Pierwszensittwo: 9 maja 1951 r. (Sltamy Zjednoczone Ameryki) Patent dodatkowy do patentu nr 36931.Paltemt -nr 36931 dotyczy odbiornika telewizyj¬ nego, zaopatrzonego w urzadzenie do wytwarza¬ nia napiecia regulujacego, smuzacego do samo¬ czynnej regulacji wzmocnienia i dzialajacego jedynie podczas wystepowania impullisów syn¬ chronizujacych liniowanie. Urzadzenie reguluja¬ ce, do którego doprowadza sie zdemodulowany sygnal telewizyjny* zawiera lampe wyladowcza, w której obwodzie kaitodowym przewidziany jest ukfliad wytwarzajacy napiecie regulujace, przy czym do lampy wyladowczej doprowadza sie impulsy sterujace o amplitudzie zasadniczo nie¬ zaleznej od zmian ampfliltiudy impulsów synchro¬ nizujacych odbieranego sygnalu. Impulsy sitem- jace wprowadzaja laimpe wyladowcza w poloze¬ nie robocze odpowiednie do wytwarzania na¬ piecia regulliijacego co najmniej podczais czesci impulsów synchronizujacych.W tego rodzaju odbiornikach moze jednak wy- srtejpowac trudnosc, polegajaca na tym, ze po wlaczeniu odbiornika lub przy przelaczaniu od¬ biornika z jednego nadajnika na drugi impulsy sterujace nadajnika nie wystepuja w dokladnym synchronizmie z odbieranymi impulsami syn- chironizujaicymi, wskiuitek czego napiecie regulu¬ jace staje sie mniejsze niz byc powinno, tak, ze moze nasitajpic przeciazenie odbiornika, które moze doprowadzic do powstawania niepoza¬ danego ograniczenia amplitudy impulsów syn¬ chronizujacych lub nawet napiecia sygnalu wi¬ zji. Obciecia amplitudy, impulsów synchronizu¬ jacych moga spowodowac, ze generatory napiec odchylajacych nie pracuja synchronicznie a od¬ biornik nie daje wyraznego obrazu.W odbiorniku wedlug wynalazku unika sie po¬ wyzszej niedogodnosci przez zasitosowanie w ukladzie wytwarzajacym napiecie regulujacerównoleglego polaczenia prostownika i konden¬ satora, przy czyim kondensator jest dotofrany tak. ze jego opornosc pozorna, przy czestotliwosci po-wtanzania impuilsów sterujacych doprowadza¬ nych do lampy wyladowczej j-etslt zmacanie mniej¬ sza, niz przy czestotliwosci powtarzania tych grup iinpuOisów pradu wyladowania lampy wy¬ ladowczej, które wystepuja przy braku symohro- nizmu miedzy impulsami sterujacymi a impulsa¬ mi synchronizujacymi.Na rysunku przedstawiono przyklady wykona¬ nia wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia uklad kompletnego odbiornika telewizyjnego wedlug wynalazku* fig. 2 — wykres wyjasnia¬ jacy sposób pracy odibiornika uwidocznionego na fig. 1, fig. 3 i 4 zas przedstawiaja odmienne po¬ stacie wykonania czesci odibiornika wedlug fig. 1.Odbiornik przedstawiony na fig. 1 posiada antene 10, 11 sprzezona z wzmacniaczem wielkiej czestotliwosci 12, do którego sa przylaczone sto¬ pien przemiany czestotliwosci 13, wzmacniacz czestotliwosci posredniej 14, demodulator 15, wzmacniacz wizji 16, wykonany jako wzmacniacz pradu stalego i urzadzenie do odtwarzania obrazu 17, w postaci lampy oscylograficznej. Ze wzmac¬ niaczem czestotliwosci posredniej 14 jest sprze¬ zone urzadzenie do odtwarzania dzwieku 18. Do wzmacniacza wizji 16 sa przylaczone poprzez oddzielacz impulsów synchronizujacych 20, gene¬ rator 21 i generator ramki 22. Generator linii 21 jest sprzezony przez wzmacniacz 23 z cewka odchyLamia poziomego urzadzenia do odtwatrza- nia oibrazu 17 a generator napiecia ramki 22 — z cewka