Wynalazek dotyczy urzadzenia piszacego do re¬ jestracji szybkich impulsów, np. sygnalów ude¬ rzeniowych przy kopalnianych tachografach, przy których wzgledna predkosc miedzy narzadem pi¬ szacym a powierzchnia pisania zwieksza sie zna¬ cznie przejsciowo w czasie trwania impulsu.Rejestracja szybko po sobie nastepujacych im¬ pulsów nie jest zadaniem trudnym, jezeli moz¬ na dobrac predkosc posuwania ku przodowi pa¬ pieru w stosunku do narzadu piszacego tak, aby odstep pomiedzy impulsami odpowiadal dosta¬ tecznie duzej drodze papieru i rejestrowane drga¬ nia narzadu piszacego (pióra) nie trafialy jedno na drugie, przy czym przy rejestrowaniu za po¬ moca atramentu nalezy jeszcze brac pod uwage grubosc kreski i rozplywanie sie atramentu na papierze. Ten rodzaj rejestracji nadaje sie do re¬ jestrowania krótkotrwalych zjawisk, gdyz z zapi¬ sów mozna odczytac nie tylko poczatek i liczbe impulsów (ewentualnie równiez ich czas trwa¬ nia i wielkosc), lecz ponadto dlugosc przerw mie¬ dzy impulsami, nie jest on jednak odpowiedni w zastosowaniu do kopalnianych tachografów, a to z uwagi na bardzo duze zuzycie papieru i dlugosc zapisów, które powoduja nieprzejrzy- stosc i trudnosci w przechowywaniu w archiwum, a ponadto pociagaja za soba duze koszty, po¬ niewaz sygnaly uderzeniowe nadawane z szyb¬ koscia trzech uderzen na sekunde, wymagaja dla dobrej czytelnosci predkosci posuwania sie pa¬ pieru 2,4 mm/sek., czyli 144 mm na minute, a 207 m na 24 godziny. Gdyby nawet zapisywac papier kilkakrotnie otrzynianoby pokaznych rozmiarów arkusze rejestracyjne. W celu dokladnego zapisy¬ wania poszczególnych jazd, to znaczy do zapisy¬ wania predkosci (stwierdzenie przyspieszenia, zwolnienia") oraz przerw miedzy jazdami i syg¬ nalami, wystarczy najzupelniej dwanascie razy mniejsza predkosc, to znaczy 12 mm/min. Z tego wzgledu wybiera sie te mniejsza predkosc, ruchzas narzadu piszacego w stosunku do papieru kierunku (az do kierunku poprzecznego). Wyma¬ ga toHakfej budowy urzadzenia piszacego, by pió¬ ro poruszalo sie w pozadanym kierunku.Wychylny nosnik narzadu piszacego jest zao^ patrzony w mechanizm, rozrzadzany narzadem dzialajacym na narzad piszacy i przenoszacy im¬ pulsy. Mechanizm ten przy przenoszeniu impul¬ sów wychyla nosnik narzadu piszacego wbrew dzialaniu sprezyn tak, ze narzad piszacy porusza sie w kierunku przeciwnym do posuwania sie plaszczyzny zapisywanej, co stanowi pozadane zwiekszenie predkosci wzglednej przy czym na¬ stepujace po tym powrotne wychylenie nosnika jest opózniane za pomoca mechanizmu hamuja¬ cego.Na rysunku uwidoczniono schematycznie przy¬ klad wykonania przedmiotu wynalazku.Beben rejestrujacy jest poruszany za pomoca mechanizmu zegarkowego w kierunku strzalki.Przy obracaniu sie beben przesuwa sie w dól, 'tak, ze zapisywanie odbywa sie po linii srubowej przy kazdym obrocie bebna (czas trwania obro¬ tu 2 godziny), przy czym zapisy znajduja sie je¬ den nad drugim, wskutek czego do zapisu dzien¬ nego (3 zmiany) otrzymuje sie arkusz rejestra¬ cyjny o wymiarach 144 X 29 cm a zapis usku¬ tecznia sie przez krótkie poprzeczne odchylenie narzadu piszacego 