Przy fabrykacji cukru z masy wypelnia¬ jacej otrzymuje sie z jednej strony produk¬ ty bezposrednio, jak cukier surowy, cukier bialy (granulated), z drugiej strony otrzy¬ muje sie posrednio zapomoca rozpuszcza¬ nia i przekrystalizowania takze produkty szlachetne, jak rafinady.Cukier surowy jest to cukier krysta¬ liczny, mniej lub wiecej uwolniony od lugu macierzystego, otrzymuje sie go bezpo¬ srednio z surowych cukrowych mas wypel¬ niajacych przez centryfugowanie i ewen¬ tualne plókanie; polaryzacja jego wynosi okolo 93 do 99,5°. Cukier bialy (granula¬ ted) jest surowym cukrem zabielanym. Ra¬ finady sa wytworami szlachetnemi, otrzy- manemi posrednio z krysztalów cukru su¬ rowego (cukru bialego), rozpuszczonych, przekrystalizowanych, ponownie centryfu- gowanych i zabielanych.Sposób niniejszy daje moznosc otrzy¬ mywania z mas wypelniajacych soków cu¬ krowych lub surowych cukrzanów kry¬ sztalów cukrowych wyzszej jakosci.Sposób ten mozna stosowac przy fabry¬ kacji cukru z soków buraczanych lub trzci¬ ny cukrowej, jak i przy rafinowaniu cu¬ kru surowego.Praca podlug niniejszego sposobu moze byc uskuteczniona stopniowo w dwóch lub wiecej warzeniach (masach wypelniaja¬ cych) i równoczesnie obejmowac rozmaite wytwory jednoczesnie lub po sobie naste¬ pujacych.Przyklad wykonywania sposobu dla wy twarzania cukru surowego i bialego (gra-nulated) z sókSitf buraczanych w trzech warzeniach ^(masach wypelniajacych) jest nastepujacy: Zgeszezony sok burafczatty, do którego dodaje sie, jako rozczyn polepszajacy* krysztaly produktów pózniejszych, osia¬ gniete zapomioca wysokiej polaryzacji wa¬ rzy sie w znany sposób na mase wypelnia¬ jaca I. Mase wypelniajaca I wprowadza sie w przycierki (sudimajszy), poddaje tam zapomoca wody krystalizacji pózniejszej przez mniej wiecej szesc godzin i nastep¬ nie centryfuguje nai cukier surowy. Lu^ macierzysty zcentryfugowaijy z masy wy¬ pelniajacej I, czystosci okolo 85°, warzy sie przez mniej wiecej dziesiec godzin na' mase wypelniajaca II, wykrystalizowuje dodatko¬ wo w przycierkach zapomoca Wody w przeciagu dziesieciu godzin i centryfugu¬ je. Krysztaly zcentryfugowane, polaryzuja¬ ce mniej wiecej na 93°, w których jednak znajduje sie jeszcze okolo 16% lugu ma¬ cierzystego substancji suchej miiiej wiecej 82% (= okolo 43° Be) zabiela sie (np. na 63% substancji suchej = okolo 34° Be) roz¬ cienczonym i przygrzanym lujjiem macie¬ rzystym. Do tego mozna uzyc wlasnego lugu macierzystego, korzystniej jednak uzywa sie poprzedniego lugu macierzystego Wsku¬ tek zabielenia usuwa sie skoncentrowany lug macierzysty, przylegajacy jeszcze do krysztalów, prawie zupelnie tak, ze z resztki otrzymac mozna okolo 99,5° masy polaryzacyjnej. Krysztaly te, prawie uwol¬ nione od niecukrów, dodaje sie nastepnie do zgeszczonego soku buraczanego, jako rozczyn, np. w postaci rozcienczonego so¬ ku, i otrzymuje sie przez przekrystalizo- wanie, jako cukier surowy. I, Lug macierzysty, zcentryfugowany z masy wypelniajacej II czystosci okolo 71°, warzy sie przez mniej wiecej dwadziescia godzin na mase wypelniaijaca III, przyczem celowo uzyty byc moze lug macierzysty masy wypelniajacej I do tworzenia, ziarna.Te mase wypelniajaca przekrystaJisowuje sie w przeciagu kilku dni zapomoca wody, a nastepnie centryfuguje. Krysztaly zcen¬ tryfugowane o polaryzacji okolo 92?, za¬ wierajace jeszcze okolo 18% lugu macie¬ rzystego, substancji suchej okolo 83% (= 44° Be), zabiela, sie (np. na 66% sub¬ stancji suchej = okolo 33,5 Be) rozcienczo¬ nym i przygrzanym lugiem macierzystym.Przez to zabielanie usuwa sie calkowicie stezony lug macierzysty, przylegajacy je¬ szcze do krysztalów. Zeby usunac resztki melasy, zarabia sie krysztaly poprzednim lugiem macierzystym na posrednia mase wypelniajaca. Ta masa wypelniajaca1 moze byc przy uzyciu srodków zabielajacych, u- zywanych przy masie wypelniajacej II, po¬ nownie centryfugowana. Korzystniej jest jedtoaik doprowadzic posrednia mase wypel¬ niajaca do masy wypelniajacej II, która sie wlasnie centryfuguje tak, ze otrzymuje sie przez to krysztaly masy wypelniajacej III raJzem z krysztalami masy wypelniajacej II, jako niase rozczynowa, prawie uwolniona od niecukrów o polaryzacji mniej wiecej 99,5°.Zgeszezony