Opublikowano dnia 15 listopada 1956 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 38912 Jerzy Osmólski Zakopane, Polska KI. 20 d, 23 Kolo napedowe linowe z wykladzina sprezysta do przenoszenia duzych sil obwodowych Patent trwa od dnia 18 kwietnia 1955 r.Znane sa kola linowe posiadajace na obwo¬ dzie szereg dzwigni zaciskajacych nabiegajaca na kolo line napedna (np. system „Karlik").Kola takie moga przenosic duze sily obwodo¬ we przy kacie opasania nie wiekszym niz po¬ lowa obwodu, jednak posiadaja znaczne niedo¬ statki, które ograniczaja mozliwosc stosowania takiego rozwiazania. Przede wszystkim ilosc dzwigni zaciskajacych równoczesnie line jest mala, co powoduje silne zgniatanie liny w przekroju poprzecznym i szybkie jej zuzycie.Ponadto* konstrukcja takiego kola jest skom¬ plikowana i ciezka oraz wrazliwa na zanieczy¬ szczenia i oblodzenie.Kolo napedowe z wykladzina sprezysta be¬ dace przedmiotem wynalazku umozliwia prze¬ noszenie duzych sil obwodowych przy zastoso¬ waniu naj ekonomiczniejszego ukladu jedno- rowkowego. Ma to szczególne znaczenie dla napedów linowych wyciagów kopalnianych oraz kolei linowych. Idea przewodnia wyna¬ lazku jest konstrukcja wykladziny pozwalaja¬ ca na sprezyste odksztalcenie sie profilu rowka linowego tak, aby nastepowalo samoczynne za¬ ciskanie sie liny w rowku. Jak to przedstawia fig. 1, lina napedna 10 nabiegajaca na kolo li¬ nowe, na kazdym elemencie jego obwodu za¬ lamuje sie pod pewnym katem, przy czym skladowa naprezenia P wywiera nacisk na dol¬ na czesc rowka 2. Aby nabieganie liny na ko¬ lo odbywalo sie bez szkodliwego tarcia, pro¬ mien rowka jest nieco wiekszy od promienia liny. Pod dzialaniem sily P rowek odksztalca sie sprezyscie, jak zaznaczono na fig. 1 linia przerywana,, przy czym w pierwszym momen¬ cie boczne sciany rowka linowego 11 zblizaja sie do liny, przylegajac do niej scisle, a na¬ stepnie dalsze sprezyste odksztalcanie sie wy¬ kladziny powoduje powstanie bocznych reakcji R, powodujacych zwiekszenie sily tarcia liny w rowku. Lina zbiegajac z kola wyprostowuje sie, przy czym wypadkowa P zanika, wskutek czego rowek powraca do pierwotnego ksztaltu, a boki rowka zwalniaja line. Aby zaciskanie bylo pewne, glebokosc rowka musi byc wiek- sza od promienia liny.Wykladziria sprezysta moze byc wykonana badz ,to& z -cliize] ilasci 'waskich^; sprezystyeh ele¬ mentów umieszczonych obok; Siebie na calym obwodzie kola, badz tez z jednorodnego spre¬ zystego tworzywa, "jak np. guma, o przekroju pozwalajacym na wymagane sprezyste od¬ ksztalcenie rowka linowego.Fig. 2 przedstawia wykonanie wykladziny jako jednolitej profilowanej spirali z drutu sprezystego o dostosowanym do wymogów wy¬ trzymalosciowych przekroju poprzecznym. Po¬ szczególne zwoje spirali 1 posiadaja wygiecie 2, które w sumie tworza rowek linowy. Profil spirali, musi byc ponadto tak wykonany, aby umozliwial zamocowanie spirali na wiencu kola. Np. w dolnej czesci spirala moze posia¬ dac wygiecia, 3 tworzace w sumie wystep, za który przy pomocy pierscieni 4 i srub 5 wy¬ kladzina przymocowana jest do wiencz kola linowego 6. W przypadku pracy kola linowego w warunkach, w których zachodzilaby obawa zanieczyszczenia wykladziny, np. przez snieg, wnetrze spirali moze byc wypelnione elastycz¬ nym materialem 7, jak filc, korek, guma po¬ rowata itp., nasycanym w razie potrzeby sma¬ rem uzywanym do lin.Fig. 3 przedstawia wykladzine sprezysta wy¬ konana z blachy. Profilowe korytko z blachy sprezystej jest poprzecinane w równych od¬ stepach. Przeciecia te 8 biegna do dolnych pa¬ sów korytka 9, które lacza wszystkie elementy i sluza do zamocowania wykladziny do wien¬ ca kola linowego. W czesci srodkowej uformo¬ wany jest rowek linowy 2. Wykladzina ta mo¬ ze byc równiez w miare potrzeby wypelniona materialem uniemozliwiajacym zbieranie sie zanieczyszczen wewnatrz.Fig. 4 przedstawia przekrój poprzeczny wy¬ kladziny sprezystej, wykonanej z gumy. W wiencu 6 kola linowego osadzona jest wykla¬ dzina gumowa 12 z rowkiem linowym 2. W dolnej czesci wykladzina opiera -sie o wieniec kola na wystepach ,13, przy czym wolna czesc srodkowa 14 pozwala na uginanie sie wykla¬ dziny. Dla zapobiegniecia nadmiernym od¬ ksztalcenioms w czesci tej moze byc zalozony sprezysty pierscien stalowy 15 lub przestrzen 14 moze byc wypelniona sprezonym powie¬ trzem. PL