PL37000B1 - - Google Patents

Description

Odbiorniki superreakcyjne znalazly juz daw¬ niej szerokie zastosowanie z uwagi na ich wy¬ jatkowo wysoka czulosc i prostote. Tego rodza¬ ju odbiorniki stosuje sie glównie do odbioru modulowanych stosunkowo wielka czestotli¬ woscia sygnalów radiowych. Sklada sie na to szereg przyczyn. Przede wszystkim obwód su¬ perreakcyjny, zastosowany bezposrednio do od¬ bioru' sygnalów radiowych, jest stosunkowo ma¬ lo selektywny, gdyz jego szerokosc wstegi jest nawet przy bardzo starannym zaprojektowaniu co najmniej trzykrotnie wieksza od czestotliwo¬ sci wygaszajacego napiecia, stosowanego do uzy¬ skiwania superreakcji. Czestotliwosc napiecia wygaszajacego jest najlepiej przynajmniej dwu¬ krotnie wieksza od skladowej modulacyjnej o najwiekszej czestotliwosci odbieranego sygnalu radiowego. Wskutek tego sygnal modulowany czestotliwoscia 5 kc wymagalby napiecia wyga¬ szajacego o czestotliwosci 10 kc, wobec czego obwód superreakcyjny mialby szerokosc wstegi co najmniej 30 kilocykli, co jest absolutnie nie¬ odpowiednie do uzyskiwania zadowalajacej se¬ lektywnosci w kanalach przenoszacych mala czestotliwosc, jak np. w zakresie radiofonicz¬ nym, w którym kanaly przenoszace sa oddzielo¬ ne od siebie o 10 kilocykli. Taka szeroka chara¬ kterystyka selektywnosci moze byc korzystna w ukladach komunikacyjnych wielkiej czestotliwo¬ sci zwlaszcza z uwagi na to, iz zazwyczaj jest bardzo trudno uzyskac stalosc wielkiej czesto¬ tliwosci w nadajnikach wielkiej czestotliwosci, tak ze szeroka wstega w odbiorniku umozliwia tolerowanie pewnych róznic w czestotliwosci nadajnika bez uszczerbku dla pracy ukladu.Druga przyczyna, dla której odbiorniki super¬ reakcyjne okazaly sie uzyteczne przy wielkich czestotliwosciach, ma swe zródlo w okolicznos¬ ci, ze czestotliwosc odbieranego sygnalu radio¬ wego jest w tym przypadku bardziej oddzielona od czestotliwosci potrzebnego napiecia wyga¬ szajacego w widmie czestotliwosci. Okolicznosc ta jest bardzo wazna z uwagi na to, %ze wysoka czulosc odbiornika superreakcyjnego ma ten¬ dencje do powodowania, ze odbiornik odbiera wysokiego rzedu harmoniczne napiecia wyga-szajacego. Kazda taka harmoniczna, odebrana przez odbiornik, staje sie sygnalem interferen¬ cyjnym, niekorzystnie wplywajacym na odbiór pozadanego sygnalu radiweffoi* Zazwyczaj naj¬ korzystniej jest, gdy najnizsza czestotliwosc od¬ bieranego sygnalu radiowego stanowi co naj¬ mniej kilkasetkrotna czestotliwosci napiecia wy¬ gaszajacego, a to w celu zmniejszenia do mini¬ mum odbioru jakiejkolwiek czestotliwosci har¬ monicznej napiecia wygaszajacego.Charakterystyczna wada dotychczasowych od¬ biorników superreakcyjnych jest spowodowana okolicznoscia, ze*obwód superreakcyjny takiego odbiornika wytwarza podtrzymywane drgania podczas kazdego okresu wygaszania. Obwód su¬ perreakcyjny pracuje wiec jako oscylator i mo¬ ze sie zdarzac wypromieniowywanie wytworzo¬ nych drgan, chyba ze dla zapobiezenia temu zastosowano szczególne srodki ostroznosci. Ta¬ kie promieniowanie naturalnie ma obwiednie, modulowana drganiami, a to ze wzgledu na nie¬ odlaczna prace obwodu superreakcyjnego, przy czym skladowe modulacyjne moga zajmowac raczej duza czesc widma czestotliwosci. Ten typ promieniowania moze wiec powaznie przeszka¬ dzac w pracy innych odbiorników radiowych, umieszczonych w obrebie kilku mil od odbior¬ nika superreakcyjnego. Ta cecha charaktery¬ styczna odbiorników superreakcyjnych czesto uniemozliwiala dawniej bezposrednie sprzeganie obwodu superreakcyjnego z antena w miej¬ scach, w których promieniowanie odbiornika przeszkadzaloby w pracy blisko polozonych od¬ biorników. Proponowano w celu zmniejszenia promieniowania superreakcyjnych odbiorników stosowanie jednego lub wiecej stopni wzmoc¬ nienia czestotliwosci radiowej, za pomoca któ¬ rych sprzegano obwód superreakcyjny z ukla¬ dem antenowym odbiornika.Jednakze to nie tylko powoduje dodatkowe trudnosci techniczne, ale równiez wzrost kosztu odbiornika, przy czym stwierdzono, ze wymie¬ nione wyzej odbiorniki nie odpowiadaly wy¬ maganym warunkom pracy.Przedmiotem wynalazku