:J Opublikowano dnia 31 pazdziernika 1955 r. oh %06y ///< POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 38153 KI. 21 g, 20/10 Przedsiebiorstwo Montazu Elektrowni *) Energomontaz — Poludnie Stalinogród, Polska Kolpak dwubiegunowy do przemyslowego aparatu Roentgena Patent trwa od dnia 19 maja 1954 r.Kolpak wedlug wynalazku ma ciezar mniejszy o okolo 50% od obecnie stosowanych kolpaków.Ksztalty kolpaka sa uproszczone, a wymiary zmniejszone. W kolpaku zastosowano odmienny sposób zawieszenia lampy oraz uproszczono lacze¬ nie kabli wysokiego napiecia z kolpakiem. Ulep¬ szenia, zastosowane w kolpaku, osiagnieto przez uzycie dwóch izolatorów w ksztalcie talerzy, mie¬ dzy krórymi wewnatrz kolpaka zawieszono lampe rentgenowska. Strony zewnetrzne tego rodzaju- izolatorów talerzowych sluza jako gniazda dla koncówek kabli wysokiego napiecia. Koncówka kabla wysokiego napiecia ma takze ksztalt tale¬ rza i jest latwo rozbieralna, sklada sie bowiem z dwóch plaskich czesci, skreconych srubami.Kabel wysokiego napiecia, przylaczony do kon¬ cówki, jest izolowany .olejem rycynowym lub szklem organicznym. Sposób zawieszenia lampy *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Marian Mendrek. polega na umieszczeniu cokolów lampy w dwóch prowadnicach miedzy dwoma sprezynami oporowo- amortyzacyjnymi. Takie zabudowanie lampy za¬ bezpiecza ja przed uszkodzeniami cieplnymi i me¬ chanicznymi.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia poprzeczny przekrój calego kolpaka wraz z przekrojem kon¬ cówki anodowej kabla wysokiego napiecia, umiesz¬ czonej w gniezdzie anodowym, fig. 2 — poprzecz¬ ny przekrój koncówki katodowej kabla wysokiego napiecia, fig. 3 — poprzeczny przekrój gniazdka kontaktowego katodowej koncówki kabla wyso¬ kiego napiecia, a fig. 4 — zewnetrzny wyglad kol¬ paka z przylaczonymi koncówkami kablowymi.Korpus 8 kolpaka (fig. 1) jest wykonany z cy¬ lindrycznej rury aluminiowej o grubosci scianek 5 mm. Po obu stronach korpusu sa przyspawane kolnierze. W kolnierzu 20 po stronie anodowej wykonane sa od zewnatrz dwa wytoczenia schod¬ kowe, natomiast w kolnierzu po stronie katody —jedno wytoczenie. W obu kolnierzach znajduja sie od strony okienka do przepuszczania promieni otwory 19, 19' o ksztalcie uwidocznionym na ry¬ sunku. Okienko do przepuszczania promieni jest wykonane z pleksiglasu i przykrecone na pod¬ kladce do pierscienia aluminiowego przypawane- go do odnosnego otworu. Cale wnetrze kolpaka, za wyjatkiem otworu na okienko i wytoczen w kolnierzach, jest wylozone blacha olowiana.Gniazda koncówek kabli wysokiego napiecia i sa¬ me koncówki wykonuje sie z winiduru, pleksi¬ glasu lub bakelitu. Gniazdo anodowe jest wyko-r nane z dwóch zasadniczych czesci, a mianowicie czesci zewnetrznej i czesci wewnetrznej. W srod¬ ku powierzchni czesci zewnetrznej znajduje sie otwór, w którym umieszczona jest sruba kontak¬ towa 9. W celu przedluzenia drogi elektrycznych wyladowan slizgowych wspomniana powierzchnia jest zaopatrzona w kilka wspólsrodkowych row¬ ków pierscieniowych. Równiez powierzchnia we¬ wnetrzna czesci wewnetrznej posiada analogiczne rowki pierscieniowe. Przez jej dno przechodzi sruba mosiezna 5, zaopatrzona w kolnierz w pew¬ nej odleglosci od konca. Srube 5 przykreca sie do gniazda nakretka, a koniec sruby od strony lampy dopasowuje sie do otworu anody lampy, w ten sposób, aby mozna ja bylo wsunac do wewnatrz.Wewnatrz sruby przez cala jej dlugosc jest wy¬ wiercony otwór. Do kolnierza sruby przylutowana jest spiralna sprezyna 6 pracujaca na sciskanie.Sprezyna ta nie powinna zmieniac swego poloze¬ nia