odchylania pionowego urzadzenia do odparzania oibrazu 17. Inny obwód wyjsciowy (Wzmacniacza 23 jest przylaczony do zacisków wejsciowych 29 zespolu 19. Wzmacniacz wizji 16 jest ponadto polaczony z dalszymi zaciskami wejsciowymi 26 zespolu 19. Zaciski wyjsciowe 28 zespolu 19 sa przylaczone do wzmacniacza 12, stopnia przemiany 13 i wzmacniacza 14 odbior¬ nika i dositarczaja tym stopniom napiecia regulu¬ jacego do samoczynnej regulacji wzmocnienia.Wszystkie wspomniane podzespoly odbiornika, z wyjatkiem zespolu 19, moga posiadac znana budowe.Zespól 19 zawiera triode 30, której siatka ste¬ rujaca jest przylaczona do zacisków wejsciowych 26, anoda zas jest sprzezona za posrednictwem ftarflinsformatora 39 z zaciskami wejsciowymi 29.W wzmacniaczu 23 zacisk 29 jest przylaczony do anody lampy wzmacniajacej, na której podczas kazdego okresu powrotu stlumiania elektronów urzadzenia odtwarzajacego obraz wytwarza sie ciflny iimpuOls dodatoi wskutek zanikania pola magnetycznego w obwodzie cewki odchylania po¬ ziomego. Strojone obwody generatora 21 i wzmac¬ niacza 23 winny byc tak dobrane, aby amplituda dodatniego impulsu doprowadzanego do zacisku 29 byla niezalezna od zmian amplitudy lub chwi¬ lowego braku impulsów synchronizujacych, do¬ prowadzanych do zacisku 26. Uzwojenie wtórne 40 transformatora 39 jesit uziemione poprzez kon¬ densator 41. W obwód katodowy triody 30 jest wylaczony uklad oporowo — pojemnosciowy 32 zlozony z kondensatora 33 i polaczonego z nim równolegle opornika 35, przy czyim stala czasu (tego ufcladiu wynosi wielokrotnosc okresu trwa¬ nia doprowadzanych do zacisków wejsciowych 26 impuflisów synchronizujacych liniowanie. Zró¬ dlo napiecia +B jesit przylaczone za posrednic- twem opornika 43 do miejsca polaczenia cewki 40 i kondensatora 41 i do anody diody 42, której katoda jestt uziemiona. Kondensator 41 polaczony równolegle z dioda 42 jest tak dobrany, ze jego opornosc pozorna dfla czestotliwosci impulsów sterujacych zgodnej z czestotliwoscia impulsów synchronizujacych jest malia, natomiast dla zna¬ cznie mniejszej czestotliwosci powtarzania okre¬ sowo wystepujacych grup impuilsów wyladow¬ czych lampy 30 jest duza. Przyczyna powstawa¬ nia tych grup impulsów zosjtande omówiona ni¬ zej. Wspomniana czestotliwosc powtarzania wy¬ nosi 30 — 500 c, czestotliwosc zas impuilsów synchronizujacych i impuilsów sterujacych wy¬ nosi 15,750 kc. Stala czasu ukladu utworzonego z kondensatora 41 i opornika 43 wynosi wielo¬ krotnosc okresu trwania impulsów synchironizu- jacych. Uklad ten stanowi czesc ukladu 45. którego druga czesc stanowi dioda 42, podczas gfdy trzecia jegp czesc sltanowi obwód filtrujacy zlozony z opornika 44 i kondensatora 46, po laczony równiolegle z kondensatorem 41. Wymie¬ niony obwód filtrujacy sluzy do wygladzania na¬ piecia regulujacego wystepujacego na konden¬ satorze 41 i jest przylaczony do zacisków wyjs¬ ciowych 28 napiecia regulujacego.Do zacisków 26 sa doprowadzane impulsy syn¬ chronizujace o z góry ustalonej amplitudzie mi¬ nimalnej, tak ze w ukladzie 32 i na kondensa¬ torze 41 wysitepuja po krótkim okresie czasu po¬ zadane napiecia robocze. Napiecia te sa tego rodzaju, ze normalnie zablokowana lampa 30 staje sde przewodzaca jedynie podczas jednoczes¬ nego wystepowania impulsów synchronizujacych i impulsów sterujacych. Zespolony