Opublikowano dnia 30 kwietnia 1957 r. jjU i/00 BIBLIOTEKA Urzedu Patentoweg- POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 39823 KI. 38 k, 4 Mieczyslaw Pachelski Warszawa, Polska Sposób przecierania tartacznego drewna iglastego Patent trwa od dnia 14 stycznia 1956 r.Dotychczasowe sposoby przecierania drewna iglastego w malym tylko stopniu uwzgledniaja niejednolitosc cech technicznych drewna, na sku¬ tek czego dalszy podzial drewna, tj. produkcja elementów wyrobów, odbywa sie z materialu nieujednoliconego, co powoduje nadmierne pow¬ stawanie odpadów, obniza przecietna jakosc elementów i wartosc wykonanych z tych elemen¬ tów wyrobów. Stosowane dotychczas sposoby przecierania drewna iglastego nieracjonalnie wykorzystuja najcenniejsze, przyobwodowe par¬ tie drewna w klodach odziomkowych. Duza ilosc pil w stosunku do powierzchni przekroju poprze¬ cznego tych partii powoduje niewspólmiernie duzy procent odpadów; pozyskane z przetarcia deski maja zly uklad sloi rocznych, sa trudne w obróbce i maja duza sklonnosc do paczenia sie i wichrowania. Niski stopien prefabrykacji tarci¬ cy zmusza odbiorców do prowadzenia produkcji elementów u siebie, powoduje rozproszenie funk¬ cji dzielenia drewna na szereg mniejszych zakla¬ dów, utrudnia stosowanie wysoko wydajnych urzadzen, wymaga zatrudnienia duzej ilosci ludzi, powoduje rozproszenie odpadów, a zatem utrud¬ nia ich racjonalne wykorzystanie.Sposób przecierania drewna iglastego wedlug wynalazku ma na celu rozszerzenie zakresu dzia¬ lania tartaków na produkcje surowych nieobro¬ bionych elementów dla fabryk wyrobów z drew¬ na, koncentracje funkcji dzielenia drewna na tartakach, koncentracje odpadów, zmniejszenie pracochlonnosci dzielenia drewna, zwiekszenie wykorzystania drewna pod wzgledem iloscio¬ wym, lepsze wykorzystanie drewna pod wzgle¬ dem jakosciowym, produkcje elementów o okre¬ slonych, w waskich granicach, cechach techni¬ cznych.Zawezenie granic cech technicznych prefabry¬ kowanych elementów pozwoli na zmniejszenie wspólczynnika bezpieczenstwa stosowanego w obliczeniach wytrzymalosciowych, pozwoli na zmniejszenie stosowanych przekrojów, a zatem da dalsze jeszcze oszczednosci drewna.^ ^Kpncentracj^ pcodttfccji^ surowych nieobrobio- Jiemi^ €lementd^lwyrobówffta tartakach zwolni fabryki, Wyrobów z clrewna od obowiazku mani¬ pulacji jakosciowej i wymiarowej tarcicy i ze¬ zwoli na zawezenie specjalizacji poszczególnych fabryk.Sposób przecierania drewna wedlug wynalazku polega na tym, ze drewno poddane jest podzialo¬ wi na czesci jakosciowo-przeznaczeniowe i sklada sie z trzech faz.W fazie pierwszej nastepuje podzial poprzeczny dluzyc na klody. Zasady i sposoby podzialu nie ulegaja zmianie w stosunku do dotychczasowych.W drugiej odbywa sie podluzny podzial: klód na strefy jakosciowe, których wyróznia sie trzy w klodach odziomkowych i srodkowych oraz dwie* w klodach wierzcholkowych.Podzial dokonuje sie przy pomocy pil trako¬ wych lub tasmowych, ale moze byc dokonany równiez przy pomocy pil tarczowych.Na schematycznym rysunku fig.' 1 — przedsta¬ wia rozmieszczenie pil w przetarciu pierwszym klód odziomkowych i srodkowych, fig. 2 — roz¬ mieszczenie pil w przetarciu drugim, fig. 3 — rozmieszczenie rzazów przy wydzielaniu strefy III z bali srodkowych, fig. 4 — sposób rozrzynania strefy 1, fig. 5 — sposób klejenia zbiezystych wyrzynków na elementy stolarskie.W fazie tej przy klodach odziomkowych i srod¬ kowych wystepuja dwie operacje: przecieranie przy pomocy tylko dwóch pil w ramie, które