Opublikowano dnia L5 maja 1956 r.POLSKIE] RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 38025 KI. 47g. 48/05 Centralne Biuro Studióuj i Projektów Budownictwa Komunalnego Panstwowe Przedsiebiorstwo Wyodrebnione *) Warszawa, Polska Zawór lub klapa bezpieczenstwa do rurociagów Patent trwa od dnia 11 maja 1954 r.Wynalazek dotyczy ochrony rurociagów przed szkodliwymi uderzeniami cieczy, wywolanymi nag¬ lym zmniejszeniem wzglednie zatrzymaniem prze¬ plywu cieczy przez rurociag. Wynalazek moze miec zastosowanie w rurociagach, w których spadek cis¬ nienia cieczy ponizej okreslonego minimum wyma¬ ga wylaczenia rurociagu z ruchu.Istota wynalazku polega na tym, ze zawór lub klapa, umieszczona na odgalezieniu rurociagu, otwieraja sie przy spadku cisnienia ponizej okre¬ slonego minimum w kierunku przeciwnym od wy¬ plywu cieczy. Dla otwarcia zaworu lub klapy przy obnizonym cisnieniu wystarczy zatem zastosowanie sily dzialajacej z zewnatrz, wywolanej np. sprezy¬ na lub dowolna przeciwwaga.Istniejace i znane zawory i klapy otwierajace sie przy obnizonym cisnieniu sa stosowane przy rurociagach tlocznych dla tlumienia uderzen wod¬ nych. Otwieraj sie jednak one w kierunku wy¬ plywu cieczu 4- tfrgmagaja szczelnego dopasowania dlawic, cjjjindiów hydraulicznych i innych szczel¬ nych urzadzen.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wy¬ nalazku jest inz. mgr Witold Chramiec.Przy dluzszym postoju takiego urzadzenia tniej^ sca szczelnie dopasowane moga sie zapiec i cale urzadzenie moze zawiesc.Zawór lub klapa, zbudowane na zasadzie powyz* szego wynalazku, nie potrzebuja urzadzen szczelnie' dopasowanych i dlatego sa pewniejsze w dzialaniu.; Na rysunku przedstawiono schematycznie kilka przykladów wykonania wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia pojedynczy zawór z przeciwwaga, i zbiornikiem wyrównawczym, fig. 2 — pojedynczy zawór z przeciwwaga polaczona rurka z komora zaworowa, fig. 3 — podwójny zawór z zabezpiecze¬ niem wedlug fig. 1, fig. 4 — podwójny zawór z za¬ bezpieczeniem wedlug fig. 2, a fig. 5 podwójny za¬ wór z dodatkowym grzybkiem regulujacym prze¬ plyw cieczy do komory wyrównawczej.Wedlug fig. . 1 zawór bezpieczenstwa a otwiera sie w kierunku przeciwnym do wyplywu wody pod dzialaniem przeciwwagi b. Zawór zamontowa¬ ny jest na odgalezieniu glównego rurociagu c.Przy normalnym cisnieniu w rurociagu moment obrotu sily parcia wody na zawór jest wiekszy od momentu obrotu przeciwwagi b. Z chwila, gdy cisnienie spadnie ponizej pewnej wartosci, która nazywamy cisnieniem krytycznym, moment obrotuprzeciwwagi b przy pustym naczyniu przeciwwagi d powoduje otwarcie zaworu* Ciecz ma wolny wy¬ plyw rurociagiem e w który wmontowany jest zbiornik wyrównawczy / o uzytecznej objetosci wiekszej od objetosci naczynia przeciwwagi d.Polozenie zaworu i przeciwwag przy otwarciu pokazane jest liniami kreskowanymi.Z chwila otwarcia zaworu a zbiornik wyrójw* nawczy / napelnia sie ciecza, która przez otwór zaopatrzony w kurek g odplywa do naczynia prze¬ ciwwagi d. W naczyniu przeciwwagi d jest rów¬ niez otwór z kurkiem h.Kurki sluza do regulacji odplywu cieczy, jednak raz naregulowane