Wynalazek dotyczy zamknietego nape¬ du cieczowego, który obok wielkiego skut¬ ku uzytecznego przy kazdemi przeniesieniu, umozliwia ciagla zmiane ilosci obrotów i odpowiednie zmniejszenie lub powieksze¬ nie momentu obrotu.Srodkami mechanicznemi mozna uzy¬ skac przeniesienie z taka zmiana ilosci ob¬ rotów i momentu obrotu tylko bardzo nie¬ ekonomicznie i dla mniejszych sil. Prze¬ niesienie elektryczne wymaga ciezkich i kosztownych urzadzen, które przy wiek¬ szej chyzosci pracuje z malym skutkiem u- zy^ecznym, tak ze i ten rodzaj przeniesie¬ nia moze byc na wieksza skale tylko tam stosowany, gdzie fest juz do rozporzadze¬ nia energja elektryczna. Wreszcie, znane juz urzadzenia hydrauliczne do zmiany Ho- sci obrotów i momentu obrotu nie dadza sie zastosowac do kazdego celu, zwlaszcza dla wozów, bo jezeli spozytkowuija energja kinetyczna cieczy, to posiadaja wielki sku¬ tek uzyteczny tylko przy zmianie obrotów, w stosunkowo malych granicach, a moment obrotu nie daje sle praktycznie wystarcza* jaco zmieniac, natomiast gdy jest stasowa¬ na energja statyczna cieczy, to zmiana chy¬ zosci jest mozliwa tylko przez równolegle zlaczenie kilku róznych mechanizmów, al¬ bo przez odprowadzenie czesci cieczy do pompy, tak ze mozna osiagnac tylko nie¬ wiele zmian szybkosci wzglednie trzeba stracic czesc energji pradu cieczy, odpro¬ wadzonej zpowrotem do pompy.Niniejszy wynalazek usuwa te braki w ten sposób, ze wydajnosc mechanizinu ob-rotowego moze byc w pewnych granic ich A dow^nie ^ieni|Lna przez wieksze lub mniejsze w^elnfknie przestrzeni róbdczaj, zapomoca przesuwalnyeh czes&i." Nadaje sie ten mechanizm glóWnie w takich wy¬ padkach, gdy naped zmienia ilosc obrotów W pewnych granicach, leoz nie zmienia mc-' mentu obrotu, tak jak turbiny, silniki spa¬ linowe, wybuchowe, elektryczne i t. d.f w których dla wielkiego iskutku uzytecznego, konieczna jest moznosc przystosowania ich do kazdego rodzaju ruchu. Wiec naped ten szczególnie nadaje sie do pojazdów, a w parowozach, przez zastpsówanie wynalaz¬ ku, mozna otrzymac parowóz dla pociagów pospiesznych i towarowych.Dla unikniecia strat energji wskutek nieszczelnosci;, przy wysokich cisnieniach cieczy napednej w zastosowaniu do miar¬ kowania wielkich sil, mozna, wedlug wyna¬ lazku, wewnetrzne przestrzenie tego urza¬ dzenia trzymac pod cisnieniem zewnatrz przestrzeni roboczej, przyczem to cisnienie zewnetrzne znajduje sie w pewnym stosun¬ ku do cisnienia w przewodizie ssawczym i tlocznym. Jezeli nip. wewnetrzne prze¬ strzenie puste mechanizmu znajduja sie pod sredniem cisnieniem, to trzeba uszczelniac tylko przeciw polowie cisnienia. Poniewaz wewnetrzne przestrzenie puste sluza wla¬ sciwie jako uszczelnienie grzebieniaste, wi^jo dla szczelnosci staja sie jeszcze ko¬ rzystniejsze tak, ze cisnienie robocze moz¬ na znacznie podwyzszyc i budowac mecha¬ nizmy dla tych samych sil przenoszonych.Jezeli miarkowanie odbywa sie zapomoca czesci wsuwanych do przestrzeni roboczej, znajdujacych sie pod polowa cisnienia we¬ wnetrznego, uzyskuje sie zupelne wyrów¬ nanie sil przesuwowych, bo miarkujace czesci wsuwane znajduja] sie do polowy w przestrzeni; tlocznej i ssawczej.Przyklad wykonania wynalazku przed¬ stawia rysunek, mianowicie: fig. 1—przekrój poprzeczny znanego me¬ chanizmu, wedlug linji C— D fig. 2, f fig[. 