PL39114B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie po¬ zwalajace na mierzenie i rejestrowanie odchylek przy sondowaniu otworów wiertniczych.Umozliwia ono pomiar z jednej strony kata utworzonego przez os sondowania z pionem, a z drugiej strony azymutu plaszczyzny piono¬ wej, w której lezy os sondowania w odniesie¬ niu do kierunków geograficznych tak, aby dzieki ciaglym pomiarom mozna bylo dokladnie okreslic przebieg otworu w ziemi.Znane sa juz rózne urzadzenia do pomiaru od- cnylek przy sondowaniu otworów wiertniczych.Zawieraja one na ogol kompas lub odpowiedni wskaznik azymutu i przyrzad do mierzenia i po¬ prawiania kierunku katowego sondowania w sto¬ sunku do pionu. Urzadzenie takie wykazuje czesto te niedogodnosc, ze jest stosunkowo malo dokladne, szczególnie wskutek malej czulosci i dokladnosci kompasu, który nie wskazuje do¬ kladnie w kazdej chwili kierunku pólnocnego, a z drugiej strony nie daje oznaczen doklad¬ nych i ciaglych odchylen katowych sondowania odnosnie do pionu.Wynalazek usuwa powyzsze niedogodnosci i pozwala na pomiar odchylek sondowan. Jak¬ kolwiek urzadzenie wedlug wynalazku w kon¬ strukcji dzialania jest bardzo proste, zapewnia jednak stosunkowo dokladne pomiary odchylek i azymutów tych odchylek.Wynalazek oparty jest w szczególnosci fta cechach charakterystycznych wymienionych nizej, które moga byc zastosowane oddzielnie lub lacznie. Pomiar azymutu plaszczyzny pion<£- wej, przechodzacej przez os sondowania dokonu¬ je sie w stosunku do kierunków geograficznych, przy czym azymut mierzony np. za posrednic¬ twem kompasu, najkorzystniej z namagnesowa¬ nego drazka poruszajacego sie w oslonie zawie¬ szonej na przegubie kardanowym. Kompas ten lub urzadzenie równorzedne stale poddaje sie slabym drganiom lub uderzeniom za pomoca np. silnika uruchamiajacego urzadzenie mimosrodo* we w talki sposób, ze nie moze sie zatrzymac w okreslonym polozeniu i wskutek tego zmuszo¬ ny jest stale wskazywac magnetyczny kierunek pólnocnyvItoadzenie do pomiaru odchylenia osi sondo¬ wania w stosunkukdO|pionu zawiera narzad po- rusz&jacy ¦&% ddftola 0I& aparatu, przeznaczonego do pozosfawania stale $f polozeniu równoleglym do osi sondowania. Poruszajacy sie narzad jest zaopatrzony w obciazenie, utrzymujace go stale w plaszczyznie pionowej, przechodzacej przez os sondowania lub równolegle do osi; urzadze¬ nie nichome-wahliwe w stosunku do wyzej wzmiankowanego narzadu poruszajacego siew plaszczyznie zawierajacej obciazenie pozwala mierzyc wikazdej chwili odchylenia osi sondowa¬ nia w stosunku 'do pionu. Katy wzajemnie okres¬ lone z jednej strony drazkiem magnetycznym a z drugiej strony wahadlem, odpowiadaja je¬ den azymutowi odchylenia, a drugi samemu katowi odchylenia; sa one przenoszone za po¬ srednictwem przekladni np. zebatej do urzadze¬ nia elektrycznego, zmontowanego w jednym lub w ( kilku obwodachelektrycznych, polaczonych najkorzystniej na powierzchni ziemi z przyrza¬ dami pomiarowymi lub rejestrujacymi; te urzadzenia elektryczne rejestruja zmiane warto¬ sci elektrycznej funkcji kata omawianego i szcze¬ gólnie opory elektryczne, których zmiana jest przenoszona na przyrzady pomiarowe, znajdujace sie na powierzchni ziemi.