zarówno przy rozciaganiu, jak i jprzy sciskaniu sila mniejsza od 3,5 kg. Drugi koniec sprezyny jest przylutowany do blaszanego kielicha 7. Kielich 7, wykonany z blachy mosieznej, posiada w srodku dna otwór. W bocznej sciance kielicha wykona¬ nych jest kilkanascie otworów umieszczonych na obwodzie scianki w równych odstepach w dwóch rzedach. Odstep pierwszego rzedu od dna wynosi okolo 25 mm. Cale gniazdo jest przykrecone do kolnierza korpusu srubami w ilosci 8 sztuk. Otwo¬ ry na sruby nalezy wykonac na obwodzie w ze¬ wnetrznej czesci gniazda. Przed przykreceniem gniazda do kolnierza korpusu, nalezy pomiedzy obu czesciami gniazda oraz wytoczeniami w kolnierzu i czesciami gniazda umiescic uszczelki igielitowe.Katodowe gniazdo kablowe wykonuje sie z jednej czesci 11. Gniazdko kontaktowe 13 sklada sie z dwóch rurek izolowanych miedzy soba elek¬ trycznie. Do rurki o wiekszej srednicy przyluto¬ wana jest sprezyna identycznie jak po stronie ano¬ dowej. Wtyczke kontaktowa przykreca sie w srod¬ ku dna kielicha z podkladka bakelitowa w ten sposób, aby nie laczyla isie ona elektrycznie z kie¬ lichem. Wymiary wtyczki winny byc dostosowane do gniazdka lampy. Wtyczka jest polaczona ze srodkiem gniazdka za pomoca izolowanego prze¬ wodnika, poprowadzonego wewnatrz sprezyny.Gniazdo nalezy przymocowac do kolnierza kor¬ pusu srubami, podobnie jak gniazdo anodowe.Katodowa koncówka kabla wysokiego napiecia (fig. 2) sklada sie z dwóch czesci, skreconych ze soba srubami. Czesc wspólpracujaca z gniazdem jest zaopatrzona w kilka wspólsrodkowych row¬ ków pierscieniowych stosownie do liczby wyste¬ pów miedzyrowkowych gniazda. Koncówki sa oblozone blacha zelazna 15, wylozona od we¬ wnatrz blacha olowiana. Obie czesci koncówek skreca sie z podkladka igielitowa srubami 16. Licz¬ ba oraz rozklad srub identyczny jak w przypadku gniazd. Wtyczka kontaktowa 12 jest wykonana z mosiadzu i winna odpowiadac pod wzgledem wymiarów gniazdku kontaktowemu 13. W czesci wewnetrznej wtyczka posiada wytoczony otwór srodkowy. Prócz tego wystepuja tu dwa przeciw-, legle otwory boczne '17, 18 uwidocznione na fig. 3.Fig. 3 ukazuje równiez sposób dolaczenia prze¬ wodów kabla wysokiego napiecia do gniazdka.W bocznej sciance koncówki na wysokosci ze¬ tkniecia obu czesci koncówki jest wykonany otwór, sluzacy do wprowadzania kabla wyso¬ kiego napiecia do koncówki. Anodowe gniazdo kabla wysokiego napiecia jest identyczne z gnia¬ zdem katodowym za wyjatkiem gniazda kontakto¬ wego, które posiada jeden zacisk zawieszony na sprezynce.Kolpak wedlug wynalazku, mozna zastosowac do kazdego z istniejacych w kraju typów kolpa¬ kowych aparatów przenosnych. Ponadto do kol¬ paka mozna zabudowac wszystkie typy stosowa¬ nych w kraju lamp na 200 i 250 kV. Ze wzgledu na zawieszenie lampy miedzy sprezynami i opar¬ cie kielichów na cokolach nie podlega ona na¬ prezeniom mechanicznym (sprezyny w normalnym stanie sa tak dopasowane, ze lampa nie posiada luzu, jednak nie jest sciskana). Olej, chlodzacy lampe, wplywa do kolpaka przez otwór 19 po stro¬ nie anodowej, nastepnie przechodzi poprzez spi¬ ralny otwór 10 i wytocznie w gniezdzie, dostaje sie sruba 5 do anody lampy, z anody lampy wy¬ plywa poprzez otwory w kielichu 7 i rowki w pro¬ wadnicy do kolpaka oraz na zewnatrz poprzez otwór 19 po stronie katodowej. Kolek stalowy 4 zabezpiecza lampe przed obróceniem sie dokola pionowej osi. Koncówki kabli wysokiego napiecia przymocowuje sie do kolpaka uchwytami 21 (fig. 4). Napelnienie olejem komór izolacyjnych 1 - 2 —w koncówkach kabli wysokiego napiecia, odbywa sie za pomoca otworów 17, 18 (fig. 3). PL