PL37396B1

PL37396B1 -

Info

Publication number: PL37396B1
Application number: PL37396A
Authority: PL
Filing date: 1954-03-11
Publication date: 1954-06-15

Description

Mysla przewodnia wynalazku jest zbudowa¬ nie aparatury spektrometrycznej, która nadawa¬ laby sie do wykonywania „blyskawicznych" ana¬ liz spektrometrycznych bezposrednich w pol¬ skich laboratoriach przemyslowych. Dotychczas znane metody analizy wymagaja co najmniej 15-tu minut, gdy urzadzenie wedlug wynalazku analizuje w ciagu 3-ch minut. Ta róznica cza¬ su jest nadzwyczaj wazna przy produkcji pew¬ nych gatunków stali.Blyskawiczne urzadzenia spektrometryczne dotychczas w Polsce stosowane nie byly. Apa¬ raty produkowane w Ameryce pod nazwa „kwantometry" sa urzadzeniami bardzo skom¬ plikowanymi, których element rozszczepiajacy swiatlo stanowi, —nie produkowana w kraju — wklesla siatka dyfrakcyjna.Urzadzenie wedlug wynalazku usuwa te wa¬ de, a kaseta spektrometryczna daje sie zamoco¬ wac przy normalnym — ogólnie uzywanym — spektrografie pryzmatycznym.*) Wlasciciel patentu poswiadczyl, ze twórcami wy¬ nalazku sa mgtr inz. Wojciech Klimecki, mgr inz. Zyg¬ munt Krotkiewski, inz. Edmund Romer i inz. Mieczy¬ slaw Erenc.Przyklad konstrukcyjnego rozwiazania wyna¬ lazku jest uwidoczniony na fig. 1 i 2 w zesta¬ wianiu oraz na fig. 3 i 4 uwidoczniona jest kon¬ strukcja szczeliny swietlnej.Obudowe 1 kasety przytwierdza sie do ka¬ mery spektrografu przy pomocy dwóch uchwy¬ tów klinowych nie uwidocznionych na rysunku.Wzdluz obudowy biegna poziomo dwie prowad¬ nice 2 i 3, po 'których przesuwaja sie suwaki 4 i 5. W danym przykladzie kaseta wyposazona jest w dwa suwaki, z których kazdy stanowi podstawe dla zespolu skladajacego sie z urza* dzenia fotoczujniikowego (na przyklad liczniki Geigera-Mullera), szczeliny spektrometrycznej i odpowiednich urzadzen regulacyjnych. W in¬ nych urzadzeniach suwaków takich moze byc wiecej.Kazdy suwak moze byc przesuwany szybko odrecznie na calej dlugosci prowadnic i nastep¬ nie precyzyjnie przy pomocy sruby mikrome- trycznej, na niewielkiej dlugosci, przy dowol¬ nym polozeniu suwaka wzgledem kasety. W tym celu kaseta jest wyposazona w taka ilosc wal¬ ków pociagowych 6 i 7, ile jest suwaków. Wal-ki przechodza na calej dlugosci kasety luzno przez suwaki. Daje to moznosc odrecznego prze¬ suwu suwlkdjy niezaleznie od wsflrów. Gdy su¬ wak Co^nicprzy pfT^c^ $ru$r jiociskowych 8 i 9^spoldny z walkkm, tov mozferfcyc on prze¬ suwany wraz z walkiem/który w tym celu z jed¬ nego konca jest popychany sruba mikrometry- czna 10, a z drugiego dociskany do tej sruby sprezyna 11. Powyzsze urzadzenie daje moznosc precyzyjnego przesuwania suwaka.Zgrubny przesuw suwaka odczytuje sie na mi¬ limetrowej skali biegnacej wzdluz obudowy 1, a precyzyjny na bebenku mikromierza. Foto- czujnik 12 fig. 2 osadzony jest w mimosrodowym uchwycie 13, który przy obrocie wkolo pionowej osi zmienia polozenie czujnika wzgledem szcze¬ liny spektrometrycznej. Uchwyt zamyka od gó¬ ry tuleje ekranowa 14, która stanowi oslone przed rozproszonymi promieniami swiatla. Ekran ten zabezpiecza równiez przed zaburzeniami elektrycznymi i magnetycznymi. Szczelina fig. 4 spektrometryczna jest utworzona przez krawe¬ dzie wyciec w dwóch nalozonych na siebie obro¬ towo tulejach. Lewa krawedz wyciecia 6 tulei 14 fig. 3 jest lewa krawedzia szczeliny spektro¬ metrycznej powstajacej przy obrocie zewnetrz¬ nej tulei 15 dookola tulei 14. Prawa krawedz szczeliny spektrometrycznej stanowi prawa kra¬ wedz wyciecia b tulei 15. Otwory 16 i 17 w tu¬ lejach 14 i 15 pozwalaja na bezposrednia ob¬ serwacje równoleglosci i odstepu krawedzi szcze¬ liny i sluzy dla celów kontroli wstepnej i regu¬ lacji mechanizmu.Tuleja 14 fig. 2 zamocowana jest przy pomo¬ cy dwóch wkretek 18 do uchwytu 19. Odpo¬ wiednie wyciecia dla wkretek pozwalaja na pe¬ wien obrót tulei, a tym samym na zmiane po¬ lozenia szczeliny, wzgledem padajacych promie¬ ni. Takie urzadzenie jest konieczne dla doklad¬ nego ustawienia szczeliny w plaszczyznie ostro¬ sci widma.Uchwyt 19 jest dociskany przy pomocy sru¬ by 20 do suwaka 4 wzglednie 5. Zwolnienie tej sruby pozwala na obrót mechanizmu szczeliny spektrometrycznej wraz z fotoczujnikiem, wzgle¬ dem suwaka 4 lub 5, a tym samym wzgledem calej kasety i spektrografu. Regulacja ta sluzy do dokladnego ustawienia kierunku szczeliny spektrometrycznej na kierunek linii spektral¬ nych. Prawidlowe ustawienie ulatwiaja dwie sruby przesuwajace dzwignie sztywno zwiaza¬ ne z uchwytem 19. Odpowiedni otwór w obudo¬ wie 1 pozwala na zwolnienie sruby 20 w cza¬ sie gdy kaseta znajduje sie przy spektrografie.Precyzyjne ustawienie szerokosci przeswitu szczeliny spektrometrycznej odbywa sie przy pomocy sruby mikrometrycznej 21, która prze¬ suwa sciety stozek 22 dolegajacy swa boczna po¬ wierzchnia do ramienia 23 tutejki 15. Stale przy¬ leganie ramienia do bocznej powierzchni stozka zapewnia sprezyna 24, która wraz ze sprezyna (nie uwidoczniona na rysunku) calkowicie eli¬ minuje luzy mechaniczne. Urzadzenie to daje moznosc dokladnego ustawienia szerokosci szczeliny spektrometrycznej z odczytem do 1 mi¬ krona.Po wstepnym wyregulowaniu kasety spektro¬ metrycznej (ustawienie szerokosci szczeliny w plaszczyznie ostrosci widma, ustalenie kie¬ runku szczeliny do kierunku linii spektralnej) zaklada sie ja na spektrograf, ustawia sie foto- czujnik w uchwytach mimosrodowych odpowied¬ nio do katów wpadania promieni, otwiera prze¬ swit szczeliny na odpowiednia szerokosc i po polaczeniu fotoczujników z urzadzeniami zasi¬ lajacymi i rejestrujacymi, przystepuje sie do wlasciwych pomiarów spektrometrycznych.Pierwsza czynnoscia spektrometryczna jest zdjecie krzywej dyspersji spektrografu i wy- wzorcowanie skali milimetrowej w angstromach.Dokonuje sie to przez przesuwanie suwaka wzdluz calej plaszczyzny ostrosci widma i punk¬ towanie maksimum linii spektralnych dla do¬ brze znanych, ubogich w linie widm atomo¬ wych (miedz cynk itp.). Wykres ujmujacy zalez¬ nosc dlugosci fotometrowanej linii spektralnej od polozenia suwaka, odczytywanej na skali je¬ go przesuwu, pozwala na ustalenie polozenia kazdej innej linii spektralnej i jej latwe wy¬ szukanie.Tak wywzorcowana kaseta moze sluzyc do wszelkiego rodzaju pomiarów spektrometrycz¬ nych bezposrednich dwóch lub wiecej linii, wzglednie grup linii spektralnych w calym za¬ kresie objetym przez uklad optyczny spektro¬ grafu oraz w zakresie czulosci fotoczujników. PL