oddzielaja czesc I-ej strefy jakosciowej w postaci grubych opolów (fig. 1) i przecieranie drugie, kie¬ dy w ramie zawieszone sa cztery pily, które od¬ dzielaja reszte strefy I w postaci grubych opolów, zas pozostala czesc klody dziela na trzy bale, z których bale zewnetrzne zawieraja zasadniczo tylko II strefe jakosciowa, bal srodkowy zawiera czesci strefy II i cala strefe III (fig. 2).Zarówno w pierwszym jak i w drugim przetar¬ ciu rozmieszczenie pil uzaleznione jest od roz¬ mieszczenia stref jakosciowych. Grubosc i szero¬ kosc bali ma odpowiadac wymaganiom Polskich Norm.Podzial klód wierzcholkowych odbywa sie wedlug dotychczasowych zasad, to znaczy z pry- zmowaniem lub na ostro, z ta tylko róznica, ze zaleca sie przecierac deski o podwójnej grubosci.Wlasciwa grubosc pozyska sie w trzeciej fazie podzialu.Celem podzialu w trzeciej fazie przecierania jest pozyskanie nieobrobionych elementów wyro¬ bów. W sklad tej fazy moze wchodzic kilka na¬ stepujacych po sobie operacji przerzynania w poprzek;, rozrzynania wzdluz i rozdzielania.Ilosc i kolejnosc operacji moze byc rózna. Ope¬ racje fazy trzeciej nastepuja albo bezposrednio go fazie drugiej albo po uprzednim wysuszeniu materialów pozyskanych z fazy drugiej.Strefa I z klód odziomkowych i srodkowych majaca ksztalt grubych opolów dzielona jest bez¬ posrednio po fazie drugiej, przed suszeniem.Dzieli sie ja zasadniczo najpierw w poprzek (skraca) po tym wzdluz. Rozrzynac nalezy pro¬ mieniowo a fiie stycznie. Pozyskuje sie elementy w formie graniaków o duzych cechach wytrzy¬ malosciowych.Strefa II z klód odziomkowych i srodkowych ma ksztalty foremne (bale zewnetrzne z drugie¬ go przetarcia). Bale te sortuje sie wedlug dotych¬ czasowych obowiazujacych przepisów na klasy I/II, III/IV, V i VI. Po przesortowaniu nalezy je przesuszyc za wyjatkiem bali ki. VI. Bale ki. I/II przeznacza sie do dalszego dzielenia po przesu¬ szeniu na elementy stolarskie. Bale ki. III/IV po przesuszeniu powinny byc dzielone na grube lub sredniowymiarowe elementy stolarskie lub bu¬ dowlane lub moga byc zuzyte w calosci. Bale ki.V moga byc dzielone na grubsze elementy bu¬ dowlane lub moga byc zuzyte w calosci. Bale ki.VI powinny byc dzielone bezposrednio po fazie drugiej podzialu przed suszeniem. Bale te zawie¬ raja pewne partie zdrowego drewna, które po¬ winny byc wydzielone w formie elementów sto¬ larskich.Bale srodkowe z drugiego przetarcia zawieraja czesc strefy II i strefe III. Bale te powinny byc przesortowane biorac pod uwage jakosc strefy II.Z bali ki. I/II i III/IV nalezy wyodrebnic strefe III (fig. 3). Z bali ki. V nie nalezy wyodrebniac strefy III. Bale ki. VI powinny byc podzielone jak bale strefy II. Suszenie" odbywa sie po po¬ dziale.StrefaIII ma ksztalt krawedziaków.Krawedzia- ki te moga byc zuzyte w calosci w konstrukcjach o niewielkich obciazeniach lub moga byc podzie¬ lone na listewki do plyt stolarskich. Ostatni ten podzial moze odbywac sie poza tartakiem.Krawedziaki pozyskane z klód wierzcholko¬ wych nie powinny byc dzielone. Deski z klód — 2 —wierzcholkowych pozyskane w podwójnych gru¬ bosciach powinny byc rozdzielone po wysuszeniu na deski o grubosciach normalnych lub wlasci¬ wych do przeznaczenia.Grube opoly zawierajace strefe I z klód od¬ ziomkowych sa najczesciej silnie zbiezyste. Wy- rzynki pozyskane z podluznego podzialu tej strefy nalezy kleic po dwa tak, aby wezszy koniec wyrzynka zbiegal sie z szerszym drugiego, po czym sklejony w ten sposób graniak nalezy oberznac równolegle (fig. 4 i 5). PL