Dotychczasowe instalacje oswietleniowe, stoso¬ wane w kopalniach i innych podobnych zakla¬ dach, stanowia zródlo niebezpieczenstwa spowo¬ dowania wybuchu, na skutek obecnosci w pobli¬ zu tych instalacji palnego pylu lub latwo zapal¬ nych gazów.Przyczyna wybuchów jest zwlaszcza stale oswietlenie, montowane zazwyczaj w górnych czesciach odpowiednich pomieszczen, gdzie wla¬ snie zbieraja sie w glównej mierze gazy kopal¬ niane.W kopalniach, gdzie wystepuja gazy kopalnia¬ ne lub latwo zapalny pyl weglowy, stosowano dotychczas glównie lampe bezpieczenstwa Da- vye'go, której plomien jest osloniety w znany sposób siatka druciana, lub tez uzywano oswiet¬ lenia elektrycznego, stanowiacego juz znaczny postep techniczny lecz wymagajacego staranne¬ go zabezpieczenia w celu zapobiezenia wybu¬ chom. Ta wlasnie okolicznosc prowadzi do ciez¬ kich i niedogodnych konstrukcji oswietlenio¬ wych, poniewaz elektryczne zródla swiatla sa jako takie niebezpieczne ze wzgledu na wyso¬ kie temperatury, powstajace w nich (np*. okolo 2400°C w przypadku zarówek oraz okolo 1200°C w przypadku dotychczasowych swietlówek).Istnieja wprawdzie swietlówki z zimnymi elektrodami, lampy te jednak nie nadaja sie dla potrzeb górnictwa, poniewaz ich duzy spa¬ dek katodowy wymaga stosunkowo wysokiego napiecia na zaciskach, co jest w kopalniach nie¬ pozadane, a ponadto wiaze sie z tym, znaczna ich dlugosc, co jest bardzo niekorzystne w gór¬ nictwie.Podane zagadnienie, zwlaszcza w odniesieniu do oswietlenia kopalni, rozwiazuje w sposób ko¬ rzystny przedmiot wynalazku, omówiony poni¬ zej. Wynalazek dotyczy bezpiecznej gazowanej lampy wyladowczej w szczególnosci swietlówki o malych wymiarach i duzym strumieniu swietl-' nym przy duzym napieciu na zaciskach. Lampa jest calkowicie bezpieczna, poniewaz w przy¬ padku rozbicia jej banki nie moze w zadnym przypadku powstac wybuch.W^a^ze^^l^a na frWz&zacLaoe sie cze¬ sci elektrooV takiej lampy, 'Plaszcza wlók&o katody, sa zabezpieczone metalowa oslona, jaka (korzystnie stosuje sie w tak zwanej ciemni Crooks'a. Budowa lampy wedlug wynalazku^jest przy tym tego rodzaju, ze we wszelkich wacum- kach jej pracy temperatura oslony nie moze przekroczyc okreslonej wartosci, wskutek czego jest rzecza zupelnie niemozliwa, aby oslona ta mogla zapalic t mieszanke* palna ptfzy ewentual¬ nym stluczeniu banki lampy.W lampie wedlug wynalazku rozzarzone miej¬ sce elektrody pozostaje zawsze wewnatrz meta¬ lowej oslony, wskutek czego wykluczone jest ja¬ kiekolwiek niebezpieczenstwo zapalenia sub¬ stancji palnych w przypadku rozbicia lampy.Z drugiej strony stwierdzono, ze metalowa ¦* oslona nie tylko nie wywiera w zadnym przy¬ padku niekorzystnego wyplywu na dodatni stru¬ mien wyladowania, który jest zródlem promie¬ niowania pozafioletowego i widzialnego, lecz wprost przeciwnie, dzialanie jej jest wlasnie pod tym wzgledem korzystne.Do rozwiazania wymienionego zadania moga wchodzic w rachulbe rózne rozwiazania elektrod.Najprostszym rozwiazaniem jest czesciowe lub calkowite osloniecie wlókna katodowego sia¬ teczka druciana o oczkach nie wiekszych od 0,5 mm. Oslone taka laczy sie wówczas przewo¬ dzaco z jednym z obu przewodów doprowadza¬ jacych prad do wlókna katodowego. Ta