Wynalazek dotyczy sposobu przemiany ciez¬ kich olejów weglowodorowych w oleje o nizszej temperaturze wrzenia, nadajace sie jako paliwo do silników, zwlaszcza przemiany olejów ciez¬ kich, jak oleje pozbawione lekkich skladników, oleje gazowe itd.Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania ma¬ ksymalnej ilosci paliwa do silników o wysokiej wartosci przeciwstukowej i umozliwia prowa¬ dzenie procesu w ciagu dluzszego okresu czasu bez przerw w ruchu wywolywanych zjawiskami koksowania oraz zastosowanie sposobu praktycz¬ nie do wszystkich frakcji zwykle stosowanych w procesach krakingowych.W sposobie wedlug wynalazku, stosuje sie znany sposób selektywnego krakowania, w któ¬ rym ciezka frakcje oleju poddaje sie rozszcze¬ pianiu w pierwszej wezownicy grzejnej, a lekka *) Wlascicielka patentu oswiadczyla, ze twórca wynalazku jest Edwin Fridtjof Nelson w Chi¬ cago. frakcje w drugiej wezownicy grzejnej, po czym obie frakcje poddaje sie razem dalszemu krako¬ waniu w komorze reakcyjnej, a otrzymane pro¬ dukty rozdziela sie na czesc lotna i nielotna, przy czym czesc lotna frakcjonuje sie, otrzymu¬ jac skladniki gazowe i gazoline, podczas gdy wyzej wrzace ciezkie i lekkie frakcje konden¬ satów otrzymane przy frakcjonowaniu •zawraca sie do pierwszej i drugiej wezownicy grzejnej razem z ciezkimi i lekkimi frakcjami swiezej porcji oleju.Zgodnie z wynalazkiem zostaje przemienione w pierwszej wezownicy grzejnej w gazoline i gaz 4,5 — 7% wagowych oleju ciezkiego, podczas gdy w, drugiej wezownicy grzejnej zostaje przemie¬ niane w gazoline i gaz 10 —18 % wagowych oleju lekkiego, a co najmniej 30% lecz nie wie¬ cej niz 55% wagowych calkowitego oleju zostaje przemienione w gazoline w wspomnianej komo¬ rze reakcyjnej.Sposób wedlug wynalazku stanowi wydajny, ekonomiczny 1 stosunkowo prosty, selektywny proces krakowania, stosowany do wyrobu gazo¬ liny o doskonalych wlasciwosciach przeciwstuko¬ wych, przy jednoczesnym otrzymaniu benzyny o wymaganych wlasciwosciach, przy czym po¬ stepowanie to umozliwia prace sposobem cia¬ glym przez dlugi okres czasu, ograniczony tylko koniecznoscia dogladania instalacji ze wzgledu na bezpieczenstwo a nie na.skutek wystepowania produktów koksowania lub innych trudnosci technicznych, które uprzednio nie pozwalaly na dluzszy cykl produkcji niz okres 3 —4 tygodni.Przy tym otrzymuje sie produkty rozszczepienia, które w zwyklych warunkach sa gazami, bogate w latwo ulegajace polimeryzacji olefiny o trzech i czterech atomach wegla. Przedluzenie okresu pracy urzadzenia i zwiekszenie wydajnosci bar¬ dziej pozadanych produktów reakcji, mianowicie gazoliny o wysokiej liczbie oktanowej oraz ciez¬ kich olefinów, sa wynikiem przede wszystkim okreslania i regulowania warunków procesu za¬ chodzacego w wezownicach grzejnych i komorze reakcji.Glówne przyczyny technicznych trudnosci w selektywnym procesie rozszczepiania spowodowa¬ ne byly brakiem wlasciwej kontroli przemiany w przegrzewaczu oleju ciezkiego. Przemiany przy zastosowaniu wysokich temperatur lub dlu¬ gotrwalego dzialania albo obu czynników, po¬ laczone sa z osadzeniem sie i gromadzeniem koksu, co powoduje przerwy w ruchu lub uszko¬ dzenia przewodu z powodu zatkania go lub prze¬ grzania. Z drugiej strony jesli, w celu unikniecia trudnosci spowodowanych