2—przekrój podluzny tegoz mecha¬ nizmu wedlug¦ .linji A — B fig. 1, fig. 3 do 5 -^ widoki perspektywiczne szczególów mechanizmu, fig. 6 przedstawia schemat calego urza¬ dzenia, stanowiacego przedmiot wynalazku, fig. 7 przedstawia urzadzenia na tloku do usuniecia . nieszczelnosci, urzadzenia przedstawionego na fig. 6,- fig, 8 przedstawia schematyczny prze¬ krój naipeduHciecziowejgo poprzedniego urza¬ dzenia, gdzie puste przestrzenie mechani¬ zmu utrzymuje sie pod cisnieniem zewnatrz przestrzeni roboczej.Na rysunkach 1 oznacza wal znanego mechanizmu obrotowego, z których beben obrotowy 2 jest polaczony sztywnie. Beben ten przenikaja zasuwy 3, zaopatrzone w krazki 31, toczace sie w prowadnicach 4, które sa polaczone z oslona 6 zapomoca szyi; 5. Prowadnice 4 przejmuja sily odsrod¬ kowe i utrzymuja zasuwy w ich polozeniu.Oslona obejmuje beben 2 wspólsrcdkowo.Miedzy oslona a bebnem znajduje sie ro¬ bocza przestrzen 7, do której wchodza za¬ suwy 3. Przestrzen ssawcza od tlocznej od¬ dzielaja dwie przegrody 8. Mechanizm ten posiada dwie przegrody stosowire do dwuch miejsc ssania wzglednie tloczenia.Pod niemi przechodza zasuwy 3 wskutek eliptycznego ksztaltu prowadnic 4. Prze¬ grody 8 sa przesuwalne wzdluz osi bebna tak, ze zamykaja cala przestrzen robocza lull tylko jej czesc. W oslonie znajduje sie tez pochwa 9, wykonywujaca wspólny ruch obrotowy, przesuwalna wzdluz osi i zao¬ patrzona w szczeliny. Pochwa ta moze byc wsunieta mniej lub wiecej do przestrzeni roboczej 7, która odpowiednio wypelnfa i tworzy z powierzchniami ezolowemi za¬ suw 3 gladka pc wierzchnia - cylindryczna, przylegajaca szczelnie do wnetrza oslony — 2 —i wirujaca z bebnem, tak, ze wypelniona nia czesc przestrzeni roboczej nie pracuje.Pochwe 9 przesuwa sie wraz nieobracaja- ©ym sie pierscieniem 10, który jest takze po¬ laczony z przegrodami 8 i przesuwa je sto¬ sownie do przesuniecia pochwy 9. Dla lep¬ szego zrozumienia, fig. 3 przedstawia per¬ spektywicznie zaklinowany na wale beben 2 ze szczelinami dla zasuw 3. Szczeliny te nie przechodza jednak przez cala dlugosc bebna, lecz na jednym koncu zastepuja je wystepy 11', które wchodza w szczeliny pochwy 9 przedstawionej na fig. 4 przez co zasuwy 3, które przechodza przez szczeli¬ ny pochwy 2 tworza z pochwa gladka po¬ wierzchnie. Fig. 5 przedstawia beben 2 z zasuwami 3, z pochwa 9 do polowy wysu¬ nieta i odpowiednio ustawionemi przegro¬ dami 8; dalej powierzchnie wystepów 11 na bebnie, które w czasie zesuwania sie zasuw wdól zapobiegaja przelewaniu sie cieczy do pustych przestrzeni oslonie¬ tego urzadzenia. Fig. 6 przedstawia calko¬ wite urzadzenie napedu cieczowego stano¬ wiace przedmiot niniejszego wynalazku. 12 oznacza mechanizm zwyczajnej konstruk¬ cji, dostarczajacy stale te sama ilosc cie¬ czy poruszajacej pod stalem cisnieniem i o niezmiennej ilosci obrotów. 