jest odbiornik super¬ reakcyjny z przemiana czestotliwosci.Dla lepszego zrozumienia wynalazku zostanie on opisany ponizej z powolaniem sie na rysu¬ nek, na którym fig. 1 przedstawia schemat kom¬ pletnego superreakcyjnego odbiornika z prze¬ miana czestotliwosci wedlug wynalazku, fig. 2 — wykres niektórych charakterystyk roboczych odbiornika, uwidocznionego na fig. 1, fig. 3, 4 i 5 przedstawiaja odmiany superreakcyjnych od¬ biorników z przemiana czestotliwosci, a fig. 6 przedstawia wykres, uwidaczniajacy niektóre charakterystyki robocze odbiornika, uwidocz¬ nionego na fig. 5.Na fig. 1 przedstawiono czesciowy schemat kompletnego superreakcyjnego odbiornika z przemiana czestotliwosci wedlug wynalazku.Odbiornik ten posiada obwód superreakcyjny o odmiennej czestotliwosci drgan i to najlepiej mniejszej od czestotliwosci odbieranego sygna¬ lu radiowego, modulowanego amplituda, który ma byc doprowadzony do tego obwodu. Oma¬ wiany obwód superreakcyjny zawiera lampe elektronowa 10, zaopatrzona w siatke 11 i ano¬ de 12, sprzezone w sposób, który zostanie szcze¬ gólowo wyjasniony nizej, poprzez obwód rezo¬ nansowy, którego elementy, ustalajace czesto¬ tliwosc, zawieraja cewke indukcyjna 13 oraz polaczone w szereg kondensatory 14 i 15, sprze¬ zone poprzez cewke indukcyjna.Czestotliwosc rezonansowa obwodu rezonan¬ sowego odpowiada wspomnianej wyzej czesto¬ tliwosci drgan obwodu superreakcyjnego. Lam¬ pa elektronowa 10 posiada katode 16, przylaczo¬ na do miejsca, w którym lacza sie ze soba kon¬ densatory 14 i 15, a ponadto jest polaczona z ziemia poprzez dlawik wielkiej czestotliwosci 17 i opornik katodowy 9, który ma za zadanie dostarczanie roboczego poczatkowego napiecia ujemnego siatce 11 o wartosci, wystarczajacej do utrzymania tej siatki w stanie nie przewo¬ dzacym. Opisany wyzej obwód rezonansowy zar- wiera ponadto kondensator 18 i cewke induk¬ cyjna 19, polaczone w szereg, których zadanie zostanie omówione nizej. , Wyzej opisane ele¬ menty sa powszechnie znane jako obwód reak¬ cyjny. Obwód superreakcyjny zawiera jeszcze oscylator wygaszany 20 o ogólnie znanym obwo-» dzie, sluzacy do uzyskiwania superreakcyjnej pracy obwodu reakcyjnego. Oscylator ten jest sprzezony z równoleglym obwodem rezonanso¬ wym, zawierajacym cewke indukcyjna 21 i kon¬ densator 22, dostrojone do rezonansu z czesto¬ tliwoscia drgan wygaszanych. Drgania te, wy¬ tworzone w obwodzie rezonansowym 21, 22 sa doprowadzane poprzez cewke indukcyjna 13 w celu wzbudzania anody 12 lampy elektronowej 10.Odbiornik zawiera ponadto urzadzenia do przenoszenia odebranego sygnalu do obwodu superreakcyjnego. Jedno urzadzenie zawiera równolegly obwód rezonansowy 23, wchodzacy w sklad obwodu wejsciowego lampy 10 i sprze¬ zony z ukladem antenowym 24, 25. Czestotli¬ wosc rezonansowa obwodu 23 odpowiada czesto¬ tliwosci odbieranego sygnalu radiowego.Poza tym odbiornik posiada urzadzenie do doprowadzania do obwodu superreakcyjnego drgania heterodyny o czestotliwosci, rózniacej sie od czestotliwosci odbieranego sygnalu o war¬ tosc czestotliwosci oscylacyjnej wyzej wspom¬ nianej, a to w celu wytworzenia w obwodzie superreakcyjnym z odebranego sygnalu radio¬ wego sygnalu falowego o wspomnianej czesto¬ tliwosci oscylacyjnej i amplitudzie, modulowa¬ nej zgodnie z amplituda odebranego sygnalu ra¬ diowego. Ten pochodny sygnal falowy bedzie nizej dla uproszczenia okreslany jako czestotli¬ wosc posrednia. Dla przyczyn, które zostana obecnie omówione, pozwala to na wzmacnianie superreakcyjne posredniej czestotliwosci a tym samym odbieranego sygnalu. Urzadzenie to za¬ wiera heterodyne 26 o ogólnie znanej budowie obwodu, posiadajaca obwód wyjsciowy, sprze¬ zony z cewka indukcyjna 27, polaczona w sze¬ reg z cewkami indukcyjnymi 13 i 21, wchodza¬ cymi w sklad obwodu, wzbudzajacego anode lampy 10.W przypadku gdy obwód superreakcyjny pra¬ cuje w sposób liniowy, odbiornik jest równiez zaopatrzony w urzadzenie do wytwarzania skla¬ dowych, modulujacych amplitude wytworzone¬ go i wzmocnionego sygnalu posredniej Czestotli¬ wosci obwodu superreakcyjnego. Urzadzenie to zawiera diode prostownicza 