Przedmiotem niniejszego wynalazku jest elek¬ tryczny uklad polaczen do samoczynnego zabez¬ pieczania pomp odsrodkowych i silników elek- - trycznych przed uszkodzeniami oraz przeciwawa- ryjny wylacznik do stosowania tego ukladu.Dotychczas zabezpieczenie zautomatyzowanych stacji pomp polega jedynie na zabezpieczeniu silnika elektrycznego samoczynnym wylaczni¬ kiem ochronnym nadmiarowo-zanikowym, na¬ tomiast sama pompa praktycznie nie jest zabez¬ pieczona przed- skutkami jej zapowietrzenia i za¬ przestania pompowania cieczy pomimo odbioru cieczy. W celu sygnalizacji tych niebezpiecznych zjawisk stosuje sie manometry kontaktowe, przekazniki przeplywowe w polaczeniu z prze¬ kaznikami czasu, sa to jednak przyrzady bardzo kosztowne, które moga znalezc zastosowanie tyl¬ ko w wiekszych samoczynnych stacjach pomp.Znane jest równiez stosowanie hydraulicznych urzadzen przeciwawaryjnych, powodujacych sa¬ moczynne zamykanie przeplywu wody w glów¬ nym rurociagu w przypadku, np. uszkodzenia rury w sieci wodociagowej, lecz urzadzenia* te sa bardzo kosztowne.W dotychczasowych instalacjach wodóciago^ wyeh, np. hydroforowych, stosuje siey wylacz¬ nik cisnieniowy, który przy normalnym dfcialaniu instalacji wlacza pompe, gdy cisnienie w hydro¬ forze spadnie db pewnej z góry okreslonej gra¬ nicy. Pó wlaczeniu pompy cisnienie w hydrofo¬ rze zaczyna wzrastac, jednakze wzrost tegfr cis¬ nienia nie nastapi, pomimo wlaczenia pompy, je¬ zeli pompa „zgubila" wode w czasie jej postoju, na skutek bardzo czesto zachodzacej nieszezel1-- nosci zaworu stopowego w smoku. NSalezy zfcz**aL czyc, ze przy znanych urzadzeniach zabez]SteczaL jacych, zapowietrzenie pompy moze równiez na¬ stapic i w czasie pracy pompy, np. w przypadku- znacznej nieszczelnosci dlawic przy duzej wyso^ kosci ssania, albo tez w razie obnizenia1 sie7 pd*-~ ziomu wody w studni i obnizeniu smoka* z przyczyny geologicznego obnizenia sie pozió-mu wody gruntowej lub zmniejszenia sie wy¬ dajnosci zródla, zwiekszonej depresji ssania, zanieczyszczenia sie filtra w studni itp.Brak wody w pompie powoduje ustanie.tlocze¬ nia wody do hydroforu, wskutek czego przy na¬ stepujacym wówczas poborze wody nastepuje dalszy spadek cisnienia wody i to ponizej dopusz¬ czalnej granicy, nastepnie zas calkowity brak wody i ewentualne przestoje w produkcji. Na¬ lezy zaznaczyc, ze pompa narazona jest przy tym na szybkie zuzycie sie, lub rozstrzaskanie, czlo¬ wiek zas w tym ostatnim przypadku — na duze niebezpieczenstwo. W przypadku natomiast pek¬ niecia rury tlocznej narazone sa urzadzenia na zalewanie woda i zniszczenie, oraz silniki elek¬ tryczne na spalenie sie, co czesto ma miejsce na skutek zawodzenia dzialania wylaczników nad- miarowo-zanikowych.Wszystkie te niedogodnosci i ich skutki usuwa calkowicieprzedmiot niniejszego wynalazku, któ¬ ry polega na tym, ze instalacja pompowa oprócz stosowanego dotychczas samoczynnego wylaczni¬ ka nadmiarowo-zanikowego, zabezpieczajacego tylko silnik elektryczny tej pompy i polaczonego z nim w szereg zwyklego wylacznika cisnienio¬ wego lub plywakowego — jest zaopatrzona w dodatkowy