Opublikowano dnia 5 marca 1957 r. vrf:A/ Mh *A POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 39519 KL 63 a, 23 Tadeusz Mierzejewski Poznan, Polska Zaczep do pojazdów clqgntonych przez zwierzala poelqgowe Patent trwa od dnia 18 kwietnia 1955 Przedmiot wynalazku stanowi zaczep zaopa¬ trzony w hak, na który zawiesza sie orczyk wo¬ zu jednokonnego lub wage wozu dwukonnego w celu sprzegniecia ze zwierzetami pociagowy¬ mi, przy czym polozenie tego haka moze byc przez woznice zmieniane w plaszczyznie pionowej w okreslonych granicach. Zmienne nastawienie haka tego zaczepu umozliwia ustalenie kazdora¬ zowo najwlasciwszego kierunku dzialania sily pociagowej w celu najekonomiczniejszego wyko¬ rzystania sily zwierzat pociagowych w zaleznos¬ ci od jakosci powierzchni drogi. Jazda np. po drogach piaszczystych, bagnistych lub po snie¬ gu wymaga dla latwego pokonania oporu ruchu zawieszenia orczyków — a tym samym zacze¬ pienia sily pociagowej — u dolu woza znacznie ponizej piersi koni. W tym przypadku zaistnieje bowiem pewna skladowa pionowa sily pociago¬ wej przeciwdzialajaca zaglebianiu sie przednich kól w piasku lub blocie i ograniczajaca do mini¬ mum opór czolowy przednich kól, gdyz waska warstwa blota latwo bywa rozduszana na boki.Gdy natomiast sila pociagowa jest skierowana poziomo — równolegle do drogi, przeciwstawia sie temu kierunkowi ruchu cala zwarta masa blota, piasku czy sniegu drogi, tworzac wal za¬ porowy przed kolami. W przeciwienstwie do te¬ go przypadku nie wystepuja na drogach twar¬ dych i gladkich zadne opory czolowe. Podnosze¬ nie przednich kól, które badz co badz zuzywa pewne czesc sily pociagowej, jest zatem nie tyl¬ ko zbedne lecz szkodliwe. Wobec tego najwlas¬ ciwszym kierunkiem dzialania sily pociagowej jest w tym wypadku kierunek poziomy iden¬ tyczny z kierunkiem ruchu a nie ogólnie stoso¬ wany obecnie sredni kierunek skierowany stale lekko wskps w góre. Zaczep wagi i orczyków winien byc zatem w plaszczyznie pionowej zmienny, aby woznica mógl go kazdej chwili nastawic w zaleznosci od jakosci drogi na wyso¬ kosc dajaca najoszczedniejsze i najkorzystniej¬ sze wykorzystanie sily pociagowej.Zaczep bedacy przedmiotem wynalazku moze byc zmieniany w sposób ciagly lub stopniowy w granicach miedzy wysokoscia równa piersi koni a punktem polozonym okolo 20 cm nad po-' wierzchnia drogi.Przykladowa konstrukcje zaczepu wedlug wy¬ nalazku uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zaczep zmienny stopniowo widziany z przodu, fig. 2 — ten sam zaczep w widoku z boku i fig. 3 — w widoku z góry..Jak uwidoczniono na rysunku zaczep wedlug wynalazku sklada sie z szyny Sz, po której moz¬ na przesuwac sprezysty drazek D zaopatrzony u góry w raczke R a u dolu w uchwyt do wa¬ gi W. W opisanym drazkjU przewiercono co kil¬ ka centymetrów otwory (niewidoczne na zadnej z wspomnianych figur),- przez które po odciagnie¬ ciu drazka D od szyny D mozna na dowolnej wysokosci przetknac wystep N szyny, ustalajac w ten sposób kazdorazowo zadana wysokosc po¬ lozenia wagi i orczyków. Przed calym opisanym przyrzadem zamontowano palak Pr który ma go chronic przed uszkodzeniem przez przeszkody drogowe, np. przez kamienie. Wysokosc zaczepu moze byc zmieniana za pomoca opisanego przy¬ rzadu z siedzenia woznicy bez zatrzymania wo¬ zu. Przy zwyklych — waskich wozach nie ogra¬ nicza opisany przyrzad ich skretnosci. Wozy o szerokich platformach zachowuja takze do¬ stateczna skretnosc, jezeli jednak zada sie pelnej zwrotnosci o 180°, trzeba sciac przednie narozni¬ ki platformy. Wypadek ten wyobraza fig. 3. Od¬ miana zmiennego zaczepu pokazana jest na fig. 4 i 5 i zostala wykonana w postaci pionowo za¬ mocowanego drazka D, w którym *w okreslonych odstepach umocowano kilka stalych haków za- czepowych. Górny koniec tego drazka wystajacy ponad dyszel tworzy równiez hak H , który jest przeznaczony do jazdy na drogach I klasy. Dol¬ na zas czesc drazka jest osadzona przegubowo, tak, ze na czas nieuzywania dwóch najnizszych haków moze byc uchylona w góre i ustalona tam przez zatrzask Z podobnie jak nózki motocykla.Gdy ta dolna czesc jest opuszczona, uchyla sie ona w razie napotkania na przeszkode samo¬ czynnie do tylu, co zapobiega jej uszkodzeniu.Ta druga odmiana konstrukcyjna wymaga, aby woznica w celu zmiany wysokosci zaczepu ze¬ szedl z wozu i przewiesil wage na inny hak.Z drugiej strony jest jednak ten rodzaj zmienne¬ go zaczepu daleko prostszy, lzejszy i tanszy niz poprzednio opisany, a poza tym moze byc w krótkim czasie zamontowany wzgl. usuniety oraz nei ogranicza on w niczym skretnosci wozu.Wyzej opisane przykladowe i proste rozwiaza¬ nia techniczne zmiennego zaczepu umozliwiaja stopniowa zmiane punktu zaczepienia sily pocia¬ gowej. Oczywiscie mozna ten sam efekt technicz¬ ny uzyskac przez zastosowanie zmiany ciaglej za pomoca np. sruby lub zastosowania hydra¬ ulicznych lub pneumatycznych urzadzen do prze¬ suwu haka zaczepowego. PL