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony, ty¬ tulem przykladu, na rysunku na którym fig. 1 przedstawia czesciowo w przekroju widok z boku urzadzenia, fiig. 2 — przekrój w powiekszonej po- dzialce jego kompasu, fig. 3 — przekrój w po¬ wiekszonej podzialce przyrzadu do pomiaru od¬ chylek, a fig. 4 — schemat polaczen elektrycz¬ nych, wskazujacych typowy obwód pozwalajacy zarówno na rejestrowanie odchylek, jak i na po¬ miar wielkosci zwisania.Odporna na cisnienie wydluzona oslona 10 urzadzenia posiada ksztalt umozliwiajacy jej opuszczenie do sondowanego otworu zawieszona na kablu elektrycznym 11. Oslona 10 jest wyko¬ nana z materialu niemagnetycznego w celu za¬ pobiezenia zaklóceniu wskazan kompasu magne¬ tycznego. Oslona 10 zawiera przyrzady do zew¬ netrznego centrowania i do pomiaru wielkosci zwisów, nie uwidocznione na rysunku. Wew¬ natrz oslony 10 osadzony jest kompas IZ i przy¬ rzad 13 do pomiaru odchylek. Kompas jest zao¬ patrzony w wibrator elektryczny 14, osadzony na wsporniku 15 przymocowanym do oslony 10.Wibrator 14 moze przekazywac drgania obroto¬ we na walek rozrzadczy 16, przechodzacy przez otwór wspornika 17 i siegajacy do narzadu wie¬ szaka 18 kompasu. Oprawa 19 kompasu 12 jest zawieszona za pomoca zlacza uniwersalnego na wieszaku 18 w taki sposób, aby byla. niezalezna od kata utworzonego oslona 10 z pionem.Jak uwidoczniono na fig. 2 wewnatrz oprawy 19 kompasu 12 zawieszony jest namagnesowany drazek 20 w taki sposób, ze jeden jego koniec stale jest utrzymywany w kierunku bieguna magnetycznego. Drazek ten jest sprzezony za po¬ moca wieszaków 21 z ruchomym ramieniem po¬ tencjometru 22 zasilanym elektrycznie (fig. 4) w ten sposób, aby dawal ciagly sygnal odpo¬ wiednio do katowego polozenia drazka magne¬ sowego 20 w stosunku do wieszaka 18 kompasu 12.Dotychczas nie bylo mozliwym zastosowanie do tego celu kompasu o stosunkowo slabej mocy, do uruchomienia potencjometrów, poniewaz ra¬ mie potencjometru czesto zacina sie, co dawalo falszywe oznaczenia azymutu. Dzieki drganiom nadawanym przez wibrator 14 o czestotliwosci stosunkowo wysokiej w stosunku do czestotli¬ wosci drgan rezonansowych czesci ruchomych oprawy 19 kompasu 12 odchylenia katowe kom¬ pasu sa mniejsze niz 1°. Zabezpieczaja one przed zatrzymaniem sie ramienia potencjometru wsku¬ tek dynamicznego zmniejszenia tarcia.Poza tym oprawa 19 kompasu jest napelniona ciecza o gestosci scisle takiej samej jak igestosc plywaka, zawierajacego drazek magnetyczny 20.Wskutek tego drgania liniowe nadawane opra-. wie. 19 kompasu, spowodowane np. przez zderze_ nie oslony 10 nie spowoduja falszywego wska¬ zania potencjometru 22.Jak widac na fig. 1 pod kompasem 12 osadzony jest przyrzad 13 do pomiaru odchylen zawiera¬ jacy wydrazony cylinder 23, osadzony obrotowo na dwóch koncach czopami 26 i 27 w gniazdkach podpór 24, 25, zamocowanych w oslonie 10.Cylinder 23 z jednej strony jest obciazony drazkiem 28 z ciezkiego materialu tak, aby na¬ dac cylindrowi obciazenie mimosrodowe. Wsku¬ tek tego obciazona czesc cylindra znajdzie sie zawsze blisko najnizszego miejsca sondowania wskutek swobodnego obracania sie cylindra.Polozenie katowe cylindra 23 wzgledem danego punktu oslony 10 iw szczególnosci wzgledem punktów okreslonych wieszakiem 18, wskazuje sie za pomoca odpowiednich sygnalów elektrycz¬ nych potencjometru 29 polaczonego czopem 26 z cylindrem 23. Wewnatrz oslony 10 zawieszone jest w punkcie 30 wahadlo 31, które moze po¬ ruszac sie jedynie w plaszczyznie