Wynalazek dotyczy tarczy walka uzywanego do podtrzymywania czlonu przenosnikowego, np. tasmy przenosnika. Walek taki sklada sie z dwóch tarcz bocznych, zaopatrzonych w otwory wspólsrodkowe do osadzenia walka, na którym tarcze te sa osadzone obrotowo i polaczone tu¬ lejka metalowa. Tarcza moze sie obracac dokola wspólnego walka lub dwóch wspólosiowych krótkich walków. Wskazane jest, aby tuleja by¬ la przymocowana do kazdej z tarcz i aby mogla sie z nimi obracac tworzac walek obrotowy pod¬ trzymujacy czlon przenosnikowy.Dotychczas tarcze boczne takich walków byly wyrabiane zasadniczo calkowicie z materialu pel¬ nego, to jest byly one odlewane z zeliwa lub stopów zelaznych i posiadaly w srodku otwór do osadzenia lozyska np. kalkowego lub walko¬ wego,, oraz zebra wzmacniajace przebiegajace promieniowo od otworu i konczace sie na obwo¬ dzie tarczy zaopatrzonej na obwodzie w kolnierz pierscieniowy. Kolnierz ten, sluzyl do zamocowa¬ nia tulejki laczacej za pomoca wkretów, srub, kolków itp.Przy zastosowaniu w przenosnikach tasmowych zespolu walków podtrzymujacych wymaga on sprezystosci w celu zwiekszenia trwalosci tas¬ my i zapobiezenia wstrzasom przenoszonego na tasmie materialu podczas przesuwania sie tasmy ponad poszczególnymi walkami. W pewnych przy¬ padkach wstrzasy takie moga spowodowac sprosz¬ kowanie materialu przenoszonego.Znane juz jest zaopatrywanie tulei laczacych dwie tarcze walka w okladzine sprezysta, np. w postaci wiazek gumy lub podobnego materia¬ lu sprezystego. Koszty takich wiazek gumy sa jednak znaczne i w praktyce wymagaja czestej wymiany.Przedmiotem wynalazku jest ulepszenie tarczy walka podtrzymujacego, posiadajacej narzad spre¬ zysty umiejscowiony miedzy jej osia obrotu i ob*wodem. Wedlug jednej postaci wykonania wyna¬ lazku cala tarcza wykonana jest z materialu sprezystego. Moze ona byc wykonana z dwóch lub wiecej czesci, zasadniczo polaczonych wza¬ jemnie . ze soba sztywno lub za pomoca odpo¬ wiedniego narzadu sprezystego. Uzyty narzad sprezysty moze byc wykonany np. z gumy wul¬ kanizowanej, a w razie potrzeby, z gumy nie¬ palnej. Narzad sprezysty moze byc równiez wy¬ konany z plastyku syntetycznego np. neoprenu.Tarcze takie sa przewaznie montowane obro towo na dwóch ustawionych osiowo krótkich walkach i sa zaopatrzone w odpowiednie lo¬ zyska, np. lozyska kulkowe, umieszczone w roz¬ szerzaniu sie otworu osiowego.Gdy cala tarcza jest wykonana z materialu sprezystego, wspomniane rozszerzenie otworu moze byc uzyte do osadzenia lozyska pierscie¬ niowego a srednica rozszerzenia równa sie za¬ sadniczo zewnetrznej srednicy lozyska. Lozysko utrzymuje sie w rozszerzeniu otworu dzieki zwy¬ klemu tarciu. Nalezy zauwazyc, ze po zamonto¬ waniu tarczy z zamocowana na jej obwodzie tuleja, wystepuja pewne sily dazace do od¬ ksztalcenia tego rozszerzenia i silniejszego zacis¬ niecia znajdujacego sie w nim lozyska.Przy uzyciu zespolu walkowego opisanego powyzej do podtrzymywania tasmy przenosnika stosowanego do transportu materialu rozdrobnio¬ nego, np. wegla, nalezy wziac pod uwage, ze w atmosferze otaczajacej tarcze boczne zbiera sie duzo pylu weglowego i drobnych czastek wegla, które czesto trafiaja do biezni lozysk powodujac szybkie ich uszkodzenie.Drugim celem wynalazku jest ulepszenie kon¬ strukcji tych tarcz zaopatrzonych w otwory osiowe, które posiadaja rozszerzenie otwarte z jednej strony tarczy, zajmujace czesc szero¬ kosci tarczy i pierscieniowe wyciecie otwarte ku otworowi i powyzszemu rozszerzeniu.Rozszerzenie otworu jest przeznaczone do osa¬ dzania lozyska a pierscieniowe wyciecie moze sluzyc jako przestrzen na smar lub tym podob¬ ne. Przy tej konstrukcji czesci lozyska moga byc w stalym kontakcie z odpowiednim smarem.Wskazane jest, aby zewnetrzna strona lozyska byla zamknieta podkladka z materialu elastycz¬ nego np. skóry. Równiez wygodne jest zaopa¬ trzenie tarczy w dodatkowe wyciecia pierscie¬ niowe, otwarte tylko ku otworowi osiowemu i znajdujace sie miedzy rozszerzeniem powyz¬ szego otworu i druga strona tarczy. To ostatnie wyciecie znajduje sie wiec najblizej zewnetrz¬ nej strony tarczy i jakiekolwiek czastki stale, które z otaczajacym tarcze powietrzem moga normalnie przenosic sie ku lozysku wzdluz osi, dokola której ta tarcza obraca sie, moga byc zatrzymane w tym wycieciu pierscieniowym, przez co zapobiega sie dalszemu ich dostawaniu do lozyska.Przy zastosowaniu tarczy wedlug wynalazku do przenosników górniczych np. stosowanych w kopalniach wegla wskazane jest uzycie ela¬ stycznych materialów ognioodpornych, natomiast przy uzyciu w innych przenosnikach np. uzywa¬ nych w kamieniolamach uzycie takich materia¬ lów nie jest konieczne.W niektórych przypadkach zastosowania prze¬ nosników tasmowych zaobserwowano zbieranie sie statycznych ladunków elektrycznych w pew¬ nych punktach stykania sie tasmy z walkami podtrzymujacymi. Wobec tego. wskazane jest, aby wszystkie czesci przenosnika, które moga zbierac elektryczne ladunki statyczne, byly uziemione. W tym celu wynalazek przewiduje zaopatrzenie tarczy w narzad elastyczny prze¬ wodzacy elektrycznosc umocowana miedzy osia obrotu i obwodami tych tarcz. Guma naturalna oraz syntetyczna, jak np. neopren moga stac sie przewodnikami przez dodatek do nich odpo¬ wiednich materialów przewodzacych elektrycz¬ nosc. Nalezy zauwazyc, ze material elastyczny moze byc jednoczesnie przewodnikiem elektrycz¬ nosci i ognioodpornym, w zaleznosci od wyma¬ gan i warunków pracy przenosnika. Przez mate¬ rial ognioodporny rozumie sie tu taki material, który nie podtrzymuje ognia o ile nie jest wysta¬ wiony na bezposrednie dzialanie plomienia, co jest szczególnie wazne w górnictwie podziem¬ nym.Celem blizszego wyjasnienia wynalazku zostal on uwidoczniony, tytulem przykladu, na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój podluzny czesci walka, fig. 2 — przekrój poprzeczny wziiluz linii A — A na fig. 1, fig. 3, 5, i 7 przed¬ stawiaja odmiany walka wedlug fig. 1, a fig. 4 i 6 — przekroje wzdluz linii B —Bi C — C na fig. 3 lub 5.Na wszystkich figurach na rysunku czesci po¬ dobne sa oznaczone tymi samymi liczbami. Tar¬ cza 1 posiada na obwodzie wyciecie pierscienio¬ we do zamocowania konca tulejki 3 wkretami 4,' a w srodku otwór 5 do osadzenia jej na walku 13.Tarcza posiada z jednej strony wystep pierscie¬ niowy 6 skierowany do wnetrza tulejki 3. Do otworu osiowego tarczy 1 jest wtloczone lozysko kulkowe 7, skladajace sie z pierscienia zewnetrz¬ nego 8 kulek 9 i pierscienia wewnetrznego 10, — 2 —Wewnetrzna powierzchnia czolowa lozyska jest uszczelniona podkladka 11. Lozysko utrzymuje sie w otworze osiowym dzieki tarciu. W lozysku tym jest osadzony czop 14 walka 13 o zmniej¬ szonej srednicy, zaopatrzony w zewnetrzny gwint 15. Tarcza 1 jest umiejscowiona na czo¬ pie 14 za pomoca podkladki 12 od strony we¬ wnetrznej oraz podkladki 16 i nakretek 17, 18 od strony zewnetrznej tarczy. Nalezy zauwa¬ zyc, ze tarcza 1 moze swobodnie obracac sie na walku 13.Na drugim koncu walka 13 jest osadzona po¬ dobna druga tarcza zwrócona strona wewnetrzna ku poprzedniej i wchodzaca w tuleje 3 tworzac walek podtrzymujacy tasme przenosnika. Tar¬ cza 1 wykonana jest z materialu elastycznego np. z gumy w celu zapewnienia elastycznego za¬ mocowania na nich tulejki 3 w stosunku do walka 13.Na fig. 3 i 4 przedstawiono odmiane wyna¬ lazku. Tarcza wedlug tej odmiany sklada sie ze sztywnego pierscienia wewnetrznego 19 i zasad¬ niczo sztywnego pierscienia zewnetrznego 20.Tuleja 3 jest zamocowana na obwodzie pierscie¬ nia zewnetrznego 20 za pomoca podobnych wkre¬ tów 4. Lozysko kulkowe 7 sklada sie z pierscie¬ ni zewnetrznego i wewnetrznego oddzielonych od siebie kulkami. Jest ono osadzone w pierscie¬ niu wewnetrznym 19. Zeberka 21 pierscienia we¬ wnetrznego wystaja promieniowo na zewnatrz (fig. 4) w