Pierwszenstwo: ;25 maja 1950 r. (Stany Zjednoczone Ameryki Wynalazek dotyczy ukladu telewizji barwnej, w szczególnosci ukladu, w którym dobra jakosc odbioru osiaga sie przy uzyciu zwyklego odbior¬ nika wizji czarno — bialej. Wynalazek odnosi sie równiez do ukladów przenoszacych sygnaly w odbiorniku telewizji barwnej, których zasto¬ sowanie upraszcza odbiornik przez zmniejsze¬ nie koniecznosci krytycznego strojenia obwodów filtrów sygnalów barwnych i zapewnia ulepsze¬ nie charakterystyk wzmacniania sygnalów.W wymienionym ukladzie telewizji barwnej wytwarza sie telewizyjny sygnal barwny, który moze byc uzyty w zwyklym odbiorniku jednobar¬ wnym do wytwarzania — bez potrzeby stosowania przetwornicy lub przystawki — obrazu czarno¬ bialego, równowartosciowego pod kazdym wzgle¬ dem z obrazami normalnie otrzymywanymi w takich odbiornikach. W takim ukladzie wszyst¬ kie czestotliwosci linii i ramki sa takie same jak w zwyklym ukladzie jednobarwnym, a zlozona Skladowa czestotliwosci wizyjnej sygnalu barw jest otrzymywana w taki sposób, ie sygnaly przedstawiajace pierwotnie charakterystyki barw wplywaja nieznacznie na obraz w zwyklym od¬ biorniku jednobarwnym.W odbiorniku do barwnej telewizji obraz mo¬ zna odtwarzac za pomoca jednej obrazowej lam¬ py barwnej lub za pomoca kilku takich lamp.W jednym z dotychczas znanych ukladów, w którym stosuje sie kilka lamp obrazowych, wytwarza sie w tych lampach strumienie elktro- nów w taki sposób, ze opisuja one ekrany swie- tlace odpowiednich lamp tworzac szereg ramek zlozonych z równoleglych linii. Zlozone sygnaly o czestotliwosci wizyjnej analizuje sie, a skla¬ dowe jednobarwne i skladowe sygnaly barw wybrane z nich stosuje sie do sterowania nate¬ zeniem strumieni elektronów w obrazowych lampach oscylograficznyeh, kontrolujac w ten sposób charakterystyki barw obrazów odtwa¬ rzanych na ekranach tych lamp. Skladowe syn¬ chronizujace czestotliwosci linii i ramki orazwybierania--barwy oddziela sie od zlozonych sy¬ gnalów czestotliwosci wizyjnej i jedna od dru¬ giej oraz stosuje sie je* odpowiednio w odbior¬ niku do synchronizacji pracy generatorów linii i ramki oraz do synchronizacji wybierania sy¬ gnalu barw z jego synteza w nadajniku, prze¬ prowadzana w urzadzeniu do wytwarzania zlo¬ zonego sygnalu o czestotliwosci wizyjnej. Wsku¬ tek tego nadawany telewizyjnie obraz jednobar¬ wny lub barwny zostaje odtworzony w odbior¬ niku jako obraz czarno-bialy lub barwny.W jednej ze znanych postaci wykonania urza¬ dzenia pracujacego* w wymienionym ukladzie telewizyjnym, sygnaly zasadniczych barw sa wy¬ bierane w nadajniku za pomoca urzadzenia o symetrycznych charakterystykach elektrycz¬ nych w odniesieniu do sygnalów tych barw i wy¬ twarzajacych skutkiem tego te sama ilosc ener¬ gii sygnalu elektrycznego dla sygnalów zieleni, czerwieni i blekitu o tej samej jaskrawosci.Wybieranie sygnalów barw daje w wyniku zlozony sygnal barwy zawierajacy fale nosna o czestotliwosci okolo 3,8 megacykla modulowa¬ na sygnalami barw o czestotliwosci, mieszczacej sie w obrebie pasma 0—2 megacykli. Ponadto w tym urzadzeniu otrzymuje sie skladowa ja¬ skrawosci obrazu (czarno-biala), stanowiaca sy¬ gnal brawy, skladajacy sie z równych zawartosci energii sygnalów zieleni, czerwieni i blekitu i posiadajacy szerokosc 0—4 megacykli. Suma tej skladowej czarno-bialej i skladowych zlozonego sygnalu barw stanowi zlozony sygnal czestotli¬ wosci wizyjnej. W odbiorniku stosuje sie urza¬ dzenie wybierajace podobne do wyzej opisanego, które wybiera zlozony sygnal czestotliwosci wi¬ zyjnej w odstepach 120° w celu otrzymania z niego sygnalów barw o czestotilowsci 0—2 me¬ gacykli. Te sygnaly laczy sie nastepnie ze skla¬ dowymi wielkiej czestotliwosci odbieranego sy¬ gnalu czarno-bialego w celu otrzymywania sy¬ gnalów barw doprowadzanych do elektrod ste¬ rujacych lamp oscylograficznyeh.. Uklad telewizyjny opisanego typu jest prze¬ znaczony do przenoszenia sygnalów o calkowitej szerokosci pasma wynoszacej okolo 8 megacykli przy zastosowaniu pasma przenoszenia wynosza¬ cego okolo 4 megacykli. Z tego wzgledu sygnal wybierajacy lub fala nosna sygnalu barwnego sa tak dobierane, by mialy tylko tak wielka cze¬ stotliwosc (3,8 megacykla) jaka moga przeniesc urzadzenia o pasmie przenoszenia 0—4 megacy¬ kli, a to w celu umozliwienia stosowania skla¬ dowych sygnalów barw o czestotliwosciach 0—2 megacykli jako czestotliwosci modulujacych.Skladowe zlozonego sygnalu barw posiadajace wieksze czestotliwosci, tj. skladowe o czestotli¬ wosciach 2—4 megacykli, laczy sie w kolejnosci czasowej otrzymujac skladowa sygnalu jedno¬ barwnego mieszanej wielkosci.W jednym z odbiorników stosowanych w tym ukladzie zarówno skladowe sygnalu barw, jak i sygnal czarno-bialy sa oddzielane w kanale wybierajacjrm tworzac sygnaly barw. W innym odbiorniku stosowanym równiez w tym ukla¬ dzie stosuje sie osobny kanal umozliwiajacy skla¬ dowej sygnalu czarno-bialego o czestotliwosciach 2—4 megacykli obejscie kanalu wybierajacego.W celu odtwarzania intensywnych barw stosuje sie normalne wybieranie impulsami, o bardzo malej szerokosci, wobec czego znacznie obniza sie ilosc energii sygnalu przechodzacej przez urzadzenie wybierajace, co powoduje koniecz¬ nosc stosowania dodatkowych stopni wzmac¬ niania sygnalu.W przypadku gdy w odbiorniku stosuje sie wybieranie impulsami o duzej szero¬ kosci odtwarzane barwy sa zazwyczajf mniej in¬ tensywne, niz w preznaczonym za pomoca tele¬ wizji obrazie. Poniewaz czesc sygnalu czarno¬ bialego posiadajaca mala czestotliwosc jest prze¬ noszona przez kanal wybierajacy, wybierany sy¬ gnal jest zlozonym sygnalem czestotliwosci wi¬ zyjnej, wskutek czego w praktyce powstaje po¬ trzeba wlaczenia w obwód stopnia przywracaja¬ cego podklad pradu stalego a to w celu utrzy¬ mania wlasciwych poziomów sygnalu barw. Poza tym ze wzgledu na potrzebe stosowania w kaz¬ dym z kanalów sygnalów barw filtrów dolno- przepustowych dla czestotliwosci 0—2 megacykli oraz 2—4 megacyklowego filtru pasmowego w kanale sygnalu zlozonego, powstaje problem krytycznego dopasowywania charakterystyk wzmocnienia sygnalu i czestotliwosci granicznej tych filtrów w celu utrzymania wlasciwego sto¬ sunku miedzy przenoszonymi sygnalami. Problem ten istnieje równiez w przypadku odbierania wy¬ lacznie sygnalów jednej barwy i odtwarzania obrazów czarno-bialych.Zasada przenoszenia sygnalów mieszanej wiel¬ kosci wskazuje, ze rozklad odtwarzanego obrazu zalezy przede wszystkim od jakosci skladowej czarno-bialej zlozonego sygnalu o czestotliwosci wizyjnej. Wskutek tego przenoszenie tej sklado¬ wej z duza wiernoscia