oslona lub siateczka druciana w czasie pracy swietlów¬ ki dziala podczas pólokresu jako anoda. Ulega w ten' sposób znacznemu zwiekszeniu trwalosc aktywowanego wlókna katodowego, poniewaz jest ono podczas odpowiedniego pólokresu calko¬ wicie odciazone.Wspomniana oslona moze byc z korzyscia wy¬ konana w postaci splaszczonego cylindra, otacza¬ jacego wlókno katodowe, przy czym podstawa tego cylindra, po stronie toru wyladowania, mo¬ ze byc równiez wykonana w postaci siateczki drucianej.Wykonanie oslony w takiej postaci wywiera korzystny wplyw na zmniejszenie strat ciepl¬ nych elektrody, a takze na odpowiedni rozklad pola elektrostatycznego wokól katody, dzieki czemu zwieksza sie trwalosc wlókna katodowe¬ go i przedluza okres jego pracy.Wspomniana siateczka druciana, o ile stano¬ wi ona czesc oslony, moze byc wykonana badz jako pojedyncza, badz korzystniej jako po¬ dwójna.Na rysunku uwidoczniono kilka przykladów wykonania bezpiecznej swietlówki wedlug wy¬ nalazku, przy czym fig. 1 przedstawia ukosny widok z góry lampy, której wlókno katodowe jest -zaopatrzone w splaszczona cylindryczna oslone i której przednia scianka jest (zesciowo odjeta, w celu uwidocznienia budowy wlókna; fig. 2 — ukosny widok z góry ukladu elektro¬ dowego w powiekszonej skali, w którym wlók¬ no katodowe jest osloniete pelnym plaszczem cylindrycznym, którego przednia scianka jest równiez czesciowo odjeta; fig. 3 — przekrój osio¬ wy ukladu elektrodowego z .podwójna siateczka, umieszczona u góry cylindrycznego plaszcza, a fig; 4 — widok z przodu elektrody wedlug fig. 3. : Swietlówka wedlug fig. 1 posiada cokól 1 0 dwóch trzpieniach kontaktowych 2. Cokoly 1 znajduja sie na koncach szklanej rurki 3, któ¬ rej wewnetrzna powierzchnia jest zaopatrzona w substancje fluoryzujaca.Wymienione dotychczas czesci swietlówki po¬ siadaja zwykla budowe, wskutek czego zew¬ netrzny wyglad tych lamp jest taki sam jak w przypadku znanych swietlówek i dlatego mo¬ ga one calkowicie odpowiadac miedzynarodo¬ wym normom. Trzpienie kontaktowe 2 sa przy¬ laczone za pomoca drutów doprowadzajacych do drutów nosnych 4, miedzy którymi jest umiesz¬ czone aktywowane wlókno katodowe 5, które w zaleznosci od potrzeby moze byc wykonane jako skretka podwójna lub wielokrotna.Na drutach nosnych 4 sa umocowane pelne podstawy 6 splaszczonego plaszcza cylindrycz¬ nego 7. Jeden z drutów nosnych 4 jest polaczony przewodzaco bezposrednio podstawa 6, natomiast drugi z tych drutów jest odizolowany od niej za pomoca np. szklanej perelki. Plaszcz 7 przylega¬ jacy do podstawy 6 jest wykonany z siateczki drucianej. Górna podstawa 5 moze calkowicie odpowiadac dolnej podstawie 6, z ta róznica, ze przez nia nie sa przeprowadzone druty nosne.Opisana oslona, która moze byc z korzyscia wykonana ze stali lub niklu, oslania calkowicie wlókno katodowe 5. Podczas pracy swietlówki wlókno 5 stanowi katode, wysylajaca silny stru¬ mien elektrodowy, który przenika przez oslone, zwlaszcza siateczke druciana 7 dzialajaca wów¬ czas podobnie jak siatka tyratronu. Jednocze¬ snie analogiczny plaszcz drugiej elektrody dziala jako anoda.Opisany uklad gwarantuje, ze w zadnym przypadku czesci lampy nagrzane do wysokiej temperatury, zwlaszcza rozzarzone