PL39697B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano dnia 5 czerwca 1957 ^/IbibliotekaI | Urzedu Palantowego Pc!5ki-ji/:v^snlite|Lii POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 39697 KL 42 1, 1/01 Kazimierz Metelski Warszawa, Polska Przyrzqd do okreslania gaslosci cial stalych oraz sposób dokonywania pomiaru przy uiyclu tego przyrzgdu Patent trwa od dnia 2 stycznia 1956 r.Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do okre¬ slania gestosci cial stalych oraz sposób dokony¬ wania pomiaru przy uzyciu tego przyrzadu.Wynalazek bedzie mial zastosowanie praktycz¬ ne w róznych dziedzinach nauki, techniki i prze¬ myslu, np. w rolnictwie do oznaczania gestosci ziemioplodów i przetworów rolnych, do okresla¬ nia porowatosci, skrobiowdsci, procentu zawarto¬ sci wody, itd.Poslugujac sie urzadzeniem wedlug wynalazku oznacza sie gestosc ciala bez dokonania pomiaru masy i objetosci oraz obliczen, otrzymujac od¬ czyt z dokladnoscia do 3 miejsc po przecinku (precyzyjne wykonanie przyrzadu pozwoli na zwiekszenie dokladnosci odczytu doi 0,0005).Dotychczas znane sposoby okreslania gestosci cial stalych byly klopotliwe w uzyciu i malo do¬ kladne.Przyrzad do oznaczania gestosci jest dzwignia dwuramienna (fig. 1) na lewym ramieniu której w stalej odleglosci od osi obrotu zamieszcza sie dwa azurowe koszyczki k\ : kz uczepione jeden pod drugim, przy czym dolny koszyczek £2 Jest stale zanurzony w wodzie do tej samej gleboko¬ sci, na ramieniu prawym zawieszony jest areo- metr, na którym odczytuje sie gestosc badanego ciala, przy czym odleglosc punktu zawieszenia areometru od osi obrotu jest zmienna.Dzwignia przed rozpoczeciem oznaczania gesto¬ sci powinna znajdowac sie w równowadze. Cialo, którego gestosc chcemy okreslic, umieszcza sie najpierw w koszyczku Jej nad woda.Na ramieniu prawym wiesza sie areometr A w takiej odleglosci y od punktu obrotu dzwigni, aby nastapila równowaga. Ciezaru nici na której zawieszony jest areometr nie bierzemy pod uwa¬ ge (fig. 2).Przy stanie równowagi dzwigni odleglosc y za¬ wieszenia areometru od punktu obrotu dzwigni przy stalej odleglosci koszyczków c od punktu obrotu bedzie, zgodnie z prawem momentów, za¬ lezala od masy ciala badanego.Poniewaz zgodnie z prawem momentów V.A = C.X * to stad x = — • Y lub y = -f- A czyli odleglosc zawieszenia areometru cd osi obrotu dzwigni y jest wprost proporcjonalna do Q masy (x). — = staly wspólczynnik proporcjo- A nalnosci. r* Wzór y = — • x moze byc uzyty do skalowa- A. nia prawego ramienia dzwigni w jednostkach masy.Jesli przelozymy cialo badane do dolnego ko¬ szyczka kz to nadmiar wody z naczynia N wyle¬ je sie, dzieki czemu przy uzyskaniu ponownej równowagi, koszyczek k2 bedzie zanurzony do tej samej glebokosci.Cialo o masie x, gestosci d (x) i objetosci V, straci pozornie na masie V jednostek masy.Wzgledna strata na wadze bedzie wynosila V = d(P) V.d(x) d(x) poniewaz gestosc wody = 1 d(p) = 1, wzgledna strata na wadze wynosi —- , czyli cialo x zanu- d(x) rzone w wodzie stracilo pozornie —— swej ma- d(X) sy. Zaleznosc te moznaby ujac równiez odwrotnie: gestosc ciala równa sie odwrotnosci wzglednej straty na masie.Przy uzyciu zamiast wody, plynu o gestosci dp to otrzymuje sie nastepujaca proporcje: strata namasie d d = wzgledna strata masy = —— masa d(x) czyli slownie: strata masy ma sie tak do masy jak sie ma gestosc plynu do gestosci ciala zanu¬ rzonego.Jest to ujecie prawa Archimedesa w sposób odmienny.Ze wzorów powyzszych widac wyraznie, ze do oznaczania gestosci ciala wystarczy wzgledna strata na masie (bez danych o masie i objetosci).Cialo zanurzone w wodzie stracilo (pozornie) na wadze swej masy, skutkiem czego rów- d(x) nowaga zostala zachwiana.Dla odzyskania równawagi zanurza sie areo- metr A do cylindra z woda C i pograza go tak gleboko, az dzwignia znowu odzyska równowage (fig. 3).Jesli dzwignia znajduje sie w równowadze, to znaczy, ze areometr stracil na wadze równiez d(x) swej masy. Areometr zanurzy sie do kreski d(x) jesli plyn ma gestosc d(X) albo jego masa zmale¬ je w stosunku -— , czyli na poziomie wody od- razu dokonuje sie odczytu — d(X — gestosci cia¬ la badanego.Areometry mozna wycechowac np.: w skrobio- wosci dla ziemniaków w °/o% skladzie dla zywi¬ cy, soli itp., znajac zaleznosc funkcyjna miedzy gestoscia a Vo skrobii lub gestoscia a °/o-wym skladem zywicy lub solL PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Przyrzad do okreslania gestosci cial stalych, znamienny tym, ze wykonany jest w posta¬ ci dzwigni dwuramiennej, na jednym ramie¬ niu której zawieszone sa, w stalej odleglos¬ ci od osi obrotu, dwa azurowe koszyczki, jeden pod drugim, przy czym dolny koszy¬ czek jest stale zanurzony w cieczy, na dru¬ gim zas ramieniu zawieszony jest areometr, na którym dokonuje sie odczytu gestosci ba¬ danego ciala, przy czym odleglosc punktu zawieszenia areometru od osi obrotu jest zmienna.
2. 2. Sposób okreslania gestosci cial stalych za pomoca przyrzadu wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tym, ze w górnym koszyczku umieszcza sie badane cialo przed przystapieniem do wlasciwego pomiaru gestosci, przy czym zmieniajac odpowiednio odleglosc punktu zawieszenia areometru od osi obrotu usta¬ la sie równowage dzwigni przez zrównowa¬ zenie momentów sil, po ustaleniu równowa¬ gi w powietrzu przenosi sie cialo badane do dolnego koszyczka, przy czym równowage dzwigni ustala sie ponownie przez zanurze¬ nie areometru do cylindra z ciecza, a ge¬ stosc badanego ciala odczytuje sie z podzial- ki areometru.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze do dokonywania pomiaru gestosci stosuje sie dowolna ciecz, której ciezar wlasciwy jest nizszy od ciezaru wlasciwego badanego ciala. Kazimierz MetelskiDo opisu patentowego nr 39697 -/fc *;« \ |55 H n fio. i ¦-fci»fc 3 d<* Rv 5 PL