Opublikowano dnia 2 lipca 1957 r lCAMtAJASt POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 38552 KI. 76 c, 28/01 VEB Wirkmaschinenbau Limbach-Oberfrohna*) Limbach-Oberfrohna I, Niemiecka Republika Demokratyczna Sposób i urzqdzenie do oplotu nici rdzeniowych Patent trwa od dnia 11 wrzesnia 1954 r.Nitki z wlosia konskiego, uzywane np. do wy¬ robu wlosiainki, skladaja sie jak wiadomo z rdzenia utworzonego z wlosia i nici towarzy¬ szacej, przy czym rdzen ten omotany jest jedna lufo dwoma dalszymi nicmi.Do wytwarzania tych wlosianych nitek sluza znane -urzadzenia oplatajace, które znane sa w dwóch wykonaniach.W jednym wykonaniu prowadzi sie rdzen przez wydrazone wrzeciono i w miejscu jego wprowadzenia oplata sie za pomoca osobnej nici odwijanej z cewki. Cewka ta natknieta jest sztywno na kolec ustawiony ekscentrycznie w stosunku do wydrazonego wrzeciona i napedza¬ ny obrotowo wokól wrzeciona z duza szybko¬ scia. Owijanie nici oplotu nastepuje przy tym z konca cewki, do czego sluzy prowadzenie za¬ mocowane do nosnika cewki i które obraca sie razem z nia. Z powodu ekscentrycznego usta¬ wienia zapasu nici oplotu ujawnia sie caly sze¬ reg niedogodnosci. Na przyklad przestrzen po¬ trzebna dla obrotu nosnika cewki nie stoi w zadnym stosunku do wielkosci zapasu nici.Z tego powodu musi byc przewidziane niepro- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórcami wy¬ nalazku sa Bertram Frenzel i Manfred Welker. porcjonalnie duza odleglosc miedzy poszczegól¬ nymi stanowiskami. Przede wszystkim jednak wystepuje przy tym sila odsrodkowa, która nie¬ korzystnie ogranicza obroty urzadzenia. Wycho¬ dzaca nic rzucana jest przez sile odsrodkowa naprzemian ku cewce i od cewki, co daje ciagle zmiany w jej naprezeniu. W koncu, waga cewki z jednej strony nosnika dla unikniecia zlego wywazenia musi ibyc wyrównana po stronie przeciwnej. W tym celu ustawia sie druga w identycznych warunkach pracujaca cewke, któ¬ ra jednak pracuje równiez w takich samych niekorzystnych warunkach.W drugim wykonaniu zapas nici oplotu sta¬ nowi jedna cewka ustawiona obrotowo na wy¬ drazonym wrzecionie. Nic oplotu jest w tym przypadku naciagnieta do obracajacego sde wo¬ dzika, który dla równowagi dynamicznej posia¬ da dwa skrzydelka. Równiez w tym przypadku powstaja nieekonomicznie duze odleglosci mie¬ dzy poszczególnymi stanowiskami. Wydajnosc tego urzadzenia jest silnie ograniczona w glów¬ nej mierze z tego powodu, ze wodzik ma rów¬ niez za zadanie odwijanie nici oplotu z cewki w miare zapotrzebowania. Ma to miejsce przez odpowiedni obrót, a wiec wleczenie cewki. Wtym przypadku musi byc przezwyciezony opór tarcia miedzy cewka i oporem dla niej na wy¬ drazonym wrzecionie, jak równiez bezwladnosc cewki i przedzy. Czesto wynikaja z tego za duze naprezenia nitki oplotu, która przez to zrywa sie lub powoduje skrecanie rdzenia. Wynikiem tego jest nierównosc wytworzonego produktu. Ekscen¬ trycznie obracajace sie cewki wzglednie wodzi¬ ki przedstawiaja w koncu niebezpieczenstwo wypadku, co wyimaga oslaniania stanowisk ro¬ boczych.Zadaniem wynalazku jest przezwyciezenie tych wad, a polega on na sposobie pracy, gdzie za¬ pas przedzy na cewce olbraca sie okolo osi rdze¬ nia, a owijanie rdzenia nastepuje od góry cew¬ ki.Postawiony cel zostaje osiagniety w ten spo¬ sób, ze zapas przedzy do owijania rdzenia sta¬ nowi jedna tylko cewka ustawiona centrycznie z osia rdzenia i obracana jest z duza szybkoscia, przy czym oplot nitki nastepuje