Claims

1. Zastrzezenia patentowe 1. Kaseta spektrometryczna wedlug wynalazku znamienna tym, ze posiada jedna lub wiecej par wspólosiowych tulei (14, 15) majacych poboczne wyciecia (a, b), których krawedzie tworza szczeline spektrometryczna.

2. Kaseta spektrometryczna wedlug zastrz. 1 znamienna tym, ze posiada srube mikrome- tryczna (21) zakonczona stozkowym trzpie¬ niem (22), który dolegajac swa boczna po¬ wierzchnia do ramienia (23), zlaczonego z obrotowa tuleja (15), obraca ja przeciw dzialaniu sprezyny (24) nastawiajac w ten sposób szerokosc szczeliny fotometrycznej.

3. Kaseta spektrometryczna wedlug zastrz. 1 i 2 znamienna tym, ze posiada mimosrodowy uchwyt (13) do nastawiania fotoczujnika (12) Nr patentu37396 — 2 —w stosunku do szczeliny swietlnej i kierun¬ ku promieni.

4. Kaseta spektrometryczna wedlug zastrz. 1—3 znamienna tym, ze nieruchoma tuleja posia¬ da kryze z wycieciami umozliwiajacymi jej nastawianie na kierunek promieni i zamoco¬ wanie w nastawionej pozycji.

5. Kaseta spektrometryczna wedlug zastrz. 1—4 znamienna tym, ze dla kazdej pary tulei i fo- toczujnika posiada przesuwny wzdluz plasz¬ czyzny ostrosci widma suwak (4), w którym tuleje (14, 15) wraz z fotoczujnikiem (12) sa umocowane obrotowo i nastawnie okolo po¬ ziomej osi.

6. Kaseta spektrometryczna wedlug zastrz. 1—5 znamienna tym, ze posiada taka liczbe wal¬ ków pociagowych (6, 7), ile jest suwaków (4, 5) i ze kazdy suwak moze byc dowolnie sprzegany lub odlaczany od wlasciwego sobie walka pociagowego.

7. Kaseta spektrometryczna wedlug zastrz. 1—6 znamienna tym, ze posiada srube mikrome- tryczna (10) do nastawiania walka pociago¬ wego z wyeliminowaniem luzów mechanicz¬ nych przez dooisk sprezyna.(11) walka do sru¬ by mikrometrycznej. Instytut Metalurgii im. Stanislawa Staszica Nr patentu 37396Do opisu patentowego nr 37396 Ark. 1 IbibliotekaI I Urzedu Pele ntowego B EFBl*icjRzcsz;;::?3!:t!!iLai3a3l Nr patentu 37396 Zakl. Graf. Domu Slowa Polskiego. Zam. 3924/A. Pap. druk. sat. kl. HI 7&~g. 150 egz. PL