2 ?AT£^ Opublikowano dnia 1 marca 1955 r, EM c 3/40 "L: -Sg^UttlJ fOlUm RZIC^TPOIFOUTEI UJ0PWEJ OPIS PATENTOWY iws.WWW KM*, U/14 I^tytUt Nilteery *) tticfdone patentu x moca 90 £nja » j*aj* J9S? r« i^za^s flp 5^eenj# uolarpwifG i p^roj^ego, w przyp&dto ga£ ppjSfeWi^# &W&GW W #uek- kfej sfe^ i P&sku jftontfe sie ^ier$£!ij* slrumie- yfrfflaTflffifo #9 wi^C€«ia i*Q^fOW3go fltowane obftfinie podadafc praewód wi^itoiG^y, który wy¬ konuje ruch do góry i na dól razem ze &wi4rem. ^o jj^^e otworu pow«*ioway^ i*e* miaz- 4Z0P&P «k^ pod n4&immci dlufca. Szeroko oJ**»*e m^W&e$WQmr #y&m wime™» obro- towefi© po&f&m otwór prw? obf*c*«^ £wMra na spOKj^ ^twww i wypiukjwi«t*E im&m ciecza pluczkowa. Okolo roku 1900 inz. W*$iaw Wolski wynalazl J#ran ty^aujtezny^, posiadajacy silnik hydrauliczny na spodzie odwiertu, poruszany cie- do góry i na dól, urobek zas skalny byl unoszony pluczka na powierzchnie otworu.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wy¬ nalazku jest Józef Ostasizewski.Wy^idazfilc op,arty jesi i*a zmaAne udajrw eLw^ jstoMa wodnego, podobnie i«* tam wiertniczy Wolskiego, i©cz wprowadza Tftifrdnjreg zroimy w uktadz* m-zadzeoia i w figagoty* wfercscMu Zmiaoy te sa imst^wljaoe. Zjwót Mi?Ayiz«4a wi¬ rowego w*d*u£ WMskififp ZB*tj4cw#l «fe m gfry korpwu urz-yizefiia, itftoniafli we#ug wj^alazitw zn*idu)e sie on w korpusie urzadzenia l^z fgzy powierzchni obrabianej swjdnop, faffiPMflfl eie«zy pluczkowej WPtywfliacy wgec te? zaw&* uderza wprost ma powier^ebftle pp&&&|, osiatfWc wa¬ hana fwre/ikosc, przftz co .uzyskuje sie dobre plu¬ kanie dna ©tworu z p^bku. 6p*w»a ziwotm udarowego urzajdzeoaa WoMdego byla wyfco»ana Jako. sprezyna srubowa fanacujac© na cc&kanie.Wedlug wynalazku zastaptoo aprezy&e Uflfca lub drutem stalowym, który wydluza «*e sprezyscie pod wplywem dzialajacych sil i wytwarza sie wy¬ starczajacy skok do otwarcia zaworu. Uzyskuje sie przez to wydatne zmniejszenie srednicy i masy urzadzenia wiertniczego, jak równiez jego odpor¬ nosc na zmeczenie znacznie wzrasta. Tlok oraz sprezyne podnoszaca tlok ze swidrem do gfayurzadzenia Wolskiego wyeliminowano zupelnie w urzadzeniu wedlug wynalazku do plytkich wier¬ cen, przez co uzyskano znaczne uproszczenie kon¬ strukcji nie tracac sily udaru swidra. Wynalazek wprowadza nowy czynnik drazacy, wspólpracuja¬ cy ze swidrem, a mianowicie wytrysk cieczy pluczkowej pod cisnieniem rzedu setek lub ty¬ siecy atmosfer. Wytrysk ten powstaje w czasie udaru wodnego i pracuje pod cisnieniem tegoz udaru. W celu uzyskania wytrysku zawór posiada dysze, przez która wyplywa ciecz pluczkowa pod wysokim cisnieniem, podczas gdy zawór jest zamkniety.Na rysunku przedstawiono urzadzenie wiertni¬ cze wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedsta¬ wia schematycznie urzadzenie wiertnicze prze¬ znaczone do plytkich wiercen w widoku z przodu i czesciowo w przekroju, a fig. 2 i 3 przedstawiaja komore zaworowa w przekroju podluznym w dwóch róznych etapach pracy.Ciecz pluczkowa lub woda jest doprowadzana wezem gumowym 1 i przewodem 2 do rury 3 urzadzenia udarowego. Oplywajac grzybek za¬ woru 4, znajdujacego sie w komorze zaworowej 5, plucze spód otworu wiertniczego. Ostrza swidra 6 osadzone sa na komorze zaworowej 5 i stanowia z nia jedna calosc. Do przewodu 2 jest przyspa- wana konsola 7, na której umocowany jest mecha¬ nizm do podnoszenia i opuszczania linki 8 za po¬ moca dzwigni dwuramiennej 9, stanowiacej jedna calosc z krzywka 10. Przez pociaganie za sznur 11 powoduje sie uniesienie w góre sworznia 13, z którym polaczona jest linka 8, a wraz z linka powoduje sie zwolnienie grzybka zaworu. 4. Linka 8 jest uszczelniona dlawikiem 14. Za pomoca wy¬ zej opisanego mechanizmu mozna zmieniac od¬ leglosc miedzy grzybkiem i jego gniazdem zawo¬ ru 4; powoduje to zmiane sily potrzebnej do na¬ ciagniecia linki, a tym samym i sily potrzebnej do zamkniecia zaworu* Podczas przeplywania cieczy pluczkowej przez urzadzenie cisnienie wywierane na grzybek za¬ woru 4 stara sie go zamknac. Gdy nacisk tej cieczy przekroczy sile sprezystosci linki 8 (napie¬ tej linki), wówczas zawór zostanie gwaltownie zamkniety, zas rozpedzona ciecz pluczkowa w ru¬ rze udarowej zostaje gwaltownie zatrzymana, co powoduje udar strumienia wody. Pod wplywem sily udaru masa urzadzenia doznaje przyspiesze¬ nia i cale urzadzenie porusza sie ku dolowi i ude¬ rza o spód otworu. Gdy udar sie skonczy, spre¬ zyna podrywa grzybek zaworu 4 do góry, ciecz pluczkowa nabiera stopniowo szybkosci, az na¬ stapi nastepny udar. Na fig. 2 przedstawiono za¬ wór w stanie otwartym i strzalkami uwidoczniono przeplyw cieczy pluczkowej w postaci strumienia pluczacego S. Na fig. 3 przedstawiono dzialanie wytrysku z dyszy W w chwili udaru strumienia wodnego. Jak widac strumien wytryskujacy skie¬ rowany jest w sam srodek otworu wiertniczego, przez co ulatwia prace swidra.Urzadzenie wedlug wynalazku nadaje sie do za¬ stosowania przy wierceniu plytkich otworów, jak równiez przy odpowiednim dostosowaniu nadaje sie i do wiercen glebokich. Równiez mozna go stosowac do wiercenia otworów strzalowych w kamieniolomach i kopalniach oraz do wiercenia otworów poziomych pod dnem rzek celem uzy¬ skania filtrów naturalnych. Próby wykazaly, ze postep wiertniczy w miekkich pokladach prze¬ wyzsza w praktycznym wierceniu wielokrotnie dotychczas uzyskiwane wyniki. Wlasnosci drazace wytrysku cieczy pluczkowej mozna zuzytkowac do poszerzania otworów wiertniczych na dowolnej ich wysokosci; w tym celu dysze wytryskowa nalezy skierowac w bok. PL