r '¦'l-'K Wynalazek dotyczy urzadzenia do przenoszenia barwnych obrazów telewizyjnych za pomoca sy¬ gnalów skladajacych sie z skladowej jaskra¬ wosci i skladowej barwnej.Znana jest wlasciwosc oka ludzkiego, polega¬ jaca na tym, ze jego wrazliwosc na róznice w jas¬ krawosci jest wieksza* od wrazliwosci na barwy i róznice w barwach. Doswiadczalnie stwierdzo¬ no, ze przy dostatecznie malej jaskrawosci oko nie dostrzega juz róznic w barwach, a raczej dostrzega jedynie rózne odcienie szarosci, nato¬ miast dostrzega ono róznice w jaskrawosci az do stukrotnie nizszego jej poziomu, odrózniajac szczególy obrazu. Poniewaz obrazy telewizyjne odtwarza sie zwykle przy stosunkowo malym swietle, znaczna czesc szczególów obrazów tele¬ wizyjnych wystepuje z jaskrawoscia zblizona do poziomu, stanowiacego dolna granice wrazli¬ wosci oka ludzkiego na róznice w barwach, tak ze oko nie widzi tych czesci obrazów albo tez calych obrazów w barwach. Ten sam efekt moze wystepowac równiez i przy wyzszej sile swiatla w przypadku, gdy ekran obrazowy odbija pada¬ jace na niego swiatlo rozproszone. TaMe odbite swiatlo rozproszone utrudnia oku rozpoznawanie barw, i to zwlaszcza wówczas, gdy barwy nie sa nasycone.Powyzsza wade usuwa sie wedlug wynalazku w ten sposób, ze moc skladowej barwnej sygna¬ lu telewizyjnego w stosunku do mocy jego skla¬ dowej jaskrawosci zostaje zwiekszona przy spad¬ ku mocy skladowej jaskrawosci.Na rysunku przedstawiono przyklady wyko-, nania przedmiotu wynalazku, przy czym fig. 1—3 przedstawiaja rózne uklady odbiorni¬ ków telewizyjnych wedlug wynalazku, fig. 4 — uklad nadajnika telewizyjnego wedlug wynalaz¬ ku a fig. 5 — wykres sluzacy do wyjasnienia sposobu dzialania odbiornika wedlug fig. 1.Odbiornik wedlug fig. 1 posiada wzmacniacz wielkiej czestotliwosci 10 sprzezony z antena 11, do którego sa przylaczone stopien przemianytóestofcliwosci 12, W2maoniacz czestotliwosci po¬ sredniej 13, demodulator 14, wzmacniacz wizji 15, urzadzanie* przenoszace 16 i urzadzenie do od- twarzaliia obrazów ii . w Apostaci lampy oscylo- graficznej. Z demodulatorem 14 jest polaczony oddzielacz sygnalów synchronizujacych 18, do którego sa przylaczone generator linii 19 i gene¬ rator ramki 20. Generatory te lacza sie z odpo¬ wiednimi cewkami odchylajacymi lampy oscyló- graficzinej 17. Jeden obwód wyjsciowy oddzie¬ lacza sygnalów synchronizujacych 18 jest przy¬ laczony do zacisku 21 urzadzenia 16 poprzez generator impulsów do oddzielania barw 32. Ze wzmacniaczem czestotliwosci posredniej 23 jest ponadto sprzezone urzadzenie do odtwarzania dzwieków 22. Wszystkie wyzej wyszczególnione czesci odbiornika* z wyjatkiem urzadzenia 16, moga byc zwyklej budowy.Urzadzenie 16 zawiera osobne kanaly do prze¬ noszenia skladowych jaskrawosci i skladowych barwnych zespolonego sygnalu telewizyjnego doprowadzanego do zacisków wejsciowych 23.Ifcanai sluzacy do przenoszenia skladowej jaskra¬ wosci sklada sie z filtru 24 o zakresie przenosze¬ nia 0 — 4 megacykli oraz z obwodu wejsciowego mieszacza 25. Kanal do przenoszenia skladowych barwnych zawiera filtr 40 o zakresie przenosze¬ nia 2 — 4 megacykli, regulator wzmocnienia 26 oraz urzadzenie do wybierania barw 27. Regula¬ torem wzmocnienia Z$ móze byc wzmacniacz lub modulator o zmiennym wzmocnieniu. Urzadze¬ nie do wybierania barw moze zawierac pewna liczbe znanych synchronicznych detektorów.Urzadzenie to, sterowane generatorem impul¬ sów 32, wybiera czesci zespolonej skladowej barwnej sygnalu