koksowaniem, utrzy¬ muje sie konwersje w tej strefie w granicach ponizej 4,5% proces staje sie nieekonomiczny.Przemianom powyzej 7% spowodowanym uzy¬ ciem nadmiernych temperatur lub czasokresami przebywania lub jednym i drugim towarzysza zwykle osadzanie i zbieranie sie koksu, który po¬ woduje przerwy w dzialaniu oraz awarie prze¬ wodu wywolane jego zapchaniem sie lub prze¬ grzaniem.Równiez przy rozszczepianiu oleju lekkiego przy przemianie przekraczajacej 18% w tej stre¬ fie i powstawaniu odpowiednio wiekszych ilosci lzejszych gaizów i wegla, wystepuje wydzielanie sie koksu w przewodach grzejnych i zanieczy¬ szczanie produktów powstajacych niepozadana iloscia osadów nierozpuszczalnych w benzynie i jednoczesnie tworzenie sie ciezkich polimerów z nienasyconych zwiazków z pierwotnych pro¬ duktów reakcji. Przemiana ponizej 10% jest nie¬ ekonomiczna z przytoczonych juz wzgledów, przy tym otrzymuje sie nieodpowiedni produkt. Sto¬ pien przemiany, jakiej ulegaja polaczone stru¬ mienie oleju lekkiego i ciezkiego przy przejsciu przez komore reakcyjna nalezy równiez utrzy¬ mywac powyzej 30% calkowitej przemiany w celu uzyskania produktów o wysokim gatun¬ ku w sposób najbardziej ekonomiczny. Górna granica 55% jest uwarunkowana rozmiarami ko¬ mory reakcyjnej. Cecha wynalazku jest zacho¬ wanie w pewnych granicach okreslonego sto¬ sunku miedzy objetoscia strumienia ciezkiego oleju i swiezego oleju oraz miedzy objetoscia lekkiego oleju i swiezego oleju. Stwierdzono, ze najkorzystniejsze wyniki otrzymuje sie, utrzy¬ mujac ten stosunek zgodnie z równaniami: rH = 19,82 — 13,01 G — 0,572 K ± 0,3 orae rL = 26,21 —17,62 G — 0,937 K ± 0,5 gdzie rH jest stosunkiem objetosciowym strumie¬ nia ciezkiego oleju do ladunku swiezego oleju, rL jest stosunkiem objetosciowym strumienia oleju lekkiego do ladunku swiezego oleju, G — ciezarem wlasciwym swiezego oleju (15,6715,6 °C), a K — wspólczynnikiem charakterystycznym dla oleju swiezego okreslonym ponizej.Krakowanie weglowodorów ciezszych niz ga- zoliina prowadzi w praktyce zawsze do powsta¬ wania osadów, tak iz 100%-owej przemiany oleju na gazoline i gaz nie da sie osiagnac. Jakosc i ilosc wytworzonych pozostalosci podczas kra¬ kowania podlega wahaniom zaleznym nie tylko od jakosci przerabianego ladunku lecz takze od sposobu krakowania. Stwierdzono, iz w sposobie wedlug wynalazku mozna wydajnosc gazoliny i gazów z pewnej ilosci produktu przerabianego okreslic w przyblizeniu za pomoca nastepujacej zaleznosci: X=175 logA — 2,42 (K — 9,7) (32,6 ^K) — —190,2 gdzie X wyraza calkowita wydajnosc procentowa gazoliny i gazu w odniesieniu do oleju swiezego.A =A.P.J. (American Petroleum Hnstitute) cie¬ zar oleju swiezego wyznaczony z ciezaru wlasci¬ wego G (15,6715,6 °C) na podstawie wzoru A = 141 5 = — — —131,5, oraz K — wspólczynnik charak¬ terystyki swiezego oleju.Tak okreslone wydajnosci gazoliny i gazu od¬ nosza sie do sposobu produkcji gazoliny o górnej granicy wrzenia 204 °C i dostatecznych wlasci¬ wosciach przeciwstukowych, przy czym pozosta¬ losc nadaje sie jako paliwo.Wspólczynnik K jest okreslony dla kazdej frakcji olejów weglowodorowych jako stosunek pierwiastka trzeciego stopnia przecietnej tempe¬ ratury wrzenia frakcji w stopniach Kelvina do ciezaru wlasciwego frakcji przy 15,6 °C, a jego