* Wodnoczadowy gaz otrzymuje sie obec¬ nie w generaitotfach w ten sposób, ze w gór¬ nej czesci generatora wbudiowamai jest re¬ torta, która napelnia sie hithimicznym we¬ glem i w niej koksuje sie go czesciowo przez ogrzewanie z zewnatrz, czesciowo zas przez przepuszczanie goracych gazów, podczas gdy tworzacy sie koks przechodzi do dol¬ nej czesci generatorai, gdzie zamienia sie przez wprowadzenie maiprzetmian powietrza i pary, w gfcjz wiodny. Goracy gaiz wodny zostaje przytem przeprowaid^ony przez wegiel w retorcie, co wplywa znacznie na diobre odgafcowianie. Przy wiekszych gene¬ ratorach wystepuja przy tym sposobie na¬ stepujace wady: Jezeli maj byc zgafcowana duza ilosc we¬ gla, retorta: musi miec wielka pojemnosc.Ze wzgledów praktycznych, przy znacznej wysokosci urzadzenia poprzeczny przekrój retorty musi byc tez duzy; przez to staje sie niemozliwem dbibre ogrzewanie z zewtnatrz zawartosci retorty, i doi odgaizowtania wegla przyczynia sie tylko ta ilosc ciepla, która doprowadiza goracy gaiz wodny.Wielkosc poprzecznego' przekroju re¬ torty jest zalezna nietylko od ilosci wegla, ale takze i od tej okolicznosci, ze szybkosc przeplywajacego gazu wodnego w razie malego poprzecznego przekroju nie byla zbyt wielka, co w razie powsta¬ nia w retorcie znacznych oporów spo¬ wodowaloby duza strate cisnienia, Stra¬ ta ta jest szczególnie znaczna witedy, jezeli temperatura uchodzacego gaizu wdmuchi¬ wanego jest tak niska, ze w górnych war-stwach wegla w retorcie wydziela sie smo¬ la. Niska temperatura uchodzacego gazu stanowi jednak warunek do wytwarzania smoly o niskiej temperaturze i do dobrego wyzyskania urzadzenia. Powstajace przez wydzielajaca sie smole opory moga sie stac przy waskim przekroju poprzecznym retorty tak wielkie, ze przejscie wodnego gazu byloby w praktyce niemozliwe i przez to nastepowalyby przerwy w ruchu. Dalszy ujemny wynik wielkich szybkosci gazu w retorcie jest ten, ze gaizy zostaja mniej sil¬ nie chlodzone, poniewaz w krótkim czasie, w jakim pozostaja w retorcie, nie moga od¬ dac w zupelnosci swego ciepla weglowi.Panuje wtedy wysoki spadek temperatury w tych miejscach, w których rozpoczyna sie odgazowanile wegla, przyczem pary smoly, wystepujace z weglai, ulegaja rozkladowi przez gorace gazy i przez to nie otrzymuje sie dobrej smoly.Czesto do wytwarzania albo przegrze¬ wania potrzebnej pairy do wytwarzania gazu wodnego uzywa sie goracych gazów wdmu- chowych, które zawieraja CO. Spalanie tego CO w przegrzewaczu pary ailbo w przyrzadzie wytwarzajacym pare nastepu¬ je przez wdmuchiwanie wtórnego powie¬ trza. Przy zwyklych sposobach wytwarza¬ nia! wcdnoezadowego gazu, wtórne powie¬ trze nie wdmuchuje sie do grzejnych ka¬ nalów w tych wypadkach, jezeli wegiel nie jest zbyt wilgotny, a wiec nie potrzebujacy bardzo wielkiej ilosci ciepla do odgazowa- nia; wystarcza wtedy tylko wlasne cieplo podnoszacych sie w generatorze gazów wdmjuchowych, azeby retorte z zewnatrz utrzymac gorajca. Wskuitdk dlugiej drogi gaizy