ma szczególne znaczenie.Wiadomo, ze znane uklady nadawcze nie prze¬ nosza zazwyczaj równie wierniesygnalów wszyst¬ kich czestotliwosci. Wskutek tego w ukladzie opi¬ sanego wyzej rodzaju sygnal fali nosnej o cze¬ stotliwosci 3,8 megacykla, zmodulowany sklado¬ wa sygnalu barwnego, moze nie byc przeniesio¬ ny z tym samym wzmocnieniem co sygnal czar¬ no-bialy, co moze spowodowac w odbiorniku znacznie mniejsza intensywnosc barw odtwarza- — 2 —nego obrazu barwnego niz w rzeczywistosci. By¬ loby wiec pozadane zaopatrywac te odbiorniki w urzadzenie do prostej i odpowiedniej kon¬ troli intensywnosci barw, która to kontrola jest bardzo utrudniona przy dotychczasowej budowie Odbiorników. W przecietnym obrazie barwnym czesc obrazu o intensywnych barwach jest bar¬ dzo mala, co w wyniku daje niska wartosc sre¬ dnia sygnalu intensywnosci barw. Innymi slo¬ wami najwieksza czesc energii sygnalu odtwa¬ rzanego obrazu przypada na skladowa czarno¬ biala. Stanowi to dalszy powód do jak najbar¬ dziej wiernego przenoszenia tej skladowej. Po¬ niewaz w opisanych odbiornikach co najmniej czesci sygnalu czarno-bialego sa przenoszone przez kanaly wybierajace, które moga posiadac nieliniowa charakterystyke przenoszenia, nie la¬ two jest uzyskac wierne przenoszenie skladowej czarno-bialej.W obydwóch typach odbiorników opisanych wyzej na czestotliwosc wybierania wynoszaca 3,8 megacykla naklada sie skladowe sygnalu braw w celu otrzymywania pozadanych sygnalów barw o czestotliwosciach 0—2 megacykli, doprowadza¬ nych do elektrod sterujacych lamp, oscylo- graficznych. Wskutek tego nakladania im¬ pulsy szumu i inne sygnaly zaklóceniowe zostaja zdudniane z 3,8 megacyklowym sy¬ gnalem wybierajacym wytwarzajac sygnal wypadkowy. Jesli sygnal zaklócajacy posia¬ da czestotliwosc rzedu 2 — 4 megacykli, sy¬ gnal wypadkowy bedzie posiadal stosunkowo mala czestotliwosc rzedu 0—1,8 megacykla, przy czym uwidacznia sie on znacznie bardziej w od¬ tworzonym obrazie niz pierwotny sygnal zakló¬ cajacy o wyzszej czestotliwosci. Gdy np. sygnal zaklócajacy posiada czestotliwosc 3,7 megacy¬ kla, wypadkowy sygnal zaklócajacy bedzie mial czestotliwosc 0,1 megacyklu, która jest latwo do¬ strzegalna w odtworzonym obrazie. Podobne za¬ klócenia moga wywolac skladowe sygnalu czar¬ no-bialego, pojawiajac sie w kanale urzadzenia wybierajacego. Wskutek tego pozadane jest jak najstaranniejsze wyeliminowanie zaklócen o ma¬ lej czestotliwosci.Uklad telewizji barwnej wedlug wynalazku usuwa jedna lub wiaksza liczbe wad ukladów typu opisanego wyzej, przy czym osiaga sie uproszczenie budowy odbiornika. Uklad wedlug wynalazku nie wymaga stosowania urzadzenia do przywracania podkladu pradu stalego w ka¬ nalach wybierajacych, a ponadto w odbiorniku wybiera sie tylko skladowe zlozonych sygnalów barw.Prócz tego w odbiorniku wedlug wynalazku uzyskuje sie lepsze charakterystyki wzmocnienia sygnalu, przy czym odbiornik jest zaopatrzony w urzadzenie do kontroli intensywnosci barw w odtwarzanym obrazie i przenosi z wielka wiernoscia sygnaly czarno-biale bez potrzeby krytycznego dopasowania obwodów filtrów.Ponadto nieliniowe charakterystyki przenosze* nia sygnalów urzadzen wybierajacych odbiorni¬ ka wedlug wynalazku nie wplywaja na wiernosc odtwarzania sygnalu czarno-bialego.Wedlug wynalazku tworzy sie uklad do prze¬ noszenia i wykorzystywania zlozonego sygnalu o czestotliwosci wizyjnej otrzymanego z co naj¬ mniej dwóch sygnalów barw, charakteryzu¬ jacych nadawany obraz. *»Uklad telewizyjny zawiera nadajnik, zaopatrzony w urzadze¬ nia do wytwarzania i nadawania sygnalu fa¬ lowego, oraz pierwszy kanal przenoszacy sygna, sluzacy do otrzymywania sygnalu czar¬ no-bialego z sygnalów barwnych, który to ka¬ nal zawiera obwody o tak dobranych skladni¬ kach, ze przenosza one co najmniej skladowe malej czestotliwosci sygnalu czarno-bialego. Na¬ dajnik posiada równiez drugi kanal przenoszacy co najmniej jedna skladowa sygnalu barwnego i wytwarzajacy z niej zlozona skladowa sygnalu barwnego oraz obwód sluzacy do laczenia skla¬ dowej czarno-bialej ze zlozona skladowa sygnalu barwnego w celu wytwarzania zlozonego sygna¬ lu o czestotliwosci wizyjnej. Posiada on równiez urzadzenie do modulacji sygnalu falowego zlozo¬ nym sygnalem o czestotliwosci wizyjnej. Uklad wedlug wynalazku zawiera równiez odbiornik, sluzacy do odbierania zmodulowanego sygnalu falowego, zaopatrzony w urzadzenie do demo- dulaeji i wydzielania zlozonego sygnalu o czesto¬ tliwosci wizyjnej. Odbiornik posiada ponadto co najmniej dwa kanaly przenoszace sygnaly, sprze¬ zone z urzadzeniem do otrzymywania sygnalów, z których jeden posiada tak dobrane skladniki, ze przenosi co najmniej skladowa malej czesto¬ tliwosci sygnalu czarno-bialego, a drugi jest tak dobrany, ze przenosi co najmniej jeden sygnal reprezentujacy charakterystyke barwna obrazu.Ponadto odbiornik zawiera urzadzenie do wyko¬ rzystywania ostatnio wspomnianych skladowych czarno-bialej i sygnalu reprezentujacego barwe do odtwarzania obrazu, nadawanego za pomoca telewizji.Na rysunku przedstawiono przykladowo przed¬ miot wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia schematycznie uklad nadajnika wedlug wyna¬ lazku, fig. 2 — schematycznie uklad odbiornika telewizyjnego wedlug wynalazku, fig. la — schematycznie odmienny uklad do przenoszenia sygnalów, nadajacych sie do zastosowania w na¬ dajniku wedlug fig. 1, fig. 2a — schematycznie — 3 —odmiaMC tikladil do przenoszenia sygnalów od¬ biornika wed*ug fig. 2, a fig. 3 — schemat ob¬ wodów szczególnej postaci przedmiotu wynalaz¬ ku, nadajace} sie do zastosowania jako czesc od¬ biornika wdelug fig. 2.Okreslenie „jednobarwny sygnal", uzyte w dal¬ szym ciagu opisu i w zastrzezeniach patento¬ wych, oznacza te czesc zlozonego sygnalu cze¬ stotliwosci wizyjnej, która bylaby odtwarzana Jako obraz w zwyklym odbiorniku telewizji czarno-biale}. Sygnal jednobarwny moze wiec byc uwazany za srednia zlozonego sygnalu czesto¬ tliwosci wizyjnej dla calego okregu wybierania.Innymi slowami jest nim sygnal czestotliwosci wizyjnej pozbawiony jakichkolwiek sygnalów nosnych i ich skladowych modulacyjnych, wpro¬ wadzonych w celu przemiany barwnych charak¬ terystyk obrazu. Sygnal jednobarwny moze byc sygnalem zawierajacym równe ilosci wszystkich sygnalów barwnych lub sygnalem zlozonym z przewazajacej ilosci jednej z barw zasadni¬ czych.Okreslenie „sygnal barwny" oznacza w dal¬ szym ciagu opisu i w zastrzezeniach patento¬ wych sygnal, którego chwilowa wartosc jest proporcjonalna do jaskrawosci zasadniczej czesci obrazu analizowanej w nadajniku. Czesci pasma czestotliwosci