtór¬ nych z odczytami piejcio-sekundowymi sluzy translacja (przenosnia impulsów) fig. 2 zlokali¬ zowana w poblizu grupy napedzanych zegarów dla zaoszczedzenia przewodów i kabli.Otrzymywane polaryzowane impulsy piecio- sekundowe sa transformowane na impulsy je- daobieguaowe.Impulsami jednobiegunowymi o czasie trwa¬ nia impulsu 2 sekundy i przerwie 3-sekundowej poprzez przekaznik C napedzany jest wybierak typu W-25. Pole stykowe tego wybieraka pola- czstte )ssf w L*»*kaatfwyswietlajaWmf wska- ptzej&lu szc&rfek z pozycji 1 ** poaytje * wy¬ bieraka zostaj* ocwiettooe peir *&' aa zegarze.Przy nastepnym inpulsie pie/rio-seteirtdowym szcztftfci wybieraka przechodza z pozycji1 2 na poL 3 i wtedy zostaje oswietlone pole" «5" itd.Po dwócft minutach gdy szczotki lafr^asajia sie na (pozycji 25 dalszy ich ruch uzaleaatefcy Jest od przekaznika A,, pracujacego na linii zegaro¬ wej jedno-monutowej. Po zadzialaniu te®o prze¬ kaznika wybierak przesunie szczotki na pozy¬ cje X, a nadchodzacy wtedy impuls piedo-sefcuri- dowy przesunie szczotki na pozycje Z i opisany cykl bedzie sie powtarzal przez caljjf czas stttfó- wariia zegara.Dla utrzymania prawidlowosci i zgodnosci wskazan dokonana jest powtórna synchroniza¬ cja impulsów jedno-minutowych i piecio-sefbun*- dowych polegajaca na tym, ze rozpoczecie wy¬ swietlania wskazan sekundowych nastapi dopie¬ ro po przyjeciu przez translacje impulsu minu¬ towego.Normalna trwalosc' £racy wybieraków wynosi 10*—10** obrotów. Wybierak w opisanym ukla¬ dzie bedzie wykonywal 30 obrotów na godzine, czyli 264.000 obrotów na rok. A zatem powinien pracowac przy normalnym zuzyciu ponad 30 lat PL