gók buraczany przez to, ze dodaje sie do niego kryszfelly produktów pózniejszych, jako rozczyn bardzo czysty, prawie wolny od niecukrów polepsza sie bardzo w swej jakosci. Krysztaly, wytwo¬ rzone z takiego soku, sa lepszej jakosci.Chcac teraz wytworzony surowy cu¬ kier I w tych samych warunkach przepro¬ wadzic w cukier bialy (granulated), zabie¬ la sie krysztaly najpierw w wirówce roz^ cienczonym (np, na 63% substancji su¬ chej = okolo 34° B6) i przygrzanym lu¬ giem macierzystym. Krysztaly uwolnione przez to prawie zupelnie od stezonego lugu macierzystego polaryzuja prcy okolo 99,5°.Zaciera sie je wtedy celdwo syropiem wyz¬ szej czystosci na posrednia; tnase wypelnia¬ jaca, a nastepnie zapomoca zabielania po¬ rowego lub wodnego centryfuguje, jako cu¬ kier bialy (granulated), Jako syropu zacie¬ rowego, mo^na uzyc zcentryfugowanego sy- — 2 —ro$m wysokiej czystosci, którego nadmiar zreszta moze byc dodaby do zgeszczonego soku buraczanego równiez, jako rozczyn polepszajacy.Przyklad wykonania sposobu wytwar rzania rafinad z soków buraczanych w trzech warzeniach (masach wypelniaja¬ cych) i daleko idacego udoskonalenia jest nastepujacy: Jak wytwarzanie cukru bialego (granu- lated) jest dalszym ciagiem wytwarzania cukru surowego, tak wytwarzanie rafinad jest dalszym ciagiem wytwarzania! cukru su¬ rowego i cukru bialego, Przytem krysztaly (ewentualnie takze po poiuownem centry- fugowaniu, jako posrednia masa wypelnia¬ jaca) z masy wypelniajacej I, zabielane roz¬ cienczonym lugiem macierzystym do wyso¬ kiego stopnia polaryzacji, rozpuszcza sie na syropy rafinadowe, które poi znanem przy¬ rzadzeniu warzy sie na rafinlady. Kryszta¬ ly, otrzymane w sposób juz opisany, z mas wypelniajacych II i III, moga satme w so¬ bie lub z krysztalami masy wypelniajacej I byc bezposrednio rozpuszczone, jako sy¬ rop rafinadowy. Moga byc tez prowadzo¬ ne, jako odpowiednie masy zacierowe, przez poprzednie masy wypelniajace, np. krysztaly masy wypelniajacej III przez mase wypelniajaca II, obydwie takze wspólnie przez mase wypelniajaca I, tak, ze w ostatnim wypadku krysztaly wszystkich mas wypelniajacych powstaja jako wspólna masa rafinadowa. Krysztaly produktów pózniejszych moga tez byc do¬ dane oddzielnie lub wspólnie najpierw do zgeszczonego soku buraczanego, jako masa rozczynowa, aby posrednio1, droga przekrystalizowania, zapomoca masy wy¬ pelniajacej I móc otrzymac je jako wspólna rafinadowa mase rozczynowa. W obrebie tego sposobu powstaja tutaj, jak i przy przeróbce nal cukier surowy lub bialy, za¬ leznie od celu, rozmaite mozliwosci.Chcac np. wytwarzac bialy cukier (gra- nulaled) i rafinadly obok siebie, mozna1 to uskutecznic np. w ten sposób, ife przerabia sie krysztaly masy wypelniajacej I na] grar nulated i krysztaly produktów pózniej¬ szych na rafinady. Przytem mozna wtedy krysztaly masy wypelniajacej I z krysztala¬ mi produktów pózniejszych przerabiac na syrop rafinadowy i odwrotnie dodawac kry¬ sztaly produktów pózniejszych, jako roz¬ czyn do soku buraczanego, aby otrzymac je jako granulated. Mozna tez krysztaly pro^ duktoW pózniejszych najpierw calkowicie dodac do zgeszczonego soku buraczanego, zeby oddzielic z jednolitego produktu krysztalowego masy wypelniajacej I do¬ wolne ilosci krysztalów, tak dla granula¬ ted, jak i dla rafinadowej masy rozczy- nowej.Do zabielania masy wypelniajacej, po¬ przedzajacej mase koncowa, moze byc u- zyty dowolny lug macierzysty, rozcienczo¬ ny jeszcze dalej, w danym razie nawet Woda, Opisane przyklady wykonania sa przy¬ kladami daleko idacego udoskonalenia.Procesy kolowe niecukrowe mozna stop¬ niowo dalej wylaczac, az do ostatecznosci.Pracuje sie np., zatrzymujac dodatki lu¬ gów macierzystych I do masy wypelniaja¬ cej I tylko z prodiiktem pózniejszym, przyczem wtedy krysztal zabielany roz¬ cienczona melasa dodaje sie do zgeszczo¬ nego soku buraczanego jaki rozczyn, jest to moze najprostsza forma. Nastepneni po¬ stepowaniem byloby moze to, ze krysztal zabielany, w razie potrzeby takze nieza- bielany, tego produktu pózniejszego zacie¬ ra sie lugiem macierzystym I na posred¬ nia mase wypelniajaca ponownie centryfu- guje, celowo zabiela rozcienczonym lugiem macierzystym I (woda) i potem roz¬ puszcza. PL