Przedmiotem wynalazku jest napieciowy prze¬ kaznik zanikowy do niskonapieciowych przemy¬ slowych wylaczników samoczynnych.Napieciowy przekaznik zanikowy wedlug wy¬ nalazku, podobnie jak dotychczas stosowane wy- zwalacze i przekazniki nadpradowe — cieplne i elektromagnetyczne, jest urzadzeniem, moga¬ cym stanowic wyposazenie kazdego niskonapie¬ ciowego przemyslowego wylacznika samoczyn¬ nego i spowodowac jego samoczynne zadziala¬ nie na skutek nieprawidlowosci w obwodzie elektrycznym. Wylaczniki samoczynne znalazly szerokie zastosowanie w przemysle przede wszystkim jako zabezpieczenie silników elek¬ trycznych przeciw awariom. Praktyka jednak wykazuje, ze wymienione dotychczas stosowane wyzwalacze i przekazniki w wylacznikach sa¬ moczynnych nie spelniaja nalezycie tego zada¬ nia i czesto zawodza. W zasadzie wyzej wymie¬ nione wyzwalacze i przekazniki maja spowodo¬ wac zadzialanie wylaczników samoczynnych w przypadku równomiernego przeciazenia faz * Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wy¬ nalazku jest Eryk Wilczynski. powyzej nastawionego amperazu wyzwalaczy wskutek nadmiernej pracy silnika. Poza tym wylaczniki samoczynne maja zadzialac w przy¬ padku zwarc w obwodzie elektrycznym. Jezeli zadanie to nawet spelnia, to sa jednak nieczule na bieg dwufazowy silników, spowodowany np. przepaleniem sie jednego z bezpieczników.W przytlaczajacej wiekszosci takich przypad¬ ków wyzwalacze i przekazniki dotychczas sto¬ sowane nie spowoduja wylaczenia sie wylacz¬ nika samoczynnego, lecz silnik bedzie pracowac nadal na dwóch fazach i uzwojenie silnika ulegnie powoli spaleniu. Wyzwalacze i przekaz¬ niki te sa jak gdyby .nieczule na nieprawidlo¬ wosci pochodzace z kierunku zródla pradu, a je¬ dnak pochodzace stad zaklócenia sa bardzo nie-- bezpieczne i moga byc przyczyna awarii. Na¬ lezy do nich: a) przepalenie sie bezpiecznika b) przepalenie sie fazy w przewodzie c) brak pradu w fazie wskutek róznych sty¬ ków w miejscach polaczen.Wymowny jest tu fakt, ze okolo 70—80 % wszystkich awarii silników elektrycznych jest"spowodowane biegiem dwufazowym tych silni¬ ków. - Inaa fcwafla jpyiej wymienionych taofzwalaczy i.^Aelfa!^1^^ *T^ s^f^p^^9 ^lugrezas za¬ dzialania, ^ynoszicy o« Zu fdo *d6 Sekund, oraz wynikajace z istoty ich polaczenia z wylaczni¬ kiem samoczynnym uleganie uderzeniom pradu, wystepujacym w czasie eksploatacji urzadzen elektroenergetycznych. Nastepstwem takich uderzen jest czesto przedwczesne zuzycie tych urzadzen lub stosunkowo krótki czasokres uzy¬ walnosci ich. Przyczynia sie to do podwyzsze¬ nia kosztów eksploatacji wylaczników samo¬ czynnych.Wymienione wady dotychczasowych wyzwa- laczy i przekazników do wylaczników samoczyn¬ nych usuwa napieciowy przekaznik zanikowy wedlug wynalazku.Istota i dzialanie napieciowego przekaznika zanikowego wedlug wynalazku opiera sie na wykorzystaniu zmian elektrycznych, -wystepu¬ jacych w obwodzie elektrycznym silnika w przy¬ padku biegu dwufazowego. W czasie normalne¬ go biegu silnika wszystkimi trzema fazami do¬ prowadzany jest prad o napieciu 220 V na kaz¬ dej fazie i o natezeniu w amperach, zaleznym od nominalnej mocy i obciazenia silnika. Jezeli z powodu okreslonych przyczyn, wymienionych wyzej, wystapi brak doprowadzenia pradu do jednej z faz silnika, *na pozostalych