od góry cewki.Podczas gdy przy znanych urzadzeniach ten rodzaj zapasu nici oplotu na cewce ustawiony jest ekscentrycznie i w calosci obraca sie okolo osi rdzenia, to wedlug niniejszego wynalazku olbraca sie on okolo wlasnej osi. Obrót zapasu nitki powoduje oplot rdzenia. Dodatkowy obrót cewki nie jest tu potrzebny, gdyz nic ciagnieta jest od góry. Naprezenie nici wytworzone jest tylko przez odsrodkowo tworzony balon nitko¬ wy, a nie przez ciagnienie cewki.Urzadzenie do wykonywania sposobu wedlug wynalazku znamienne jest tym, ze na wydrazo¬ nym wrzecionie prowadzacym rdzen ulozysko- wana jest osobno napedzana tulejka sluzaca jako nosnik cewki nici oplotu, na którym ta cewka 1 jest natknieta sztywno. Opisane urza¬ dzenie wyróznia sie dodatkowo od urzadzen znanych przez swa nadzwyczajna prostote.Poza tym wynalazek dotyczy napedu do na¬ rzadów oplatajacych wlosie, z oddzielonym od napedu wrzeciona napedem nadawczym i od¬ biorczym, przy czym wrzeciona moga ibyc po¬ jedynczo odlaczane i hamowane w stosunku do swych stale bedacych w ruchu napedów.Taki podzial napedu wynika stad, ze szybkosc obrotu wrzecion jest stosunkowo wieksza od szylbkosci urzadzenia zasilajacego wlosiem oraz urzadzenia odbierajacego gotowa nitke. W ten sposób, przy indywidualnie wlaczanych stano¬ wiskach oplotowych, unika sie skomplikowa¬ nych czlonów przekladniowych.W znanych urzadzeniach opisanego rodzaju znane jest takie urzadzenie, za pomoca którego przy wylaczeniu jednego stanowiska roboczego wylacza sie tylko naped urzadzenia podawczego i odbierajacego tego stanowiska od oddzielnego walu napedowego, podczas gdy sam naped wrze¬ cion obraca sie dalej. Wrzeciona napedzane sa przewaznie za pomoca osobnych pasków i za¬ opatrzone sa w odpowiednie rolki do tych pas¬ ków. Na kazdy pasek dziala rolka naprezajaca, która mozna zwalniac gdy chcemy azeby wrze¬ ciono odlaczyc od napedu. Pasek traci w ten sposób swa sile napedowa, przy czym jednoczes¬ nie zaczyna hamowac ustawiony na wrzecionie hamulec szczekowy. Trudnosci powstaja przy tym tylko o tyle, o ile odlaczone urzadzenia po- dawcze i odbiorcze z powodu malych obrotów szybko zatrzymuja sie, w przeciwienstwie do szybko obrotowych wrzecion. Te ostatnie nie traca calkowicie rozpedu przez zluzowanie paska napedowego. Dzialaja tu jeszcze sily poslizgu przeciwdzialajace hamowaniu. Poza tym poslizg paska przy dluzszym jego trwaniu przy zaha¬ mowanym wrzecionie powoduje znaczne nagrze¬ wanie sie paska i wrzeciona, nie mówiac juz o niebezpieczenstwie zeskoczenia zluzowanego paska.Alby przy napedzie omawianego rodzaju uni¬ knac wskazanych niedogodnosci przewidziane jest na wrzecionach obok rolki napedowej rów¬ niez rolka luzna, a narzad przesuwajacy pasek dziala jednoczesnie nie tylko na urzadzenie wy¬ laczajace naped podawczy i odbiorczy, ale rów¬ niez na hamulec wrzeciona tak, ze przy prze¬ rzuceniu paska na rolke luzna jednoczesnie dziala urzadzenie wylaczajace naped podawczy i odbiorczy oraz hamulec wrzecionowy.W ten sposób wrzeciono po jego wylaczeniu jest natychmiast wolne od napedu tak, ze pozo¬ staja tylko do zahamowania momenty bezwlad¬ nosci. Przy uzyciu sprezyny o odpowiedniej twardosci mozna to uskutecznic w ten sposób, aby czas hamowania wrzecion odpowiadal czaso¬ wi hamowania urzadzen podawczego' i odbiera¬ jacego odnosnego stanowiska roboczego.Na rysunku pokazano przykladowe wykona¬ nie wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia urzadzenie oplotowe w wi¬ doku