tego sygnalu okresla sie w dal¬ szym ciagu jako skladowe sygnalu barwnego.Okreslenie „skladowa zlozona sygnalu barwne¬ go" oznacza w dalszym ciagu opisu i w zastrze¬ zeniach patentowych sygnal otrzymany przez zmodulowanie sygnalu fali barwy lub sygnalu lali nosnej skladowymi sygnalu barwnego.Charakterystyki amplitudy i fazy zlozonej skladowej sygnalu barwnego sa zalezne od cha¬ rakterystyk barw obrazu nadawanego za pomo¬ ca ukladu.Okreslenie „zlozona skladowa czestotliwosci wizyjnej' oznacza w dalszym opisie i w zastrze¬ zeniach patentowych sygnal wytworzony przez polaczenie sygnalu jednobarwnego ze zlozona skladowa sygnalu barwnego.Fig. 1 przedstawia uklad nadawczy do telewi¬ zji barwnej, sluzacy do wytwarzania i nadawa¬ nia modulowanego sygnalu falowego. Nadajnik ten posiada urzadzenie 10 do wytwarzania sy¬ gnalów barwnych podczas okresów wybierania.Urzadzenie 20 moze posiadac znana budowe i za¬ wierac jedna lub wiecej lamp analizujacych, lecz dla uproszczenia opisu przyjmuje sie, ze po¬ siada ono trzy lampy analizujace, z których kazda reaguje na inna barwe, w szczególnosci na barwy zasadnicze, tj. na czerwien, zielen i blekit. Lampy te posiadaja zwykle wyrzutnie elektronów i tarcze swiatloczula oraz urzadzenie do opisywania linii i ramki. Nadajnft posiada ponadto generator linii 12 i generator ramki, 13, których obwody wyjsciowe sa bezposrednio przylaczone do urzadzenia do opisywania linii i urzadzenia do opisywania ramki w urzadze¬ niu 10. Do wytwarzania impulsów blofiujacych, sluzacych do wygaszania lub tlumienia niepoza¬ danych impulsów w sygnale modulacyjnym, wy¬ twarzanym przez urzadzenie 10, oraz do zapew¬ niania wlasciwej postaci falowej tego ostatniego sygnalu, sluzy generator impulsów blokujacych 14, którego obwód wyjsciowy jest sprzezony z elektrodami sterujacymi lamp analizujacych urzadzenia 10. Nadajnik posiada równiez gene¬ rator impulsów synchronizacyjnych 15, wytwa¬ rzajacy impulsy synchronizujace, wlaczane do nadawanego sygnalu w celu umozliwienia syn¬ chronizacji nadajnika z odbiornikiem.Obwody wyjsciowe generatora 15 sa przyla¬ czone do wzmacniacza czestotliwosci modulacyj¬ nej 18 oraz do generatora czestotliwosci wybie¬ rania 31. Do synchronizacji pracy generatorów 12,13, 14 i 15 sluzy generator impulsów synchro¬ nizujacych 16, zaopatrzony w wieksza liczbe obwodów wyjsciowych, z których kazdy jest sprzezony z jednym ze wspomnianych genera¬ torów.Z obwodami wyjsciowymi urzadzenia 10 sa polaczone podobnie w podanej kolejnosci uklad przenoszacy sygnaly 1T, wzmacniacz czestotliwo¬ sci modulacyjnej 18, modulator 19, z którym jest sprzezony oscylator 20, oraz wzmacniacz mocy 21, którego napiecie wyjsciowe jest doprowadza¬ ne do ukladu anteny nadawczej 22.Wymienione podzespoly nadajnika sa znanej budowy z wyjatkiem ukladu przenoszacego sy¬ gnaly 17, zbudowanego wedlug wynalazku.Obraz, który ma byc nadany za pomoca telewi¬ zji, zostaje skupiony optycznie na tarczach lamp urzadzenia 10, a strumienie elektronów w kaz¬ dej z lamp sa przyspieszane i indywidualnie skupiane na oddzielnych tarczach. Urzadzenie 20 posiada dla kazdej lampy po stronie optycznej uklad filtrów barwnych, tak ze sygnaly barwne, przedstawiajace kazda z barw zasadniczych, sa wytwarzane osobno w róznych lampach. Gene-? ratory 12 i 13 wytwarzaja znane napiecia linii i ramki, które wykorzystuje sie do odchylania strumieni elektronów w lampach urzadzenia 10 w celu przeprowadzania analizy obrazu naswie¬ tlonego na tarczach tych lamp. Impulsy bloku¬ jace wytwarzane przez generator 14 sa przykla¬ dane do elektrod sterujacych te lampy w celu wygaszania lub blokowania powrotnego strumie-nia elektronów. Ponadto sa one przykladane do wzmacniacza 18 w celu wygaszania lub bloko¬ wania niepozadanych impulsów, wytwarzanych w ukladzie, oraz w celu dopomagania w uzyski¬ waniu pozadanej postaci falowej sygnalu mo¬ dulacji wizualnej, wytwarzanego w obwodzie wyjsciowym tego wzmacniacza 18.Poniewaz swiatloczule elementy tarcz lamp analizujacych sa poddawane, elektrycznym wply¬ wom zmiennej wielkosci natezenia swiatla, sku¬ pianych na nich, odpowiednich czesci powierz¬ chni obrazu w obwodzie wyjsciowym kazdej lam¬ py wytwarzane sa podczas opisywania tarcz stru¬ mieniami elektronów napiecia o odpowiednio zmieniajacej sie amplitudzie, które to napiecia sa oddzielnie przykladane do zacisków 24a, 24b i 24c zespolu 17 poprzez przewody R, B i G. Skla¬ dowe tych sygnalów barwnych zostaja nastepnie polaczone w zespole 17, w celu utworzenia zlozo¬ nego sygnalu barwnego, który zostaje przylozony do wzmacniacza 18 a stamtad do modulatora 19, w którym zostaje nalozony na fale nosna wy¬ tworzona w oscylatorze 20. Modulowany sygnal falowy zostaje nastepnie doprowadzony poprzez wzmacniacz 21 do ukladu antenowego 22 w celu wypromieniowania.Urzadzenie do przenoszenia sygnalów 17 we¬ dlug wynalazku zawiera urzadzenie do wytwa¬ rzania zlozonego sygnalu wizji i posiada pier¬ wszy kanal przenoszenia, sluzacy do wytwarza¬ nia skladowej jednobarwnej z przenoszonych skladowych sygnalu barwnego, zwlaszcza zas do laczenia co najmniej niektórych skladowych sy¬ gnalu barwnego w celu wytworzenia sygnalu jednobarwnego. Kanal ten zawiera w szczegól¬ nosci obwód sumujacy 23, do którego sa dopro¬ wadzane sygnaly barwne z zacisków 24a, 24b i 24c oraz filtr dolnoprzepustowy 25 polaczony w szereg z obwodem sumujacym 23 i tak do¬ brany, ze przenosi co najmniej skladowe malej czestotliwosci sygnalu jednobarwnego,, przy czym czestotliwosc tych skladowych jest zazwyczaj mniejsza niz 4 megacykle. .Obwód wyjsciowy filtru 25 jest polaczony z drugim obwodem su¬ mujacych 26, przy czym kazdy z obwodów su¬ mujacych 23, 26 moze zawierac wzmacniacz mie¬ szajacy o duzej impedancji.Zespól 17 zawiera równiez drugi kanal przeno¬ szenia, sprzezony z kanalem pierwszym, sluzacy do przenoszenia co najmniej jednej sposród skladowych sygnalu barwnego i wytwarzania z niej zlozonej skladowej sygnalu barwnego.Drugi kanal zawiera filtry dolnoprzepustowe 27a, 27b i 27c tak dobrane, ze przenosza pasmo cze¬ stotliwosci 0—2 megacykli, których obwody wej¬ sciowe sa odpowiednio polaczone z zaciskami 24a, 24b i 24c a zaciski wyjsciowe sa odpowie¬ dnio przylaczone do stalych narzadów kontak¬ towych 28a, 28b, 28c przelacznika 29, znajduja¬ cego sie równiez w tym samym kanale i posia¬ dajacego obrotowy kontakt 28d. Przelacznik 29 jest przedstawiony jako przelacznik mechanicz¬ ny jedynie dla uproszczenia rysunku, natomiast w rzeczywistym wykonaniu przelacznik ten z uwagi na stosowane wielkie czestotliwosci stanowi znany przelacznik