dwóch fa¬ zach napiecie piradu pozostaje bez zmiany, lecz natezenie pradu wzrasta na kazdej z nich o okolo 50%, powodujac jednoczesnie przecia¬ zenie ich i ewentualne zagrzanie ich i spalenie.Badania wykazaly, ze w przewodzie nieczyn-. nej fazy od strony silnika do wylacznika samo¬ czynnego lub bezpieczników wystepuje prad o napieciu okolo 135 — 165 V i o natezeniu oko¬ lo 0,042 A, przy czym te wartosci napiecia i na¬ tezenia sa zalezne od stopnia obciazenia silnika w stosunku do jego mocy nominalnej. Powsta¬ nie tego pradu, tlumaczy zasada budowy silni¬ ków elektrycznych. Oznacza to, ze w zaleznosci od normalnej pracy silnika lub braku pradu w którejkolwiek z faz moze powstawac zmniej¬ szenie napiecia z 220 V na 135 — 165 V. Sa to wartosci napiecia, charakterystyczne dla nor¬ malnej pracy silnika i biegu dwufazowego w przypadku braku doplywu energii z kierun¬ ku zródla pradu w jakiejkolwiek fazie. W mysl wynalazku wykorzystuje sie wlasnie te zmiany w celu przerywania obwodu sterowniczego wy¬ lacznika samoczynnego.Istota napieciowego przekaznika zanikowego wedlug wynalazku jest wykorzystanie zmian na¬ piecia od 230 V do 135—165 V w kazdej fazie obwodu elektrycznego silnika przez zastosowa¬ nie tak czulej cewki napieciowej, która przy na¬ pieciu 220 V przyciaga ruchoma zwore elektro¬ magnesu i zamyka obwód sterowniczy, przy na¬ pieciu 135 —165 V zas poddaje ja sile odcia¬ gajacej sprezyny i przerywa obwód sterow¬ niczy wylacznika samoczynnego. Najkorzyst¬ niejsza srednica drutu uzwojenia (miedzianego) takiej cewki jest 0,08 mm, przy liczbie zwo¬ jów, równej 16 800. W przypadku normalnej pracy silnika elektrycznego istotne jest do¬ prowadzenie pradu o (Wymienionym napieciu we wszystkich trzech fazach lub przery¬ wanie doplywu pradu w ogóle, jezeli brak jest doprowadzenia pradu na którejkolwiek z faz. Dlatego w napieciowym przekazniku zanikowym wedlug wynalazku znajduja sie trzy przylacza dla odgalezien poszczególnych faz obwodu elektrycznego silnika, z któ¬ rych kazda jest w przekazniku zaopatrzo¬ na w cewke napieciowa o wymienionej charak¬ terystyce. Ruchome zwory elektromagnesów wszystkich trzech cewek w stanie zamknietym zamykaja obwód sterowniczy wylacznika samo¬ czynnego. Zwolnienie zwory ruchomej którego¬ kolwiek elektromagnesu na skutek polaczenia szeregowego wszystkich cewek i zwor w obwo- nie sterowniczym spowoduje przerwanie Obwo¬ du sterowniczego i wylaczenie wylacznika sa¬ moczynnego. Uzwojenia wszystkich cewek na¬ pieciowych przylaczone sa do wspólnego uzie¬ mionego przewodu, który moze byc poza tym polaczony poprzez lacznik przyciskowy i za¬ rówke kontrolna z obwodem sterowniczym wy¬ lacznika samoczynnego w przekazniku. Lacznik przyciskowy i zarówka kontrolna sluza do spra¬ wdzania stanu zamkniecia obwodu sterownicze¬ go wylacznika samoczynnego i doplywu pradu do wszystkich faz przez naciskanie lacznika.Zapalanie sie zarówki kontrolnej wskazuje na stan zamkniecia obwodu sterowniczego i wla¬ sciwy doplyw pradu, brak swiatla — na prze¬ rwanie obwodu sterowniczego wylacznika sa¬ moczynnego i brak pradu w jakiejkolwiek z faz.Do mechanicznego zamkniecia ruchomych zwor sluzy podnosnik dzwigniowy.Konstrukcja napieciowego przekaznika zani¬ kowego wedlug wynalazku jest uwidoczniona na rysunku, przy czym fig. 1 