Opublikowano dnia 30 pazdziernika 1954 r.HOAi 5 ho POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 37090 KI. 21 c, 72 Instytut Elektrotechniki*) Warszawa, Polska Wieloczlonowy odgromnik zaworowy na napiecie w zakresie od 15 do 110 kV Udziejlono patentu z moca od dnia 28 wrzesnia 1953 r.Wynalazek dotyczy odgromnika zaworowego wysokiego napiecia, sluzacego do ochrony stacji od przepiec atmosferycznych.Znane sa konstrukcje odgromnika zaworowe¬ go, w których odgromnik na wyzsze napiecie montuje sie z typowych czlonów, których ilosc zalezy od napiecia. W konstrukcjach tych kazdy czlon stanowi niezalezny odgromnik. W celu za¬ pewnienia wlasciwego rozkladu napiecia na iskiernikach takiego odgromnika (skladajace¬ go sie z kilku czlonów), stosowane jest opo¬ rowe sterowanie iskiernika. Wad$ tej kon¬ strukcji jest to, ze oporniki sterujace sa slabym elementem konstrukcyjnym; sa czesto zródlem awarii odgromnika, w szczególnosci przy dlu¬ gotrwalych przepieciach laczeniowych, wreszcie zwiekszaja koszt odgromnika. Znane sa równiez konstrukcje odgromników na wyzsze napiecia, *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórcami wy¬ nalazku sa inz. Kazimierz Auleytner, inz. Jerzy Bader, inz. Andrzej Baicerzaik, inz. Zygmunt Hasterman, inz.Józef Janiczek i inz. Hieronim Lukomski. skladajace sie z wielu czlonów z iskiernikiem o czysto pojemnosciowym sterowaniu rozkladu napiecia, w tym jednak przypadku czlony sta¬ nowia nierozlaczna czesc danego odgromnika.Zasadnicza wada tej konstrukcji jest to, ze jeze¬ li choc jeden z czlonów odgromnika wieloczlo¬ nowego ulegnie uszkodzeniu, caly odgromnik musi byc wycofany z ruchu. Ponadto nie ma mozliwosci zestawienia z czlonów typowych np. przewidzianych dla odgromnika 110 kV — od¬ gromników na inne napiecia.Znane sa odgromniki, posiadajace zabezpie¬ czenie przeciw eksplozji w postaci membrany z cienkiej blachy, umieszczonej w dolnym oku¬ ciu poszczególnych czlonów.Rozwiazanie to jest niekorzystne, poniewaz znajdujacy sie w dolnej czesci slup zmiennoopo- rowy (w szczególnosci po przebiciu) utrudnia doplyw gazu do membrany, co daje duze opóz¬ nienie zadzialania zabezpieczenia i w niektó-rych przypadkach moze spowodowac eksplozje Pr»|ftic^3 wyn«a|kuO^^ na napiecie w^akresie od 15 do 110 kV bez opo¬ rowego sterowania rozkladu napiecia na iskier- niku, skladajacy sie z 6-ciu lub mniej typowych czlonów wymiennych, posiadajacych zabezpie¬ czenie od eksplozji, umieszczone w górnym oku¬ ciu kazdego czlonu.Oslona porcelanowa odgromnika o stosunkowo duzej grubosci zmniejsza wplyw zanieczyszczen jej zewnetrznej powierzchni na rozklad napie¬ cia wzdluz' powierzchni wewnetrznej. Iskier- niki o malych odstepach i duzej pojemnosci, oraz o srednicy mniejszej (o 30 mm lub wiecej) od wewnetrznej srednicy oslony porcelanowej po¬ siadaja male sprzezenie z wewnetrzna po¬ wierzchnia- oslony porcelanowej. W zwiazku z tym odgromnik, posiadajacy oslone por¬ celanowa o dostatecznie duzej grubosci i srednicy wiekszej (o 30 mm lub wiecej) od srednicy iskiernika posiada rozklad napiecia na iskierniku praktycznie niezalezny ód stanu za¬ nieczyszczenia jego zewnetrznej powierzchni (bez stosowania sterowania oporowego iskier¬ nika).W celu zapewnienia stosunkowo równomier¬ nego rozkladu napiecia na iskiernikach odgrom¬ nika sa one zgrupowane w jego górnej czesci.Odgromniki na napiecie 15, 20, 30, 40, 60, 110—80%, 110 kV sa montowane z 6-ciu typo¬ wych czlonów, przy czym dwa czlony typowe A i B zawieraja jedynie slup zmiennooporowy, dwa czlony typowe C i D zawieraja slup zmien¬ nooporowy i iskiernik, dwa czlony typowe E i F zawieraja jedynie iskiernik. Ilosc czlonów i ich rodzaj zalezy od napiecia znamionowego. Np. odgromniki na napiecie 15, 20, 30, 40, 60, 110—80%, 110 kV moga byc" zestawiane z wy¬ zej wymienionych czlonów typowych wedlug nastepujacej tablicy: '.Zabezpieczenie przeciw eksplozji w postaci membrany umieszczone jest w górnym okuciu kazdego czlonu. Zapewnia to wlasciwa prace zabezpieczenia, poniewaz w czesci górnej znaj¬ duje sie iskiernik i sprezyna dociskowa, tzn. elementy posiadajace otwory przez które moze przechodzic gaz, w przeciwienstwie do slup? zmiennooporowego, który po uszkodzeniu ta¬ muje jego przeplyw.Wyzej opisany odgromnik sklada sie z typo¬ wych czlonów wymiennych, co upraszcza pro¬ dukcje oraz daje duza elastycznosc w eksploa¬ tacji. Przy tym nie posiada on sterowania opo¬ rowego, które zwieksza koszty produkcji oraz jest zródlem czestych awarii. Ponadto umiesz¬ czenie w glównym okuciu kazdego czlonu za¬ bezpieczenia przeciw eksplozji zapewnia wlasci¬ wa jego prace. PL