elektronowy. Kon¬ takt 28d przelacznika 29 jest polaczony z filtrem wstegowym 30, stanowiacym równiez czesc skla¬ dowa drugiego kanalu i tak dobranym, ze prze¬ nosi on pasmo czestotliwosci 2—4 megacykli.Obwód wyjsciowy filtru 30 jest przylaczony do obwodu sumujacego 26.Obwód sumujacy 26 zawiera urzadzenie do mieszania w celu wytworzenia zlozonego sygnalu barwnego skladowej jednobarwnej przeniesio¬ nej przez pierwszy kanal, zawierajacy pod¬ zespoly 23 i 25, ze zlozona skladowa sygnalu barwnego przeniesiona przez drugi kanal, za¬ wierajacy podzespoly 27a, 27b, 27c, 29 i 30.Urzadzenie 17 zawiera ponadto generator cze¬ stotliwosci wybierania 31 o znanej budowie, któ-* rego obwód wejsciowy jest sprzezony z genera¬ torem 15 impulsów synchronizujacych a obwód wyjsciowy jest sprzezony elektrycznie lub me¬ chanicznie z przelacznikiem 29.W urzadzeniu 17 sygnaly barwne o czestotli¬ wosciach 0—4 megacykli, odpowiadajace bar¬ wom zasadniczym tj. czerwieni, zieleni i bleki¬ towi, sa indywidualnie wytwarzane w urzadze¬ niu 10 i sa jednoczesnie przykladane poprzez za¬ ciski 24a, 24b 24c do obwodu wejsciowego ob¬ wodu sumujacego 23, w którym zostaja zmiesza¬ ne w z góry ustalonej proporcji w celu wytwo¬ rzenia sygnalu jednobarwnego o szerokosci wstegi 0—4 megacykli, stanowiacego wysokojakosciowe odwzorowanie elektryczne nadawanego obrazu.Ten sygnal jednobarwny zostaje przeniesiony przez filtr dolnoprzepustowy 25 o szerokosci wstegi 0—4 megacykli i przylozony do obwodu sumujacego 26, w celu wytworzenia w nim co najmniej jednej skladowej jednobarwnej. Je¬ dnoczesnie w drugim kanale trzy sygnaly bar¬ wne przylozone do zacisków 24a, 24b, 24c sa od¬ powiednio doprowadzane do filtrów dolnoprzepu- stowych 27at 27b, 27c, przenoszacych skladowe w zakresie pasma 0—2 megacykli w sposób, umozliwiajacy im utrzymanie ich odrebnych cech barwnych, po czym sa one doprowadzone do kontaktów 28a, 28b, 28c przelacznika 29. Prze¬ lacznik 29, pracujacy na wielkiej czestotliwosci wybierania wynoszacej okolo 3,8 megacykla, ko¬ lejno wybiera skladowe sygnalu barwnego, przy** — 5 —lozono do kontaktów 28a, 28b, 28c w celu wy¬ tworzenia dla kazdej skladowej ciagu impulsów o amplitudzie chwilowej, proporcjonalnej do in¬ tensywnosci elementu obrazu barwnego analizo¬ wanego przez urzadzenie 10. Poniewaz kontakt 28d obraca sie w sposób ciagly, powstaje kolejnosc tych ciagów impulsów o z góry ustalonym cia¬ gu. Przy przechodzeniu przez filtr 30 impulsy te sa przetwarzane na fale sinusoidalne o czesto¬ tliwosci wybierania i amplitudach modulowa¬ nych odpowiednio do intensywnosci odnosnych sygnalów barwnych. Fale sinusoidalne moga byc laczone wektorowo w jedna zlozona skladowa sygnalu barwnego lub w barwny sygnal falowy o skladowych modulacyjnych zaleznych od skla¬ dowych kazdego poszczególnego sygnalu barw¬ nego. Zlozona skladowa sygnalu barwnego zo¬ staje przylozona do obwodu sumujacego 26, w którym zostaje zmieszana z sygnalem jedno¬ barwnym przeniesionym przez pierwszy kanal w celu utworzenia zlozonego sygnalu wizji do¬ prowadzanego do wzmacniacza czestotliwosci modulacyjnej 18.W zespole 17 generator czestotliwosci wybiera¬ nia 31 jest sterowany impulsami synchronizuja¬ cymi, doprowadzanymi z generatora 15. Sygnaly wyjsciowe generatora 31 wykorzystuje sie do ste¬ rowania zakresem przelaczania elektronowego.Wyzej opisane urzadzenie posiada szereg zalet w stosunku do znanych urzadzen. Np. znaczne uproszczenie nadajnika osiaga sie bocznikujac calkowity sygnal jednobarwny (jaskrawosci) o czestotliwosci 0—4 megacykli przez kanal za¬ wierajacy zespoly 23 i 25, zamiast bocznikowania jedynie zmieszanych skladowych wysokich cze¬ stotliwosciach pasma 2—4 megacykli. W ulep- . szonym nadajniku sygnaly jednobarwne moga byc nadawane przy uzyciu jedynie kanalu za¬ wierajacego zespoly 23 i 25, bez potrzeby dopa¬ sowywania charakterystyk wzmocnienia sygnalu i charakterystyk przenoszenia filtrów w kanalach jednobarwnych i barwnych, wskutek czego na¬ dajnik przenosi sygnaly jednobarwne, które mo¬ ga byc odtwarzane z wielka wiernoscia. Ponad¬ to poniewaz calkowite sygnaly jaskrawosci sa przenoszone przez osobny kanal, pasma czesto¬ tliwosci skladowych sygnalu barwnego przez ka¬ nal barwny moga byc z latwoscia zmniejszone, nawet do szerokosci nie przekraczajacej kilkuset kilocykli. Sygnal jednobarwny mozna uwazac za sygnal odtwarzajacy dokladnie rysunek obrazu, a skladowe sygnalu barwnego za sygnaly nada¬ jace jednakowa barwe wiekszym czesciom obrazu, z pominieciem nieistotnych drobnych szczególów róznic barwy.Na fig. la przedstawiono urzadzenie przeno¬ szace sygnaly 17', które mozna zastosowac za^ miast urzadzenia 17, (fig. 1.). W urzadze¬ niu przedstawionym na fig. la obwody i ich czesci skladowe wchodzace równiez w sklad innych odmian przedstawionych na rysunku sa oznaczone tymi samymi liczbami, przy czym analogiczne narzady róznych wykonan urzadze¬ nia sa zaopatrzone oprócz oznaczen liczbowych w oznaczenia dodatkowe ' lub ".Urzaadzenie 17' (fig. la) zawiera w pierwszym kanale przenoszacym sygnal filtr dolnoprzepu- stowy 25' najlepiej tak dobrany, by przenosil pasmo czestotliwosci 0—2 megacykli, a nie 0—4 megacykli, jak filtr 25 przedstawiony na fig. 1.Drugi kanal przenoszacy sygnal zawiera filtry dotaapanzepustowe 27a', 2Tb', 27c', z których kazdy jest najlepiej tak dobrany, by przenosil pasmo cze¬ stotliwosci 0—4 megacykli. Obwód wyjsciowy urzadzenia 17' posiada zaciski 32 i 33, sluzace do laczenia go z obwodem wejsciowym wzmacniacza 18.Praca zespolu 17' rózni sie od pracy zespolu 27 (fig. 1) tym, ze przez pierwszy kanal zawierajacy zespoly 23 i 25' sa przenoszone jedynie skladowe sygnalu jednobarwnego o czestotliwosciach 0—2 megacykli, podczas gdy sygnaly barwne o cze¬ stotliwosci 0—4 megacykli sa przenoszone osobno w sposób, podobny do opisanego w zwiazku z fig. 1 w odniesieniu do sygnalów zaleznych, przez filtry 27o!, 27b' 27c i sa wybierane przez przelacznik 29. Zlozony sygnal barwny jest przy- * kladany za posrednictwem zacisków 32, 33 do ob¬ wodu wejsciowego wzmacniacza 18.Aczkolwiek w ukladzie 17' poprzez kanal jedno¬ barwny jest przenoszona jedynie skladowa sy¬ gnalu jednobarwnego o czestotliwosci 0—2 me¬ gacykli a czestotliwosci pasma 2—4 megacykli tych sygnalów sa przenoszone przez kanal bar¬ wny, tym niemniej czesc sygnalu jednobarw¬ nego zawierajaca najwieksza czesc energii jest przenoszona przez osobny kanal. Wskutek tego jakiekolwiek efekty nieliniowe powstajace w urzadzeniu wybierajacym nie wplywaja na skladowa jednobarwna.Na fig. 2 przedstawiono odbiornik do barwnej telewizji, nadajacy