pozostaja zawsze otwarte.Odplyw przez kurek g jest zawsze kilkakrotnie wiekszy od odplywu przez kurek h.Z chwila napelnienia sie naczynia przeciwwagi d moment obrotu tej przeciwwagi jest wiekszy od momentu obrotu przeciwwagi b i zawór zamyka sie.Amortyzator oliwny i sluzy do regulacji czasu za¬ mykania zaworu.Gdy sie zawór zamknie, zbiornik wyrównawczy / i naczynie przeciwwagi d oprózniaja sie i cale urza¬ dzenie wraca do stanu pierwotnego.Wrzeciono j zaworu jest osadzone przesuwnie w prowadnicach h i polaczone wychylnie i z pew¬ nym luzem z ramieniem przeciwwagi za pomoca przegubu I.Wedlug fig. 2 zawór bezpieczenstwa a* otwiera sie pod wplywem przeciwwagi £' przy obnizeniu sie cisnienia cieczy w rurociagu c\ Przeciwwaga- d* przy pelnym naczyniu i parciu wody o cisnieniu nizszym od krytycznego daje wiekszy moment obrotu niz przeciwwaga. Wówczas zawór otwiera sie i na¬ czynie opróznia sie. Z ta chwila moment obrotu przeciwwagi /'staje sie wiekszy niz przeciwwagi d' i zaiuór zamyka sie.Czas zamykania regulowany jest amortyzatorem oliwnym i. Z chwila zamkiecia sie zaworu a' wzra¬ sta w rurociagu c cisnienie do normalnego.Dla ponownego napelnienia naczynia przeciw¬ wagi d! sluzy rurka /' zaopatrzona w kurek regu¬ lacyjny g* zawór redukcyjny h' i. zawór plywako- kowy k\ Skoro cisnienie wzrosnie do normalnego, zawór redukcyjny przepuszcza ciecz do naczynia. Skoro naczynie wypelni sie, zawór plywakowy k' zamy¬ ka odplyw i cale urzadzenie wraca do stanu pier¬ wotnego.Fig. 3 i 4 przedstawiaja podwójne zawory bez-: pieczenstwa. Urzadzenia zabezpieczajace tych za¬ worów sa te same jak dla zaworów opisanych odpowiednio wedlug fig. 1—2 z ta róznica, ze za-* wory posiadaja dwa sprzezone ze soba grzybki, dzieki czemu dla otwarcia zaworu potrzebna jest przy tym samym cisnieniu krytycznym mniejsza sila, co umozliwia zastosowanie mniejszych przeciwwag.Wedlug fig. 5 — podwójny zawór bezpieczenstwa a" otwiera sie takze w kierunku przeciwnym do wyplywu wody przy spadku cisnienia ponizej kry¬ tycznego.Nad zaworem a" umieszczone jest naczynie h, w którym znajduja sie plywak o, polaczony pro¬ wadnica ] z grzubkiem zaworu a".Prowadnica posiada dodatkowy (trzeci) grzybek zamykajacy otwór m w dnie naczynia n.Przy pelnym naczyniu n plywak o, jest calkowi¬ cie zanurzony i przy spadku cisnienia ponizej kry¬ tycznego wypór plywaka staje sie wiekszy od róz¬ nicy parcia wody na grzybki zaworu.Plywak powoduje wówczas otwarcie zaworu.Z ta chwila dodatkowy grzybek otwiera otwór m w naczyniu, które opróznia sie w czasie zaleznym od obranej srednicy otworu, przy czym opada i zamyka z powrotem zawór.Po zamknieciu zaworu wraca cisnienie w ruro¬ ciagu do normalnego. Staly doplyw rurka /" po¬ woduje napelnienie naczynia.Rurka/" jest zaopatrzona w kurek regulacyjny g".Wobec malych wymiarnw naczynia n i stosunko¬ wo bardzo malych doplywów otworem m, nie prze¬ widuje sie tu zaworów redukcyjnych i plywakowych do sterowania doplywem.Doplyw jest staly i po napelnieniu naczynia nadmiar odplywa przelewem p.W razie potrzeby mozna jednak zastosowac za¬ wór redukcyjny i plywakowy, podobnie jak w urza¬ dzeniu wedlug fiti. 2, 3 i 4. PL