29, posiadajaca opornik obciazenia 30, sprzezony poprzez kon¬ densator 31 z obwodem rezonansowym 13, 14 i 15 obwodu superreakcyjnego. Opornik 30 jest 'równiez sprzezony poprzez dlawik wielkiej cze¬ stotliwosci 32 z obwodem wejsciowym wzmac¬ niacza 33 czestotliwosci slyszalnej, posiadajacy obwód wyjsciowy, sprzezony z glosnikiem 34 lub innym odpowiednim urzadzeniem, sluzacym do uzytkowania skladowych modulacyjnych, wytworzonych z sygnalu posredniej czestotliwo¬ sci. Elementy* 29 — 32 moga byc pominiete w przypadku, gdy obwód superreakcyjny pracuje w sposób logarytmiczny, w tym bowiem przy¬ padku wystarczy sprzegnac obwód wyjsciowy lampy reakcyjnej z wzmacniaczem 33 w sposób ogólnie znany.W praktyce czestotliwosc oscylatora wygasza¬ nego 20 jest mniejsza od czestotliwosci oscylato¬ ra 26 i odbieranego sygnalu radiowego oraz od czestotliwosci oscylacyjnej obwodu reakcyjnego.Jest pozadane by drgania wygaszane, wytwa¬ rzane w obwodzie rezonansowym 21, 22, mialy " wieksza amplitude od amplitudy odbieranego sygnalu radiowego lub sygnalu falowego, do¬ prowadzanego z oscylatora 26 do obwodu reak¬ cyjnego.Przystepujac do rozpatrywania sposobu pracy wyzej opisanego odbiornika sygnalów radio¬ wych z powolaniem sie na krzywe, przedstawio¬ ne na fig. 2, stwierdza sie, ze wygaszane drga¬ nia malej czestotliwosci oscylatora 20 oraz sy¬ gnal falowy wielkiej czestotliwosci oscylatora 26, sa laczone, jak to przedstawiono za pomoca krzywej .4 w obwodzie, wzbudzajacym anode lampy 10 i wskutek tego doprowadzane do ob¬ wodu reakcyjnego w celu kontrolowania jego pracy. Wartosci kondensatora 18 i cewki induk¬ cyjnej 27 sa tak dobrane, ze elementy te wraz z kondensatorem 22 rezonuja przy czestotliwos¬ ci drgan, wytworzonych oscylatorem 26. Ponie¬ waz kondensator 22 ma wartosc o wiele wiek¬ sza od kondensatora 18, potencjal sygnalu falo¬ wego, doprowadzany do obwodu reakcyjnego z oscylatora 26, jest pierwotnie wytwarzany na kondensatorze 18.Podczas okresów, w których potencjal wzbu¬ dzajacy przykladany do anody 12 lampy 10 jest niski, lampa 10 pracuje z nieliniowa charakte¬ rystyka wejsciowa i wyjsciowa, dzieki czemu w tych okresach wytwarza sie w obwodzie rezo¬ nansowym 13, 14 i 15 sygnal falowy posredniej czestotliwosci o czestotliwosci równej róznicy pomiedzy czestotliwoscia drgan oscylatora 26 a czestotliwoscia odbieranego sygnalu radiowe¬ go, doprowadzanego do obwodu reakcyjnego po¬ przez obwód rezonansowy 23. Czestotliwosc oscylatora 26 jest jednak tak dobrana, ze czesto¬ tliwosc tego pochodnego sygnalu falowego odpo¬ wiada czestotliwosci rezonansowej obwodu re¬ zonansowego 13, 14 i 15. W momentach U i tt, w których potencjal anodowy lampy 10 jest ni¬ ski, nieliniowa charakterystyka robocza tej ostatniej powoduje, ze posiada ona najwieksza czulosc przemiany, jak to uwidoczniono za po¬ moca krzywej B. Sygnal falowy o posredniej czestotliwosci tak wytworzony w drodze prze¬ miany w obwodzie rezonansowym 13, 14 i 15 posiada amplitude, zmieniajaca sie wraz z cza¬ sem, jak to uwidoczniono za pomoca krzywej C, przy czym najwieksza amplituda tego sygnalu zmienia sie na skutek dzialania przemieniajace¬ go wraz z amplituda odbieranego sygnalu ra¬ diowego. Drgania wygaszane, doprowadzane do obwodu reakcyjnego z oscylatora 20, powoduja, jak w ogólnie znanych obwodach superreakcyj- nych, ze przewodnosc obwodu rezonansowego 13, 14 i 15 zmienia sie miedzy wartosciami ujem¬ nymi a dodatnimi, jak to przedstawiono za po¬ moca krzywej D. Dzieki tej charakterystyce oraz z dobrze znanych powodów obwód reakcyj¬ ny posiada okresy maksymalnej czulosci, jak to uwidoczniono za pomoca krzywej E. - 3 —i Drgania posredniej czestotliwosci sa zapoczat¬ kowywane w obwodzie rezonansowym 13, 14 i 15 dzieki dzialaniu reakcyjnemu podczas kazdego okresu czulosci, przedstawionego za pomoca krzywej E, i wzrastaja pod wzgledem amplitu¬ dy dopóki przewodnosc obwodu, przedstawiona za pomoca krzywej D, nie stanie sie dodatnia, po czym drgania maleja pod wzgledem ampli¬ tudy w sposób eksponencjalny wraz z czasem.Wzrost i spadek drgan posredniej. czestotliwos¬ ci wskutek