cisnieniowy lub plywakowy wylacz¬ nik ochronny, który ponizej bedzie nazywany przeciwawaryjnym, wlaczony w szereg z obu wymienionymi wylacznikami, a którego dziala¬ nie jest odwrotne, niz dzialanie wspomnianego zwyklego wylacznika cisnieniowego lub plywa¬ kowego, tj. ten wylacznik przeciwawaryjny za¬ myka obwód elektryczny ukladu zabezpieczaja¬ cego, gdy cisnienie robocze w sieci lub poziom wody w zbiorniku wyrównawczym wzrasta, na¬ tomiast przerywa ten obwód elektryczny, gdy cisnienie lub poziom wody spada. W mysl wy¬ nalazku wylacznik przeciwawaryjny jest wiec nastawiony w stosunku do zwyklego wylacznika cisnieniowego lub plywakowego tak, ze moment otwarcia obwodu elektrycznego w wylaczniku przeciwawaryjnym nastepuje przy cisnieniu, niz¬ szym od cisnienia, przy którym zwiera sie ob¬ wód elektryczny w zwyklym wylaczniku cisnie¬ niowym lub plywakowym.Wylacznik przeciwawaryjny wedlug wynalaz¬ ku ma na celu przerwanie obwodu elektrycznego urzadzenia, zabezpieczajacego instalacje pompo¬ wa, gdy cisnienie robocze lub poziom pompowa¬ nej cieczy spadnie ponizej pewnej, z góry okres¬ lonej wartosci normalej dla zakresu pracy pom¬ py, tj. ponizej wartosci, przy której nastepuje wlaczanie agregatu pompowego przez zwykly wylacznik cisnieniowy lub plywakowy.W mysl wynalazku wylacznik przeciwawaryj¬ ny jest ponadto zabocznikowany, przy czym bocz¬ nik ten jest zaopatrzony w pomocniczy kontakt, pozwalajacy na utrzymanie obwodu elektrycz¬ nego w polozeniu zamkniecia, pomimo przerwa¬ nia obwodu elektrycznego w wylaczniku prze¬ ciwawaryjnym. Ten obwód bocznikowy ma na celu umozliwienie w ogóle uruchomienia agregatu pompowego np. po dokonanym jego remoncie lub po usunieciu przyczyny zapowietrzenia pom¬ py, jak równiez umozliwienie pracy pompy w specjalnym przypadku, a mianowicie przy cis¬ nieniu nizszym od normalnego cisnienia robo¬ czego tej pompy.Uklad wedlug wynalazku dzieki zastosowaniu w nim odpowiednio wlaczonego wylacznika prze- ciwawaryjnego stanowi istotne zabezpieczenie pompy, która w dotychczasowych ukladach nie posiadala nalezytego zabezpieczenia i pozwala na pelna automatyzacje stacji pompowych, wy¬ kluczajac wypadki wywolywane' przez zapowiet¬ rzenie pompy. Wspomniany wylacznik przeciw¬ awaryjny stanowi jednoczesnie wtórne zabezpie¬ czenie silnika elektrycznego, zapobiegajace jego przeciazeniu i nadmiernemu grzaniu, wywola¬ nym zbyt duzym wzrostem wydajnosci pompy lub zatarciem jej skladowych czesci w czasie za¬ powietrzenia, bowiem w tych przypadkach wy¬ lacznik przeciwawaryjny wedlug wynalazku za¬ stepuje ochronny wylacznik nadmiarowo-zaniko- wy silnika elektrycznego i wylacza ten ostatni o ile z tych lub innych przyczyn zawiodly termi- ki wylacznika ochronnego.Wylacznik przeciwawaryjny wedlug wynalaz¬ ku moze byc zaopatrzony w sygnalizacje, uprze¬ dzajaca zawczasu o grozacym pompie niebezpie¬ czenstwie, np. braku wody.Wynalazek jest blizej wyjasniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad elektryczny do samoczynnego zabezpieczania pompy przed u- szkodzeniami lub niewlasciwym dzialaniem, przy czym uklad ten pokazany