Opublikowano dnia 15 lipca 1957 r. 0-Olm Ai /co POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40056 KI. 42 k, 30/03 Piotr Olsinski Lódz, Polska Zespól przgrzadów do sprawdzania szczelnosci i segregowania zaworów zwrotnych do pomp wtrjjskbwjjch silników wysokopreznych Patent trwa od dnia 14 lipca 1956 r.Pompy wtryskowe silników wysokopreznych posiadaja male zawory zwrotne, które sluza do przerywanego zamykania paliwa do wtryski- wacza. Zawór zwrotny (fig. 1) posiada korpus cylindryczny 1 z gniazdem zaworu 2, w które wchodzi grzybek zaworowy 3, znajdujacy sie na trzpieniu prowadniczym 4, który posiada czesc cylindryczna 5, dokladnie dopasowana, w. gra¬ nicach tolerancji siegajacej mikronów, do otworu korpusu 1. Ta wlasnie czesc cylindryczna 5 sluzy do przerywanego zamykania doplywu od¬ cinania) paliwa do wtryskiwacza w czasie pracy silnika na wiekszych obrotach. W czasie pracy silnika czesc cylindryczna 5 wykonywujac osio¬ wy ruch drgajacy nieco wystaje w swym skrajnym polozeniu z gniazda zaworu 2. Ideal¬ nym stanem dopasowania czesci cylindrycznej byla by absolutna szczelnosc na calej jej po¬ wierzchni w otworze korpusu 1, przy produkcji zas seryjnej i naprawach stopien docierania nie osiaga idealu, a przy poslugiwaniu sie spraw¬ dzianami jest rzecza niemozliwa stwierdzenie szczelnosci ze wzgledu na indywidualne dopaso¬ wywanie trzpienia zaworu do korpusu, W sil¬ nikach wielocylindrowych jest rzecza Cardzo wazna do prawidlowej pracy silnika, aby szczel¬ nosc czesci cylindrycznych wszystkich zaworów znajdujacych sie w pompie wtryskowej danego silnika byla na jednakowej wysokosci.Sprawdzanie zaworów dotychczas przeprowa¬ dza sie tylko na szczelnosc dopasowania grzybka zaworowego do gniazda zaworu,, co nie gwaran¬ tuje jednak dokladnosci dotarcia czesci cylin¬ drycznej 5 do otworu korpusu 1. Poza tym uzy¬ wanie przyrzadów stosowanych do tego celu jest klopotliwe i malo wydajne.Przewodnia mysla wynalazku jest umozliwie¬ nie sprawdzania na dwóch przyrzadach stopnia i szczelnosci tak grzybka zaworowego w gniez¬ dzie zaworu, jak równiez czesci cylindrycznej w korpusie z dokladnym ustaleniem wysokosci, na jakiej czesc cylindryczna jest szczelna z otwo¬ rem korpusu.Przedmiot wynalazku stanowi urzadzenie przedstawione przykladowo i schematycznie na rysunku, na którym fig. 2 przedstawia czesciowow widoku z boku i czesciowo w przekroju po¬ dluznym przyrzad do .sprawdzania szczelnosci grzybka zaworowego w gniezdzie zaworu, a fig. 3 — czesciowo w widoku z boku i czesciowo w przekroju przyrzad do sprawdzania wysokosci czesci cylindrycznej na szczelnosc z otworem korpusu zaworu.W korpusie 6 (fig. 2) osadzona jest przechylnie na sworzniu 7 dzwignia obciazajaca 8 z ciezar¬ kiem 9. Korpus 6 posiada otwór osiowy 10, w którego górnej czesci umieszczona jest uszczelka 11, w która wklada sie badany zawór 12, od góry dociskany za pomoca uszczelki 13, znajdujacej sie w dzwigni 8. Uszczelka ta posia- do otwór dopasowany do otworu w dzwigni 8, na której umieszczona jest koncówka 14 z nalozona na niej wygieta rurka szklana 15, zaopatrzona w podzialke 16. Do rurki 15 nalewa sie dowolna ciecz do okreslonego poziomu.Dolna czesc zaworu 12 opiera sie o sprezynke srubowa 17, która lekko dociska grzybek zawo¬ rowy do gniazda zaworu 12. Sprezynka srubowa 17 swym drugim koncem opiera sie o wytoczenie w otworze 10 korpusu 6. W dolnej czesci otworu 10 umieszczony jest tloczek 18 z trzpieniem 19.Tloczek jest dopasowany scisle do otworu 10 i posiada rowek obwodowy 20, polaczony wzdluz¬ nym kanalikiem 21 z górna czescia otworu 10.Na okreslonej wysokosci w korpusie 6 znajduje sie koncówka 22, która laczy sie ze zbiornikiem powietrza znajdujacego sie pod cisnieniem okolo 3 atm.Dolna czesc tloczka 18 jest zakonczona w po¬ staci talerzyka 23, o który opiera sie sprezyna srubowa 24 dociskajaca tloczek 18 do zderzaka 25 dzwigni 26 umocowanej na korpusie 6 za¬ wiasowo na sworzniu 27. Drugi koniec sprezyny srubowej 24 opiera sie o wytoczenie w otworze 10. Zderzak 25 jest wpuszczony do dzwigni 26 na gwint, co umozliwia regulowanie ruchu tlocz¬ ka. Do, tego samego celu sluzy sruba regulujaca 28, wkrecona w dolna czesc korpusu 6.Sposób poslugiwania sie przyrzadem wedlug fig. 2 jest nastepujacy. Po polaczeniu koncówki 22 ze zbiornikiem powietrza podnosi sie dzwig¬ nie 8 i wklada zawór 12 do otworu 10, po