Opublikowano dnia 5 kwietnia 1957 r. y****** 5 f»f .* BIBlIDTEKA Urzedu Patentowego POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 39411 -eT36/03 Zaklad Badan i Pomiarów „Energopomiar" *) Przedsiebiorstwo Panstwowe Gliwice, Polska Generator pradu o regulowanej czestotliwosci clo celów pomiarowo-kontrolnych Patent trwa od dnia 9 lipca 1955 r.Utrzymanie stalej czestotliwosci w elektrow¬ niach, pracujacych na wspólna siec, obejmujaca znaczne polacie kraju, wymaga mozliwosci do¬ kladnego pomiaru czestotliwosci. Przyrzady, sto¬ sowane do tego celu, winny byc okresowo spraw¬ dzane, gdyz wskazania ich podlegaja z biegiem czasu stosunkowo duzym zmianom.Do sprawdzania i wzorcowania czestotliwosciom mierzy jest potrzebne odpowiednie zródlo pradu o regulowanej czestotliwosci mozliwie poprawnej krzywej napiecia oraz czestotliwiosciomierz wzor¬ cowy.Poniewaz zbyt mala dokladnosc czestotliwoscio- mierzy wskazówkowych uniemozliwia uzycie ich jako przyrzadów wzorcowych, przeto stosuje sie *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz, mgr Ignacy Rayzer. do tego celu np. tzw. generatory RC, które sta¬ nowia zródlo pradu o poprawnej kirzywej na¬ piecia, a jednoczesnie pozwalaja na odpowiedniej skali odczytywac wartosc wytwarzanej czestotli¬ wosci. Dokladnosc tych generatorów szczególnie w zakresie, odpowiadajacym czestotliwosci prze¬ myslowej, jest jednak niewystarczajaca.Generator wedlug wynalazku oparty na zasadzie drgan struny, spelnia jednoczesnie oba powyzsze wymagania, tzn. jest zródlem pradu o .regulowa¬ nej czestotliwosci i o poprawnej krzywej napiecia oraz wyróznia sie zarówno duza dokladnoscia wyskalowania, jak i staloscia nastawionej cze¬ stotliwosci.Zasade dzialania generatora wedlug wynalazku wyjasnia schemat, przedstawiony na rysunku.Element drgajacy w postaci struny i stanowi cien¬ ka,, plaska sprezyna typu zegarowego, przymo¬ cowana z jednej strony do nieruchomej czesciJe, z drugiej zas strony do pionowego ramienia t dzwigni kitowej d, mogacej obracac sie dokola punktCr O. Bcjziome^ rariouie ^tej dzwigni jest obcia¬ zone dwioma ^ezartiklini'.'Clu Q*» z których ciezarek Qi jest osadzony ma stale, a ciezarek Qs prze¬ suwnie. Calosc jest zmontowana na sztywnej ciezkiej ramie, wykonanej z ceownika. Do górnej czesci tej ramy jest przytwierdzona skala, wzdluz której przesuwa sie wskazówka, przymocowana do 'ruchomego ciezarka Q2, Naciag struny / mozna zmieniac w okreslonych granicach przez przesu¬ wanie ciezarka Qa. Kazdemu polozenia! ciezarka odpowiada okreslona czestotliwosc odczytywana na skali, która moze byc wykonana bezposrednio w hercach. Po srodku struny / jest osadzony ciezarek Qs a nad nim znajduje sie elektromag¬ nes e, przymocowany do ramy. Rdzen elektroma¬ gnesu e, jest prosty i otwarty. W pewnej odleg¬ losci od ciezarka umieszczone sa po obu jego stronach adaptery magnetoelektryczne a, b, wy¬ konane z wkladów, stosowanych w sluchawkach radiowych. Struna 7 przechodzi przez szczeliny porwietnzne obu adapterów, stanowiac dla nich zwory magnetyczne. Podczas drgan struny w kie¬ runku pionowym, zmienia sie strumien magne¬ tyczny w rdzeniach adapterów, przy czym w uzwojeniach, osadzonych na tych rdzeniach i od¬ powiednio polaczonych, indukuje sie sinusoidalnie zmienna sila elektromoitoiryczna. Jeden adapter sluzy do zasilania aparatu sterujacego B, drugi zas jest polaczony ze wzmacniakiem mocy, nieza¬ leznym od tego aparatu. Aparat B, umozliwiajacy samoczynna stabilizacje amplitudy drgan struny, • jest zaopatrzony w lampe Li, sluzaca do podtrzy¬ mywania tych, drgan i pracujaca w ukladzie wzmacniaka transformatorowego, przy czym w jej obwodzie anodowym zamiast transformatora wlaczona jest cewka elektromagnesu e. Adapter magnetoelektryczny a jest przylaczony do siatki sterujacej lampy Li w taki sposób, ze sila elektro¬ motoryczna indukowana w uzwojeniu adaptera, podwyzsza potencjal siatki, gdy ciezarek Qs WTaz ze struna wykonuje ruch w kierunku elek¬ tromagnesu e. Gdy struna oddala sie od elektro¬ magnesu, . wówczas sila elektromotoryczna lindu- kowana w uzwojeniu adaptera, powoduje obni¬ zenie potencjalu siatki (sterujacej. Dzieki temu prad, plynacy przez elektromagnes e, posiada wieksze natezenie, gdy struna zbliza sie do niego, mniejsze zas, gdy sie oddala* W zwiazku z tym na ciezarek Qa dziala sila, zmieniajaca sie w takt drgan struny, co nie tylko wystarcza do podtrzy¬ mania tych drgan, lecz równiez moze w krót¬ kim czasie doprowadzic ich amplitude do takiej wartosci, ze struna zacznie uderzac o nabiegun- miki rdzeni adapterów. Tym nie mniej jesli z ja¬ kiegokolwiek powodu zmniejszy sie stopien wzmocnienia lampy, moze zdarzyc sie, ze sila wypadkowa nie jest w stanie pokrywac strat na tlumienie i drgania zaczynaja zanikac. Aby temu zapobiec, stosuje sie samoczynna regulacje am¬ plitudy, przeprowadzana przez lampe oporowa L2, pracujaca w ukladzie wzmacniaka oporowego, Ten sam adapter, który sluzy do- podtrzymania drgan struny, polaryzuje równiez siatke steruja¬ ca lampy L2. Skladowa zmienna pradu anodowe¬ go tej lampy laduje ujemnie kondensator C i to tym silniej, im wieksza jest amplituda napiecia, doprowadzonego z adaptera, poniewaz diody lampy Li przepuszczaja dodatnie polówka skla¬ dowej zmiennej napiecia. W ten sposób potencjal ujemny siatki sterujacej lampy Li jest uzalezmio- N ny od napiecia indukowanego w adapterze. Po¬ wyzszy uklad stabilizacyjny odznacza sie duza czuloscia gdyz, jak wykazaly próby, przeprowa¬ dzone przy uzyciu stalych napiec siatkowych, wystarcza zmienic ujemnie napiecie siatki o 1%, by wywolac zmiane amplitudy struny o 100%.Uklad ten zapewnia calkowita niezawodnosc pra¬ cy przy bardzo malych amplitudach, 00 bylo do¬ tychczas nieosiagalne.Kompensacja zmian idlugoisci struny wraz ze zmiana temperatury polega na odpowiednim dobo¬ rze materialów, z jakich wykonana jest dzwig¬ nia d i struna /, dzieki czemu naciag struny wy¬ wolany momentem obrotowym dzwigni d, zwiek¬ sza sie proporcjonalnie do przyrostu dlugosci struny. PL