Przechylomierz sluzy do ustalenia polozenia wraka (zatopionego statku) na dnie np. morza przez pomiar kata nachylenia poprzecznego wra¬ ka, tj. przechylu oraz kata nachylenia wzdluzne¬ go, tj. przeglebienia. Otrzymane wyniki pomia¬ rów sa podstawa do bardziej dokladnego okre¬ slenia warunków podnoszenia wraka.Dotychczasowe ..pomiary prowadzil nurek przy pomocy zwyklego pionu, którego kat nachylenia byl przez niego odczytywany. Bylo to bardzo niedogodne z powodu absolutnych ciemnosci, pa¬ nujacych w wiekszych glebokosciach.Przechylomierz wedlug wynalazku wymaga od nurka tylko dokladnego ustawienia na gladkiej powierzchni wraka, i po dwu minutowej przer¬ wie, niezbednej dla ustawienia sie pionu, zwol¬ nienia tego pionu i wreszcie podanie przechy- lomierza na powierzchnie wody.*•) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórcami wy¬ nalazku sa Wladyslaw Bielecki i Franciszek State- nowski.Przechylomierz sklada sie ze szczelnie zamk¬ nietego naczynia metalowego, w którym zawie¬ szony jest pion z iglica u dolu, posiadajacy okre¬ slona dlugosc, np. 100 mm. U dna skrzynki jest rozpiety papier, np. milimetrowy z ustawionym jednym szeregiem linii wedlug podluznej osi wraka. Przy zwolnieniu pionu powstaje slad jego uklucia na papierze, z którego mozna okreslic zadane katy nachylenia.Pochylomierz jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat wraka z podaniem nachylenia katowego: poprzecznego i wdluznego cp fig. 2 — przekrój przyrzadu; fig. 3 — widok ramy zaciskowej, zalozonej na pochylomierz, wreszcie fig. 4 — tabele pomocni- cza do odczytywania katów z okreslonych ich tangensów.Przechylomierz sklada sie (fig. 2) z metalowe¬ go cylindra 1 z odgórnym denkiem, w którym umocowany jest mechanizm do umocowania pionu 22 oraz do zwalniania go. U dolu eylto-I de^ IJest 2anikniety dnem 2, które docisniete jest przez tuszczelke gumowa 9 $Jo cylindra — rama^dc^liofe 3, dokreclntf^a ponlpca sruby 4.Dno^r zrop^OTene je^L tj iigjfei*,C4/rozstawione co 120° i w Astwe kierunkowa 6, za pomoca któ¬ rej mozna orientowac poohylomierz po osi po¬ dluznej wraka. Wewnatrz cylindra 1 na jego dnie 2 jest polozona plytka drewniana 7, na któ¬ rej uklada sie np. papier milimetrowy, dociska¬ ny z wierzchu pierscieniem 8, przy czym zamiast papieru milimetrowego mozna zastosowac bris- tol. Na papierze nalezy naniesc dwie prostopa¬ dle do siebie linie — osie Xi Y, z punktu prze¬ ciecia sie tych osi stanowiacego slad na papierze osi pionowej przechylomierza nalezy cyrklem za^ kreslic kolo, odpowiadajace srednicy wytoczenia w dnie 2 przechylomierza. Po wycieciu krazka po linii zakreslonego" kola, nalezy go umiescic w dnie przechylomierza tak, azeby koniec osi X pokryl sie z kreska, oznaczona na dnie 2. Ko¬ niec ten Jinii nalezy zaznaczyc strzalka wzgled¬ nie zerem. Bedzie to wskaznikem, ze dana linia w czasie pomiaru lezy równolegle do osi wzdluz¬ nej wraka, a znak na koncu linii wskaze kieru¬ nek dziobu wraka.Na odgórnym denku cylindra 2 (fig. 2) umoco¬ wany jest uchwyt 18 srubami 20, sluzacy do utrzymania pionu 22. Na osi cylindra spoczywa na uchwycie latwo zdejmowalna tulejka 17, do¬ ciskana do niego sprezynka 19 tak, iz lekkim uchyleniem sprezynki 19 tulejka 17 moze byc odrecznie zdjeta.Wewnatrz tulejki na nitce nylonowej 23 wisi zaopatrzony w iglice pion 22, utrzymujac sie u góry (przed pomiarem) przez unieruchomie¬ nie nitki 23 — koncem obracajacej sie na osce dzwigienki 14, który przyparty jest sprezyna 16 do wierzchu tulejki 17. Przy podniesieniu tego konca dzwigienki 14, nitka nylonowa wyzwala sie i pion 22 opada na dól. Odbywa sie to przy nacisnieciu drugiego konca dzwigienki 14 za po¬ moca wyzwalacza 13, umocowanego w denku odgórnym obok uchwytu 18, przez niewielki obrót tego wyzwalacza. Nalezy dodac, ze os zwalniacza 1S jest dobrze uszczelniona przez dlawnice z plytka gumowa 12. Zakladanie pionu odbywa sie w nastepujacy sposób: . Trzymajac w lewej rece pion wraz z tulejka, palcem wskazujacym przyciskac wolny koniec nitki iw tym stanie wsadzic tulejke z powrotem do uchwytu, a prawa reka przekrecic zewnetrz¬ ny wyzwalacz w pozycje „Z" — zamkniety. Ko¬ niec dzwigni dociskany do tulejki przygniecie do brzegu tulejki koniec nitki wystajacej i w tym stanie pion zawisnie swobodnie, na nitce.Nr patentu37190 — Przyrzad skrecic silnie za pomoca sciagacza — przechylomierz przygotowany do pomiaru.Prawidlowy pomiar uzalezniony jest tylko i vylacznie od nalezytego ustawienia przechy¬ lomierza na wraku. Nalezy zwracac baczna uwa¬ ge, aby byl on ustawiony równolegle do wzdluz¬ nej osi wraka. W tym celu strzalka wykonana na zewnatrz przechylomierza musi przylegac lub ustawic sie wzdluz sprawdzonej linii równoleglej do osi wzdluznej.Przechylomierz musi byc równiez ustawiony na zupelnie równym miejscu, mozliwie najblizej wzdluznej linii symetrii wraka. Po ustawieniu nalezy zaczekac az pion, zawieszony na nitce, straci swe wahania — praktycznie okolo 60 se¬ kund.Zabezpieczajac przechylomierz od ewentualne - 'go jego poruszenia sie przez silne przycisniecie go do pokladu lewa reka od góry, prawa reka swobodnie przekrecic wyzwalacz o pól obrotu w lewo. Spadajacy pion, zakonczony iglica do¬ kona pomiaru, pozostawiajac trwaly slad w po¬ staci zwyklego punktu na umieszczonym na pod¬ stawie krazku z papieru.Odczytanie pomiaru odbywa sie nad woda.Nalezy odkrecic i odlozyc sciagacz, po czyiti zdjac cylinder z podstawy, ciagnac go równo du góry dwoma rekami. vLuzny juz teraz pion wyjac.Obliczenie katów przechylu i przeglebienie wraka odbywa sie jak nastepuje.Kat przechylu (wedlug fig. 1) okreslamy z trój¬ kata ABO w którym stosunek boków AB a — = — = tg A BO b 5Y Kat przeglebienia — z trójkata BOC, w któ¬ rym tenze stosunek CB c przy czym b jest wysokoscia obu trójkatów i posiada wartosc niezmienna, tj. np.OB = b = 100 mm, mierzona od dna przechylomierza wzdluz jegr» osi do brzegu tulejki 17, z której zwisa. Odle¬ glosc a = DC = AB jest mierzona od punktu uklucia do osi Y, odleglosc c = DA = CB zas od tegoz punktu do osi X na papierze milimetro¬ wym, lub milimetrówka na bristolu., Po okresleniu dlugosci a i b odczytuje .sie wprost odpowiadajace im katy na tabeli po¬ mocniczej wedlug fig. 4 na której zostaly wypi¬ sane po przeliczeniu ich tangensów. 2 — -...-, PL