dzialania reakcyjnego jest przed¬ stawiony za pomoca krzywej F. Amplituda tych drgan jest kilkakrotnie wieksza od amplitudy sygnalu posredniej czestotliwosci, wytworzone¬ go w obwodzie rezonansowym 13, 14 i 15 w dro¬ dze przemiany z odebranego sygnalu i drgan oscylatora 26, i to o tyle, ze krzywa C bylaby ledwie dostrzegalna, gdyby byla wykreslona w tej samej skali co krzywa F, wskutek czego dla jasnosci wybrano rózne skale dla tych krzy¬ wych. Drgania posredniej czestotliwosci, pow¬ stanie których jest spowodowane reakcja, maja poczatkowa amplitude, zalezna od sygnalu po¬ sredniej czestotliwosci, powstalego podczas okresu najwyzszej czulosci obwodu reakcyjne¬ go, przedstawionego za pomoca krzywej E. Do¬ konuje sie wiec tu superreakcyjne wzmacnianie wytworzonego modulowanego sygnalu posred¬ niej czestotliwosci, a tym samym podobne wzmacnianie odebranego sygnalu radiowego.Nalezy przy tym zaznaczyc, ze drgania posred¬ niej czestotliwosci, wytworzone w drodze prze¬ miany w obwodzie rezonansowym 13, 14 i 15, a przedstawione za pomoca krzywej C, maja ma¬ ksymalne amplitudy w poblizu momentów ma¬ ksymalnej czulosci obwodu reakcyjnego, przed¬ stawionych za pomoca krzywej E, tak ze efek¬ tywne wzmocnienie odebranego sygnalu radio¬ wego jest istotnie optymalne. Okolicznosc ta daje poczatek dobrej czulosci i dobrego stosun¬ ku sygnalu do szumu w odbiorniku wedlug wy¬ nalazku.Drgania posredniej czestotliwosci, wywodza¬ ce sie z superreakcji, sa prostowane przez diode prostownicza 29 w celu otrzymania na oporno¬ sci obciazenia 30 modulowanych amplituda skladowych wytworzonego sygnalu posredniej czestotliwosci. Te skladowe odpowiadaja skla¬ dowym odbieranego sygnalu radiowego. Otrzy¬ mane skladowe doprowadza sie do wzmacnia¬ cza 33 czestotliwosci slyszalnej, gdzie one sa od¬ powiednio wzmacniane i skad doprowadzane sa do glosnika 34.Podczas pracy odbiornika kondensator 15 i cewka indukcyjna 19 sa dostrojone do szerego¬ wego rezonansu na czestotliwosci odbieranego sygnalu radiowego w celu utrzymania katody 26 lampy 10 na potencjale ziemi dla energii o tej czestotliwosci. Powyzsze zapewnia, ze maksy¬ malny potencjal sygnalu falowego bedzie sie objawial pomiedzy siatka 21 a katoda 16 lampy 10, a to w celu wytworzenia w strojonym ob¬ wodzie 13, 14 i 25 w drodze przemiany drgan posredniej czestotliwosci o najwiekszej ampli¬ tudzie. Czesci skladowe 25 i 29 zatem skutecz¬ nie polepszaja czulosc odbiornika pod wzgledem przemiany. W praktyce szeregowy obwód rezo¬ nansowy 15, 19 jest zwykle potrzebny jedynie w przypadku, gdy czestotliwosc rezonansowa obwodu rezonansowego 23, 14 i 25 jest zupelnie zblizona do czestotliwosci odbieranego sygnalu radiowego. W przypadku jednak, gdy czestotli¬ wosc posrednia rózni sie istotnie od czestotliwo¬ sci odbieranego sygnalu radiowego, cewka in¬ dukcyjna 19 moze byc pominieta, a tylko wi¬ nien byc pozostawiony kondensator 25 w celu utrzymywania katody 26 lampy 20 na poten¬ cjale ziemi.Zazwyczaj jest korzystne, by czestotliwosc posrednia miala wartosc, rózniaca sie znacznie od wartosci czestotliwosci odbieranego sygnalu radiowego, co miedzy innymi daje te korzysc, ze wejsciowy obwód rezonansowy 23 ma mala opornosc urojona przy posredniej czestotliwosci i zasadniczo zadne drgania posredniej czestotli¬ wosci nie moga byc wytworzone w tym obwodzie.Nie powstaje wiec zadna energia posredniej czestotliwosci, któraby mogla byc promieniowa¬ na przez uklad antenowy 24, 25, Powyzsze wy¬ kazuje te wazna zalete, ze odbiornik wedlug wynalazku jest wolny od niepozadanego pro¬ mieniowania z jego ukladu antenowego, pomi¬ mo bezposredniego sprzezenia obwodu reakcyj¬ nego z ukladem antenowym.Jest zrozumiale, ze obwód wejsciowy 23 od¬ biornika jest sprzezony z obwodem reakcyjnym jedynie elektronowo, tak ze ten ostatni jest do¬ brze odizolowany od ukladu antenowego 24, 25, co przedstawia te istotna korzysc, ze obwód re¬ akcyjny jest mniej obciazony opornoscia urojo¬ na ukladu antenowego i moze wskutek tego osiagac wieksze wartosci ujemnej przewodnos¬ ci a w konsekwencji wieksza wydajnosc super- reakcyjna. Ponadto daje to te