kierunku pierscienia zewnetrznego 20.Pierscienie -19 i 20 sa polaczone wzajemnie za pomoca pierscienia 22 z materialu elastycznego, z gumy lub neoprenu. Przy montowaniu tarczy pierscienie sa odpowiednio ustawione, material elastyczny pierscienia 22 wtlacza sie do przestrze¬ ni miedzy pierscieniami 19, 20 i ogrzewa sie w celu zwulkanizowania gumy i wzajemnego polaczenia razem tych dwóch pierscieni.Nalezy zauwazyc, ze w tym przypadku uzysku¬ je sie równiez elastyczne zmontowanie tulei 3 w stosunku do walka 13. Zeberka 21 pomagaja w zaklinowaniu i zlaczeniu tych dwóch pierscie¬ ni z pierscieniem 22 z materialu elastycznego.Na fig. 5 i 6 przedstawiono inna odmiane wy¬ nalazku. Pierscienie wewnetrzny 23 i zewnetrzny 24 sa polaczone wzajemnie w sposób podobny jak na fig. 3, z ta róznica, ze te pierscienie po¬ siadaja mniejsza szerokosc niz szerokosc tar¬ czy. Pierscien wewnetrzny 23 posiada ksztalt li¬ tery U i zawiera lozysko kulkowe 7 a pierscie¬ nie zewnetrzny i wewnetrzny sa zaopatrzone w zeberka promieniowe 21. Na zewnetrznym pierscieniu 24 zamocowana jest tulejka 3. Przy montowaniu tarczy pierscienie 23, 24 ustawia sie wspólosiowo a przestrzen miedzy nimi wypelnia sie odpowiednim materialem elastycznym. W ten sposób te dwa pierscienie sa wiec ustawione wspólosiowo w pewnej od siebie odleglosci i zajmuja tylko czesc szerokosci gotowej tarczy walka podtrzymujacego.Na fig. 7 przedstawiono jeszcze inna odmiane tarczy, której wystep pierscieniowy 5 od stro¬ ny wewnetrznej tarczy, jest wykonany tak, iz tworzy pierscieniowa przestrzen stozkowa 24 mie¬ dzy wewnetrzna stozkowata powierzchnia tarczy, walkiem i wewnetrznym bokiem lozyska kulko¬ wego. Ta przestrzen moze byc uzyta jako zbior¬ nik na smar dla kulek lozyska kulkowego. Wska¬ zane jest, aby podkladka 12 byla zaopatrzona w elastyczna przykrywke np. skórzana, przeciw¬ dzialajaca wyciekaniu smaru do wnetrza tu¬ lejki. Dodatkowa przestrzen pierscieniowa 25t. znajdujaca sie miedzy zewnetrzna plaszczyzna tarczy i lozyskiem, sluzy do zatrzymywania cza¬ stek stalych np.; pylu weglowego itp.Przenosniki tasmowe do transportu takich materialów jak wegiel sa przewaznie podczas pracy.wygiete w ksztalcie koryta. Koryto to mo¬ ze byc wytworzone przez trzy walki podporo¬ we: srodkowy walek poziomy i dwa walki bocz¬ ne pochylone pod katem do walka poziomego.Tarcze boczne tych walków wraz z laczacymi je tulejkami moga byc uzyte przy przenosnikach z tasma wygieta w postaci koryta. Tasma ta w czasie biegu jalowego podtrzymywana jest przewaznie pojedynczymi walkami poziomymi i chociaz w tych warunkach obsada elastyczna nie jest tak potrzebna, jak przy biegu roboczym, to moga byc równiez zastosowane do nich walki wedlug wynalazku szczególnie takie, które posia¬ daja wyciecie pierscieniowe do zatrzymywania pylu i innych czastek stalych. W górnictwie po¬ dziemnym nalezy, ze wzgledu na niebezpieczen¬ stwo pozaru, w odpowiedni sposób uczynic ma¬ terial elastyczny ognioodpornym. Przy uzyciu przenosników tasmowych w warunkach gdzie nie zachodzi niebezpieczenstwo pozaru, moze byc uzyty material nie posiadajacy wlasciwosci ognioodpornych. W niektórych jednak przypad¬ kach nalezy wszystkie czesci tasmy wykonac z materialu przewodzacego elektrycznosc ze wzgledu na wytwarzanie sie elektrycznosci sta¬ tycznej przy stykaniu sie tasmy z walkami pod¬ trzymujacymi. W celu nadania elastycznemu materialowi wlasciwosci przewodzenia elektrycz¬ nosci, dodaje sie do takiego materialu sadzy przy jego wyrobie z gumy. Nalepy zauwazyc, — 3 —ze dzieki zastosowaniu tarcz elastycznych wedlug wynalazku otrzymuje sie elastyczne podtrzymy¬ wanie tasmy przenosnika. Ponadto zastosowanie takich tarcz przyczynia sie do zwiekszenia trwa¬ losci lozysk kulkowych dzieki zaopatrzeniu ich w zbiorniczki na smar i do lapania pylu lub in¬ nych zanieczyszczen, które w przeciwnym razie mogly by uszkodzic lozyska kulkowe. PL