sygnal tele¬ wizyjny zawierajacy impulsy skladowe obrazu, impulsy synchronizujace liniowanie i impulsy 2¦ synchronizujace ramke, jak równiez podklad pradu stalego dosftaje sie z obwodu wyjsciowego wzmacniacza 16 do zacisków wejsciowych 26. przylaczonych do obwodu wejsciowego lampy 30.Do anody lampy 30 doprowadza sie poprzez transformator 39 okresowe dodatnie impulsy 'sterujace ze wzmacniacza napiecia linii 23. Im¬ pulsy te, stanowiace jedyne doprowadzone do anody lampy 30 napiecie, wystepuja kazdorazo¬ wo jednoczesnie z doprowadzeniem impulsów synchronizujacych liniowanie i powoduja prze¬ wodzenie lampy 30, przy czyni w ukladzie 32 powstaje dodatnie .stale napiecie, bedace w usta¬ lonym z góry stosunku do szczytowej amplitudy impulsów synchronizujacych liniowanie i nieza¬ lezne od ewentualnie zawartych w zespolonym sygnale telewizyjnym impulsów zaklóceniowych.To napiecie stale jest proporcjonalne do ampli¬ tudy impulsów synchronizujacych i posiada na katodzie lampy 30 biegunowosc dodatnia. Ponie¬ waz uklady 32 i 45 znajduja sie w tym samym obwodzie pradu stalego lampy 30, na kondensa¬ torze 41 powstaje napiecie ujemne, bedace .w ustalonym z góry stosunku do wyzej wspom¬ nianego dodatniego napiecia katodowego. Napie¬ cie z ukladu 45, doprowadzane do zacisków wyj¬ sciowych 28 znajduje sie w ustalonym z góry. sto¬ sunku do wypadkowego pradu stalego, doprowa¬ dzanego do anody lampy 30 z transformatora 31, sluzacego jako zródlo napiecia anodowego. Ozna¬ czajac wiec prad wyladowania lampy 30 jako IagCi napiecie wystepujace na kondensatorze 41 jako E41 lub EAGC, wielkosc opornika 43 jako R43 a napiecie zródla napiecia + B jako B, otrzymuje sie nastepujace równanie: E41 = B — IAG0 . R43 = EAGC Wielkosc napiecia EAGC jest zalezna w sposób ustalony z góry od napiecia doprowadzanego do obwodu wejsciowego lampy 30 i stanowi wsku¬ tek tego napiecie regulujace do samoczynnej re¬ gulacji wzmocnienia, o ustalonym z góry stosun¬ ku zaleznosci od wielkosci szczytowej zespolone¬ go sygnalu telewizyjnego doprowadzanego do za¬ cisków 26, przy czym napiecie regulujace jest proporcjonalne do amplitudy doprowadzanej fali nosnej.W przypadku, gdy amplituda doprowadzanej fali nosnej maleje, tak, ze amplituda impulsów synchronizujacych doprowadzanych do zacisków r 26 nie osiaga wspomnianej wielkosci minimalnej, dioda 42 zaczyna przewodzic i uziemia zródlo napiecia + B ipoprzez opornik 43..- Poniewaz opornosc diody jest bardzo mala i wskutek tego punkt polaczenia tej anody z kondensatorem 43 podczas okresu przewodzenia diody posiada po¬ tencjal ziemi, napiecie regulujace na zaciskach 28 zmienia sde w kierunku dodatnim, a wskutek jego dzialania na odpowiednie stopnie odbiornika zwieksza sie ampli/tuda zespolonego sygnalu tele¬ wizyjnego doprowadzanego do zacisków wejscio¬ wych 26. Napiecie +B, opornik 43 oraz opornosc diody 42 sa tak dobrane, ze powstaje opózniona regulacja wzmocnienia. Na fig. 2 krzywa A przedstawia ciaj? impul¬ sów pradu wyladowania lampy 30, powstajacych przy jednoczesnym oddzialywaniu impulsów synchronizujacych i impulsów sterujacych, na lampe i pokonaniu opózniajacego dzialania, kon¬ densatora 41 przez impulsy synchronizujace o normalnej amplitudzie. Linia kreskowa przed¬ stawia srednia wartosc pradu wyladowania.Napiecie regulujace powstajace w