korzysc, ze ob¬ wód superreakcyjny posiada wyzsza stalosc pra¬ cy i ani wydajnosc superreakcyjna, ani tez sta¬ losc nie sa dotkniete zmianami antenowej opor¬ nosci urojonej lub obciazenia.Wydajnosc superreakcyjna odbiornika wed¬ lug wynalazku jest otrzymywana przy ustalonej czestotliwosci posredniej, co ma te zalete,' ze odbiornik moze byc strojony w obrebie stosun- - falowego bez istotnej zmiany wydajnosci super- reakcyjnej w obrebie lego szerokiego zakresu strojenia.Stosowanie czestotliwosci posredniej, malej w stosunku do czestotliwosci odbieranego sygnalu, jest pozadane z róznych wzgledów. Przy odbio¬ rze sygnalów radiowych o bardzo wielkiej cze¬ stotliwosci stosunkowo mala czestotliwosc po¬ srednia umozliwia obwodowi superreakcyjnemu prace w takich warunkach, w których jego maksymalna dajaca sie wykorzystac wydajnosc moze byc latwiej uzyskana. Ponadto odbiornik posiada wówczas istotnie zwiekszona selektyw¬ nosc, a to wskutek zmniejszonej czestotliwosci reakcyjnej lub czestotliwosci posredniej, co umozliwia stosowanie znacznie mniejszej cze¬ stotliwosci wygaszania, co znowuz zwiazane jest z optimum stalosci pracy obwodu reakcyjnego.Odbiornik wedlug wynalazku odznacza sie wreszcie ta zaleta, ze do uzyskiwania zarówno dzialania modulujacego, dzieki któremu prze¬ mienia sie odbierany sygnal w sygnal falowy posredniej czestotliwosci, jak i dzialania super- reakcyjnego stosuje sie tylko jedna lampe. Przy logarytmicznym sposobie pracy obwodu super- reakcyjnego lampa ta moze wykonywac zwykla funkcje modulatora lub pierwszego detektora, wzmacniacza posredniej czestotliwosci i drugie¬ go detektora ogólnie znanego odbiornika z prze¬ miana czestotliwosci, przy czym wszystkie te róznorodne funkcje moga byc wykonywane przez zwykla lampe typu triody, jak to przed¬ stawiono w urzadzeniu, uwidocznionym na fig. i. Przy liniowym sposobie pracy obwodu super- reakcyjnego pojedyncza lampa równiez wyko¬ nuje wszystkie wyzej wyszczególnione funkcje, z.tym jednakze wyjatkiem, ze do spelniania funkcji drugiego detektora potrzebna jest lam¬ pa dodatkowa.Na fig. 3 przedstawiono czesc schematu su- perreakcyjnego odbiornika z przemiana czesto¬ tliwosci wedlug wynalazku w odimiennym wy¬ konaniu, zasadniczo podobnym do schematu uwidocznionego na fig. 1, przy czym podobne czesci skladowe oznaczone sa tymi samymi licz¬ bami. Urzadzenie to rózni sie od przedstawione¬ go na fig. 1 sposobem doprowadzania drgan wy¬ gaszanych i lokalnie wytworzonego sygnalu fa¬ lowego do obwodu reakcyjnego. Obwód wyjscio¬ wy oscylatora wygaszanego 20 jest tu sprzezo¬ ny z obwodem anodowym heterodyny 26, która w tym urzadzeniu wytwarza drgania o znacznie wiekszej amplitudzie, niz urzadzenie uwidocz¬ nione na fig. 1. Drgania o czestotliwosci wyga¬ szanej oscylatora 20 moduluja amplitude drgan heterodynowyeh co najmniej 100°/o. Ten modu¬ lowany sygnal falowy jest doprowadzany do lampy reakcyjnej poprzez cewke indukcyjna 27, a to w celu uzyskiwania dzialania superreakcyj- nego, opisanego uprzednio, oraz w celu otrzy¬ mywania Z odbieranego sygnalu radiowego sy¬ gnalu posredniej czestotliwosci w sposób wyzej opisany. Chociaz w opisanym urzadzeniu dopro¬ wadza sie do anody 12 lampy 10 jedynie wzbu¬ dzajacy potencjal pradu zmiennego, tym nie¬ mniej obwód superreakcyjny posiada moznosc drgania z nizsza posrednia czestotliwoscia, a to dzieki pólfalowemu prostowaniu, uskutecznia¬ nemu przez reakcyjna lampe 10, która wykazu¬ je wiec przecietna wartosc pradu anodowego tak, jak gdyby byla wzbudzana ze zródla jedno¬ kierunkowego potencjalu. Dzialanie tej odmien¬ nej postaci przedmiotu wynalazku jest poza tym zasadniczo podobne do dzialania urzadze¬ nia, uwidocznionego na fig. 1, i nie bedzie po¬ nownie opisywane.Inna odmiana postaci wykonania wynalazku jest przedstawiona na fig. 4, przy czym odmia¬ na ta jest zasadniczo podobna do przedstawio¬ nej na fig. 1, wobec czego podobne czesci skla¬ dowe sa oznaczone tymi samymi liczbami, a elementy analogiczne tymi samymi liczbami z dodatkiem znaczka „prim". Urzadzenie to rózni sie od uwidocznionego na fig. 1 tym, ze urza¬ dzenie na