wartosc zalezy od pochodzenia i wlasciwosci su¬ rowca, przy czym surowce maja stosunkowo wy- — 2 —saka wartosc wspólczynnika K, jesli maja prze¬ wazajacy charakter parafinowy, a niska wartosc wspólczynnika K gdy przewaza charakter aro¬ matyczny.Objetosciowa przecietna temperature wrzenia pewnego szczególnego oleju mozna okreslic w stopniach Celsjusza z danych destylacji prze¬ prowadzonej wedlug danych American Society dla badania materialów metoda Nr D 86/46 („A.S. T. M. Standarts on Petroleum and Lu- bricants" publikowanych corocznie przez Ame¬ rican Society for Testing Materials) za pomoca wykresu, wedlug zalaczonych rysunków, fig. 1.W tej destylacji 100 ml-owa próbke oleju de¬ styluje sie przy stalej szybkosci z kolby Englera a temperature pary, obserwuje sie w chwili gdy pierwsza kropla kondensatu wyplywa z chlod¬ nicy oraz w momentach gdy uzyskuje sie pierw¬ sze i kazde nastepujace 10 ml destylatu w cecho¬ wanym odbiorniku. Na koncu destylacji calko¬ wita ilosc destylatu i ilosc pozostalosci w kolbie mierzy sie, a róznice, o ile istnieje miedzy 100 ml próbki a suma objetosci destylatów i po¬ zostalosci, oznacza sie jako strate podczas desty¬ lacji. Krzywa destylacji wykresla sie oznaczajac na odcietej objetosc destylatu w procentach plus straty, na rzednej zaobserwowane temperatury.Z krzywej destylacji odczytuje sie temperatury odpowiadajace dokladnie 10, 30, 50, 70 i 90 % destylatu plus straty i okresla srednia arytme¬ tyczna. Ta srednia znana jest jako objetosciowa srednia temperatura wrzenia oleju Kubiczna srednia temperature wrzenia okresla sie przez zastosowanie poprawki do tej- objetosciowej sre¬ dniej okreslonej.z krzywej destylacji. Na wykre¬ sie destylacji prowadzi sie prosta linie miedzy punktami odpowiadajacymi 10 i 90% i okresla sie nachylenie tej linii, Na fig. 1 przedstawione sa krzywe destylacji olejów posiadajacych objetosciowe srednie tem¬ peratury wrzenia dokladnie 200°, 300° i 400 °C, odciete S odnosza sie do nachylenia krzywej de¬ stylacji w stopniach Celsjusza na jednostke pro¬ centu objetosciowego produktu wydestylowa- negó, a rzedne AT wskazuja poprawki, które nalezy odjac od sredniej objetosciowej tempera¬ tury wrzenia okreslonego oleju w celu uzyskania kubicznej j sredniej temperatury wrzenia. Po¬ prawke, która nalezy zastosowac, okresla sie przez linie pionowa odpowiadajaca nachyleniu krzywej destylacyjnej oleju z jej przecieciem sie z krzywa objetosciowej sredniej temperatury wrzenia (wartosci posrednie oblicza sie przez interpolacje) i odczytujac odpowiadajaca wartosc A X dla- tego punktu przeciecia.Tak na pnyklad, dla o*sju po*ia<*ajac*gQ sre¬ dnia objetosciowa temperature wrzenia 270° oraz nachylenie krzywej destylacji 3,5° C na jedno¬ stke procentu objetosciowego oddestylowanego produktu, wartosc AT odczytana z fig. 1 wy¬ nosi 11° C a kubiczna srednia temperatura wrze¬ nia wynosi 270°—11°, czyli 259° C. Wspólczynnik K charakteryzujacy olej wybiera sie przez prze¬ ksztalcenie kubicznej sredniej temperatury wrze¬ nia na stopnie Kelvina okreslajac pierwiastek szescienny tego ostatniego i dzielac ten pierwia¬ stek przez ciezar wlasciwy jak wyzej powie- dfciaao.W celu utrzymania wlasciwego stopnia prze¬ miany w kazdej z trzech stref reakcyjnych, a co za tym idzie osiagniecia mozliwie