wydmuchowe oziebiaja sie silnie i do¬ staj ja sie do przegjrtzewiacza pary o stosun¬ kowo niskiej temperaturze, przy której nie moze nastapic spalanie z wtórnem powie¬ trzem.W tym wypadku z jednej stadny prze- . grzewacz pary zostaje przez niespalbne po¬ wietrze ochilodziony. zamiast ogrzany, a z drugiej strony zachodzi niebezpieczenstwo wybuchu przy naiglem zapaleniu mieszani¬ ny gazu. Tego mozna uniknac tylko wtedy, jezeli cieple gazy wdmuchowe zostaja mozliwie szybko doprowadzone z genera¬ tora do przegrzewaicza tak, azeby tempera¬ tura ich byla jeszcze wysoka.Dalsza niedogodnosc przy wytwarzaniu Wodnoczadowego gaizu jest ta, ze wdmu- chane powietrze pod rusztem generatora podczas podnoszenia sie w generatorze zo¬ staje wyparte do brzegu, gdzie przechodzi do kanalów grzejnych, otaczajacych retorte.Przez to powstaje plomien na krawedzi, który powoduje; przywieranie zuzla do ogniotrwalego obmurowania, Wreszcie dostep z zewnatrz do wegla do wewnatrz retorty jest trudny, tak ze w rajzie silnego przywierania, a wiec niemoz¬ nosci opadniecia, mozebne jest oddzialy¬ wanie na wegiel tylko zgóry.Wszystkich tych niedogodnosci unika sie przez zastosowanie urzadzenia ponizej opisanego w mysl wynaflaizku. Polega on na tern, ze wewnatrz generatora znajduje sie jedna lub wiecej retort pustych nie za¬ wieraj jacych p^lilwfcj, ipnzez które mile prze¬ chodza do przedmuchiwania na goraco gaz, bitumiczne paliwo zas zajmuje przestrzen naokolo retorty lub retort pomiedzy scian¬ ka retorty a sciana generatora, przyczem powstajacy podczas goracego przedmuchi¬ wania goracy galz wodny, wzgjledinte prze¬ grzana para wodna przeciaga)ja iprzez bitu¬ miczny maiter jal palny w1 celu jego odgalzo- wania. Przytem ósiiaga sole duzy (przekrój poprzeczny nawet przy stosunkowo cienkiej warstwie paliwa, co umozliwiaj dobre prze¬ prowadzenie ciepla przez. Wszystek wegiel tak, ze podane niedogodnosci z powodu wielkiej szybkosici gazu'i ^zatykania przez wydzielajaca sie smole, jako_ tez przegrza¬ nie smoly nie ma miejsca. Wodny gaiz^ pod¬ noszacy sie zewnatrz retorty z mala szyb¬ koscia oziebia sie bardzo silnie w najwyz¬ szych Warstwach wegla, które moga byc u- — 2 —lozone takze ponad górna czescia retorty, przez co' osiaga sie jeszcze lepszy wynik.Wskutek duzego przekroju poprzeczne¬ go powstaje wiekszy zapas koksu, co powo¬ duje, ze przy powstaijacem niekiedy zapa¬ daniu sie maiterjalu, nieskoksowany wegiel nie moze sie dtetalc do generatora.Gorace g^zy wdmuchowe przeciagal ja przez stosunkowo maily przekrój poprzecz¬ ny, poniewaz przechodza tylko przez wne¬ trze retorty, poisiadaja zatem wielka szyb¬ kosc i tak sa gorace przy opuszczaniu ge¬ neratora, ze sa w stanie spalac sie z, wtór- nem powietrzem w przegrzewaczu pary.Jezeli ma byc gazowany wegiel bardzo mokry, np. wegiel brunatny, to cieplo wy¬ tworzone w dolnej czesci generatora gazu wodnego nie wystarczal, azeby dokonac od- gazowania weglai Wtedy musi byc juz we¬ wnatrz generatora wdmuchane wtórne powietrze. W