sie do odbierania i przeno¬ szenia modulowanego sygnalu falowego typu wytwarzanego i nadawanego przez opisany wy¬ zej nadajnik, w szczególnosci zawierajacy urza¬ dzenie do przenoszenia zlozonego sygnalu wizji, zawierajacego skladowa sygnalu jednobarwnego i zlozona skladowa sygnalu barwnego. Skladowe te moga byc wytwarzane z co najmniej dwóch sygnalów barwnych, najlepiej z dwóch lub wie- — 6 —ce} sposród skladowych sygnalów czerwonych, zielonych i blekitnych, przedstawiajacych barwy obrazu nadawanego za pomoca telewizji. Odbior¬ nik posiada urzadzenie do odbioru sygnalu fa¬ lowego modulowanego zlozonym sygnalem wizji i do wyodrebniania z niego tego ostatniego sygnalu. Urzadzenie to zawiera wzmacniacz wielkiej czestotliwosci 40 o dowojnej pozadanej liczbie stopni, którego obwód wejsciowy jest eprzezony z ukladem antenowym 41. Do obwodu wyjsciowego wzmacniacza 40 sa przylaczone po- sobnie w podanej kolejnosci stopien przemiany czeatotfliwosci 42, wzmacniacz czestotliwosci po¬ sredniej 43 o jednym lub wiecej stopniach i de¬ modulator oraz podzespól samoczynnej regulacji wzmocnienia 44. Odbiornik posiada ponadto urza¬ dzenie przenoszace sygnal 45 i urzadzenie do wy¬ korzystywania skladowej jednobarwnej i sygna¬ lów barwnych wytworzonych i przeniesionych przez uklad 45, w szczególnosci urzadzenie od¬ twarzania obrazów 46 np. lampe lub lampy oscy- lograficzne. Urzadzenie 46 moze byc zwyklego ro¬ dzaju. Moze ono np. zawierac kompletny osobny obwód lampy oscylograficznej dla sygnalów od¬ noszacych sie do kazdej z barw zasadniczych wytworzonych w urzadzeniu 45 oraz urzadzenie optyczne laczace obrazy w lampie oscylograficz¬ nej w reprodukcje obrazu nadawanego za pomo¬ ca telewizji. Kazda lampa oscylograficzna jest zaopatrzona w znane uzwojenia odchylajace stru¬ mien elektronów. r Z demodulatorem 44 jest poza tym sprzezony oddzielacz sygnalów synchronizujacych, którego obwody wyjsciowe sa polaczone z generatorem linii 48 i generatorem ramki 49, ^rzy czym ob¬ wody wyjsciowe tych generatorów sa polaczone z uzwojeniami odchylajacymi strumienie elek¬ tronów w lampach oscylograficznyeh w urzadze¬ niu do odtwarzania obrazów 46. Jeden z obwo¬ dów wyjsciowych oddzielacza 47 jest równiez polaczony z generatorem barwnego sygnalu fa¬ lowego 31' w urzadzeniu 45. Obwód wyjsciowy podzespolu samoczynnej regulacji wzmocnienia 44 jest przylaczony do obwodów wejsciowych jednej lub wiecej lamp wzmacniacza wielkiej czestotliwosci 40, stopnia przemiany czestotliwo¬ sci 42 i wzmacniacza czestotliwosci posredniej 43.Do obwodu wyjsciowego wzmacniacza czesto¬ tliwosci posredniej 43 jest ponadto przylaczony zespól 51 odtwarzajacy sygnaly dzwiekowe^ któ¬ ry to zespól moze posiadac stopien wzmocnienia czestotliwosci posredniej, demodulator, stopnie wzmocnienia czestotliwosci akustycznej i narzad do odtwarzania dzwieków.Skladniki urzadzenia odbiornika opisane do¬ tychczas w zwiazku z fig. 2, moga byc z wyjat¬ kiem ukladu przenoszacego sygnaly 45 — zbu¬ dowane w dowolny, znany sposób.Sygnal nadajnika telewizyjnego odebrany przez uklad antenowy wzmacnia sie we wzma¬ cniaczu wielkiej czestotliwosci 40 i przyklada sie do wejscia stopnia przemiany czestotliwosci 42, w którym przemienia sie go w sygnal o cze¬ stotliwosci posredniej. Sygnal o czestotliwosci posredniej wzmacnia sie selektywnie we wzmac¬ niaczu 43 i doprowadza do demodulatora 44, gdzie wyodrebnia sie jego skladowe modulacyj- ne Skladowe te zawieraja zarówno skladowe wizji, jak i skladowe sygnalu synchronizujacego.Skladowe wizji przenosi sie przez urzadzenie 45 i przyklada sie do elektrod sterujacych lamp pscylograficznych urzadzenia 46 w celu modu¬ lowania strumienia elektronów w kazdej lampie zgodnie ze zmianami amplitudy przylozonych sygnalów. Skladowe sygnalu synchronizujacego oddziela sie w oddzielaczu 47 i wykorzystuje do synchronizacji generatorów linii 48 i ramki 49.Generatory te dostarczaja napiecia o postaci ze¬ bów pily, zsynchronizowanego z odbieranymi sygnalami telewizyjnymi, które to napiecia do¬ prowadza sie do narzadów odchylajacych lamp oscylograficznych urzadzenia do odtwarzania obrazów 46, w celu odchylania strumieni elek¬ tronów w dwóch prostopadlych do siebie kierun¬ kach w celu odtwarzania zapisu obrazu nada¬ wanego za pomoca telewizji.Napiecie samoczynnej regulacji wzmocnienia wytworzone w zespole 44 reguluje wzmocnienie jednego lub wiecej podzespolów 40, 42 i 43 w ce¬ lu utrzymania równego poziomu sygnalów do¬ prowadzanych do demodulatora 44 i do zespolu 51 odtwarzajacego sygnaly dzwiekowe. Modulo¬ wana fale nosna sygnalów dzwiekowych towa¬ rzyszaca pozadanemu telewizyjnemu sygnalowi falowemu odbiera sie ukladem antenowym 41,41 i po wzmocnieniu w zmaoniaczu 40 i przemianie na sygnal czestotliwosci posredniej w zespole 42 przenosi sie przez wzmacniacz 43 do zespolu 51 odtwarzajacego sygnaly dzwiekowe. W zespole tym wzmacnia sie ja i demoduluje w celu wyod¬ rebnienia akustycznych skladowych inodula- cyjnych, które nastepnie wzmacnia, ife | odtwa¬ rza w narzadzie odtwarzajacym dzwieki.Urzadzenie 45 posiada pierwszy kanal przeno¬ szacy sygnaly, reagujacy na zlozony syjgdtal wizji przylozony do zacisku 35 demodulator ^ ?fc& pierwszy kanal zawiera wzmacniacz o6sEfff^/^' cy 52 i filtr dolnoprzepustowy 52a dla pmmmt- przenoszenia 0—4 megacykli polaczone posobnie, przy czym obwód wejsciowy wzmacniacza 52 jest polaczony z zaciskami 35, a obwody wyjsciowe filtru 52a z zaciskami 53a 53b i 53c. Skladniki ¦-t7—¦obwodów podzespolów 52 i 52a sa tak dobrane, ze przenosza co najmniej czesc skladowej jednobar¬ wnej o malej czestotliwosci zlozonego sygnalu wi¬ zji, przylozonego do zacisków 35, najlepiej zas pasmo czestotliwosci 0—4 megacykli.Ponadto urzadzenie 45 zawiera rówtniiez drugi kanal przenoszacy sygnaly, sprzezony z kanalem pierwszym i równiez reagujacy na zlozony sygnal wizji przylozony do zaci:ków 35. Ten drugi kanal zawiera w ukladzie posobnym filtr wstegowy 30', zbudowany do przenoszenia pasma czestotliwo¬ sci 2—4 megacykli, regulowany wzmacniacz 36 zaopatrzony w regulator wzmocnienia, równo¬ legle polaczone synchronizowane demodulatory 29a' 29b' i 29c9 oraz filtry dolnoprzepustowe 27a, 27b' i 27c których obwody wejsciowe sa odpo¬ wiednio sprzezone z obwodami wyjsciowymi demodulatorów 29a, 29b' i 29c\ a obwody wyj¬ sciowe — z zaciskan i 53a, 53b i 53c.W celu zmniejszenia do minimum mozliwosci przesluchu miedzy skladowymi sygnalu jedno¬ barwnego a sygnalem wybierajacym, filtr 30' moze posiadac niejednostajne charakterystyki przenoszenia sygnalów dopasowane do przeno¬ szenia jedynie sygnalów o