wyznaczonejdrazkiem 26. W ten sposób polozenie katowe nfcietMteie katem utworzonym wahadlem 31 i osia podluzna cylindra 23 stale jest proporcjo¬ nalne do kata nachylenfe eotoffy 10, a wskutek tego do kata sondowania, £d£ wymieciona Qslona przesunie sie przy sondpjaiaaaagju Wahadlo 3t, jest polaczone za poxr)0ea pOgfaiedhto parzy- stosowaaiego zespolu k&? zejt€rt#£h 32 z poteii- cjometrem 34, który dtfjfe wrtLSftania eHei-* tryczne stale praporcjwaleyl ÓJ6 kata utworzo* nego wahadlem 31 z pionem.W celu zapoibMenia lalEgjyiym, ws&azaaiiom, wywolanym przez ruchy lkjioW, cylinder 23 jesi prózny, a cala oslona i&J&t n^pchiittna ciecza o takiej samej gestosci, co j plywaik utworzohy przez cylinder 23 zawierajacy waiiafllo 31.Potencjometry 2%, 29 i 34 sa polaczone (fig. 4) oddzielnymi obwodami z przyrzadami pomiaro¬ wymi, znajdujacymi sie na ^wierzclmi ziemi tak, ze calosc pozwala na rejestrowanie w spo¬ sób znany zmtioif ii*h oporów. Urzadzenie io moze byc stosowane laczate z urzad^eniefn opi¬ sanym w patencie francuskim ttsr 1017212, za¬ znaczonym na rysunku schematycznie literami A, M, M\ M".Mozna oczywiscie stosowac liczne odmiany urzadzenia nie przekraczajac zakresu wynalazku. PL

Claims (1)

Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do pomiaru odchylek przy sondo¬ waniu otworów wiertniczych, zawierajace przyrzad do pomiaru azymutu plaszczyzny pio¬ nowej przechodzacej przez miejsce sondowa¬ nia w stosunku do kierunków geograficznych, posiadajace kompas np. zaopatrzony w drazek namagnesowany plywajacy w zbiorniku za¬ wieszonym kardanowo, znamienny tym, ze zaopatrzony jest w wibrator (14) utworzony np. z silnika uruchamiajacego przyrzad mimo- srodowy do stalego poddawania kompasu (19) slabym uderzeniom lub drganiom. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 znamienne tym, ze przyrzad do petniaru odchylek od osi son¬ dowania wzfsledem pionu zaopatrzony jest w narzad (23), obracajacy sie dokola osi apa¬ ratu pozostajacego stale w polozeniu równo¬ leglym do oisi sondowania, przy czym narzad obrotowy (2S) zaopaitirzony jest w obciazenie (28), które *tale przesfiiwa sie w plaszczyznie pionowej przechodzacej przez os sondowania lub do niej równoleglej. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1—2, znamienne tym, ze zaopatrzone jest w przyrzad wahadlo¬ wy (31, 32) ruchomy wzgledem narzadu obra¬ cajacego sie w plaszczyznie zawierajacej ob¬ ciazenie (28) w celu mierzenia w kazdej chwili odchylenia osi sondowania w stosunku do pionu. 4. Przyrzad wedlug zastrz. 1—3, znamienny tym, ze zaopatrzony jest w przekladnie np. zebata do przenoszenia lia przyrzady elektryczne (22, 34, 29) wlaczone do jednego lub kilku ob¬ wodów elektrycznych, polaczonych z przy¬ rzadami pomiarowymi bedacymi przyrzadami wskaznikowymi lub rejestrujacymi, znajduja¬ cymi sie najkorzystniej na powierzchni ziemi, wartosci zalezne ód katów poszczególnie wy¬ znaczonych z jednej strony przez drazek na¬ magnesowany i z drugiej strony przez wa¬ hadlo, które odpowiadaja, jeden azymutowi odchylenia a drugi samemu katowi odchylenia. Societe dcPro^pection Electriaue IProcedes Schlumberger Zastepca: Kolegium Rzeczników PatentowychDo opisu patentowego nr 39114 Ark. 1 FIG.1 FIG.2 FiG.3Do opisu patentowego nr 39114 Ark. 2 hvw^H -(TY-AWW- RSW „Prasa" Bydg. 28.

1. 56 nakl. 100 +23, f. B5, pap. druk. 3 ki zam. 374 PL