Opublikowano dnia 20 lipca 1957 r.?AT^ C0 i:: POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr39867 KI. 42 k, 50 Laboratorium Przemyslu Jedwabniczego przy Poludniowo- Lódzkich Zakladach Przemyslu Jedwabniczego *) Lódz, Polska Przyrzad do badania tkanin na zmiecie* Patent trwa od dnia 31 stycznia 1956 r.Wynalazek dotyczy przyrzadu do badania stopnia zmiecia tkaniny. Badanie przeprowadza sie laboratoryjnie przez wyciecie pasków tka¬ niny o nalezytej dlugosci, zlozenie ich w harmo¬ nijke, umieszczenie miedzy kazda faldke listewki metalowej i nalozenie na zlozona harmonijke okreslonego ciezaru na okreslony przeciag czasu.Po zdjeciu ciezaru zawiesza sie próbke na drazku przy slupku zaopatrzonym w podzialke i stwier¬ dza sie dlugosc paska po uplywie okreslonego czasu, a tym samym stopien wydluzenia sie harmonijki.Metoda ta jest bardzo prymitywna, nie daje wyników powtarzalnych, zwlaszcza przyjmujac pod uwage, ze zawieszony pasek ulega wyprosto¬ waniu pod wplywem ciezaru wlasnego, który jest zalezny od ciezaru 1 m2 tkaniny.Druga znana metoda polega na wycieciu paska o okreslonej dlugosci i szerokosci, który zdwaja *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspóltwórcami wynalazku sa Stanislaw Buczek i Ernesta Falkow¬ ska. sie na dlugosci 1,5 cm od konca, umieszcza mie¬ dzy plytkami i przyciska odwaznikiem kilogra¬ mowym na okreslony przeciag czasu. Nastepnie zdejmuje sie odwaznik i przyklada zgiety pasek tkaniny do srodkowego punktu pionowej tarczy katowej, przymocowanej do podstawy. Po uply¬ wie okreslonego czasu bada sie kat wyprosto¬ wania sie zagietego konca paska. Metoda opisana posiada szereg wad. Przy zaginaniu recznym i umieszczaniu miedzy plytkami miejsce zagie¬ cia przypada nie zawsze prostopadle do bada¬ nego kierunku, czy to wzdluz watku lub osnowy.Przy przemieszczaniu próbki badanej nastepuje nie unikniona zmiana polozenia, co wplywa na zmiane kata. Odgiety koniec swym wlasnym cie¬ zarem wplywa ujemnie lub dodatnio na wynik w zaleznosci od tego, czy kat zgiecia jest ostry czy rozwarty.Mysl przewodnia wynalazku polega na umozli¬ wieniu przeprowadzania pomiaru stopnia zmie¬ cia tkaniny w sposób dokladny, otrzymujac wy¬ niki powtarzalne z eliminowaniem czynników wplywajacych na powstawanie bledów pomiaru.i^I^ed^<^wynalazku jest przedstawiony przy- kladowo schematycznie na rysunku w rzucie aksononietrycznym.W sciankach bocznych / podstawy 2 osadzona jest przechylnie na osi 3 plytka pomiarowa 4, zaopatrzona we wskazówke 5, przesuwajaca sie po pionowej tarczy katowej 6, zaopatrzonej w podzialke katowa i przymocowanej do scianki /. Koniec osi 3 jest zaopatrzony w galke po¬ kretna 7.Na jednym koncu plytki pomiarowej 4 jest umieszczony przycisk sprezynowy 8 do unieru¬ chamiania wycietego paska tkaniny badanej.W przycisk 8 wkrecone sa srubki 9, które wcho¬ dza do podluznej szczeliny 10 w plaskiej spre¬ zynie dociskowej 11. Na drugim koncu plytki 4 wkrecone sa srubki 12, które wchodza do pod¬ luznej szczeliny 13 w drugiej plaskiej sprezynie dociskowej 14.W poblizu lewego podluznego boku plytki po¬ miarowej 4 znajduje sie otwór, w którym osa¬ dzona jest luzno i obrotowo tarczka pionujaca 15, zaopatrzona w kreski pionowe 16 i na dole w ciezarek pionujacy 17.Plytke 4 unieruchamia sie w polozeniu pozio¬ mym za pomoca koleczka ustalajacego 18, wcho¬ dzacego w otwór wykonany w sciance bocznej /iw otwór w plytce 4.Od spodu plytki pomiarowej 4 przymocowane sa do niej dwie plytki prowadnicze 19, zaopa¬ trzone w otwory, w których przesuwa sie ciegno 20. Do jednego konca ciegna 20 przymocowana jest ekscentrycznie na osi 21 dzwignia* napina¬ jaca 22, a w szczelinie na drugim koncu ciegna 20' osadzona jest obrotowo dzwignia 23 przymo¬ cowana do walka 24, do którego przymocowane sa dwie dzwignie uchwytowe 25 z osadzona w nich wahliwie plytka obciazajaca 26.Na ciegno 20 nasadzona jest sprezyna srubowa 27, opierajaca sie jednym koncem o plytke 19 a drugim o sruby ustalajace 28, przymocowane na stale do ciegna 20.Sposób poslugiwania sie przyrzadem wedlug wynalazku jest nastepujacy. Na badanym pasku tkaniny zaznacza sie miejsce zagiecia paska w odleglosci 0,5—1,0 lub 1,5 cm, co jest umownie ustalone, w zaleznosci od ciezaru 1 m2 tkaniny.Próbke umieszcza sie na ustawionej poziomo plytce 4, zaciska za pomoca przycisku sprezyno¬ wego 8 i nasuwa plaska sprezyna dociskowa // az do miejsca zaznaczonego, po czym nasuwa z drugiej strony plaska sprezyne 14, która zagina pasek w miejscu zaznaczonym. Nastepnie za pomoca dzwigni napinajacej opuszcza sie na próbke plytke obciazajaca 26, przy czym sila sprezyny jest dobrana tak, aby obciazenie próbki wynosilo 1 kg. Po obciazeniu próbki wysuwa sie sprezyny // i 14, pozostawiajac próbke pod obciazeniem.Po uplywie okreslonego czasu podnosi sie plytke obciazajaca 26, wysuwa koleczek 18 i za pomoca galki 7 obraca plytke* 4, tak aby odchy¬ lajacy sie zagiety koniec próbki byl równolegly do kresek pionowych 16 na tarczce 15, przy czym wskazówka 5 wskazuje kat zagiecia tkaniny, odczytywany na podzialce tarczy katowej 6. Ba¬ dajac stopien zagiecia po uplywie ustalonego czasu nalezy w miedzyczasie obracac okresowo plytke 4 tak, aby zagiete ramie próbki badanej pozostawalo stale w polozeniu pionowym i swym ciezarem nie wplywalo na zaginanie sie lub odginanie sie tkaniny.Przyrzad wedlug wynalazku pozwala na stan¬ daryzowanie pomiarów stopnia zmiecia tkaniny. PL