czestotliwosciach zbli¬ zonych do czestotliwosci sygnalu wybierajacego.Synchronizowane detektory 29a\ 29bl 29c' po¬ siadaja urzadzenie do okresowego wybierania zlozonej skladowej sygnalu barwnego przenoszo¬ nej przez filtr 30' w celu wytworzenia z niej co najmniej jednego sygnalu charakterystyki bar¬ wnej obrazu, a w najkorzystniejszym wykona¬ niu — w celu wytwarzania sygnalów czerwo¬ nych, zielonych i blekitnych charakterystyk obrazu. Filtry 27a\ 27b\ 27c zawieraja po kilka filtrów dolnoprzepustowych, dostosowanych do przenoszenia pasm czestotliwosci rzedu 2 mega¬ cykli lub wezszych, w celu oddzielnego przeno¬ szenia kazdego sposród sygnalów wytworzonych w demodulatorach 29a\ 29b', 29c. Zaciski 53a, 53b, 53c moga byc laczone z pierwszym i drugim kanalem poprzez grupe obwodów sprzegajacych, w celu laczenia skladowej jednobarwnej prze¬ niesionej przez pierwszy kanal, zawierajacy wzmacniacz oddzielajacy 52, z kazdym z wytwo¬ rzonych sygnalów barwnych przeniesionych przez drugi kanal, zawierajacy zespoly 30' 29a't 29b\ 29c\ 27a\ 27b\ 27c\ a to w celu wytwarza¬ nia czerwonych, zielonych i blekitnych sygnalów barwnych nadajacych sie do wykorzystania do odtwarzania charakterystyk barw nadawanego za pomoca telewizji obrazu.Urzadzenie zawiera prócz tego generator bar-. -wnych sygnalów falowych 31' wlaczony miedzy oddzielacz 47 i synchronizowane detektory 29a\ 29b\ 29c, dostarczajacy sygnaly synchronizujace prace tych zespolów.Urzadzenie 45 pracuje w sposób podobny do pracy opisanego wyzej ukladu 17 (fig. 1), je¬ dnakze w porzadku odwrotnym. Zlozony sygnal wizji wytworzony w demodulatorze zespolu 44 przyklada sie do zacisków 35 urzadzenia 45. Sy¬ gnaly o czestotliwosciach pasma 0—4 megacykli, w szczególnosci sygnaly jednobarwne, przenosi sia przez wzmacniacz oddzielajacy 52, a wycho¬ dzace z niego sygnaly wyjsciowe, z których kazdy zawiera czestotliwosci pasm 0—4 mega¬ cykli, przyklada sie do zacisków 53a, 53U, 53c.W celu wytworzenia obrazów barwnych w urza¬ dzeniu do odtwarzania obrazów 46 ta czesc zlo¬ zonego sygnalu wizji przylozonego do zocisków 35, której czestotliwosci mieszcza sie w pasmie 2—4 megacykli i która w szczególnosci stanowi zlozona skladowa sygnalu barwnego, przenosi sie równiez przez filtr 3(f i wzmacniacz 36, w któ¬ rym wzmocnienie moze byc zmieniane w celu regulowania intensywnosci barw odtwarzanego obrazu, oraz przyklada sie do demodulatorów 29a', 29b\ 29c. Demodulatory te okresowo wy¬ bieraja amplitude zlozonej skladowej sygnalu barwnego synchronicznie z odpowiednim urza¬ dzeniem nadajnika i sa sterowane generatorem 31'r wytwarzajacym oddzielne impulsy sygnalów synchronizujacych dla barw zasadniczych (czer¬ wien, zielen i blekit), odpowiednio do podobnych impulsów nadajnika. Pasma 0—2 megacykli za¬ wierajace te impulsy sa nastepnie oddzielnie przenoszone przez filtry dolnoprzepustowe 27a', 27b\ 27c i przykladane do zacisków 53a, 53b, 53c.Otrzymane sygnaly ukazujace sie na tych zaci¬ skach oddzielnie laczy sie z przeniesionymi przez pierwszy kanal zawierajacy wzmacniacz oddzie¬ lajacy 52 sygnalami jednobarwnymi w celu wy¬ tworzenia sygnalów barw zasadniczych, oddziel^ nie przesylanych do odpowiednich lamp oscylo¬ graficznyeh, wytwarzajacych poszczególne bar¬ wy zasadnicze obrazu, odpowiadajace istnieja¬ cym obrazom jednobarwnym w lampach anali¬ zujacych nadajnika. Obrazy te laczy sie naste¬ pnie optycznie w znany sposób otrzymujac obraz wielobarwny.W przypadku gdy jest pozadane odtwarzanie tylko czarno-bialych obrazów, bez wzgledu na to czy nadawane sa sygnaly czarno-biale, czy tez barwne, wówczas nalezy jedynie zablokowac lub odlaczyc demodulatory 29a\ 29b', 29c, zapobie¬ gajac w ten sposób przenoszeniu jakichkolwiek sygnalów przez drugi kanal. W ten sposób przez pierwszy kanal beda przenoszone kompletne sy¬ gnaly jednobarwne, które beda przykladane do — « —indywidualnych lamp oscylograficznych w urza¬ dzeniu do odtwarzania obrazów 46, którego urza¬ dzenie optyczne polaczy obrazy ukazujace sie na ekranach poszczególnych lamp w jeden czarno¬ bialy obraz.Odbiornik przedstawiony na fig. 2 posiada wiele zalet w stosunku do znanych dotychczas odbiorników. Odbiornik ten odtwarza jednakowo wiernie zarówno obrazy jednobarwne, jak i bar¬ wne. W celu odtwarzania obrazów jednobar¬ wnych nie potrzeba w odbiorniku wedlug wy¬ nalazku dopasowywac charakterystyki wzmoc¬ nienia sygnalu i czestotliwosci' granicznej fil¬ trów 27a', 27b', 27c i filtru 52a. Poniewaz przez wzmacniacz 52 sa przenoszone kompletne sy¬ gnaly mozna stosowac — jak to wyzej opisano — do ubarwiania obrazów jednobarwnych skla¬ dowe sygnalów barwnych o szerokosci pasma rzedu kilkuset kilocykli. Ponadto przy stosowa¬ niu waskopasmowych kanalów barwnych, zawie¬ rajacych odpowiednie filtry, zwieksza sie wzmocnienie stopni przenoszacych otrzymane skladowe sygnalu barwnego, wskutek czego zmniejsza sie liczba potrzebnych stopni wzmoc¬ nienia. Inna bardzo wazna zaleta odbiornika przedstawionego na fig. 2 wynika z zastosowania filtru wstepnego 30', co umozliwia przykladanie do demodulatorów 29a', 29b' 29c' samej zlozonej skladowej sygnalu barwnego, zamiast zlozonego sygnalu wizji. Przy takim ukladzie poziom sy¬ gnalu w demodulatorze jest regulowany jedynie poziomem zlozonej skladowej sygnalu barwnego.Wskutek tego odpada koniecznosc stosowania przed demodulatorami synchronizowanymi urza¬ dzenia do przywracania podkladu pradu stale- got Ponadto regulacja wzmocnienia wzmacniacza 36 pozwala na regulacje intensywnosci barw od¬ twarzanego obrazu.Dzieki przenoszeniu sygnalu jednobarwnego przez osobny kanal, bocznikujacy kanaly zawie¬ rajace synchronizowane demodulatory, odpada koniecznosc stosowania wybierania waskimi im¬ pulsami w celu uzyskania intensywnych barw.Mozna wiec stosowac wybieranie szerokimi im¬ pulsami, dobrane dla osiagania maksymalnej sprawnosci demodulacji. W ten sposób mozna uzyskiwac w stopniach demodulacji bardzo wiel¬ kie wzmocnienie sygnalów, zmniejszajac tym sa¬ mym liczbe potrzebnych w odbiorniku stopni wzmocnienia. Prócz tego w odbiorniku wedlug wynalazku przez zastosowanie opisanych kana¬ lów przenoszenia unika sie szkodliwego wplywu nieliniowosci charakterystyki demodulacji na Jakosc przenoszonego sygnalu jednobarwnego.Na fig. 2a przedstawiono odmienne urzadzenie przenoszace sygnaly 45', które stosuje sie za¬ miast urzadzenia 45 przedstawionego na fig. 2.Urzadzenie 45f zawiera w pierwszym kanale przenoszacym sygnaly filtr dolnoprzepustowy 25\ polaczony w szereg ze wzmacniaczem oddziela¬ jacym 5Z. Filtr 25' jest dostosowany do przeno¬ szenia co najmniej