najlepszej wy¬ dajnosci zgodnie z wynalazkiem, stosuje sie re¬ gulacje oparta na dwóch zasadniczych cechach charakterystycznych reakcji krakowania. Sto¬ pien krakowania zwieksza sie albo przez prze¬ dluzanie czasu, w którym olej wystawiony jest na dzialanie temperatury krakowania, albo przez podwyzszenie temperatury krakowania, albo przec zwiekszenie zarówno czasu jak i tempera¬ tury krakowania.Wplyw czasu na stopien rozszczepiania okre¬ sla pólilosciowo równanie reakcji jednoczastecz- kowych t = — In 10° , y k 100—x ' gdzie t oznacza czas jaki uplywa od rozpoczecia reakcji, x oznacza ilosc oleju przemienionego w benzyne (gazoline) po uplywie czasu t, a k oznacza stala szybkosc reakcji. Podczas gdy w reakcjach z czystymi zwiazkami jest wiel¬ kosc k rzeczywiscie stala, przyjmuje sie na ogól, ze przy krakowaniu mieszanin weglowodoro¬ wych, wartosc k zalezy od ilosci oleju przemie¬ nionego x. Okres czasu krakowania oleju w po¬ szczególnych strefach reakcyjnych reguluje sie róznymi sposobami, np. przez zmiane ilosci oleju przeplywajacego w jednostce czasu.Wplyw temperatury na stopien krakowania okresla sie wzorem Arrheniusa E In k = — j^p + c, gdzie k jest stala szybkosci reakcji w danej temperaturze, T oznacza temperature reakcji w stopniach absolutnych, E oznacza energie; aktywacji czynnika reagujacego, R oznacza stala gazowa, c oznacza stala. Z równania widac, iz stala szybkosci reakcji k wzrasta ze wzrostem temperatury, a z poprzedniego równania, iz x wzrasta przy wzroscie Je. Przemiana dokonana w poszczególnej strefie reakcyjnej moze byc zmieniana w szerokich granicach przez regulacje — 3- ^temperatur jakim poddaje sie olej w danej stre¬ fie* Na fig. 2 przedstawiono schematycznie urza¬ dzenie nadajace sie do przeprowadzenia procesu wedlug wynalazku. Swiezy olej wprowadza sie wprost do naczynia frakcjonujacego 8 przewo¬ dem 1 poprzez zawór 2, pompe 3, przewód 4, zawór 5, wymiennik ciepla 6 i zawór 7. Tempe¬ ratura ladunku zalezna od temperatury poczat¬ kowej oraz ilosci ciepla pobranego lub odda¬ nego w wymienniku ciepla 6 wplywa na ilosc ciezkiego i lekkiego oleju odprowadzanego z na¬ czynia frakcjonujacego przewodami 9 i 18 do pierwszej i drugiej wezownicy grzejnej. Dopro¬ wadzanie wiekszej ilosci ciepla do ladunku moze byc powodem zwiekszania sie objetosci olejów lekkich i zmniejszania sie objetosci olejów ciez¬ kich, podczas gdy doprowadzenie mniejszej ilo¬ sci ciepla wywoluje skutek przeciwny. W pew¬ nych przypadkach mozna prowadzic olej bezpo¬ srednio przewodami 9 i 18 jako dwie oddzielne frakcje lekka i ciezka. Swiezy olej zachowuje sie czesto jako czynnik chlodzacy i skraplajacy, ulatwiajac oddzielanie gazowych produktów re¬ akcji wchodzacych do naczynia frakcjonujacego przewodem 31 i przemieniajac sie w produkt skladajacy sie glównie z frakcji wrzacej w gra¬ nicach oraz ponizej granicy wrzenia gazoliny oraz w kondeneowane frakcje ciezkie i lekkie, które miesza sie ze swiezymi frakcjami ciezkimi i lekkimi, uzupelniajac wymienione strumienie oleju lekkiego i ciezkiego, które nazywamy rów¬ niez kombinowanymi lekkimi i ciezkimi frak¬ cjami.Ciezka kombinowana frakcje odbierana z dol¬ nej czesci naczynia frakcjonujacego, doprowadza sie przewodem 9 przez zawór 10 do pompy 11 i nastepnie przez zawór 12 do