tych warun^ kach jest przedstawione za pomoca linii kresko¬ wej B. Napiecie to posiada w stosunku do po¬ przedniego odwrotna biegunowosc a jego wiel¬ kosc jest proporcjonalna do sredniego pradu wyladowania lampy 30.Przy wlaczaniu odbiornika lub przy przelacza¬ niu go na inny nadajnik moze sie zdarzyc, ze im* pulsy synchronizujace i impulsy sterujace wyste¬ puja synchronicznie tylko okresami.W tym przypadku powstaja okresowo powta^ rzajace sie grupy impulsów pradu wyladowania lampy 30, przedstawione za pomoca krzywej C.Amplituda tych impulsów pradu wyladowania zalezy od przesuniecia fazy impulsów synchroni¬ zujacych w stosunku do impulsów sterujacych, jak równiez od czasu trwania impulsów steru¬ jacych. Krzywe kreskowe przedstawiaja srednia wartosc. pradu wyladowania, odnoszaca sie do poszczególnych grup impulsów pradu wyladowa¬ nia. Czestotliwosc powtarzania tych grup im¬ pulsów pradu wyladowania, miesci sie w zakresie czestotliwosci akustycznych i wynosi 30 — 500 c.Kazda z tych grup' impulsów pradu wyladowa¬ nia wytwarza na kondensatorze 41 napiecie, od¬ powiadajace sredniej wartosci pradu wyladowa¬ nia przedstawionej za pomoca linii kreskowej.Srednia wartosc napiecia kondensatora 31 przedstawiona za pomoca linii kreskowej wzdluz krzywej D, jest niewielka.To nieznaczne napiecie regulujace, sluzace do samoczynnej regulacji wzmocnienia^ powodowa¬ loby przesterowanie odbiornika, przy czym am- plituda impulsów synchronizujacych, a niekiedy równiez i napiecia telewizji ulegalaby obcieciu a generatory napiec odchylajacych nie ptrzyiny* walyby w ogóle synchronicznego sterowania. 3Grupy impulsów pradu wyladowania wystepu¬ jace z czestotliwosc!! powtarzania 30 — 500 c wytwarzaja na kondensatorze 41 sinusoidalne napiecie pradu zmiennego, przedstawione za po¬ moca krzywej D, Ujemne polówki fali tego na¬ piecia zmiennego odpowiadaja czasowo wystepo¬ waniu grup impulsów pradu wyladowania lampy 30 zas polówki dodatnie przypadaja na okresy miedzy tymi grupami a pod wzgledem wielkosci zaleza od dlugosci tych okresów, podczas któ¬ rych potencjal punktu polaczenia kondensatora 41 z opornikiem 43 wskutek ladowania konden¬ satora przez zródlo napieciia +B staje sie bar¬ dziej dodatni. Wskutek tego dioda 42 przewodzi w tych okresach czasu i powoduje, ze najwyzsza dodatnia wartosc napiecia zmiennego wystepu¬ jacego na kondensatorze 41 staje sie w przybli¬ zeniu równa potencjalowi ziemi. Napiecie to wystepujace na zaciskach 28 posiada przebieg przedstawiony za pomoca krzywej E. Srednia wartosc tego napiecia jest przedstawiona za po¬ moca linii kreskowej i jest w przyblizeniu równa napieciu regulujacemu przedstawionemu za po¬ moca linii kreskowej B. W ten sposób w oma¬ wianym ukladzie unika sie przesterowania od¬ biornika a impulsy synchronizujace pozostaja dostatecznie silne, by zmusic odbiornik w krót¬ kim - czasde do pracy synchronicznej z nadajni¬ kiem.Czesci skladowe zespolu 19 moga posiadac na¬ stepujace dane: opornik 35. . . 750 kiloomów, opornik43 1 magom, opornik 44 0,5 megoma, kondensatory 33 i 46 . . .po 0,47 mikrofarada kondensator 41 . 4,000 pikofiairada lampa 30 moze stanowic V2 lampy 12AT7 lub 6AB4 napiecie +B moze wynosic . 