tych czestotliwosci skladowej jednobarwnej, które mieszcza sie w pasmie 0—2 megacykli. Drugi kanal przenoszacy sygnaly urzadzenia 45' zawiera filtr wstegowy 30\ wzmacniacz 36 i demodulatory 29a', 29b't 29c' wla¬ czone miedzy zaciski 35 a zaciski wyjsciowe 53a, 53b, 53c. Urzadzenie to zawiera równiez generator barwnych sygnalów falowych 31\ polaczony po¬ przez zacisk 32a z oddzielaczem Sygnalów syn- dironizujacych 47 wedlug fig. 2.Na ogól urzadzenie 45' pracuje w sposób podo¬ bny do urzadzenia 45. Hózndca pracy obu urza¬ dzen polega na tym, ze w urzadzeniu 45' przez pierwszy kawal przenoszacy przenosi sie tylko je¬ dnobarwne sygnaly o czestotliwosci 0—2 mega¬ cykli, które przyklada sie nastepnie do zacisków wyjsciowych 53a, 53b, 53c, przy czym brak filtrów dolno przepustowych w obwodach wyjiscaowych demodulatorów 29a', 29b' i 29c umozliwia przy¬ kladanie skladowych sygnalów barwnych zakresu 0—4 megacykli do zacisków 53a, 53b, 53c i wy¬ twarzanie skladowych sygnalów jaskrawosci o cze- stotiUwosciach w pasmie 2—4 megacykli, w urza¬ dzeniu 45 zas sygnaly przeniesione przez pierwszy i drugi kanal sa laczone na zacfckach 53a, 53b, 53c w celu wytwarzania sygnalów barwnych przykla¬ danych do poszczególnych lamp oscylograficznych urzadzenia do odtwarzania obrazów 46.Aczkolwiek urzadzenie 45' nie posiada wszyst¬ kich zalet opisanych w zwiazku z urzadzeniem 45 przedstawianym na fig. 2, jediriak jest ono znacz¬ nie prostsze i mniej kosztowne, przy czym daje szereg ulepszonych wyników. W urzadzeniu we¬ dlug fig. 2a stosuje sie szerokopasmowe sklado¬ we sygnalu barwnego i przynajmniej czesc skla¬ dowej jednobarwnej jest przenoszona przez ka¬ nal barwny. Wskutek tego, poniewaz charakte¬ rystyki wzmocnienia sygnalu i czestotliwosci granicznej narzadów 30 i 25' musza byc dopaso¬ wywane, w dotychczas znanych ukladach mu¬ sialo sie dopasowywac cztery takie filtry.Na fig. 3 przedstawiono schemat czesci ukladu polaczen odbiornika do barwnej telewizji, za¬ wierajacej urzadzenie przenoszace sygnaly 45"; analogiczne do urzadzen 45 i 45' przedstawionych na fig. 2 i 2a oraz urzadzenie do odtwarzania obrazów 46", analogiczne do urzadzenia 46 przedstawionego na fig. 2. — 9' —- Urzadzenie 45" zawiera kanaly do przenosze¬ nia wiecej niz jednej zlozonej skladowej sy¬ gnalu wizji, z których co najmniej jedna jest skladowa sygnalu jednobarwnego a druga skla¬ dowa zlozona sygnalu barwnego. Zespól 45" przedstawiony na fig. 3 zawiera dwa kanaly przenoszace sygnaly, reagujace na zlozony sy¬ gnal wizji. Pierwszy kanal zawiera wzmacniacz wizji, skladajacy sie z lampy elektronowej 54, której wyjsciowy obwód anoda — katoda jest zaopatrzony w obwód opózniajacy 55 tak dobra¬ ny, by przenosil co najmniej czesc skladowej jednobarwnej o czestotliwosciach pasma 0—2 megacykli. Pierwszy kanal zawiera równiez filtr zaporowy 56, sluzacy do eliminacji niepozada¬ nych sygnalów, w szczególnosci sygnalów wy¬ bierajacych lub barwnych sygnalów falowych, oraz grupe równolegle polaczonych dzielników napiecia 60a, 60b, 60c. Lampa 54 posiada obwód wejsciowy zawierajacy regulowany dzielnik na¬ piecia 57 do zmiany wzbudzenia lampy i przez .to do regulacji kontrastów swietlnych obrazu, polaczony z zaciskami 35 i zaopatrzony w na¬ stawny odczep, przylaczony do elektrody steru¬ jacej lampy 54, jak równiez obwód dostarcza¬ jacy przedpiecia siatki skladajacy sie z oporni¬ ka katodowego 58 polaczonego równolegle z kon¬ densatorem 59. Anoda lampy 54 jest polaczona ze zródlem napiecia +B poprzez obwód obcia¬ zenia, zawierajacy uklady 55 i 56, polaczone równolegle oporniki 60a, 60b, 60c oraz opornik 61 polaczony w szereg z dlawikiem wielkiej czesto¬ tliwosci 62. Obwód wyjsciowy lampy 54 jest równiez polaczony poprzez opornik 63 w szereg z kondensatorem 64 z filtrem pasmowym 30", znajdujacym sie w obwodzie wejsciowym dru¬ giego kanalu przenoszacego sygnaly. Filtr 30" sklada sie ze sprzezonych indukcyjnie obwodów rezonansowych 67, 68 i 69, 70, tak dobranych, ze przenosza czestotliwosci pasma 2,8—4 me¬ gacykli.Drugi kanal urzadzenia 45", przenoszacy sy¬ gnaly jest sprzezony z kanalem pierwszym i re¬ aguje na zlozony sygnal wizji przylozony do za¬ cisków 35, oraz przeniesiony przez lampe 54 i uklad sprzegajacy 63, 64. Drugi kanal przeno¬ szacy sygnaly zawiera filtr pasmowy 30", trzy wzmacniajace synchronizowane demodulatory z lampami 65a., 65b, 65c, zawierajace urzadzenia do wytwarzania z przylozonych do nich zlozo¬ nych skladowych sygnalów barwnych, sygnalów odnoszacych sie do kazdej z barw zasadniczych, czerwieni, zieleni i blekitu, oraz filtry dolno- przepustowe 66a, 66b, 66c, sluzace do indywidu¬ alnego przenoszenia wytworzonych sygnalów, najlepiej jednak tylko tych, których czestotli¬ wosci sa zawarte w pasmie 0—1 megacykla.Poniewaz w ukladzie wedlug fig. 3 zlozona skladowa sygnalu barwnego przenoszona przez drugi kanal i wybierana w tymze kanale posiac da okreslona liczbe sygnalów zasadniczych barw dla dowolnego nadawanego obrazu wszystkie demodulatory i filtry dolnoprzepustowe moga byc jednakowej budowy i tworzyc indywidur alnie demodulator i filtr dolnoprzepustowy dla kazdego sposród sygnalów barw zasadniczych, Wskutek tego szczególowo opisuje sie jedynie jedna równolegla czesc kanalu, oznaczajac po¬ dobne narzady kanalów tymi samymi oznacze¬ niami liczbowymi z dodatkiem wyrózniajacych przynaleznosc oznaczen literowych. Moze zaist¬ niec jeden wyjatek w doniesieniu do podobien¬ stwa czesci skladowych, a to w przypadku gdy bardzo waskopasmowe skladowe sygnalu bar¬ wnego sa przenoszone przez oddzielne kanaly barwne. W celu jak najlepszego wykorzystania róznic we wrazliwosci oka na zielen, czerwien i blekit i uzyskania najmniejszej ogólnej szero¬ kosci pasma dla wszystkich sygnalów barwnycii, mozna stosowac pasma 0,5 megacykla dla zielo¬ nego i czerwonego kanalu a pasmo 0,1 megacy¬ kla dla kanalu blekitnego.Filtr 30" jest sprzezony'z jedna z elektrod ste¬ rujacych lampy 65a poprzez kondensator sprze¬ gajacy 70a, polaczony od strony siatki z oporni¬ kiem uplywowym 7la przylaczonym potencjome- trycznie do obwodu 72a, 73a9 dostarczajacego przedpiecia siatce. Anoda lampy 65a jest pola¬ czona ze zródlem napiecia +B poprzez dlawik wielkiej czestotliwosci 74a i opornik obciazajacy 75a. Pomiedzy anode lampy 65a a zacisk 53a jest wlaczony filtr dolnoprzepustowy 66at zawieraja¬ cy dlawik 76a, polaczony w szereg z kondensa¬ torem 77a.Urzadzenie 45" zawiera równiez generator barwnych sygnalów falowych 31', sluzacy do ko¬ lejnego przykladania lamp 65a, 65b, i 65c demo¬ dulatorów trójfazowego napiecia wybierajacego, w