pierwszej wezow¬ nicy grzejnej 13 w przegrzewaczu oleju 14, w której olej zostaje ogrzany do zadanej tempe¬ ratury w celu osiagniecia potrzebnego ciepla reakcji, co powoduje czesciowe odparowanie strumienia. Produkty reakcji odprowadza sie z pierwszej wezownicy grzejnej przewodem 15 i przez zawór 16 do komory reakcyjnej 17.Lekka kombinowana frakcje, odbierana w gór¬ nej czesci naczynia frakcjonujacego prowadzi sle przewodem 18 przez zawór 19, przewód 20 i za1wór 21 do pompy 22 i kieruje przez zawór 23 do drugiej wezownicy grzejnej 24 w przegrze- waczu oleju 25 dostarczajacym strumieniowi oleju lekkiego dostateczna ilosc ciepla w celu otrzymania potrzebnej temperatury w wezow¬ nicy grzejnej 24 potrzebnej do przeprowadzenia reakcji i ogrzania uchodzacego z wezownicy oleju do temperatury wyzszej od temperatury krytycznej. Strumien oleju wyplywajacy z dru¬ giej wezownicy grzejnej przechodzi przewodem 26 zaopatrzonym w zawór 21 do komory reak¬ cyjnej 17, która jest izolowana w celu uniknie¬ cia strat cieplnych wskutek promieniowania.Aczkolwiek korzystnie jest stosowac dwa od¬ dzielne przegrzewacze dla pierwszej i drugiej wezownicy grzejnej, to w pewnych przypadkach mozna ze wzgledów oszczednosciowych umiescic obie wezownice w jednym przegrzewaczu, w któ¬ rym ogrzewanie jednej wezownicy mozna regu¬ lowac niezaleznie od ogrzewania drugiej we¬ zownicy.Produkty reakcji obu kombinowanych frakcji wchodza góra do komory reakcyjnej 17, mie¬ szaja sie w niej i ulegaja dalszej reakcji podczas przechodzenia przez komore z góry na dól. Re¬ akcja w wspomnianej komorze ma charakter adiabatyczny, poniewaz cieplo dostarczane do komory reakcyjnej stanowi wylacznie cieplo strumieni oleju wchodzacych do komory. Prze¬ krój poprzeczny komory reakcyjnej jest wiekszy od sumy przekrojów poprzecznych obu wezownic i komora ustawiona jest pionowo. Z powodu po- chtanianifi ciepla przez reakcje odbywajaca sie w komorze, temperatura w komorze opada.Produkty reakcji odprowadza eie z komory reakcyjnej przewodem 28 i zaworem redukcyj¬ nym 29 do komory 30. Zmniejszenie cisnienia osiaga sie za pomoca zaworu 29, który sluzy regulowania cisnienia w komorze reakcyjnej w granicach od 13—30 atmosfer. Proces wedlug wynalazku przeprowadza sie w komorze rekcyj- nej przy temperaturze 440-h510° G. Najkorzyst¬ niejsza jest srednia temperatura 450—500° C.Cisnienie wylotowe pierwszej i drugiej we¬ zownicy grzejnej powinno byc o tyle tylko wie¬ ksze zeby wyrównac spadek cisnienia spowodo¬ wany przez przeplyw w przewodach 15 i 26; wówczas zawory 16 i 27 sa czesto pomijane.Jednakze ten sposób postepowania nie jest ko¬ rzystny i zgodnie z wynalazkiem stosuje sie zawory 16 i 27 do oddzielnej regulacji cisnienia przy wylocie z wezownic grzejnych, niezaleznie od siebie oraz od komory reakcyjnej.Ciezka frakcja kombinowana, ogrzewana jest przy przejsciu przez pierwsza wezownice do temperatury okolo 460°—510° C, przy czym tem¬ perature i cisnienie reguluje sie w celu utrzy¬ mania co najmniej 25% ciezkiego leju w fazie plynnej, aby przeciwdzialac osadzeniu sie koksu.Lekka frakcja kombinowana ogrzewana jest przy przechodzeniu przez druga wezownice do temperatury wyzszej niz jej temperatura kry¬ tyczna, co daje w rezultacie glownie produkty ciekle bez tworzenia sie wiekszej ilosci