Przedmiotem wynalazku jest hydrauliczny re¬ gulator odsrodkowy, przeznaczony zwlaszcza do pomp wtryskowych silników Diesla. Dotychczas znane hydrauliczne regulatory wykonywane sa zazwyczaj w postaci pompy zebatej, której stru¬ mien pod cisnieniem przechodzi przez skompliko¬ wane hydrauliczne urzadzenia dlawiace w celu uruchomienia tloka i membrany. Tak zbudowane regulatory sa trudne do wykonania i kosz¬ towne.'.,... Wynalazek usuwa te wady przez wykorzystanie róznicy cisnien, spowodowanej przez wirnik lub wieksza ilosc wirników pompy odsrodkowej.Osiagniete przy tym cisnienie dziala na tlok lub wieksza ilosc tloków, utrzymywanych w równo¬ wadze ze sprezynami, znajdujacymi sie w polo¬ zeniu poziomym, których regulacja mozliwa Jest równiez w czasie ruchu. Na skutek zmiany obro¬ tów wirnika pompy odsrodkowej zmieniaja sie cisnienia w komorach tloczacej i ssacej pompy.Róznica cisnien w tych komorach dziaja na tlok, którego drazek wystaje z obudowy pompy. Na ten drazek sprezyny wywieraja nacisk w kie¬ runku przeciwnym niz sily hydrauliczne, dziala¬ jace na tlok. Wedlug wynalazku regulator za¬ opatrzony jest w samoczynne doprowadzenie cie¬ czy oraz odpowietrzenie. Przez zastosowanie na¬ rzadu dlawiacego miedzy przestrzenia tloczaca a ssaca, mozna regulowac szybkosc dzialania re¬ gulatora. Ponadto dla uzyskania pozadanej cha¬ rakterystyki regulacji mozna wykorzystac efek¬ tywne zmiany odleglosci pomiedzy regulatorem a drazkiem regulacyjnym pompy wtryskowej. • Przyklad rozwiazania przedmiotu wynalazku przedstawiony jest na rysunku, a mianowicie: fig. l przedstawia przekrój osiowy regulatora, fig. 2 zas — przekrój poprzeczny wzdluz linii K — K na fig. 1. Obie figury przedstawiaja polo¬ zenie regulatora w czasie postoju silnika.Na Wale 2 pompy wtryskowej (nieprzedstawio- nej aa rysunku) zaklinowany jest wirnik 1 pompy odsrodkowej. Uszczelnienie^ 3 oddziela wnetrze pompy odsrodkowej od przestrzeni zewnetrznej, uszczelnienie 4 zas rozdziela komore tloczaca B od komory ssacej A. Obudowa pompy sklada sie ze wzgledów konstrukcyjnych z trzech czesci: 5, 6 i 7. Wewnetrzna czesc tej obudowy zbudo¬ wana jest jako cylinder 6, w którym umieszczony jest ruchomy tltik. Pomiedzy trzema czesciami skladowymi obudowy znajduje sie uszczelka plaska 44 odporna na ciecz.Te trzy czesci umocowane sa wkretami 40, za¬ opatrzonymi w pierscienie uszczelniajace 45t do skrzynki wtryskowej. Ponadto w ' obudowie pompy odsrodkowej znajduja sie kanaly dopro¬ wadzajace ciecz, oraz otwory doprowadzajace i odprowadzajace ciecz, ewentualnie sluzace równiez do odpowietrzania. Do tloka 8 umoco¬ wany jest*drazek tlokowy 9, przechodzacy przez tuleje prowadzaca 10 w pokrywie obudowy 7.Drazek ten zaopatrzony jest w sworzen 11, uchwycony przez rozwidlona koncówke dzwigni rurowej 12. Wewnatrz tej dzwigni porusza sie tlok zwiazany z glowica 32. Glowica tego tloka zaopatrzona jest w wibrety SS, które wchodza do organu przesuwnego 34 objetego przez te glo¬ wice. Przez ten organ przesuwny 34 przechodzi koniec drazka 37, którego drugi koniec zaopa¬ trzony jest w gwint i nakretke nastawna 36. Or¬ gan przesuwny 34 przenosi na drazek regula¬ cyjny pompy wtryskowej wahania dzwigni ruro¬ wej za posrednictwem sprezyny 35, nakretki na¬ stawnej 36 i drazka 37. W dzwigni rurowej 12 umocowany jest sworzen 13, który wchodzi w jedno z ramion dzwigni katowej dwuramien- nej 17, 16. Dzwignia katowa jest zamocowana obrotowo na sworzniu 15, który lezy w lozysku na konsoli 14, przysrubowanej do pokrywy obu¬ dowy 7. W drugim ramieniu 16 dzwigni katowej znajduje sie otwór na sworzen 49, w którym zwiazany jest drazek, prowadzacy do pedalu przyspieszacza. Konsola H wraz ze sworzniem obrotowym 15 dzwigni katowej 17, 16, zaopa¬ trzona jest w wkrety dociskowe 41 i 42, które ograniczaja ruchy dzwigni 17. Przy konsoli 14 znajduje sie plyta oporowa 19 dla srubowej sprezyny 20. Plyte te obejmuje tuleja oporowa 22, sluzaca do podparcia srubowej sprezyny 18.Do tulei oporowej 22 dokrecona jest cylindryczna tuleja 23 nakretka 24. Zawiera ona ponadto pier¬ scien $5, na którym opiera sie drugi koniec spre¬ zyny 18. Przez otwór w pierscieniu 25 przecho¬ dzi tuleja 28, o której wewnetrzna plaszczyzne czolowa opiera sie sprezyna 20, przy czyni na¬ kretka 29 ogranicza polozenie pierscienia 