celu wzbudzenia demodulatorów do wybiera¬ nia zlozonej skladowej sygnalu barwnego przy¬ kladanej jednoczesnie do ich obwodów wejscio¬ wych.Uklad przedstawiony na fig. 3 zawiera ponadto urzadzenie 46" do odtwarzania obrazów, sprze¬ zone z urzadzeniem 45" i zawierajace trzy lampy oscylograficzne 78a, 78b, 78cf z których kazda po¬ siada katode, elektrody sterujace i inne znane elektrody. Urzadzenie 46" zawiera narzady slu^ zace do przykladania skladowej jednobarwnej przeniesionej przez pierwszy kanal urzadzenia — 10 —4$* do jednej z elektrod kazdej z lamp oscylo- grafieznych, które to narzady skladaja sie z przewodów 79a, 79b, 79c i kondensatorów sprze¬ gajacych 80a, 80b, 80c, odpowiednio wlaczonych miedzy oporniki 60a,60b, 60c, a poszczególne ka¬ tody lamp oiscylograficznych 78a, 7Sb, 78c. Urza¬ dzenie 46" jest zaopatrzone w przewody 81a, 81b, 81c, laczace zaciski 53a', 53b't 53c z elektro¬ dami sterujacymi lamp oscylograficznych 78a, 78bt 78c w celu przykladania otrzymanych w drugim kanale skladowych sygnalów barw¬ nych w sposób indywidualny do wspomnianych elektrod sterujacych lamp oscylograficznych w celu sterowania czerwonych, zielonych i ble¬ kitnych efektów swietlnych, dla odtwarzania w poszczególnych lampach oscylograficznych czerwonej, zielonej i blekitnej barwy nadawa¬ nego obrazu.Urzadzenie 46" zawiera równiez obwody od¬ twarzajace podklad pradu stalego, skladajace sie np. z diody 82a, wlaczonej miedzy siatke a kato¬ de lampy oscylograficznej 78a poprzez* kondensator blokujacy lOOa i poprzez opornik 84a przylaczonej do zródla dodatniego potencjalu np. do dzielnika napiecia 83. Opornik obciazajacy 85a jest wlaczo¬ ny miedzy katode a anode diody 82a. Oporniki 86a i 87a wlaczone w obwód katodowy lampy 78a twarza zródlo potecjalu przedpiecia.Zlozone sy&ialy wizji wytworzone w demodu¬ latorze 44 (fig. 2) przyklada de do zacisków 35, w ukladzie wedlug fig. 3 i przenosi sie przez wzmacniacz zawierajacy lampe 54. Skladowa je¬ dnobarwna ukazujaca sie w obwodzie wyjscio¬ wym lampy 54 przenosi sie przez obwód opóznia¬ jacy 55 tak dobrany, by kompensowal wszelkie róznice w czasie przenoszenia .przez pierwszy i drugi kanal, poczym przyklada sie do obwodu blokujacego 56, w którym czestotliwosc wybiera¬ jaca rzedu okolo 3,8 megacyfcli zmniejsza sie zna¬ cznie i poprzez oporniki 60a, 60b, 60c wyrównu¬ jace sygnaly ta skladowa przenosi sie do zaci&ów 101a, lOlb, lOlc pierwszego kanalu. Sygnaly przy¬ lozone do tych zacisków przenosza sie indywidu¬ alnie przez kondensatory 80a, 80b, 80c do poszcze¬ gólnych katod lamp oscylograficznych 78af 78b, 78c Do katod lamp oscylograficznych przyklada sie wiec sygnaly o pelnym zakresie czestotliwo¬ sci odpowiednich do calkowitego odtwarzania jednobarwnych lub czarno-bialych obrazów, na¬ wet w przypadku odebrania barwnych sygnalów telewizyjnych.Do celów wytwarzania obrazów barwnych w barwoczulych katodach lamp oscylograficz¬ nych 78a, 78b, 78c lub pokrywania poszczególny¬ mi barwami wiekszych czesci obrazu jednobar¬ wnego, zlozony sygnal wizji w wyjsciowym ob¬ wodzie lampy $4 doprowadza sie równiez po¬ przez opornik 63 i kondensator 64 do filtru 30* w obwodzie wejsciowym drugiego kanalu. Po¬ niewaz przez pierwszy kanal przenosi sie calko¬ wity sygnal jednobarwny, filtr 30" musi prze¬ nosic jedynie zadana czesc zlozonego sygnalu barwnego, np. te skladowe których czestotliwo¬ sci mieszcza sie w granicach 2,8—4 megacykli.Sygnaly te jednoczesnie przyklada sie nidywidu- alnie poprzez kondensatory sprzegajace 70a, 705, 70c do odpowiednich elektrod sterujacych lamp 65a, 65b, 65c. Sygnal wytworzony przez genera¬ tor 3V synchronicznie i w fazie z odpowiednim sygnalem w nadajniku kolejno steruje dziala¬ niem demodulacji lamp 65a, 65b, 65c przez przy¬ lozenie do tych lamp w odpowiedniej fazie sy¬ gnalu wyzwalajacego umozliwiajacego lampom wybieranie wlasciwego sygnalu barwnego i od¬ rzucanie wszystkich innych. Gdy lampa 65a przewodzi, wytwarza sie ze zlozonej skladowej sygnalu barwnego przylozonej do tej lampy sy¬ gnaly zielone. Sygnaly o jakiejkolwiek pozada¬ nej szerokosci pasma, np. mniejszej od 1 mega- cykla, przenosi sie przy tym przez filtr dolno- przepustowy 66a do zacisku 53a'. Sygnal zielony z zacisku 53a przenosi sie nastepnie przewodem 81 a do lampy oscylograficznej 78a w celu mo¬ dulowania jej elektrody sterujacej i wywolania w ten sposób na ekranie lampy 78a zielonego obrazu, odpowiadajacego zielonemu obrazowi w urzadzeniu analizujacym nadajnika. W podo¬ bny sposób czerwony obraz wytwarza sie na. ekranie lampy oscylograficznej 786 a obraz ble¬ kitny na ekranie lampy oscylograficznej 78c.Laczac optycznie te barwne obrazy, zawierajace barwy zasadnicze, otrzymuje sie w odbiorniku pelnobarwny obraz.Opisany odbiornik posiada szereg zalet W przy¬ padku gdy lampy 65a, 65b, 65c demodulatorów sa odlaczone lub tak wysterowane, ze nie przewo¬ dza, drugi kanal nie przenosi sygnalów do lamp oscylograficznych. Poniewaz sygnal przenoszony przez pierwszy kanal jest calkowitym sygnalem jednobarwnym jednoczesnie przykladanym do katody kazdej lampy oscylograficznej, podobne obrazy barwy zielonej, czerwonej i blekitnej sa odtwarzane na odnosnych ekranach lamp oscy¬ lograficznych, a ich intensywnosc wzgledna jest taka, ze z chwila optycznego ich polaczenia od¬ twarzaja one sygnal jednobarwny. W ten sposób jednobarwne odtwarzanie moze byc uzyskane latwo i skutecznie. Ponadto poniewaz filtry 30", 66a, 66b i 66c moga miec bardzo mala szerokosc pasma, a demodulatory moga byc nastawione na optimum detekcji pracujac jedynie w fazie — 11 —2 wlasciwym sygnalem, otrzymuje sie wieksze wzmocnienie przenoszonych sygnalów, co umo¬ zliwia zmniejszenie liczby potrzebnych stopni wzmocnienia. Przenoszenie calkowitych sygna¬ lów jednobarwnych przez pierwszy kanal i sto¬ sowanie waskopasmowych filtrów w kanale drugim daje jeszcze te dodatkowa korzysc, ze jakiekolwiek róznice w sile wzmocnienia lub liniowosci trzech równoleglych czesci drugiego kanalu nie wplywaja na równowage barw bialej i czarnej w lampach oscylograficznych.Wynalazek zostal opisany w zwiazku z ukla¬ dem zgodnego nadawania barwnego i odbioru barwnego, w którym cel ten osiaga sie przez za¬ stosowanie odpowiednich nadajników i odbior¬ ników. Opisane w takim zwiazku nadajniki i od¬ biorniki moga byc stosowane w polaczeniu z in¬ nymi-nadajnikami i odbiornikami stosujacymi te same czestotliwosci linii, ramki i wybierania przy uzyciu innych typów kanalów przenosza¬ cych sygnaly nadajacych sie do przenoszenia sygnalów o czestotliwosciach innych rzedów niz opisane wyzej. PL