Opublikowano dnia 30 kwietnia 1957 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 39825 Stanislaw Gasienica Wawrytko Zakopane, Polska KL 30 e ,2 Sanie ratownicze Patent trwa od dnia 26 maja 1956 r.Uzywane obecnie dla akcji ratowniczych w górach sanie, tzw. tobogany lub lódki sniegowe, posiadaja sztywna konstrukcje zarówno samej ramy jak i plóz*.Przewozenie ofiar wypadków po bezdrozach gór¬ skich naraza te osoby na bolesne wstrzasy, powo¬ duje dalsze komplikacje urazowe, oraz utrudnia i opóznia akcje ratownicza.Wynalazek ma na celu usuniecie tych niedogod¬ nosci przez elastyczne zawieszenie ramy san na amortyzatorach, specjalna konstrukcje plóz i dyszli, pozwalajaca na zmiane kata nachylenia poprzecz¬ nego przekroju plóz wzgledem terenu, specjalna konstrukcje ramy san, pozwalajaca na przewozenie delikwenta w róznych pozycjach oraz na lepsze za¬ bezpieczenie przed wplywami atmosferycznymi.Wskutek zastosowania takich koncepcji wynalazek pozwala na znaczne przyspieszenie przewozu ofiar wypadku, co w warunkach zimowych posiada decy¬ dujace znaczenie.Na rysunku fig. 1 przedstawia widok z boku san ratowniczych wg wynalazku, fig. 2 — przekrój po* przeczny wedlug linii A — A tych san, a fig. 3 — ich widok z góry, fig. 4, 5 i 6 przedstawiaja sche* matycznie rózne mozliwosci manewrowania plozami na terenie plaskim i na stoku, fig. 7 — schemat ustawienia ruchomej ramy skladanej san w widoku z boku dla przewozenia ofiar wypadków w pozycji pólsiedzacej, na fig. 8 przedstawiony jest szczegól lapy hamulca równiez w widoku z boku, przy czym linia kreskowana pokazane jest polozenie tej lapy w czasie hamowania. Konstrukcja san jest nastepu¬ jaca: sztywna rama / zamocowana jest za posred¬ nictwem amortyzatorów 2 i przegubowych lozysk 3 do plóz 4. Tylny amortyzator 2 moze byc zastapio¬ ny w uproszczonej konstrukcji sztywnym wsporni¬ kiem. Dla polepszenia warunków jazdy san plozy 4 wykonane sa podobnie do nart zjazdowych z ta róznica, ze posiadaja podgiete równiez i tyly.Plozy sa okantowane plaskownikim stalowym, a ich slizg pokryty jest warstwa materialu plastycz¬ nego. W tylnej czesci plóz 4 znajduja sie podluzne wyciecia, w. których ulozyskowane sa plaskie noze 5 dociskane w dól sprezynami 6. Noze te spelniaja role prowadnic i przeciwdzialaja zarzucaniu san przy skretach. Sprezyny 6 pozwalaja na podniesie¬ nie sie nozy w wypadku jazdy po twardej jezdni lub lodzie, czy tez przy trafieniu na kamienie.Amortyzatory 2 moga byc dowolnej konstrukcji.N%JFig. 1 fc 2 przedstawiono przykladowo amortyza- tor^prezynowe. f\ Na sztywnej' ramie san / umocowany jest obro¬ towo kablak 7, który sluzy do postawienia budki 8, majacej na celu oslone twarzy delikwenta w czasie przewozu. Budka ta w normalnym polozeniu jest zlo¬ zona plasko w tylnej czesci ramy /, a na zyczenie moze byc podniesiona i utwierdzona z obu stron pasami 9.W ramie sztywnej / umocowana jest rama skla¬ dana 10 posiadajaca zawiasy stale //, zawiasy swo¬ bodne 12 i zawiasy przesuwne 13. Zawiasy stale // polaczone sa czopami z rama stala /, natomiast zawiasy przesuwne 13 prowadzone sa w odpowied¬ nich prowadnicach tej ramy. Konstrukcja taka po¬ zwala na zlozenie ramy skladanej do polozenia przedstawionego na fig. 7 i utworzenie z niej swego rodzaju fotelika, pozwalajacego na przewozenie ofiar wypadku z ranami brzucha w pozycji pól- siedzacej, z podkurczonymi nogami.Do utrzymania ramy skladanej W w pozycji zlo¬ zonej sluza pasy 9, uzywane tez do stawiania bud¬ ki 8. Pasy te znajduja sie z obu stron san i posia¬ daja jeden koniec przytwierdzony trwale do ramy stalej /, a drugi koniec zahaczany do tylnej czesci ramy skladanej 10. Pozostale czesci ramy skladanej laczy sie z pasami 9 przy pomocy zapiec guziko¬ wych 14 lub przy pomocy pasków pomocniczych.Rama skladana 10 wypelniona jest plecionka z pa¬ sów parcianych 15. Na plecionke te polozony byc moze koc lub lepiej spiwór futrzany z zamkiem bly¬ skawicznym na calej dlugosci.W saniach o konstrukcji uproszczonej rama skla¬ dana 10 moze byc pominieta, a plecionka 15 musi byc wtedy zamocowana wprost do ramy sztywnej /.W tym wypadku sanie dostosowane sa tylko do przewozu osób w pozycji lezacej.W przedniej czesci plóz 4, przy pomocy lozysk 16, przymocowane sa do nich dyszle 17, sluzace do ma¬ newrowania saniami. Dyszle 17 w przedniej czesci sprzega sie przy pomocy tulei 18 przymocowanej trwale do jednego z nich. Koniec drugiego dyszla 17 moze byc do tulei 18 swobodnie wkladany i wyj¬ mowany. W dolnych koncach do dyszli 17 umoco¬ wane sa Japy hanmlcze 19. Lapy te posiadaja czesc plaska 20, sluzaca jako prowadzenie przodu san analogicznie jak noze 5 oraz czesc lopatkowata 21, która sluzy jako wlasciwy hamulec.Przy podniesieniu dyszli do góry lapa hamulca opuszcza sie, zaglebiajac sie tym samym w snieg i w ten sposób hamujac.Przez zlaczenie dyszli przy pomocy tulei 18 plo¬ zy 4 zostaja pochylone do srodka tak, ze pomiedzy terenem a przekrojem poprzecznym plóz tworzy sie kat a, co zapewnia lepsze prowadzenie san i ulat¬ wia wykonywanie skretów. Przy rozlaczeniu dyszli plozy moga ustawiac sie swobodnie do terenu, co umozliwia latwiejszy i spokojniejszy przejazd przez nierównosci terenu.Przez odpowiednie manewrowanie dyszlami 17 mozna dowolnie kantowac plozy 4 zaleznie od cha¬ rakteru terenu, gatunku sniegu i kierunku przejazdu przez stok. W szczególnosci przy trawersowaniu dlugiego stoku o nachyleniu (l mozna plozy 4 usta¬ wic jak na fig. 6. Poslugiwanie sie saniami poza tym jest analogiczne do znanych dotychczas sposo¬ bów i nie wymaga specjalnych wyjasnien. PL