fig. 1 zawiera oscylator blokujacy 41 ogólnie znanej budowy, sluzacy do wytwarza¬ nia powtarzanych impulsów energii sygnalu fa¬ lowego o czestotliwosci, rózniacej sie od czesto¬ tliwosci odbieranego sygnalu radiowego o war¬ tosc sygnalu posredniej czestotliwosci. Niniej¬ sze urzadzenie równiez zawiera urzadzenie do otrzymywania drgan wygaszanych z oscylatora blokujacego 41, w celu wykorzystania tychze do uzyskiwania superreakcyjnego dzialania ob¬ wodu reakcyjnego. Urzadzenie to zawiera opor¬ nik 42 oraz kondensator bocznikujacy 43, wcho¬ dzacy w sklad obwodu katodowego lampy ele¬ ktronowej oscylatora 41, w celu wytwarzania na oporniku katodowym 42 drgan wygaszanych o postaci mniej wiecej fali ksztaltu upilowega Drgania te sa doprowadzane do siatki U lam¬ py reakcyjnej 10 poprzez opornik 44 i dlawik wielkiej czestotliwosci 45.Obwód katodowy lampy 10 zawiera opornik katodowy 46, sprzezony poprzez opornik 47 ze^ zródlem pradu anodowego, oznaczonym t B, które wzbudza anode 12 lampy 10 poprzez cew¬ ke indukcyjna 13. Impulsy energii sygnalu fa¬ lowego, wytworzone przez oscylator 41, sa do¬ prowadzane poprzez maly kondensator 48 do siatki lampy reakcyjnej 10. Wartosci oporników* — 5 —4fi i 47 sa tak dobrane, ze lampa 10 otrzymuje takie poczatkowe napiecie ujemne, iz prad ano¬ dowy jest odciety, z wyjatkiem kazdego okresu, w którym napiecie o ksztalcie pilowym, wytwa¬ rzane na oporniku katodowym 42, przewyzsza wybrana wartosc. Podczas kazdego z takich o- kresow odbywa sie normalne dzialanie super- reakcyjne.Faza drgan wygaszanych, wytworzonych przez ^oscylator blokujacy 41, jest taka, ze maksymal¬ na czulosc obwodu superreakcyjnego istnieje podczas kazdego okresu, w którym oscylator 41 wytwarza energie sygnalu falowego. Wskutek tego sygnal falowy posredniej czestotliwosci jest wytwarzany w drodze przemiany w obwo¬ dzie rezonansowym 13, 14 i 15 w sposób, opisa¬ ny w zwiazku z urzadzeniem, przedstawionym na fig. 1. Z drugiej strony maksymalna ampli¬ tuda posredniej czestotliwosci reakcji istnieje podczas okresów, w których oscylator 41 jest zablokowany i nie wytwarza energii sygnalu falowego. W rezultacie zadne drgania posred¬ niej czestotliwosci o dajacej sie ocenic amplitu¬ dzie nie moga polaczyc sie z sygnalem falowym oscylatora 41 w celu wytworzenia sygnalu falo¬ wego o czestotliwosci, równej czestotliwosci od¬ bieranego sygnalu radiowego i podlegajacego wypromieniowaniu z ukladu antenowego od¬ biornika. Elementy katodowe 15 i 19 sa jednak pozadane ze wzgledów, wyszczególnionych w zwiazku z fig. 1, a mianowicie w celu utrzyma¬ nia katody 16 na potencjale ziemi, a to dla uzy¬ skiwania maksymalnej przemiany odbieranego sygnalu radiowego na sygnal posredniej czesto¬ tliwosci przez wtlaczanie maksimum potencja¬ lu sygnalowego pomiedzy siatke 11 i katode 16 lampy 10.Jest zrozumiale na podstawie powyzszego opi¬ su urzadzenia, przedstawionego na fig. 4, ze po¬ jedynczy oscylator 41, którym moze byc prosta lampa typu triody, spelnia polaczone funkcje oscylatora heterodynowego i oscylatora wyga¬ szanego. W ten sposób w przypadku, gdy obwód reakcyjny pracuje sposobem logarytmicznym, lampa typu duo-triody moze spelniac polaczone funkcje modulatora lub pierwszego detektora, oscylatora heterodynowego, wzmacniacza po¬ sredniej czestotliwosci i drugiego detektora ogólnie znanego odbiornika z przemiana czesto¬ tliwosci, a ponadto moze spelniac funkcje oscy¬ latora wygaszanego odbiornika superreakcyjne¬ go. Przy liniowym sposobie pracy potrzebna jest jedynie druga lampa w celu spelniania funkcji drugiego detektora.Na fig. 5 przedstawiono superreakcyjny od¬ biornik z przemiana czestotliwosci, przystoso¬ wany do odbioru sygnalów modulowanych kato¬ wa szybkoscia, np. sygnalów falowych, modulo¬ wanych czestotliwoscia. Ta odmienna postac wykonania przedmiotu wynalazku jest zasadni¬ czo podobna do przedstawionej na fig. 4, przy czym podobne czesci skladowe obwodu sa ozna¬ czone takimi samymi liczbami a czesci sklado¬ we analogiczne takimi samymi liczbami z do¬ datkiem znaczka „prim". W urzadzeniu tym zastosowano dwa obwody reakcyjne o