koksu. — 4 —Przejsciu produktów reakcji z komory reak¬ cyjnej przez zawór redukujacy 29 i przewód 28 do komory 30 towarzyszy dodatkowe odparowa¬ nie lzejszych skladników zawartych w tej frak¬ cji i to zarówno w przewodzie jak i komorze 30, gdzie nastepuje rozdzielenie par od nielotnych pozostalosci. Pary odprowadza sie w górnej cze¬ sci komory 30 i doprowadza sie je przewodem 31 i zaworem 32 do naczynia frakcjonujacego, w którym rozdziela sie skladniki gazowe od cie¬ czy. Niewyparowane ciecze gromadzace sie na dnie komory 30 odprowadza sie przewodem 33 i zaworem 34 do zbiornika albo do rozdziela¬ cza 50.Cecha sposobu wedlug wynalazku jest odpro¬ wadzanie i doprowadzanie do komory 30 odpo¬ wiednich ilosci oleju lekkiego odprowadzonego z wyzszej strefy naczynia frakcjonujacego bez uprzedniego ogrzewania go w drugiej wezow- nicy grzejnej 24, i o ile zachodzi potrzeba wy¬ korzystania tego strumienia po uprzednim chlo¬ dzeniu jako srodka ogrzewajacego w jednym lub kilku wymiennikach albo przegrzewaczach, nie uwidocznionych na rysunku lub tez w inny spooób. Tego rodzaju urzadzenia umieszczone sa wzdluz przewodu 46, przez który czesc oleju lekkiego odprowadza sie przez zawór 47 do pompy 48 i nastepnie przez zawór 49 do wspom¬ nianego urzadzenia oziebiajacego, przy czym ochlodzony strumien zawrócony zostaje przewo¬ dem -69 do przewodów dalszych, które doprowa¬ dzaja olej do komory 30, jako olej tlumiacy, a nadmiar doprowadza sfe do naczynia frakcjo¬ nujacego za pomoca przewodu 79 i zaworu 74.Strumien ochladzajacy wprowadza sie do ko¬ mory 30 w jednym lub w kilku miejscach. W jed¬ nym z przykladów zastosowania strumien chlo¬ dzacy i skraplajacy ciezkie pary doprowadzany jest za pomoca przewodu 69, który doprowadza srodek chlodzacy przez zawór 70 do przewodu 28. Olej ochladzajacy miesza sie w nim z pro¬ duktami odprowadzanymi z komory reakcyjnej tuz przed wejsciem do komory 30. Przewodem 71 doprowadza sie tez srodek chlodzacy przez za¬ wór 72 do górnej czesci komory 30. W komorze 30 mozna ponadto zastosowac pólki albo inne znane sposoby zwiekszajace stopien rozdzialu w tych przypadkach, gdy ciekle pozostalosci od¬ prowadza sie z komory 30 do zbiorników, nie poddajac ich dalszej przeróbce w celu odzyska¬ nia- zawartych w nich lekkich skladników. Aby wydzielic lekkie skladniki z pozostalosci ciez¬ kich w samej komorze 30 stosuje sie odpowie¬ dnio nizsze cisnienie.Fig. 2, uwidacznia dodatkowe urzadzenie do odzyskiwania cenniejszych lekkich skladników z plynnych pozostalosci odfUHMfadzaoyioh z ko¬ mory 30. Pozostala ciecz prowadzi sie przewo¬ dem 33 oraz zaworem 34 regulujacym cisnienie do rozdzielacza 50, w którym pary, wytworzone przez redukcje cisnienia za pomoca zaworu 34, wydziela sie i odprowadza przewodem 51 i za¬ worem 52 do skraplacza 53, przy czym skroplone produkty i nieskraplajace sie gazy doprowadza sie do odbieralnika 55 przewodem 75 przez za¬ wór 54. Nieskroplone gazy gromadzace sie w od¬ bieralniku 55 wypuszcza sie przewodem 78 przez zawór 79. Mozna je wypuscic w powietrze, ma¬ gazynowac albo zuzyc jako paliwo. Plynne pro¬ dukty zgromadzone w odbieralniku 55 doprowa¬ dza sie przewodem 56 przez zawór 57 do pompy 58, a stad czesc doprowadza sie przewodem 59 przez zawór 60 do górnej czesci rozdzielacza 50, gdzie