200 V, napiecie okresowe doprowadzane do zacisków 26 okolo 50 V napiecia szczytowego, napiecie zas okresowe doprowadzane do anody lampy 30 — okolo 350 V czas trwania impulsów doprowadza¬ nych do ianody lampy 30 moze wynosic 7,5 — 11 mikrosekund.Na fig. 3 przedstawiono odmiane wykonania zespolu 19 wedlug fig. 1, Trioda 30 jest tu zasta¬ piona pentoda 3(f, a kondensator 41' jest sprze¬ zony równolegle z szeregowym obwodem rezo¬ nansowym skladajacym sie z cewki 53 i konden¬ satora 54. Siatka zerowa pentody jest przylaczona do katody, a jej siatka oslonna jest polaczona z zródlem napiecia + Sc, z drugiej zas strony uziemiona poprzez dzielnik napiecia skladajacy •ie z oporników 50 i 35'. Punkt polaczenie oby¬ dwóch oporników jest polaczony z katoda w celu dostarczania obwodowi wejsciowemu pentody odpowiedniego przedpiecia. W przypadku gdy mogloby byc potrzebne dodatkowe przedpiecie zródlo napiecia + B moze byc przylaczone do opornika 43' poprzez przelacznik 51. To doda¬ tkowe przedpiecie moze sluzyc do uzyskiwania opóznienia samoczynnej regulacji wzmocnienia.Gdyby do tego celu wystarczylo juz przedpiecie wystepujace na oporniku 35', wówczas przela¬ cznik 51 moze byc przestawiony na uziemiony kontakt a. Szeregowy obwód rezonansowy zlozo¬ ny z cewki 53 i kondensatora 54 jest tak dobrany ze posiada mala opornosc pozorna dla impulsów sterujacych, doprowadzanych do pentody 30* po¬ przez transformator 39'. Kondensator 41' winien posiadac duza opornosc pozorna dla czestotliwo¬ sci zakresu 30 — 500 c.W przypadku gdy przelacznik 51 jest pola¬ czony z zródlem napiecia + B, sposób dzialania urzadzenia jest identyczny ze sposobem dzialania zespolu 19 wedlug fig. 1. Gdy przelacznik 51 jest przestawiony na kontakt a, impulsy syn¬ chronizujace o malej amplitudzie wystarczaja do wytworzenia dostatecznego napiecia regulujacego do samoczynnej regulacji wzmocnienia.Na fig. 4 przedstawiono odmiane urzadzenia przedstawionego na fig. 3. W tym urzadzeniu pominieto cewke 53 a miedlzy kondensatory 54" i 4V' wlaczono opornik 60, zródlo zas napiecia + B przylaczono poprzez opornik 43" do okla¬ dziny kondensatora 54" polaczonej z anoda pen¬ tody 30". Kondensator 54" posiada nieznaczna opornosc pozorna dla impulsów sterujacych do¬ prowadzanych do pentody 30", kondensator zas 41" posiada stosunkowo wysoka opornosc pozor¬ na przy czestotliwosci powtairzanda tych grup impulsów pradu wyladowania pentody, które wystepuja przy niedostatecznej jednoczesnosci impulsów synchronizujacych i impulsów steru¬ jacych.Opornik 60 tworzy wraz z kondensatorem 41" obwód filtrujacy do odfiltrowywanda impulsów sterujacych o czestotliwosci 15 750 c i doprowa¬ dzanych do kondensatora 54,l. Sposób pracy tego urzadzenia jest identyczny ze sposobem pracy zespolu 19 przedstawionego na fig. 1. Czesci skladowe urzadzenia przedstawionego na fig. 4 moga posiadac np. nastepujace dane: opornik 35" opornik 43" opornik 44" opornik 50" opornik 60" kondensator 41" kondensator 46" kondensator 54" 10 kiloomów 1 megom, 0,5 megoma, 3,5 (kilooma, 27 kiloomów, 4,000 pikofarady, 0,47 rndtkrofarada, 2,000 pikofairada 4Lampa 30" moze byc typu 6AU6, Napiecie -f B moze wynosic 200 V, Napiecie + Sc — 125 V, Napiecie okresowe doprowadzane do zacisków 26" — okolo 50 V napiecia szczytowego, napiecie zas okresowe doprowadzane do anody lampy 30" — okolo 350 V, czas trwania impulsów doprowadzanych do anody lampy 30" moze wynosic 7,5 — 11 mikro¬ sekund. PL