z boku, czesciowo w przekroju.Fig. 2—7 przedstawiaja kilka mozliwych od¬ mian glówek urzadzenia.Fig. 8-^10 przedstawiaja naped urzadzenia.Do urzadzenia oplotowego wprowadza sie od góry wlosie 4 i nic towarzyszaca 3; wlos 4 i nic 3 tworza rdzen podlegajacy oplotowi przez nitki 2, azeby utworzyc jedna calosc.Zapas nici 2 oplotu stanowi jedna jedyna cew¬ ka 1 ustawiona w osi rdzenia 3, 4 i obracana — 2 —wokól niej z duza szybkoscia. Sciaganie nici 2 oplotu odbywa sie od góry z cewki 1.Urzadzenie do oplotu nici rdzeniowych sklada sie z wydrazonego wrzeciona 5, na które nasa¬ dzona jest tulejka 6, stanowiaca nosnik dla cew¬ ki lm Tulejka 6 jest (tu osadzona obrotowo na wrzecionie 5 i obraca sie bedac napedzana rolka napedowa 10. Cewka 1 osadzona jest nierucho¬ mo na tulejce 6. Nic 2 oplotu sciagana jest z cewki 1 od góry i doprowadzana w znany spo¬ sób do wolnego konca wrzeciona 5 i rdzenia 3,4.Przez obrót tulei 6 cewka 1 wykonuje obrót potrzebny do oplotu rdzenia 39 4.Sciaganie nici 2 z cewki 1 w miare zapotrzebo¬ wania nastepuje samoczynnie przez owijanie nitki 3 z wlosiem 4.Wskazane jest, aby na wolnym koncu tulei 6 byla zamocowana glówka slizgowa 7, majaca za zadanie zapewnienie równego ukladania sie ni¬ ci 2 oplotu przy wejsciu do wrzeciona. Glówka slizgowa 7 obejmuje w tym celu wydrazone wrzeciono 5, a wlasciwie jego wolny koniec i zaopatrzona jest w otwór wspólosiowy z wrze¬ cionem 5. Do nasadzenia nowej cewki 1 glówka 7 musi byc zdjeta i w tym celu wskazane jest, aby byla ona zamocowana na tulejce obrotowej za pomoca znanego zatrzasku. W rozwiazaniu pokazanym na fig. 3 glówka 7 osadzona jest na wolnym koncu wrzeciona 5 i poza tym jest tak uksztaltowana, ze obejmuje tuleje 6 od góry.Wobec tego, ze wrzeciono 5 nie obraca sie w tym rozwiazaniu podczas pracy urzadzenia glówka 7 pozostaje w spoczynku. Przy rozwia¬ zaniu wedlug fig. 2 dla otrzymania tego samego dzialania urzadzenie jest tak pomyslane, ze wrzeciona 5 i tuleja 6 lacza sie ze soba w miejscu wejscia nitki 2 oplotu. Podczas pracy nic 2 oplotu zostaje odrzucona na zewnatrz w formie balonu, wobec czego zaleca sie uregulowanie naprezenia tej nici 2. Do tego celu sluzy pierscien 9 ustawiany miedzy wejs¬ ciem nici 2 oplotu i górnym koncem cewki 1.Nic oplotu prowadzona jest przez pierscien 9 do wejscia w glówce, przy czym pierscien ten moze byc nieruchomy. Dla zwiekszenia napre¬ zenia nici 2 moze byc ustawionych wiecej po¬ dobnych pierscieni.Naprezenie nici nalezy regulowac w zaleznos¬ ci od wlasciwosci tych nici. W tym celu zaleca sie* azeby stosowano pierscien 9 w sposób wy¬ mienny, tzn. aby w razie potrzeby mógl on byc wymieniony na inny pierscien 9 o innym ksztalcie, a w szczególnosci o innych wymia¬ rach. " W dalszym ciagu naprezenie nici moze byc tez regulowane za pomoca wymiennych gló¬ wek 7 o róznych ksztaltach i róznych sredni¬ cach, zwlaszcza gdy glówka 7 posiada w swej górnej czesci pierscien 10. Pierscien 10 jest tak polozony na glówce, ze przez niego przechodzi nic oplotu 2 na swej drodze do wejscia. Glówka 7 posiada w tym celu odpowiednio uksztaltowa¬ ne obraczkowe wciecie. Pierscien 10 jest wyko¬ nany z surowca o takim wspólczynniku tarcia, aby dzialal hamujaco na nitke oplotu 3 np. z gumy. Winien on byc równiez latwo wymienny.Przy rozwiazaniu wedlug fig. 5, glówka 7 stanowi zakonczenie wolnego konca wrzeciona 5. Jest ona tak uksztaltowana, aby przykrywala wolny koniec wrzeciona.W przykladach pokazanych na fig. 6, 7 piers¬ cien 10, np. z gumy, znajduje sie na odpowied¬ nio uksztaltowanym wolnym koncu tulei 6, przy czym w tym ostatnim przypadku tuleja 6 przykrywa wrzeciono 5.Wynalazek mozna oczywiscie urzeczywistnic równiez w inny sposób. Mozna np. przy odrzu¬ ceniu pierscienia 10 wykonac glówke calkowi¬ cie lub czesciowo ze wspomnianego wyzej su¬ rowca. W szczególnosci górna czesc glówki winna byc wykonana w ten sposób.O ile maja byc zachowane, na drodze od cewki 1 do wejscia do wrzeciona, pierscienie hamujace 9 moga byc one równiez wykonane calkowicie lub czesciowo z wyzej wspomniane¬ go surowca.Do napedu, kazde wrzeciono 11 -posiada o- prócz rolki napedowej 12, rolke luzna 13. Na rolkach 12 i 13 biegnie na przemian pasek na¬ pedowy 14. Przesuwanie tego paska nastepuje za pomoca widelek 15 zamocowanych na drazku 16m Drazek jest tak osadzony, ze moze sie prze¬ suwac równolegle do osi wrzeciona 11. Rolka napedowa 12 posiada tarcze hamownicza 17, która dziala za pomoca organu do hamowania 18 osadzonego na drazku 16. Urzadzenie to za¬ projektowane jest tak, aby organ hamujacy 18 gdy pasek 14 napedza rolke 12 byl w pozycji nieczynnej (fig. 8). Jezeli zas pasek 14 zostanie przesuniety w dól na rolke luzna 13, organ ha¬ mujacy 18 winien dzialac na tarcze hamowni¬ cza 17. Docisk hamujacy wytwarza sprezyna 19, osadzona na drazku 16; naciska ona ku dolowi na kolnierz 20 znajdujacy sie na dolnym koncu drazka 16. Przesuwanie drazka 16 w góre naste¬ puje za pomoca dwuramienej dzwigni 21, 22 ulozyskowanej na trzpieniu 23 i wychylanej za pomoca mimosrodu 24, osadzonego na wale 25 ustawionym poprzecznie do osi podluznej lawy - 3 —wrzecionowej 26 i pod jej plaszczyzna nosna. Na przednim koncu wal 25 posiada raczke 27 posred¬ nio dzialajaca na widelki 15. Jezeli raczka 21 znajduje sie w pozycja pokazanej na fig. 8 mi- mosród 24 dociska w dól ramie 21 dzwigni dwuramiennej a jej ramie 22 pcha drazek 16 ku górze. Pasek 14 iznajduje sie na rolce na¬ pedowej 12, a hamulec 18 w pozycji nieczyn¬ nej. Jezeli zas raczka 21 zostanie przestawiona w pozycje pokazana na fig. 9 ramie 22 dzwig¬ ni dwuramiennejj zwolni sprezyne 19, przez co drazek 16 zostanie pociagniety wdól. Pasek 14 przejdzie wobec tego na rolke luzna 13, a ha¬ mulec 18 nacisnie na tarcze hamownicza 11.Na tylnym koncu walu 25 jest, jak to poka¬ zano na fig. 10, zamocowany mimosród 28 ze skierowanym w góre drazkiem 29 poruszajacym za pomoca dzwigni kolankowej 30 ruchoma czesc 31 sprzegla na wale napedowym 32 urza¬ dzen podawczego i odbiorczego poszczególnych stanowisk roboczych. Gdy pasek 14 spoczywa na rolce napedowej 12, sprzeglo 31 jest wlaczo¬ ne i za posrednictwem kola zebatego 33 lub na¬ rzadu podobnego nastepuje naped wymienione¬ go urzadzenia podawczego i odbiorczego odnos¬ nego stanowiska roboczego. Przy przerzucaniu paska 14 na rolke luzna 13 sprzeglo 31 zostaje rozlaczone i wtedy urzadzenia podawcze i od¬ biorcze danego stanowiska zostaja odlaczone od walu napedowego 32.Ruch uchylny raczki 21 ograniczony jest za pomoca zderzaka 34 i noska 35.Jezeli nalezy zatrzymac jakiekolwiek stano¬ wisko robocze, przestawia sie wówczas raczke 21 w pozycje pokazana na fig. 9. Wrzeciono 11 zostaje w ten sposób odlaczone od napedu i za¬ hamowane. Jednoczesnie ma miejsce wylaczenie urzadzen podawczego i odbiorczego tak, ze te ostatnie zatrzymuja sie, przy czym nalezy tylko zwracac uwage, by zahamowanie wrzeciona 11 nastapilo w czasie samozatrzymania sie powyz¬ szych urzadzen. PL