sluza jako czynnik chlodzacy i skraplajacy.Nadmiar kondensatów zostaje zawrócony do ob¬ wodu skraplajacego za pomoca przewodu 61 i zaworu 62. Pozostalosc z której usunieto pro¬ dukty lotne, odprowadza sie z dolnej czesci roz¬ dzielacza 50 i doprowadza sie do zbiornika prze¬ wodem 63 przez zawór 64, pompe 65, zawór 67 i chlodnice 68.Gazy oraz produkty wrzace w granicach wrze¬ nia gazoliny odprowadzone z górnej czesci na¬ czynia frakcjonujacego 8 przez przewód 85 i za¬ wór £6 chlodzi sie i skrapla w chlodnicy 87 i od¬ prowadza przez zawór 88 do zbiornika 39. Okres¬ lona czesc frakcji skondensowanych zgromadzo- nyfciiWzbiorniku zostaje zawróconaprzewodem 40 przez zawór 41, pompe 42 i zawór 43 do naczynia frakcjonujacego 8 jako czynnik chlodzacy i skra¬ plajacy pary, a nadmiar produktów skroplonych odprowadza sie przewodem 44 i przez zawór 43 do urzadzenia utrwalajacego gazoline, nie uwi¬ docznionego na rysunku. Nieskroplone gazy zgro¬ madzone w odbieralniku 39 wypuszcza sie prze¬ wodem 76 przez zawór 77 i prowadzi wprost do urzadzenia, w którym poddaje sie je polimery¬ zacji (nie uwidocznione) albo do urzadzenia sprezajacego w celu oczyszczenia frakcjonowa¬ nia, a nastepnie odprowadza sie do polimeryzacji lub do innych celów.Stosowanie sposobu wedlug wynalazku oraz wynikajace z niego korzysci opisane sa w naste¬ pujacym przykladzie: Przyklad.Urzadzenie do krakowania posiadajace dwie oddzielne wezownice typu opisanego, sluzy do krakowania 159 m8 na dobe swiezego oleju o nastepujacych wlasciwosciach: f Ciezar wlasciwy 0,8802 \ Wspólczynnik K M** - 5 —Destylacja wedlug Englera Oddestylowano objetosci temperatura °C 10% 249 30% 292 50% 333 70% 382 90% 406 Nachylenie krzywej Englera w stopniach Cel¬ sjusza na jednostke objetosciowa w procentach 2,71.Wstepne obliczenia opierajace sie na powyz¬ szych danych w celu ustalenia przewidywanej wydajnoscia wskazuja, ze mozna oczekiwac okolo 75,5% wagowych gazów i gazoliny w stosunku do wyjsciowego oleju, przy wytworzeniu pozo- stalosci w postaci oleju nadajacego sie jako pa¬ liwo.'Urzadzenie uruchamia sie i dostosowuje do wytworzenia sie warunków dzialania wskaza¬ nych dla przebiegu Nr 1 w tabeli podanej nizej.Temperatury przy wylocie z wezownic wyno¬ szace 491°C i 532°C zapewniaja przemiany (okre¬ slone przez- analizy prób) wynoszace 7,5% oraz 11% ciezkiej frakcji kombinowanej, co odpowia¬ da przemianie wynoszacej 9% wagowych, pro¬ duktu wchodzacego do lp^mory reakcyjnej.W tej ostatniej nastepuje dalsza przemiana w UoscJ 0,6% tak, ze ra^wita przemiana przy jednym przejsciu wynosi 15,6% wagowych. Daje ta produkcje gazów i gazoliny 430,5 kg na go¬ dzine, co w stosunku do pierwotnego oleju sta¬ nowi wydajnosc równajaca sie 75,5% wagowych.Proces w opisanych warunkach mozna konty¬ nuowac z latwoscia w ciagu 20—30 dni. Jednakze pojdj konaec teao okresu odezuwa sie trudnosci, w utrzymywaniu przeplywu ciezkiej frakcji kom- binpwanej przez pierwsza wezownice grzejna, na skutek nagromadzenia sie osadów skoksowanych w wezownicy.Wyniki próby Nr 1 wykazuja, ze podczas gdy wartosc 2,0 dla rL znajduje sie w granicach okre¬ slonych równaniem dla rL = 1,81 ± 0,5, to odpo¬ wiadajaca wartosc 2,5 dla rH znajduje sie zasad¬ niczo poza granicami ustalonymi dla równania rH = 3,99 ± 0,3.Po oczyszczeniu