13 oznacza przewód tloczny, który w razie potrzeby moze byc zaopatrzony w tlumik uderzen. 14 oiznaczai meclianizm umozliwiajacy regu¬ lacje ilosci obrotów i momentów obrotu, bedacy silnikiem napedowym np. dla po¬ jazdu. 15 jest przewodem powrotnym. 16 jest chlodnikiem cieczy poruszajacej, 17 zasallniikiem cisnienia, którego celem jest wyrównywanie ewentualnych malych strat cieczy i utrzymywanie przewodu powrot¬ nego pod pewnem niskiem cisnieniem. 18 jest kanalem okreznym dla biegu jalowego; do zmiany kierunku obrotu sluza kanaly 19 i 20.Opisany mechanizm moze, w zastosowa¬ niu do napedu cieczowego, praJcowuc jako pompa lub tez jako silnik. Tam gdzie jest wymagana niezwykle dokladna i wielka zmiennosc ilosci obrotów, a takze przy ma¬ lej ilosci obrotów; momenty obrotu sa bar¬ dzo wielkie, mozna stosownie do wynalaz¬ ku skonstruowac pompe lub silnik. Jezeli mechanizm, wedlug wynalazku, dziala ja¬ ko pompa, a jako silnik dziala zwykly me¬ chanizm, to pompe napedza sie ze zródla sily o stalej ilosci obrotów i o stalym mo¬ mencie obrotu np. silnikiem trójpradowym.Wtedy pompa czerpie pewna ilosc cieczy o okreslonem cisnieniu, a energie cieczy spozytkowuje zwykly mechanizm wedlug wynalazku, sluzacy jako silnik. Jezeli prze¬ strzen robocza pompy zmniejszy sie przez przesuniecie pochwy 9, to dostarczy ona przy tej samej ilosci obrotów mniejsza i- losc cieczy, przez co mechanizm, dzialaja¬ cy jako silnik, zwolni stosownie bieg. Jed¬ nakowoz moment obrotu zródla energji po¬ zostal bez zmiany, wobec czego strumie¬ niowi cieczy mozna, islosownie do mniejsze¬ go rozchodowania cieczy, nadac wieksze cisnienie, które jest odwrotnie proporcjo¬ nalne do zmniejszenia przestrzeni robo¬ czej. Wiec na lopatki mechanizmu, dzia¬ lajacego jako silnik, dziala wieksze cisnie¬ nie i zwieksza jego moment obrotu. Mozna tez pochwe 9 nasunac zupelnie na beben, wtedy pompa wcale cieczy nie dostarcza, i nastepuje jalowy bieg, nie dajacy zadnej straty energji, a powód okrezny zostaje zbedny.W urzadzeniach, wedlug fig. 7 i 8, ozna¬ cza 21 pompe, a 22 silnik, który jest z nia polaczony przewodem tlocznym 23 i ssaw- czym 24. W pompie 21 znajduja sie prze¬ strzenie robocze 25, ze wsuwalna pochwa miarkujaca 26, wykonywujaca wspólny ruch obrotowy, a 27 oznacza puste prze¬ strzenie wewnetrzne pompy. U silnika prze¬ strzenie puste oznacza 28, a przestrzenie robocze — 29.Kanal tloczny 23 jest polaczony prze^ —. 3, _wadem 40 z przestrzenia cylindryczna, do której wchodzi róznicowy tlok 41\ podczas gdy kanal sftawczy 24 przewodem 42 jest polaczony z przestrzenia, która dziala na tlok róznicowy z tej samej strony co ci¬ snienie kanalu tlocznego. Jezeli powierzch¬ nie tloka, maijace polaczenie kanalem ssaw- czym i tlocznym, sa równie wielkie, to po¬ wierzchnia drugiej strony tloka róznicowe¬ go jest równa sumie obu powierzchni, na które dziala cisnienie ssania i cisnienie ro¬ bocze mechanizmu cieczowego, a cisnienie na te powierzchnie równa sie polowie sumy cisnienia roboczego i ssawczego. Stosujac imie wymiary