Mierzenie temperatury uskutecznia sie dotad bezposredniem odczytywaniem na po- dzialkach termometrów lub pyrometrów, lub zapomoca obserwowania stanu topHwych cial. Przy tym drugim sposobie obserwuje sie zachowanie pewnej ilosci topliwych cial az do otrzymania zadanej temperatury, co naturalnie mozliwe jest w miejscach o- twartych; termometr i pyrometr stosuje sie do mierzenia temperatur przestrzeni za¬ mknietych; nie moga byc one stosowane na¬ tomiast do mierzenia temperatury po¬ wierzchni, np. scianek rur.W wielu galeziach produkcji fabrycznej bynajmniej nie chodzi o obserwowanie zmian temperatury przy jedinym ciagu ro¬ boty, natomiast waznem jest sprawdzenie w sposób dokladny, czy zostala osiagnieta dla poszczególnego wypadku wymagana tempe¬ ratura, i to wlasnie musi byc dokonane szyb¬ ko raz po razie w rozmaitych widzialnych i zakrytych miejscach. Tak dokladne pomia¬ ry nie mozna uskuteczniac zapomoca zwy¬ klych znanych przyrzadów, uzywane sa wiec do tego przestarzale sposoby, np. ob¬ serwowanie poczatku zarzenia sie drzewa lub papierów, a przy temperaturach wyz¬ szych zwraca sie uwage na cieplo zarzenia, wzglednie na zwierciadlo stopionego meta¬ lu, lub tez na burzenie sie piany szklanych stepów i t. d. Wszystkie powyzsze sposoby przy calej swej niedokladnosci, pociagaja za soba co najmniej znaczne zuzycie mate- rjalu i czasu, a w niektórych wypadkach sa przyczyna wiekszych przeszkód w ruchu i nieszczesliwych wypadków.Wynalazek niniejszy dotyczy nowego * bardzo prostego sposobu stalego sprawdza¬ nia, czy jest osiagnieta wyznaczona zgóry temperatura w przestrzeniach wolnych, za¬ mknietych i na powierzchniach, przyczem sposób ten polega na zuzyciu do pomiarów topliwego tworzywa, punkt topliwosci ...któ¬ rego bliskim jest do pozadanej w danem miejscu temperatury; objawy czesciowego stapiania sie takiego ciala w danym punkcie niezbicie wskazuja, ze potrzebna temperatu¬ ra jest osiagnieta/Co do swego ksztaltu to- pliwe ciala dostosowane sa do wlasciwego przeznaczenia, w szczególnosci zawieraja w sobie weglan miedzi i t. p. domieszki bar¬ wiacych tworzyw, które przy stopieniu.cia¬ la ujawniaja sie w postaci barwnych plam lub pasem.Ponizej podane przyklady wyjasniaja wykonanie tego sposobu.Stalowe bandaze osadzane na kolach wozów kolejowych musza byc wpierw na¬ grzane do pewnej temperatury i dopiero po rozgrzaniu usuwaja sie na kola, gdyz kur¬ czenie sie, wywolane ochladzaniem banda¬ zy, utrzymuje je mocno na obwodzie kola.Jasnem jest, ze nagrzewanie calego banda¬ zu musi byc zupelnie równomierne, gdyz po skurczeniu sie na chlodniejszych miejscach powstaja nadmierne natezenia materjalu, wskutek czego moze nastapic pekniecie ban¬ dazu natychmiast po ochlodzeniu lub póz¬ niej podczas ruchu. Wobec tego nalezy miec moznosc sprawdzenia na kazdem miejscu bandazu, czy pozadana temperatura jest w rzeczy samej osiagnieta — co nie jest moz¬ liwe przy poslugiwaniu sie dotad znanemi sposobami, gdyz srednica bandazy wynosi 1 do 2 m, a obwód 3 — 6 m przy szero¬ kosci od 130 do 150 mm.W mysl wynalazku niniejszego sposób sprawdzania temperatury w tak szczegól¬ nych, jak powyzej podanych, wypadkach polega na wykonaniu preta z materjalu o punkcie topliwosci odpowiadajacym poza¬ danej temperaturze. Pret taki przesuwajac sie po badanym bandazu ulega stapianiu sie w miejscach dostatecznie ogrzanych i pozo¬ stawia przytem na powierzchni jego pasma stopu, na miejscach zas chlodniejszych pa¬ sma te nie zostana uwidocznione. Sposobem tym mozna bez przerwy badac temperatura bandaza na calej jego rozciaglosci wzdluz i wpoprzek, czy zostal on nagrzany do wla¬ sciwego stopnia; powstajace przytem na je¬ go powierzchni pasma stopu pozostaja jako dowód odpowiedniego i celowego nagrzania bandazu.Do oznaczenia temperatury miejsc za¬ mknietych, np, pieców smolarskich i t. p. u- rzadzen lub stopionego pod przykryciem tworzywa stosuje sie cialo mierzace, które jest zaopatrzone w podzialki tak gleboko karbowane, by przy kazdym pomiarze, gdy temperatura doszla do wlasciwego stopnia, stapial sie oznaczony kLwalek.W wielu wypadkach podzialki takie nie sa potrzebne, gdyz po zanurzeniu ciala do zakrytego miejsca na pewna glebokosc wi¬ doczne jest, czy jego ksztalt lub dlugosc ulegly czesciowej zmianie wskutek stopienia sie, t. j. czy osiagnieta jest wlasciwa tem¬ peratura.Powyzsze wyjasnienia dotycza równiez pomiarów temperatury topliwa z wolna po¬ wierzchnia, jak np. mas szklanych gdzie szklo stopione musi posiadac ozna¬ czona minimalna temperature, by byc uzy¬ tym do obróbki; temperature te spraw¬ dza sie przy kazdem pobraniu stopionej masy zapomoca zwyklego zanurzenia mie¬ rzacego ciala.Do mierzenia temperatury stopionych tworzyw z powierzchnia wolna, jak równiez bandazy i t. p. przedmiotów sztywnych mo¬ ga byc uzywane mierzace ciala, zawierajace domieszke batrwna lub tez wytwarzajaca barwe, która powstaje przy stopieniu tego ciala. Tymsposobem otrzymuje sie przy do¬ tknieciu na badanem tworzywie plame lub pasemko. PL