czym opuszcza sie dzwignie 8 i podnosi sie dzwignie 26 az do zrównania sie rowka obwodowego 20 z wlotem koncówki 22. Powietrze znajdujace sie w zbiorniku pod cisnieniem przeplywa przez rowek obwodowy 22 i kanalik 21 do otworu 10, a z niego w razie nieszczelnosci pomiedzy grzyb¬ kiem zaworowym a gniazdem zaworu przedosta¬ je sie przez koncówke 14 do rurki 15, wywie¬ rajac nacisk na ciecz, znajdujaca sie w tej rurce.Przez obserwacje czasu podnoszenia sie poziomu cieczy wedlug podzialki 16 ocenia sie stopien szczelnosci uwzgledniajac stopien tolerancji szczelnosci dotarcia. Podczas dokonywania prób szczelnosci zawory powinny byc zupelnie suche i pozbawione smaru. Po zbadaniu zaworu opusz¬ cza sie dzwignie 26 i podnosi sie dzwignie 8, a wtedy pod wplywem nacisku sprezynki srubo¬ wej 17 zawór samoczynnie zostaje uniesiony ku górze. W razie zatarcia sie zaworu w otworze uszczelki 11 podnosi sie dzwignie 26, która prze¬ suwajac ku górze tloczek 18 za pomoca trzpienia 19 wypycha go ku górze. Pomiar szczelnosci jednego zaworu trwa wszystkiego 20—30 sekund.Przyrzad wedlug fig. 3 posiada podstawe 29 z nadlewem 30, wpuszczonym w stól roboczy 31.Podstawa 29 ma postac miski polaczonej rurka odplywowa 32, odprowadzajaca poprzez rure spustowa 33 ciecz uzywana do sprawdzania szczelnosci czesci cylindrycznej zaworu (olej gazowy) do zbiornika. Do dna podstawy 29 przy- mocowana jest plytka prowadraicza 34, w która wsuwa sie badany zawór 12, przyciskany swoja dolna powierzchnia za pomoca dzwigni widel¬ kowej 35 do uszczelki 36, umieszczonej pod plytka 34. Uszczelka 36 posiada otwór srodkowy laczacy sie z 'koncówka kalibrowana 37, do któ¬ rej doprowadza sie pod cisnieniem paliwo lub powietrze poprzez zawór 28, otwierany raczka 39.Dzwignia 35 jest osadzona na osi 40 i przyciska¬ na do zaworu 12 za pomoca mimosrodu 41 uru¬ chamianego dzwignia 42.Nad zaworem 12 znajduje sie plytka dwutar- czowa 43a i 43b, z których tarcza 43b przylega do trzpienia zaworka 12, a o tarcze 43a opiera sie koncówka 44 czujnika zegarowego 45, zaopatrzo¬ nego w podzialke pomiarowa. Plytka dwutar- czowa 43a i 43b jest zamocowana na listwie 46, osadzonej na sprezynie plaskiej 47, wpuszczonej do uchwytu srubowego 48, wcisnietego do ra¬ mienia 49. Drugi koniec listwy 46 jest zaopa¬ trzony w jezyczek 50, który sluzy do wznoszenia koncówki 44 czujnika 45 ku górze umozliwiajac wyjmowanie' i zakladanie zaworu 12.Ramie 49 jest osadzone na slupku prowadni- czym 51, zaopatrzonym w klin 52, zabezpiecza¬ jacy przed bocznym wychyleniem ramienia 49, które posiada poza tym przy slupku 51 srube do¬ ciskowa 53, a przy czujniku 45 srube zaciskowa 54. Sruba dociskowa 53 sluzy do regulowania lekkosci przesuwania ramienia 49 wzdluz slupka 51, a sruba zaciskowa 54 sluzy do zamocowania czujnika na stale przy montowaniu przyrzaduna koncu Ttmient* 49. Slupek prowadniczy 51 jest osadzany w podstawie 29. Na slupek 51 nalozona jest srubowa sprezyna rozprezajaca 55, która jednym koncem jest oparta o kolnierz 56 slupka 51, a drugim koncem o ramie 49. Na slu¬ pek 52 nakrecona jest nakretka moletowana 57 z tuleja nagwintowana 58, co umozliwia usta¬ wianie kazdorazowo czujnika 45, w zaleznosci od wysokosci zaworu badanego, na punkt zerowy.Sposób poslugiwania sie przyrzadem wedlug fig. 3 jest nastepujacy. Po podlaczeniu zamknie¬ tego zaworu 38 ze zbiornikiem powietrza lub paliwa, doprowadzanego do przyrzadu pod cis¬ nieniem, podnosi sie za pomoca jezyczka 50 listwe 46 i wklada do plytki prowadniczej 34 badany zawór 12. Nastepnie opuszcza sie jezy¬ czek 50 i za pomoca dzwigni 42 dociska sie szczelnie zaworek 12 do uszczelki 36.Za pomoca nakretki 57 ustawia sie wskazówke czujnika 45 na punkcie zerowym, po czym otwie¬ ra sie zawór 38, przy czym ciecz lub powietrze przechodzac przez otworek kalibrowany 37 po¬ woduje podnoszenie sie trzpienia zaworu 12 na pewna wysokosc, wskazywana przez czujnik, po której osiagnieciu nastepuje przeplyw cieczy lub powietrza przez nieszczelnosc czesci cylindrycz¬ nej trzpienia w korpusie zaworu 12. Czujnik wykazuje przy tym bezposrednio wysokosc szczelnosci czesci cylindrycznej zaworu, co umozliwia segregowanie zaworów wedlug ich stopnia szczelnosci czesci cylindrycznej i mon¬ towanie w pompie wtryskowej silnika zaworów o jednakowym stopniu szczelnosci. Badanie z se¬ gregowaniem jednego zaworu trwa okolo 1 mi¬ nuty. PL