KI. 42 k, 46/06 Przedmiotem wynalazku jest defektoskop' ultra¬ dzwiekowy tj. urzadzenie przeznaczone db badania wewnetrznych wad materialowych przy uzyciu fal ultradzwiekowych.W dotychczas znanych urzadzeniach tecfo ro¬ dzaju stosuje sie impulsy fal ultradzwiekowych, wysylane i odbierane przez dwa niezalezne lub jeden wspólny przetwornik ultradzwiekowy. Przy pracy na wspólny przetwornik ultradzwiekowy odbiór sygnalów jest niemozliwy w czasie odpo¬ wiadajacym co najmniej tzw. czasowi generowania impulsu nadawczego. Stad wynika niemozliwosc badania przedmiotów o bardzo malej grubosci.Dlatego tez przedmioty o bardzo malej grubosci bada sie przy uzyciu defektoskopu o niezaleznych przetwornikach nadawczym i odbiorczym.Stosowane obecnie defektoskopy za pomoca umieszczonego wewnatrz przelacznika, daja sie *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. mgr Leszek Filipczynski. przelaczac na dwa oddzielne lub jeden wspólny przetwornik. Stosowanie przelacznika nie elimi¬ nuje jednak calkowicie sprzezen elektrycznych, które, powstaja miedzy ukladem nadajnika i od¬ biornika o bardzo duzej zazwyczaj czulosci. W re¬ zultacie dokonywanie badania nawet za pomoca dwóch niezaleznych przetworników nie pozwala na odbiór sygnalów lezacych bardzo blisko sond.Niedogodnosci te usuwa defektoskop ultra¬ dzwiekowy wedlug wynalazku, przez zastosowa¬ nie zamiast wspomnianego przelacznika, dwóch kabli koncentrycznych, jezeli praca odbywa sie na dwa przetworniki lub tez przez zastosowanie jednego kabla koncentrycznego, rozgalezionego w pewnym miejscu na dwa koncentryczne zakon¬ czenia, dopasowane do gniazd nadajnika i odbior¬ nika — jesli praca odbywa sie na jeden wspólny przetwornik.Jezeli odbiornik jest nalezycie odekranowany od nadajnika, uzyskuje sie w pierwszym z wy¬ mienionych przypadków wszystkie zalety pracyz dwoma przetwornikami, w drugim zas przypad¬ ku — wszystkie zalety pracy z jednym przetwor¬ nikiem.Jezeli odbiornik defektoskopu ultradzwiekowego jest odbiornikiem z wielorezonansowym wzmac¬ niaczem wielkiej czestotliwosci, wówczas w mysl wynalazku miedzy stopniami tego wzmacniacza stosuje sie po jednym obwodzie równoleglym LC, z których kazdy jest nastrojony na ogól na rózne czestotliwosci. Pozwala to na uzyskanie pozada¬ nej charakterystyki odbiornika, zapewniajacej odbiór sygnalów na pozadanych czestotliwo¬ sciach.Nalezy zaznaczyc, ze jezeli defektoskop pracuje na jeden wspólny przetwornik, to wykazuje on te wade, ze po odbiorze silniejszego sygnalu naste¬ puje pewien okres znieczulenia, polegajacy na zmniejszeniu jego czulosci. Jedna z przyczyn tego zjawiska jest detekcja siatkowa i detekcja kato¬ dowa, w stopniach wielkiej i posredniej czestotli¬ wosci, które wystepuja przy duzych sygnalach oraz chwilowych zmianach napiecia na siatkach ekranujacych lamp wzmacniacza.Wspomniana detekcje siatkowa eliminuje sie wedlug wynalazku przez wlaczenie miedzy siatka sterujaca lampy i ziemia, cewki polaczonej galwa¬ nicznie z ta siatka i z ziemia, natomiast detekcje katodowa usuwa sie w mysl wynalazku, przez nie¬ stosowanie kondensatorów w katodach lamp wzmacniacza, wskutek czego powstaje ujemne sprzezenie zwrotne.Jezeli chodzi o wspomniane chwilowe zmiany napiecia na siatkach ekranujacych lamp wzmac¬ niacza, to w mysl wynalazku unika sie ich przez zastosowanie w obwodzie pradu ekranu konden¬ satora blokujacego oraz oporu o takich warto¬ sciach, aby stala czasu kilkakrotnie przewyzszala szerokosc impulsu wielkiej czestotliwosci.Analogiczne zjawisko detekcji siatkowej wyste¬ puje takze i w stopniu wzmacniacza wizyjnego, który jest sprzezony oporowo-pojemnosciowo ze stopniem detekcji. Usuniecie tej niedogodnosci osiaga sie w mysl wynalazku, przez galwaniczne sprzezenie siatki sterujacej wzmacniacza wizyj¬ nego z oporem detekcyjnym.W przypadku stosowania wspólnego przetwor¬ nika nadawczo-odbiorczego nalezy dazyc do szyb¬ kiego stlumienia jego wlasnych drgan. Osiaga sie to w mysl wynalazku, przez zastosowanie prze¬ twornika o czestotliwosci rezonansowej, Wiekszej od najwiekszej czestotliwosci pracy, wówczas bo¬ wiem drgania wlasne przetwornika nie zostaja odbierane przez aparature.Mozna uzyskac jeszcze i dodatkowe stlumienia przez obciazenie tylnej strony wspomnianego przetwornika materialem tlumiacym ultradzwieki.W tym przypadku jezeli czestotliwosc rezonanso¬ wa lezy nawet w zakresie pracy tjdbiornika, drga¬ nia wlasne przetwornika sa szybciej wytlumiane na wyzszej czestotliwosci. PL