Opublikowano dnia 1 lipca 1957 r» JU u l^ LIC'TT'r'cl - rf.Qr''i 'rJl'-*:M :;..,;;.¦•. fi POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr39672 , KL 21 aV 8/01 Politechnika Warszawska*) (Zaklad Konstrukcji Telekomunikacyjnych i Radiofonii) Warszawa, Polska Sposób kompensacji temperaturowej czestotliwosci drgan oscylatora Patent trwa od dnia 22 lutego 1956 r.-Przedmiot wynalazku dotyczy sposobu zmniejszenia wplywu zmian temperatury na czestotliwosc drgan oscylatora lampowego, pra¬ cujacego? w ukladzie mostkowym lub innym.Istota wynalazku polega na zastosowaniu opornika, nawinietego drutem o duzym wspól¬ czynniku cieplnym opornosci (np. drutem mie¬ dzianym), którego przyrost opornosci pod wply¬ wem zmian temperatury odpowiednio zmienia czestotliwosc drgan tak, ze przy zmianach tem¬ peratury uzyskuje sie stala czestotliwosc napie¬ cia wyjsciowego.W oscylatorach, pracujacych w ukladach mostkowych lub tym podobnych, w których pomiedzy obwodem anodowym a siatkowym lampy elektronowej jest umieszczony np. mo¬ stek, zlozony z trzech galezi oporowych z jednej galezi zawierajacej obwód rezonansu szerego¬ wego, czestotliwosc oscylacji zalezy w pewnym *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wyna¬ lazku jest Henryk Kuniewski. stopniu od opornosci galezi oporowych. %Zwiek¬ szenie opornosci pewnych galezi powoduj* zwiekszenie czestotliwosci oscylacji, a zwiek¬ szenie opornosci pozostalych galezi zmniejsza czestotliwosc tych oscylacji.Aby byla mozliwa kompensacja za pomoca opornika M o zmiennej opornosci w funkcji temperatury, przyrost temperatury oporni¬ ka kompensacyjnego powinien powodowac odwrotny wplyw na wartosc czestotliwosci, niz przyrost temperatury wszystkich pozosta¬ lych elementów oscylatora.Ze wzgledów praktycznych najwygodniej jest zastosowac oporniki kompensacyjne w jednej z galezi, przyleglych do galezi rezonansowej, gdyz galaz przeciwlegla zawiera zwykle nieliniowy element regulacyjny (np. lampe regulacyjna o opornosci, zaleznej od natezenia pradu), a nie zawiera zwyklych oporników. Poniewaz wzrost opornosci kazdej z galezi przyleglych powodu¬ je zazwyczaj obnizenie czestotliwosci drgan oscylatora, przeto dodatni przyrost temperatu-ry pozostalej czesci ukladu oscylatora powi¬ nien zwiekszac czestotliwosc drgan oscylatora.W tym przypadl zastosowanie w jednej z ga- iezt przyleglych opornika nawinietego drutem miedzianym umozliwi kompensacje zmian cze¬ stotliwosci pod wplywem temperatury.Na czestotliwosc drgan oscylatora oprócz wspomnianych opornosci, ma decydujacy wplyw czestotliwosc wlasna obwodu '^ rezonansowego, znajdujacego sie np. w jednej galezi ukladu mostkowego. Pozadane jest zatem, aby czesto¬ tliwosc wlasna tego obwodu zwiekszala sie ze wzrostem temperatury, czyli aby indukcyjnosc lub pojemnosc w tym obwodzie posiadala ujem¬ ny wspólczynnik temperatury. Najwygodniej jest w tym celu zastosowac kondensator o ujemnym wspólczynniku temperaturowym (np. * kondensator styrofleksowy).Przyklad zastosowania sposobu kompensacji temperaturowej czestotliwosci drgan oscylatora wedlug wynalazku przedstawiono na fig. 1 ry¬ sunku. Uklad mostkowy oscylatora 2820 Hz za¬ wiera obwód rezonansowy szeregowy L, C oraz w galeziach przyleglych oporniki Ri + Ri1, Rs, a w galezi przeciwleglej lampe regulacyjna Z (zarówke telefoniczna). Oporniki Ri, Rt sa wykonane z drutu o wspólczynniku cieplnym prawie równym zeru, a opornik Ri1 — z drutu miedzianego.Przebieg zaleznosci czestotliwosci fx drgan oscylatora od opornosci Ri + Ri1 przy stalej temperaturze przedstawia fig. 2 rysunku. Po¬ niewaz przy wzroscie temperatury np. o 10°C czestotliwosc drgan (przy Ri + Ri* — const) 'wzrasta o 2 Hz, przeto dobiera sie takie war¬ tosci Ri, Ri1, aby przyrost opornosci przy wzroscie temperatury o 10°C wynosil ok. 8 Q (Ri1 = 200 Q ) czyli zmniejsza czestotli¬ wosc o 2 Hz (punkt B charakterystyki). Po za- Bllk. 90 2.I.5T 100 B-5 pism. ki. 7 gr 60 T-7-1551 stosowaniu takiej kompensacji uzyskano nie¬ stalosc czestotliwosci drgan rzedu 10-3 na i»c. PL