przewodów w pierwszej we¬ zownicy grzejnej, uruchamia sie urzadzenie i prowadzi druga próbe w warunkach podanych w tabeli pod nr 2. W tych warunkach wartosci rg i rL leza zgodnie w granicach ustalonych przez odpowiednie równanie.' Jednak wydajnosc zadanego paliwa motorowego jest znacznie mniejsza niz to wynika z obliczen teoretycznych.Próbki pobrane przy wylotach wezownic grzej¬ nych, wykazuja, ze zmodyfikowane traktowanie oleju w drugiej wezownicy grzejnej, zwieksza przemiane do ponad lf% wagowych* czyli wzrost wynosi 26% w stosunku do próby nr 1, podczas gdyxmiany w pierwszej wezownicy grzejnej ob¬ nizaja przemiane do 4% wagowych, co stanowi obnizke o 47%. W tym przypadku nalofcy odpro¬ wadzac wieksza ilosc pozostalosci x komory 30 w celu utrzymania odpowiedniego poziomu, przy czym odprowadzone pozostalosci maja nieodpo¬ wiedni sklad.Dane w tablicy podane dla próby Nr 3 przed¬ stawiaja proces krakowania przy zmianie wa¬ runków postepowania zgodnie z wynalazkiem.Zwiekszona konwersja do 6% w pierwszej we¬ zownicy grzejnej, pozwala na zwiekszenie war¬ tosci ciepla i sredniej temperatury materialu wchodzacego i przechodzacego przez komore reakcyjna, przez co otrzymuje sie wydajnosc koncowego produktu taka jak w próbie nr 1.W odróznieniu od próby nr 1 uzyskuje sie prace ciagla, w której otrzymuje sie wydajnosc teore¬ tyczna dla kazdego stopnia, przy jednoczesnym otrzymaniu pozostalosci nadajacej sie jako pa¬ liwo. W takich warunkach mozna prowadzic proces ciagly, latwo przebiegajacy, trwajacy 150 dni, flrzy czym zatrzymanie urzadzenia nastepuje po uplywie tego czasu w celu skonstruowania urzadzen: Próba Tabela Nrl 3 Ladunek swiezego oleju metry szescienne na dobe 159 159 159 kilogramy na godzine 5,700 5,700 5,700 Pierwsza wezownica grzejna ciezka frakcja kombi¬ nowana ms na dobe kg na godzine ciezar wlasciwy wspólczynnik K rH temperatura wyloto¬ wa °C cisnienie wylotowe atro. ,. procen} plynnych sklad¬ ników przy wylocie produkty gazowe i ga- zolina kg na godzine przemiana % wagowe wydajnosc % wagowe 398 15,6 0,9462 9,2 2,5 491 23,8 67 1,17. 7,5 20,5 -ifiL 18,2 0,9433 8fi* 2,92 474 23,8 95 0,728 4,0 12,8 465 18,2 0,9433 o,oa 2,92 491 23,8 70 1,092 6,0 19,2 — 8 —Druga wezownica grzejna lekka frakcja kombinowana m3 na dobe 318 251 251 kg na godzine 12,0 9,4 9,4 ciezar wlasciwy 0,9042 0,8984 0,8984 wspólczynnik K 8,96 8,96 8,96 rL 2,0 1,58 1,58 temperatura przy wy¬ locie °C 532 538 538 cisnienie przy wylo¬ cie atm 23,8 23,8 23,8 temperatura krytycz¬ na produktów wy¬ chodzacych 410 399 399 produkty gazowe i ga- zolina kg na godzine 1,320 1,409 1,409 przemiana % wagowe 11,0 15,0 15,0 wydajnosc % wagowe 23,2 24,7 24,7 Lacznie w wezownicach grzejnych calkowita frakcja kombinowana kg na godzine 27,6 27,6 27,6 produkty gazowe i gazolina kg na godzine 2,490 2,135 2,501 przemiana w % wa¬ gowych 9,02 7,74 9,06 Komora reakcyjna srednia temperatura °C 488 480 488 srednie cisnienie atm 23,8 23,8 23,8 produkty gazowe i gazolina kg na godzine 1,815 1,447 1,804 przemiana % wagowe 6,58 5,26 6,54 wydajnosc % wagowe 31,8 25,4 31,6 Razem calkowita ilosc gazów i gazoliny kg na godzine 4,305 3,584 4,304 calkowita przemiana % wagowe 15,6 13,0 15,6 % konwersji w ko¬ morze reakcyjnej 42,1 40,5 41,9 calkowita wydajnosc % wagowe 75,5 62,9 75,5 PL