indywi¬ dualnych czestotliwosciach drgan oddzielonych od siebie po indywidualnych stronach danej cze¬ stotliwosci posredniej. Jeden z tych obwodów zawiera lampe elektronowa 10', posiadajaca ele¬ ktrody wejsciowe 11, 16 oraz siatke oslonna 12', która sluzy jako anoda i jest sprzezona z obwo¬ dem rezonansowym 13, 14 i 15, rezonujacym po jednej stronie danej czestotliwosci posred¬ niej. Drugi obwód reakcyjny zawiera lampe 10*a, posiadajaca elektrody wejsciowe lid, 16a i siatke oslonna 12'a, sprzezona z obwodem re¬ zonansowym 13a, 14a, i 15a, rezonujacym przy czestotliwosci jednakowo odleglej po drugiej stronie danej czestotliwosci posredniej. Elektro¬ dy wejsciowe 11, 16 i lla, 16a lamp 10l i 10'a sa wspólnie sprzezone z wejsciowym obwodem rezonansowym 23 i z oscylatorem blokujacym 41 jak w urzadzeniu, przedstawionym na fig. 4.Anody 12 i 12a lamp 1QS i 10'a sa sprzezone z przeciwleglymi koncówkami pierwotnego uzwo¬ jenia 50 transformatora wyjsciowego 51, który posiada uzwojenie wtórne, sprzezone z glosni¬ kiem 34. Wielkosc dodatniego potencjalu wzbu¬ dzajacego, przykladanego do siatek oslonnych 12{ i 12'a, jest kontrolowana nastawnym dziel¬ nikiem napiecia 53. Opornik katodowy 46' lamp 10' i 10'a posiada postac opornika potencjome- trycznego o ruchomym kontakcie 54, przylaczo¬ nym do ziemi, przy czym zadaniem opornika potencjometrycznego 46' jest równowazenie pra¬ cy obydwóch obwodów reakcyjnych.Drgania wygaszane w postaci fali o ksztalcie pilowym, wytwarzane na oporniku katodowym 42 oscylatora blokujacego 41, maja postac falo¬ wa, nieco znieksztalcona wskutek uzycia sieci filtrujacej, zawierajacej opornik 55 i opornik 56, sprzezone w szereg z kondensatorem 57. Ta¬ kie uksztaltowanie fali ma za zadanie powodo¬ wanie logarytmicznego sposobu pracy lamp su- perreakcyjnych oraz uzyskiwanie dla obwodu rezonansowego 13, 14 i 15 oraz 13a, 14a i 15a superreakcyjnej charakterystyki czestotliwosci, takiej, aby odpowiadala funkcji prawdopodo¬ bienstwa. Zapewnia to, ze odbiornik zasadniczo nie reaguje na zmiany amplitudy odbieranego sygnalu i zabezpiecza liniowosc wejsciowej i — 6 —wyjsciowej charakterystyki obwodu superreak¬ cyjnego.Dzialanie tego odbiornika wedlug wynalazku jest zasadniczo podobne do dzialania odbiorni¬ ków, uwidocznionych na fig. 1 i 4. Rozpatrujac pokrótce dzialanie tego odbiornika z powola¬ niem sie na krzywe, przedstawione na fig. 6, stwierdza sie, ze sygnal falowy, wytworzony przez oscylator blokujacy Jl, posiada charakte¬ rystyke amplitudy, przedstawiona za pomoca krzywej H. Nieliniowe charakterystyki robocze lamp 10' i 10'a powoduja wiec, ze kazdy z ob¬ wodów reakcyjnych posiada czulosc przemiany taka, jak przedstawiono za pomoca krzywej I.W ten sposób wytwarza sie w drodze przemia¬ ny w obwodach rezonansowych 13, 14 i 15 oraz 13a, 14a i 15a drgania posredniej czestotliwosci o amplitudach, zmieniajacych sie w przeciw¬ nym kierunku, wraz z odchyleniami czestotli¬ wosci odbieranego sygnalu radiowego od jego czestotliwosci zasadniczej, przy czym ta zmie¬ niajaca .sie w przeciwnym kierunku charakte¬ rystyka jest spowodowana lekkim odstrojeniem obwodów rezonansowych od danej czestotliwo¬ sci posredniej. Charakterystyka amplitudy drgan posredniej czestotliwosci dla jednego z obwodów rezonansowych jest przedstawiona za pomoca krzywej J.Impulsy pradu anodowego, wytwarzane oscy^ latorem 41 podczas kazdego z jego okresów oscylacji, sa laczone w calosc przez elementy 42, 43 obwodu katodowego, w celu wytwarzania na tychze drgan wygaszanych w postaci fali o ksztalcie pilowym, jak to przedstawiono za pomoca krzywej K. Elementy filtrujace 55, 56 i 57 zmieniaja postac falowa tych drgan wyga¬ szanych, w celu wytworzenia na elementach fil¬ trujacych 56, 57 drgan wygaszanych w postaci fali, przedstawionej krzywa L, a to w celu uzyskania logarytmicznego sposobu pracy lamp superreakcyjnych oraz superreakcyjnej chara¬ kterystyki czestotliwosci dla obwodów rezonan¬ sowych 13, 14 i 25 oraz 13a, 14a i 15a, odpowia¬ dajacej funkcji prawdopodobienstwa, jak to wspomniano wyzej. Wypadkowa charakterystyke przewodnosci obwodów