wlókno 5, znajdujace sie wewnatrz oslony, nie moga wy¬ wolac zapalenia sie jakiegokolwiek medium, na¬ wet wówczas, gdy banka lampy zostanie rozbi¬ ta. Wspomniana oslona nie moze nigdy uzyskac: wysokiej temperatury, wszelkie zas czynniki, Nr patentu 37381 — 2 —które moglyby doprowadzic do zapalenia ze¬ wnetrznego medium, sa zawsze ograniczone je¬ dynie do wewnetrznej przestrzeni oslony, odizo¬ lowanej bezpiecznie, wymieniona siateczka dru¬ ciana.Inne korzystne rozwiazanie oslony przedsta¬ wia fig. 2, gdzie dolna podstawa 6 jest wykona¬ na podobnie jak na fig. 1, natomiast splaszczony plaszcz cylindryczny 9 jest sporzadzony z pelnej blachyr np. stalowej, górna zas podstawe 20 sta¬ nowi siateczka druciana, W tym przypadku elek¬ trony przenikaja przez te siateczfcowa podsta¬ we, zamiast przez plaszcz 7, jak to mialo miej¬ sce poprzednio. Zaleta tego ukladu, jak juz wspomniano, jest to, ze oslona przylegajaca sto¬ sunkowo scisle do wlókna 5 zapobiega nadmier¬ nemu promieniowaniu cieplnemu wlókna, a jed¬ noczesnie przyczynia sie do wytworzenia odpo¬ wiedniego rozkladu pola elektrostatycznego do¬ kola wlókna, przy czym obie te okolicznosci wy¬ wieraja korzystny wplyw na trwalosc swiet¬ lówki.Wreszcie na fig. 3 i 4 uwidocznione jest roz¬ wiazanie oslony wlókna 5, w którym dolna pod¬ stawa 0, plaszcz 9 i górna podstawa 10 sa wy¬ konane podobnie jak w konstrukcji wedlug fig. 1, z ta jednak róznica, ze do górnej siateczkowej podstawy 10 przylega nasadka stozkowa U, w górnej mniejszej podstawie której jesit osa¬ dzona druga dodattkowa siateczka druciana 12.Oslona taka dziala podobnie jak .oslona wedlug fig. 2, jednak jest znacznie korzystniejsza pod wzgledem warunków cieplnych i elektrostatycz¬ nych. Bezpiecznosc swietlówki wedlug wynalaz¬ ku zwieksza podwójne siateczkowe zamkniecie oslony podobnie jak podwójna siatka lampy Davy'ego, przeciwdzialajac skutecznie niebezpie¬ czenstwu zaplonu substancji palnych w sasiedz¬ twie uszkodzonej lampy.Wspomniana oslona moze miec równiez kon¬ strukcje calkowicie zamknieta bez jakichkolwiek czesci siateczkowych. Jest rzecza korzystna, je¬ zeli odnosna przestrzen wewnetrzna oslony jest zamknieta w sposób calkowicie szczelny lub pra¬ wie calkowicie szczelny, gdyz wówczas jest unie¬ mozliwione lub utrudnione przenikanie zapal¬ nego medium do tej przestrzeni. Zapobiega to powstaniu wybuchu w przypadku rozbicia baA- ki lampy.Oslona taka moze byc równiez zaopatrzona w maly otwór, aby przy usuwaniu powdetrza z rurki mozna bylo wypompowac powietrze takze z tej oslony, po czym otwór ten przy nagrzaniu lampy zostaje znowu zalany przygotowanym lutowiem w postaci latwo topliwego metalu. Je¬ zeli oslona jest calkowicie zamknieta, elektrony wychodzace z wlókna katodowego tra&aja w jej wewnetrzna powierzchnie i wywoluja emisje wtórna elektronów biegnacych w kierunku anody.Stosowanie opisanej oslony nie ogranicza sie bynajmniej do opisanych rozwiazan konstruk¬ cyjnych lub podanego rodzaju swietlówek, a roz¬ ciaga sie takze i na inne dowolne przypadki.Korzystne jest .np. stosowanie tego rodzaju oslo¬ ny wlókna katodowego w przypadku swietlówek jednobiegunowych, które posiadaja ftyllko jedno • doprowadzenie pradu do wólkna katodowego. PL