jest w przypadku wy¬ laczenia pompy, fig. 2 przedstawia schematycz¬ nie przyklad wykonania wylacznika przeciwawa- ryjnego wedlug wynalazku w zastosowaniu do ukladu wedlug fig. 1. Uklad zabezpieczajacy pompe, zawierajacy wylacznik przeciwawaryjny W, sklada sie z trójfazowego wylacznika nad¬ miarowo-zanikowego N, do którego jest przyla¬ czony agregat pompowy, skladajacy sie z trój¬ fazowego silnika M i pompy U, napedzanej przez ten silnik. Do wylacznika N przylaczony jest w szereg zwykly sterujacy wylacznik cisnienio¬ wy lub plywakowy C, polaczony szeregowo z wylacznikiem przeciwawaryjnym W wedlug wynalazku. Wylacznik W jest w mysl wynalaz¬ ku nastawiony w ten sposób w stosunku do Nr patentu35594 — *zwyKiego wylacznika sterujacego C (cisnienio¬ wego lub plywakowego), ze wylacznik W zwie¬ ra obwód elektryczny przy cisnieniu nieco niz¬ szym (np. 5,9 atm), anizeli cisnienie przy którym wylacznik sterujacy C otwiera obwód elektrycz¬ ny (np. 6 atm), oraz przerywa, obwód elektrycz¬ ny przy cisnieniu nizszym (np. 3,9 atm) od cis¬ nienia przy którym wylacznik sterujacy C zwie¬ ra obwód elektryczy (np. 4 atm).Wylacznik przeciwawaryjny W posiada pomoc¬ niczy obwód bocznikowy J, zaopatrzony w kon¬ takt pomocniczy K. Obwód ten, jak juz wspom¬ niano powyzej, ma na celu umozliwienie uru¬ chomienia agregatu pompowego, np. po pewnym okresie bezczynnosci, spowodowanym remontem, oraz umozliwienie w specjalnym przypadku pra¬ cy pompy przy cisnieniu, nizszym od normalnego cisnienia roboczego pompy.Jezeli z jakichkolwiek powodów jest pozada¬ ne, aby wylacznik W zwieral obwód elektryczny takze przy cisnieniu, wyzszym od cisnienia, przy którym wylacznik C otwiera obwód elektryczny, wówczas obwód boczników J powinien obejmo¬ wac równiez i wylacznik C, czyli jego punkt koncowy winien lezec nie miedzy wylacznikiem W i C lecz miedzy wylacznikiem C i wylaczni¬ kiem N.Odstep czasu, po którym reaguje wylacznik W od chwili uruchomienia zapowietrzonej pompy lub tez od chwili zapowietrzenia sie pompy, be¬ dacej w ruchu, zalezy od wielkosci poboru cie¬ czy i moze byc nastawiany przez zblizenie lub oddalenie od siebie dolnych punktów granicz¬ nych cisnienia, przy których reaguje wylacznik sterujacy C i wylacznik przeciwawaryjny W.Budowa wylacznika przeciwawaryjnego W wedlug wynalazku jest blizej wyjasniona na fig. 2, na której jest on pokazany w momencie zwarcia obwodu pradu.Wylacznik ten sklada sie z dwuramiennej dzwigni przegubowej Y, osadzonej wahliwie w punkcie O. Na dzwignie te dziala sila P, wy¬ wierana bezposrednio lub posrednio przez ciecz po jej przetloczeniu. Dzwignia Y posiada na jed¬ nym swym koncu kontakt A, mogacy sie stykac z kontaktem B, umieszczonym na nieruchomym drazku L, zamocowanym na trzpieniu G, przy¬ twierdzonym do podstawy V wylacznika prze¬ ciwawaryjnego W. Na fig. 2 linia przerywana po¬ kazane jest polozenie dzwigni Y w momencie przerwania obwodu elektrycznego na skutek zmniejszonego cisnienia roboczego cieczy.Na przeciwleglym do kontaktu A koncu dzwig¬ ni Y dziala sprezyna Z, której sila napiecia jest regulowana za pomoca nakretki E, osadzonej