2 od ujwidocznioinej na ry¬ sunku linii odpowiadajacej polozeniu spoczynko¬ wemu narzadu piszacego. Narzad piszacy 2 jest przymocowany do lewego konca plaskiego sztyw¬ nego ramienia 3, osadzonego swym drugim kon¬ cem obrotowo w przegubie 4. Mechanizm poru¬ szajacy narzad piszacy jest osadzony miedzy dwiema plytkami 5, polaczonymi ze soba za po¬ moca slupków 6, 7, 8 i 9, tak, iz mechanizm wraz z plytkami tworzy niezalezna calosc w ksztalcie graniastoslupa, zwana w dalszym ciagu opisu blokiem piszacym 5—9. Na rysunku przedstawio¬ no w przekroju blok piszacy ze zdjeta przednia plytka 5 oraz ze slupkami 6, 7, 8 i 9. Blok ten jest przymocowany do podstawy 10. Podstawa 10 jest osadzona w obudowie tachografu za pomoca dwóch sprezyn plaskich 11, 12. Górne konce spre¬ zyn* sa przymocowane za pomoca srub i uchwy¬ tów do slupków 6 i 9, a dolne konce — do scian czolowych podsitawy 10. Do slupka 6 jest przy¬ mocowany przegub 4 ramienia 3. W slupku 9 umieszczona jest sruba oporowa 13, o która opie¬ ra sie w polozeniu spoczynkowym ramie 3, tak ze polozenie to moze byc regulowane za pomoca tej sruby 13. W ten sposób caly blok zawieszony Nr patentu 37258 powyzej podstawy moze poruszac sie tylko w le¬ wo lub w prawo, jak mu na to pozwalaja spre¬ zyny 11 i 12, które przy tym lekko wyginaja sie.Polozenie spoczynkowe bloku i równoczesnie polozenie wyjsciowe bloku jest ustalane przez trwale opieranie sie polaczonego z blokiem slup¬ ka 8 o sciane boczna pionowego slupka 14, osa¬ dzonego nieruchomo na podstawie 10. Blok jest przyciagany do slupka .14 za pomoca napietej sprezyny 15, przymocowanej jednym koncem do slupka 14, a drugim do slupka 7.Narzadem poruszajacym blok jest elektromag¬ nes 16 (zaleznie od sposobu przenoszenia impul¬ sów i celowosci moze on byc zastapiony innym narzadem). Kotwiczka 17 elektromagnesu jest osadzona na podstawie rdzenia magnesu w taki sposób, ze moze obracac sie dokola czopa 18. Na przedluzeniu kotwiczki 17 znajduje sie sruba opo¬ rowa 19, która przy przyciaganiu kotwiczki do rdzenia unosi swym koncem sztywne ramie 3, a tym samym i narzad piszacy 2, który zapisuje kreske poprzecznie do uwidocznionej na rysun¬ ku linii odpowiadajacej polozeniu spoczynkowe¬ mu. Z kotwiczka jest jeszcze polaczone pionowe ramie 2Q, zaopatrzone na swym dolnym koncu w elastyczna zapadke 21. Napieta sprezyna 22 sciaga ramie 20, a tym samym kotwiczke 17 ze sruba oporowa 19 z powrotem w polozenie spoczynkowe, okreslone sruba 23. Gdy przez uzwojenie elektromagnesu 16 przeplywa prad elektryczny, kotwiczka 17 zostaje przyciagnieta do przednich plytek rdzenia, na skutek czego zapadka 21 odchyla sie w lewo i zazebia sie z kolem zebatym 24 i obraca je o okreslony kat.Kolo zebate 24 jest trwale osadzone na wale 25, na którym nasadzona jest korba 27, polaczo¬ na z cieglem 28, które drugim koncem osadzone jest wahliwie na slupku H. Gdy kolo zebate 24, wal 25 i korba 27 zostana obrócone przez zapad¬ ke 21 w kierunku wskazówki zegara, to cieglo 28 zostanie docisniete do slupka 14 co powoduje (wychylenie calego bloku piszacego w prawo, z jego polozenia spoczynkowego przy