telewizyjnego odpowiadajace frzem barwom zasadniczym i doprowadza kazda z nich do jednego z filtrów 28a, 28b lub 28c o zakresie przepuszczania 0 — 2 megacykli. Te jednobarwne skladowe zespolonej skladowej barwnej miesza sie nastepnie w mieszaczu 25 ze skladowa jaskrawosci, doprowadzona do miesza¬ cza poprzez filtr 24 i doprowadza kazda do jednej elektrody sterujacej lampy oscylograficznej 17 poprzez zaciski 29a, 29b, 29c. Pomiedzy obwód wyjsciowy filtru 24 i jeden obwód wejsciowy regulatora wzmocnienia 26 jest wlaczone urza¬ dzenie 31, sluzace do sterowania wzmocnienia regulatora wzmocnienia 26. Urzadzenie to moze stanowic zwykly demodulator dostarczajacy na¬ piecie wyjsciowe proporcjonalne do mocy skla¬ dowej jaskrawosci zespolonego sygnalu telewi¬ zyjnego, które to napiecie jest doprowadzane do regulatora 26 i w taki sposób, ze zmniejsza ono je¬ go wzmocnienie przy wzroscie mocy skladowej jaskrawosci, a zwieksza je przy spadku mocy skladowej jaskrawosci. To sterowanie moze byc równiez przeprowadzane w ten sposób, ze zaczy¬ na oddzialywac z chwila, gdy moc skladowej jaskrawosci zblizy sie do tej dolnej granicy, po¬ nizej której oko ludzkie jest niewrazliwe na róz¬ nice w barwach. W kazdym przypadku musi ono jednak byc tak dobrane, by mcc zespolonej skladowej barwnej sygnalu telewizyjnego utrzy¬ mywala sie stale powyzej tej dolnej wartosci granicznej. W ten sposób barwy zostaja utrzy¬ mane równiez w ciemnych czesciach obrazu i otrzymuje sie lepiej zabarwiony obraz, niz bez tej regulacji.W wykresie przedstawionym na fig. 5 wspólna os odcietych krzywych A, B i C przedstawia ja¬ skrawosc obrazu. Krzywa A przedstawia wrazli¬ wosc oka ludzkiego na barwy w zaleznosci od jaskrawosci. Wrazliwosc na barwy jest powyzej jaskrawosci y zasadniczo stala, podczas gdy po¬ miedzy jaskrawosciami x i y wrazliwosc na barwy stale zmniejsza sie. To zmniejszanie sie wrazliwosci na barwy zostaje wyrównane przez regulator wzmocnienia 26, którego wzmocnienie! zmienia sie w zaleznosci od jaskrawosci w spo¬ sób przedstawiony za pomoca krzywej B tak, ze dla osoby obserwujacej obraz barwny ukazujacy sie na ekranie odbiornika wartosci barw sa utrzymane na równomiernym poziomie nieza¬ leznie od jaskrawosci obrazu, jak to przedsta¬ wiono za pomoca krzywej G.Wynalazek umozliwia równiez usuniecie wspomnianego na wstepie zaklócajacego oddzia¬ lywania swiatla rozproszonego odbijanego przez ekran lampy oscylograficznej. W tym celu mozna przewidziec dodatkowe sterowanie wzmocnienia regulatora wzmocnienia 26 uruchomiane recznie, pod wplywem którego wzmocnienie skladowej barwnej zostaje zwiekszone powyzej wartosci normalnej juz przy Wiekszych amplitudach skladowej jaskrawosci. W przypadku gdy osoba obserwujaca obraz odnosi wrazenie, ze barwy wskutek odbitego swiatla rozproszonego sa zbyt blade, moze ona zapobiec temu przez zamknie¬ cie wylacznika.Podczas gdy urzadzenie 16 odbiornika wedlug fig. 1 jest przeznaczone do przylaczania do lampy oscylograficznej o trzech strumieniach elektro¬ nów, odpowiadajace jemu urzadzenie 11B przed¬ stawione na fig. 2 jest przeznaczone do przyla¬ czenia do lampy oscylograficznej o tylko jednym strumieniu elektronów. W urzadzeniu tym brak wskutek tego urzadzenia do wybierania barw 27 a filtr 40 jest wlaczony pomiedzy regulator wzmocnienia 26 a mieszacz 125. Zaciski 41 urza¬ dzenia do odtwarzania obrazów 117 sluza do przylaczenia generatora linii lub generatora 2ramki, podczas gdy zaciski 42 -urzadzenia do od¬ twarzania