przedstawia sche¬ mat montazowy napieciowego przekaznika zani¬ kowego w zespole z wylacznikiem samoczyn¬ nym, fig. 2 — widok z góry tego przekaznika, a fig. 3 — widok tablicy rozdzielczej zlozonej z elementów okapturzonych,* z wylacznikami sa¬ moczynnymi. Litera A oznaczono na rysunku wylacznik samoczynny z wyzwalaczem ciepl- Nr patentu 37178 — 2 —nythj nadpradcywytti; Hcz%a1 -* cewke elektro¬ magnetyczna, liczba 2 — przekaznik nadprado- wy, liczba 3 — zespól przycisków sterowni¬ czych, litera B — napieciowy przekaznik zani¬ kowy, liczba 4 — cewki napieciowe elektroma¬ gnesów z ruchomymi zworami, liczba 5 — przy¬ lacze uziemienia, liczba 6 — zarówke kontrolna na 220 V, liczba 7 — przycisk kontrolny, licz¬ ba 8 — podstawe przekaznika, liczba 9 — plyt¬ ki bakelitowe do przymocowania cewek napie/ ciowych, liczba 10 — nieruchome, sprezyste sty¬ ki stalowe, polaczone szeregowo poprzez rucho¬ me zwory, liczba 11 — bloczki bakelitowe do przymocowania styków stalowych 10, liczba 12 — stalowe sprezyny odciagajace, liczba 13 — mechaniczny podnosnik dzwigniowy dla rucho¬ mych zwór elektromagnesów, liczba 14 — na¬ rzady do regulacji dokladnosci sprezyn odcia¬ gajacych 12, liczba 15 — przylacza przewodów, liczba 15a — plyte bakelitowa do umocowania przycisku kontrolnego, zarówki kontrolnej i na¬ rzadów do regulacji sprezyn, liczba 16 — ele¬ ment okapturzony dla szyn rozdzielczych, liczba 17 — element okapturzony dla bezpieczników, liczba 18 — wylacznik samoczynny olejowy z wbudowanym napieciowym przekaznikiem za¬ nikowym, liczba 19 — napieciowy (przekaznik zanikowy w osobnym elemencie okapturzonym, liczba 20 — wylacznik samoczynny olejowy bez napieciowego przekaznika zanikowego, liczba 21 — element okapturzony dla bezpieczników glównych oraz liczba 22 — wylacznik glówny.Przy seryjnej produkcji przemyslowej prze¬ widuje sie dwa rodzaje wykonania: 1) napieciom wy przekaznik zanikowy, wbudowany do wy¬ lacznika samoczynnego (fig. 3, liczba 18), 2) na¬ pieciowy przekaznik zanikowy w osobnym ele¬ mencie okapturzonym (fig. 3, liczba 19). Wy¬ konanie pierwsze nadaje sie do produkcji no¬ wego typu wylaczników samoczynnych z na¬ pieciowym przekaznikiem zanikowym, wykona¬ nie drugie $— do zaopatrzenia w napieciowe przekazniki zanikowe dotychczas zainstalowa¬ nych wylaczników samoczynnych.Napieciowy przekaznik zanikowy do niskona¬ pieciowych przemyslowych wylaczników samo¬ czynnych moze byc zastosowany przy silni¬ kach o bardzo szerokim zakresie mocy od 0,2 kW do 300 kW w jednakowym wykonaniu we¬ wnetrznym (zupelnie ujednolicone czesci prze¬ kaznika o tej samej charakterystyce technicz¬ nej dla wszystkich wylaczników samoczynnych w wymienionym zakresie mocy).Do szczególnych zalet napieciowego (przekazni¬ ka zanikowego nalezy: 1) natychmiastowe, bly¬ skawiczne zadzialanie w przypadku braku do¬ prowadzenia pradu, na którejkolwiek z faz do silnika, 2) wynikajace z ubocznego zainstalowa¬ nia nieuleganie uderzeniom pradu w czasie eks¬ ploatacji i stad bardzo dluga zywotnosc, 3) unie¬ mozliwienie ponownego wlaczenia wylacznika samoczynnego w przypadku braku doprowadze- nia pradu na którejkolwiek z faz i przez to za¬ bezpieczenie wylacznika samoczynnego i silnika przed uszkodzeniem, 4) znaczna prostota kon¬ strukcji i latwosc wykonania przemyslowego. PL