tym celu doprowadza sie rure z zewnatrz albo z dolu do wnetrza retorty.W tym razie wewnetrzny wailec (retorte) sporzadza sie takich rozmiarów, azeby otrzymac dostatecznie wielka powierzchnie ogrzewalna, celem zuzytkowania ciepla spalajacych sie gazów wdmiuehowyeh do osuszenia i odgazowania wegla.Znane wytwarzanie wodnoczadowegt gaizu moze sie odbywac takze w ten spo¬ sób, ze pare wdmuchuje sie nie z pod spo¬ du przez slup koksu do góry, lecz przez ten otwór, który sluzy do odlotu cieplych ga¬ zów wydmuchowych. Gaz prowadzi sie wte¬ dy zapomoca odpowiednich srodków, ze srodka generatora czesciowo nadól, azeby wytworzyc gaz wlodny, czesciowo izas przez retorte do góry, azeby cdgazowac wegiel.Takze i w tymi wypadku nowe ulozenie we¬ gla naokolo scianki retorty wykazuje te sa¬ me zalety, poniewaz para przechodzi bar¬ dzo pomalu przez Warstwe wagla wskutek wielkieglo przekroju poprzecznego i dlatego oddaje swoje cieplo w zupelnosci weglowi.Generator, wykonany w mysl wynalazku, sklada sie wedlug rysunku z dolnej jego czesci 1, w której koks, jak powyzej wy¬ jasniono, zostaje odgajzowany przez zmien¬ ne wdimuchiwanie powietrza przez rure 2 i pary przez rure 3. Wprowadzony prz^z otwór 8 wegiel znajduje sile w komorze pier¬ scieniowej 6f naokolo wewnetrznej pustej retorty 7, Cieple galzy wdmuchlcwe moga byc spalane przez doprowadzanie p&w&etrza wtórnegoi, zapomoca rury 13, przy 5, ponad slupem koksu wewnatrz retorty 7, jezeli to jest potrzebne do suszenia wegla, Rura 13 moze byc poprowadzona albo z zewnatrz do generatora, albo wychodzic z komory po¬ wietrznej pod rusztem. Cieple gazy wdmu¬ chowe uchodza wtedy przez wnetrze retor¬ ty 7 i zasuwe 9, albo do komina, albo do przegrzewacza pary. Gaz wodny, powstaja¬ cy podczas gazowania w generatorze prze¬ ciaga przez przestrzen pierscieniowa 6, w której sie znajduje wegiel, odgazowuje go, przez swoje wlalsne cieplo i uchodzi po przejsciu przez najwyzsza warstwe wegla 10, oddajac jej reszte swego wlasnego ciepla, przez rure 11. W punkcie 4 znajdu¬ ja sie otwory, przez które mozna stracac koks. W punkcie 12 moze byc zrobiony otwór, azeby czesc koksu odprowadzic i j a- ko takowy zuzytkowac.Znany jest wprawdzie sposób odprowa¬ dzania otrzymanego sposobem ciaglym ga¬ zu z generatorów przy jednocze snem wdmuchiwanilu powietrza i pary z dolnych warstw zapomoca srodkowo' umieszczcnych rur. W tym razie jednak uzyskuje sie gaz z jednej tylko goracej warstwy, przyczem górna czesc zawartosci generatora zostaje silniej ogrzana, anizeli gdyby gaz przecia¬ gal przez cala zawartosc generatora. Opi¬ sany wyniajlazek nie dotyczy generatorów o ciagiem otrzymywaniu gazu, lecz genera¬ torów, wytwarzajacych gaz sposobem zmien¬ nym, przyczem w tym wypadku nie osiaga sie silnego ogrzania górnych warstw weglai, poniewaz cieple gazy wdmuchowe nie prze¬ chodza przez górna warstwe, przyczem pod- czjas przeprowadzania] pary wskutek malej — 3 —szybkosci osiaga sie niska, temperature i z nila polaczone korzysci. PL