obrazów, które sa równiez sprzezone z cewkami odchylajacymi tego urzadzenia, sluza do przylaczania generatora impulsów 32. Pomi¬ nawszy brak urzadzenia do wybierania barw sposób dzialania urzadzenia 116 jest identyczny ze sposobem dzialania urzadzenia i6 (fig. 1).Urzadzenie przedstawione na fig. 3 rózni sie od urzadzenia 16 wedlug fig. 2 tylko tym, ze ka¬ nal dla skladowej jaskrawosci zespolonego sy¬ gnalu telewizyjnego jest w tym urzadzeniu po¬ dzielony na dwa rozgalezienia w ukladzie rów¬ noleglym, z których jedno posiada filtr 51 o zakresie przenoszenia 0 — 2 megacykii a drugie — filtr 50 o zakresie przenoszenia 2 — 4 mega¬ cykii. Obydwa rozgalezienia prowadza kazde do jednego obwodu wejsciowego mieszacza 225.Urzadzenie sterujace 31 regulatora wzmocnie¬ nia 26 jest przy tym przylaczone do tego rozga¬ lezienia kanalu, przez które przechodzi czesc skladowej jaskrawosci mieszczaca sie w zakresie czestotliwosci 0 — 2 megacykii, tak ze w tym przypadku na regulacje wzmocnienia nie dziala barwna fala nosna.Rozumie sie, ze iregulacja stosunku pomiedzy moca skladowej jaskrawosci a moca skladowej barwnej zespolonego sygnalu telewizyjnego, sta¬ nowiaca przedmiot wynalazku, moze byc prze¬ prowadzana równiez juz w nadajniku. Na fig. 4 przedstawiono przyklad wykonania takiego na¬ dajnika. Nadajnik sklada sie z urzadzenia anali¬ zujacego obraz 60, którego zaciski wyjsciowe dla napiec sygnalów bairwnych, odpowiadajacych trzem barwom zasadniczym, sa .poprzez zaciski wejsciowe 63a, 63b i 63c przylaczone do urza¬ dzenia przenoszacego 316, oraz z modulatora i wzmacniacza mocy 61 i przylaczonej do niego anteny nadawczej 62. Zacisk 63d stanowi wspól¬ ne uziemienie zacisków 63a, 63b i 63c.Trzy skladowe barwne dostaja sie w urzadze¬ niu 326 kazda poprzez jeden filtr dolnoprzepu- stowy 28a, 28b lub 28c o zakresie przenoszenia 0 — 2 megacykii do urzadzenia wybierajacego barwy 327, .sterowanego generatorem impulsów poprzez zaciski wejsciowe 21. Obwód wyjsciowy urzadzenia 327 jest przylaczony do obwodu wej¬ sciowego mieszacza 325 poprzez filtr 64 o zakre¬ sie przenoszenia 2 — 4 megacykii i poprzez regu¬ lator wzmocnienia 26. Trzy skladowe sygnalów barwnych wystepujace na zaciskach wejscio¬ wych 63a, 63b i 63c sa ponadto doprowadzane do mieszacza 65, którego obwód wyjsciowy jest przylaczony do dalszego obwodu wejsciowego mieszacza 325 poprzez filtr 24 o zakresie przeno¬ szenia p — 4 megacykii. Miedzy obwód wyjscio¬ wy filtru 24 a jeden obwód wejsciowy regulatora wzmocnienia 26 jest wlaczone urzadzenie 31 slu¬ zace do sterowania regulatora wzmocnienia.Trzy skladowe sygnalów barwnych moduluja w urzadzeniu wybierajacym barwy 327 w czaso¬ wej kolejnosci fale nosna barw, dajac w wyniku zespolona skladowa barwna zespolonego sygnalu telewizyjnego. Poza tym trzy skladowe sygnalu barwnego zostaja zespolone w mieszaczu 65, two¬ rzac w ten sposób skladowa jaskrawosc zespo¬ lonego sygnalu telewizyjnego. Przez zespolenie tej skladowej jaskrawosci z zespolona skladowa barwna sygnalu w mieszaczu 325 otrzymuje sie zespolony sygnal telewizyjny, za pomoca którego moduluje sie fale nosna wypromieniowywana przez antene nadajnika. Urzadzenie sterujace 31 oraz regulator wzmocnienia 26 dzialaja w tym przypadku w ten sam sposób, jak w odbiorniku przedstawionym na fig. 1 i utrzymuja moc ze¬ spolonej skladowej barwnej sygnalu stale powy¬ zej od tej wartosci granicznej, przy której wra¬ zliwosc oka ludzkiego na róznice barw zaczyna zmniejszac sie. PL