jednoczes¬ nym uniesieniu ramienia 3 z narzadem piszacym 2 za pomoca sruby 19.Skoro prad elektryczny zostanie przerwany, pod dzialaniem ciagnacym sprezyny 22, to kotwi¬ czka 17, sruba 19, rairiie poprzeczne 20 zapadka 21 powracaja do polozenia spoczynkowego, ogra¬ niczonego sruba 23 a zapadka 21 zwalnia sie z zazebienia z kolem 24.Pod dzialaniem ciagnacym sprezyny 15 blok powróci niezwlocznie do polozenia wyjsciowego.Temu niepozadanemu natychmiastowemu rucho¬ wi powrotnemu bloku piszacego zapobiega osób-ny narzad hamujacy, który zostanie opisany ni¬ zej.Za kolem zebatym 24 jest osadzone na wale 25, w sposób umozliwiajacy swobodne obracanie sie, kolo zebate 26, zazebiajace sie z kolem napedza¬ jacym wal 29, którego kolo zebate znowu zazebia sie z kolem napedzajacym wal 30. Kolo zebate osadzone na wale 30 zazebia sie z kolem nape¬ dzajacym wal 31, na którym jest osadzony za pomoca sprzegla ciernego wahacz hamujacy 32 Duze kolo zebate 26 jest polaczone w ten sposób z kolem zebatym 24 za pomoca zapadki 33, iz pozostaje ona nastawiona w polozeniu nieczyn¬ nym i poniewaz przeskakuje zeby kola zebatego gdy wal 25 jest obracany przez elektromagnes za pomoca zapadki 21 w prawo w kierunku obrotu wskazówki zegara (dla uproszczenia rysunku pokazano tylko jedna zapadke 33, podczas gdy w rzeczywistosci stasuje sie wiecej niz jedna zapadke, iby w kazdym polozeniu (któras zapadka zazebiala sie z kolem zebatym 24). Skoro jednak przy powrocie bloku w lewo kolo zebate 24 chce obracac sie w lewo, zapadka 33 trwale laczy kolo 24 z kolem 26, wskutek czego zaczyna sie obracac (wahacz 32. Przez dobranie ciezaru i ksztaltu wahacza (momentu bezwladnosci i mo¬ mentu powierzchni) mozna osiagnac, by nieru¬ chomy po odlaczeniu sie kotwiczki 17 i kola 24 wahacz 32 najpierw zaczal obracac sie powoli, a nastepnie coraz szybciej, innymi slowami,, by blok piszacy powracal w swoje polozenie wyjscio¬ we z poczatku powoli, w sposób prawie niedo¬ strzegalny a nastepnie ze zwiekszajaca sie pred¬ koscia. Po pewnym czasie predkosc wzrasiba i na¬ stepnie wzrasta ona nagle, chociaz dzialanie . ciagnace sprezyny 15 slabnie. W ten sposób osia¬ ga sie to, ze w przerwie .miedzy dwoma impul¬ sami blok praktycznie nie wraca w lewo, tak, ze nastepne impulsy oddalaja wciaz blok o te «ama konstrukcje ibloku piszacego co umozliwia reje¬ strowanie nastepujacych po* sobie impulsów w postaci zygzakowatej linii, przy czym ilosc zejbófw wskazuje dokladnie i wyraznie na ro¬ dzaj sygnalu (liczba uderzen), odstepy pomiadzy poszczególnymi zygzakami linii isa jednakowe nawet wtedy gdy impulsy sa nadawene z cno- Nr patentu .37258 zliwie najjwieksza predkoscia. Skoro nie jest juz nadawana zaden impuls, (blok powraca na swe pierwotne -miejsce, a czas trwania powrotu nie jest proporcjonalny do liczby nadanych impul¬ sów,, gdyz predkosc powrotu nie wzrasta pro¬ porcjonalnie do czasu. Nie wyfkraczajac poza ramy wynalazku mozna na przyklad zastapic zespól korfba 27 — Cieglo 28 niekolista tarcza, opierajaca sie o slupek 14 lub trybem z ze¬ batka. Wahacz 32 imoze równiez byc zastapio¬ ny innym narzadem haimuijacyni. PL