w podstawie V wylacznika W. Przez pokrecanie tej nakretki E ustala sie górny punkt graniczny cisnienia, przy jakim wylacznik ten ma zwierac obwód elektryczny. Na trzpieniu G jest nakre¬ cona nakretka H zaciskajaca przy pomocy pod¬ kladki F powyzej wspomniany drazek L z kon¬ taktem B do dokretki D. Ta dokretka D ma na celu regulowanie polozenia kontaktu B, czyli ustalanie dolnego punktu granicznego cisnienia, przy którym obwód elektryczny przerywa sie.Dzwignia Y porusza sie ruchem gwaltownym (dla zmniejszenia iskrzenia) i to dopiero przy zaistnieniu pewnej róznicy cisnien, a wiec zwie¬ ra obwód elektryczny przy wyzszym cisnieniu, wynoszacym, np. 5,9 atm., przerywa natomiast ten obwód przy nizszym cisnieniu, wynoszacym, np. 3,9 atm., Osiaga sie to przy pomocy róznych narzadów, które dla uproszczenia nie zostaly przedstawione na rysunku. Nalezy jednak zazna¬ czyc, ze wspomniana róznica cisnien nie jest jednak koniecznym warunkiem dzialania urza¬ dzenia wedlug wynalazku.Przy zastosowaniu bocznika J w wylaczniku W nalezy przed uruchomieniem calego urzadze¬ nia kontakt K przestawic tak, aby obwód bocz¬ nika zostal zwarty. Po uzyskaniu odpowiedniego cisnienia w przewodach tlocznych sieci lub w hydroforach, np. 5,9 atm., i przeskoczeniu tym samym dzwigni Y w góre, az do zetkniecia sie kontaktu A z kontaktem B, nastepnie zas po cal¬ kowitym napelnieniu hydroforów i przerwaniu pracy pompy przez wylacznik C, np. przy cis¬ nieniu 6 atm., kontakt K nalezy przestawic w polozenie przerwania obwodu bocznikowego, który zwierany winien byc ponownie dopiero w razie ewentualnego zapowietrzenia sie pompy.Jest rzecza wskazana, aby kontakt K byl umieszczony w osobnej szafce i aby do niego nie mogla sie dostac osoba niepowolana, tj. aby nikt nie mógl uruchomic pompy w razie jej za¬ trzymania przez wylacznik W, bez sprawdzenia przyczyny zatrzymania sie pompy i usuniecia uszkodzenia, np. zapowietrzenia, gdyz bardzo czesto nagle zatrzymanie (sie pompy jest falszy¬ wie tlumaczone chwilowym brakiem pradu.Jak juz wspomniano korzystnie jest wylacz¬ nik W wyposazyc w urzadzenie alarmowe. Urza- rzenie to najlepiej jest wykonac tak, aby w przy¬ padku opadniecia dzwigni Y i tym samym roz¬ warcia kontaktów A i B nastepowalo przerwa¬ nie obwodu pradu silnika elektrycznego i za¬ mykanie obwodu alarmowego. Wówczas bowiem uzyskuje sie prawie jednoczesny z zapowietrze¬ niem pompy lub peknieciem rury w sieci alarm, pozwalajacy na natychmiastowe powziecie srod¬ ków zaradczych, np. usuniecie przyczyn zapo¬ wietrzenia i uruchomienie powrotne instalacji Nr patentu 37354 — 3w czasie, kiedy istnieje jeszcze zapas wody w zbiorniku wyrównawczym, co jest bardzo wazne w obiektach, w których przestoje z po¬ wodu braku wody wywoluja straty materialne ze wzgledu na charakter produkcyjny.Dzialanie wylacznika przeciwawaryjnego W posiada równiez i charakter ostrzegawczy, gdyz jego zadzialanie w pewnych przypadkach wska¬ zuje »a niezdolnosc danej instalacji do pokry^ cia zwiekszonego zapotrzebowania wody i tym samym wskazuje zawczasu na koniecznosc roz¬ budowy stacji pompowej. j PL