powierzchni tlokowych, moz¬ na otrzymac pódl tlokiem cisnienie stojace w dowolnym stosunku do cisnienia robo¬ czego i ssawczego.Z pod tloka cisnienie rozchodzi sie prze¬ wodami 43 do pustych przestrzeni 27 i 28 mechanizmów 21 i 22, i o ile wszystko jest wypelnione ciecza daje zadane warunki ci¬ snienia.Kazda zmiana cisnienia, przy zmianie obciazenia mechanizmu, przenosi sie takze na puste przestrzenie tak, ze cisnienie tam znajduje sie zawsze w pozadanym sto¬ sunku do cisnienia w przestrzeniach tlocz¬ nych i ssawczych. Przez odpowiedni dobór tego stosunku mozna stosownie miarkowac sily, dzialajace jednostronnie na czesci miarkujace i lozyska.Opisane dzialanie tloka róznicowego, polegajace na prawach hydrostatyki, moze W pewnych wypadkach nie nastapic, np. przy uchodzeniu oliwy z pustych przestrze¬ ni mechanizmów, wedlug wynalazku, przy zmianie objetosci wskutek wsuwania lub wysuwania) czesci mianikujacej z przestrze¬ ni roboczej. Przy przenoszeniu sie cisnie¬ nia do przestrzeni ssawczej mogloby tez wytworzyc sie zbyt wysokie cisnienie w przestrzeniach pustych. Aby takze w tych wypadkach uzyskac dzialanie bez zarzutu, mozna przez zastosowanie kanalów prze¬ lewowych wedlug fig. 7 spowodowac odpo¬ wiedni przelew cieczy samoczynny. Prze¬ strzen J2, w której cisnienie robocze przez rure 40 dziala na tlok róznicowy 41, jest polaczona przewodem 48 z przestrzenia 44, w której panuje pozadane cisnienie wy¬ równawcze, a przestrzen 30, polaczona ka- nalem 42 z kanalem issawczym jest polaczo¬ na z przestrzenia 44 rura 49* Przestrzen robocza 7 jest polaczona ze zbiornikiem oliwy, który uzupelnial w niej straty smaru.Jezeli w pustych przestrzeniach krytych mechanizmów nastapi strata oleju, to tlok 41 porusiza sie wdól, bo ciecz z przestrze¬ ni 44 moze odplywac. Jezeli tlok przekro¬ czy wylot rury lacznikowej 48, to olej prze¬ plywa przez nia do przestrzeni 44 o mniej- szem cisnieniu, napelnia ja i puste prze¬ strzenie, oraz przesuwa tlok Wgóre, az tenze zamknie wylot i prad cieczy wstrzy¬ ma.Jezeli w pustych przestrzeniach me¬ chanizmów powstanie cisnienie niepozada¬ nie wysokie, to przenosi sie ono do prze¬ strzeni 44, Cisnienie w tej przestrzeni prze¬ zwycieza wtedy sume cisnien na drugie dwie powierzchnie tloka i popycha tlok wigóre,, który w okresknem polozeniu otwie¬ ra przewód okrezny 49 i przepuszcza nad¬ miar oleju do przestrzeni ssawczej, az zno¬ wu zapanuja wlasciwe warunki cisnienia.Stosownie tez czesci, miarkujace miarkuja zmiany objetosci w pustych przestrzeniach mechanizmu, wedlug wynalazku.Zamiast jednego tloka róznicowego, mozna zastosowac kilka tloków, polaczo¬ nych ze soba drazkami laczntkowemi, moz¬ na tez zastosowac inne rodzaje wykonania urzadzenia do regulacji cisnienia.Istota wynalazku jest to, ze puste prze¬ strzenie mechanizmu trzymane sa pod ci¬ snieniem, które znajduje sie w pewnym o- kreslonym stosunku do cisnienia robocze¬ go i ssawczego, bez wzgledu na to w jaki sposób sie to osiaga. -. 4 —Ciecza poruszajaca moze byc, zaleznie od warunków, woda, oliwa, gliceryna i in¬ ne plyny. PL