superreakcyjnych przed¬ stawia krzywa M. Ta przewodnosc powoduje, ze obwody superreakcyjne posiadaja charakte¬ rystyke czulosci czestotliwosci posredniej, przedstawiona krzywa N. Sposób wzrostu i spadku drgan posredniej czestotliwosci wskutek dzialania superreakcyjnego jest przedstawiony krzywa 0. Poniewaz lampy W i 10*a pracuja sposobem logarytmicznym, przecietny prad anodowy tych lamp zmienia sie wraz z ampli¬ tuda wytworzonego i superreakcyjnie wzmoc¬ nionego sygnalu posredniej czestotliwosci. Ener¬ gia wyjsciowa lamp 10* i 10*a jest róznicowo laczona przez transformator 51, tak ze sklado¬ we modulacji czestotliwoscia odbieranego syg¬ nalu radiowego sa wytwarzane- w polaczonym obwodzie wyjsciowym tych lamp i doprowa¬ dzane do glosnika 34 w celu reprodukcji.Siec filtrujaca 55, 56 i 57, nadajaca ksztalt fa¬ li a zastosowana w urzadzeniu, przedstawionym, na fig. 5, moze byc w razie potrzeby zastosowa¬ na w sposób podobny w odbiorniku, uwidocz¬ nionym na fig. 4, w celu otrzymania pozadane¬ go charakteru pracy jego obwodu superreak^ cyjnego oraz osiagniecia pozadanej charaktery¬ styki selektywnosci odbiornika. PL

Claims (6)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Odbiornik superreakcyjny obcowygaszany z przemiana czestotliwosci, znamienny tym^ * ze posiada urzadzenie, sluzace do doprowa¬ dzania oscylacji heterodynowych do obwodu superreakcyjnego oraz ze obwód rezonanso¬ wy tego obwodu superreakcyjnego jest do¬ strojony do czestotliwosci posredniej, wy¬ nikajacej z nalozenia na siebie odbierane¬ go sygnalu radiowego i drgan heterodyno¬ wych.

2. Odbiornik wedlug zastrz. 1, znamienny tym. ze posiada obwód rezonansowy, dostrojony do odbieranego sygnalu radiowego w celu przylaczenia anteny do obwodu wejsciowe¬ go lampy elektronowej obwodu superreak¬ cyjnego.

3. Odbiornik wedlug zastrz. 1, znamienny tym. ze czestotliwosc posrednia jest mniejsza od czestotliwosci odbieranego sygnalu.

4. Odbiornik wedlug zastrz. 3, znamienny tym,, ze czestotliwosc wygaszajaca jest mniejsza od czestotliwosci posredniej. 5. Odbiornik wedlug zastrz. 1 — 4, znamienny tym, ze amplituda drgan wygaszajacych jest wieksza od amplitudy drgan heterodyno¬ wych. 6. Odbiornik wedlug zastrz. 1 — 5, znamienny tym, ze drgania heterodynowe sa doprowa¬ dzane do obwodu superreakcyjnego jako nalozone na drgania wygaszane. 7. Odbiornik wedlug zastrz. 1 — 6, znamienny tym, ze posiada urzadzenie do wytwarzania oscylacji heterodynowych o ksztalcie impul¬ su oraz do strojenia tych oscylacji w sto¬ sunku do drgan wygaszanych, tak by im¬ pulsy heterodynowe byly doprowadzane do obwodu superreakcyjnego w okresach naj¬ wyzszej czulosci.8. Odbiornik wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze posiada wspólny oscylator do wytwarza¬ nia- impulsów heterodynowych i drgan wy¬ gaszanych. 9.; Odbiornik wedlug zastrz. 8, znamienny tym, ze posiada urzadzenie, polaczone z wspom¬ nianym wspólnym oscylatorem w celu wy¬ twarzania napiecia wygaszajacego ksztaltu pilowego. JO. Odbiornik wedlug zastrz. 9, znamienny tym, ze posiada urzadzenie do ksztaltowania fali napiecia wygaszajacego, w celu uzyskiwania logarytmicznego sposobu pracy obwodu su¬ perreakcyjnego. 11. Odbiornik wedlug zastrz. 1 — 10, sluzacy do odbioru sygnalów radiowych, modulowa¬ nych faza lub czestotliwoscia, znamienny tym, ze posiada dwa obwody superreakcyj- ne, z których kazdy sklada sie z lampy ele¬ ktronowej i obwodu rezonansowego, polaczo¬ nego z ta lampa, przy czym kazdy z tych obwodów rezonansowych jest nastrojony na jedna z dwóch czestotliwosci, polozonych w pasmie czestotliwosci po przeciwnych stro¬ nach czestotliwosci posredniej odbiornika i oddalonych jednakowo od tej ostatniej, oraz ze posiada urzadzenie do róznicowego la¬ czenia sygnalów wyjsciowych, pochodza^ cych z tych obwodów reakcyjnych. Hazeltine Corporation Zastepca: Kolegium Rzeczników Patentowych Bltk 1278 2.

5.57 100 B-5 T-13Do opisu patentowego nr 37000 Ark. 1 FIG.3 t3l 32 *nt ans—^ FI6.4 <3L 1^52 & FIG 5Do opisu patentowego nr 37090 Ark 2 ff f" FIG.

6. BIBLIOTEKA! I Urzedu Patentowego I 1 fflttiel RzeszipwniiWiMlwal) PL