25 na drazku 9. Tuleja 28 jest wewnatrz cylindryczna i posiada nakretke 29 z przeciwnakretka 30, ^krecone na drazek 9.Przy malej ilosci obrotów, do 450 obrotów na minute, tuleja 28 dociskana jest tylko do spre¬ zyny 20, która sluzy do regulowania w czasie jalowego biegu. Przy wiekszej ilosci obrotów, okolo 450 — 500 na minute, nakretka 26 dociska sie tlo pierscienia 25, na którym oparta jest spre¬ zyna 18. Dopiero przy 950 obrotach na minute sprezyna 20 oraz sprezyna 18 zostaja przezwycie¬ zone przez cisnienie odsrodkowe w regulatorze, przy czym regulator ogranicza maksymalne obroty. Widac z tego, ze regulator przy obrotach od 500 — 900 jedynie ogranicza maksymalne obroty. Przez wyjecie pierscienia 25 i przez od¬ powiednia wymiane. sprezyn moze regulator byc zastosowany jako regulator wydajnosci. Drazek tlokowy 9 posiada w miejscach, w których prze¬ chodzi przez tuleje prowadzaca 20 w pokrywie obudowy wiercenia promieniowe 47 i osiowe 46, których zadanie opisano ponizej.Cylinder 6' w srodkowej czesci trójdzielnej obudowy posiada na zewnetrznym krancu wgle¬ bienie 48, przez które nastepuje polaczenie mie¬ dzy przestrzenia ssaca A, a przestrzenia tloczaca B, w krancowym polozeniu tloka 8. Trójdzielna obudowa 5, 6 i 7 zaopatrzona jest w górnej czesci komory cisnieniowej w odpowietrzenie za pomoca zaworka 38, którego czesc zamykajaca 38' prze¬ dluzona jest do obwodu tloka 8. Promieniowy przewód 47 (fig. 2) w pokrywie obudowy 7, sluzy do doprowadzania cieczy uzupelniajacej do kana¬ lów promieniowych W. Przez te promieniowe kanaly 47' przeplywa ciecz przy polozeniu tloka w spoczynku do kanalu osiowego 46 drazka tlo¬ kowego 9, którym wyplywa do przestrzeni ssa¬ cej A.Dzialanie opisanego regulatora jest nastepujace.Na skutek obrotów walu 2 wirnik pompowy 1 ssie ciecz z komory ssacej A i wtlacza, ja kana¬ lami prowadzacymi do komory tloczacej B. Pod wplywem róznicy cisnien, panujacych w ko¬ morach ssacej A i tloczacej B, zostaje uru¬ chomiony tlok 8. Na tlok ten dziala calkowite cisnienie, stanowiace róznice obu absolutnych cisnien, panujacych z obu stron tloka, to znaczy w komorach A i B, które to calkowite cisnienie powstaje na skutek obrotu wirnika 1.To cisnienie, zalezne od ilosci obrotów walu 2, przenosi sie przy malej liczbie obrotów za posred¬ nictwem drazka tlokowego 9, nakretki 29 i tulei zamykajacej 28 na sprezyne 20. Przy wiekszej liczbie obrotów nakretka 26 dociska sie swa po¬ wierzchnia do plyty pierscieniowej 25, przy czym -3-sprezyna 18 zostaje scisnieta. Ruchy drazka tlo¬ kowego 9 przenosza sie na drazek regulujacy pompe wtryskowa, a mianowicie za posrednic¬ twem sworznia U widlowej dzwigni 12 i sworz¬ nia 13, umieszczonego w ramieniu 17 dwuramien- nej dzwigni, a w dalszym ciagu za posrednictwem opisanego i przedstawionego mechanizmu: tloka z glowica 32 w ksztalcie jarzma, sworzni 33, or¬ ganu slizgowego 34 ze sprezyna 35, nakretki na¬ stawnej 36 do drazka regulatora 37'. Doplyw paliwa do pompy wtryskowej, a przez to rów¬ niez i przebieg regulacji musza byc dostosowane do warunków pracy. Odpowiednia ilosc paliwa dobierana jest na skutek dzialania regulujacego dzwigni katowej 16, której sworzen 49 zwiazany jest za pomoca drazka z pedalem przyspieszacza.Przez pochylanie drazka 16, 17 zmienia sie polo¬ zenie sworznia 13, który stanowi punkt podpar¬ cia dzwigni 12. Azeby zmniejszyc róznice od¬ leglosci miedzy drazkiem tlokowym 9, a drazkiem regulujacym pompe wtryskowa 37' podczas zmiany ilosci obrotów, nastepuje przy zmianie polozenia sworznia 13 wsuwanie sie czesci or¬ ganu tloka, zwiazanego z glowica 32, do wnetrza dzwigni 12.Na rysunku przedstawiony jest stan regulatora w czasie postoju silnika. W dalszym ciagu opi¬ sany jest przebieg regulacji, rozpoczynajacy sie od stanu równowagi, w którym silnik posiada stala ilosc obrotów i stale obciazenie. Wówczas regulator znajduje sie w stanie spoczynku, a prze¬ bieg regulacji jest nastepujacy: 1. Przy odciazeniu silnika jego obroty wzra¬ staja, a wirnik pompowy czerpie ciecz z komory ssacej A do tloczacej B. Cisnienie, dzialajace na tlok w komorze B, wzrasta i przesuwa tlok na lewo tak dlugo, az zostanie ono zrównowazone przez sprezyny 18 i 20. Ruch tloka 8 za posred¬ nictwem sworznia 11, drazka tlokowego 9 oraz dzwigni 12, ponadto za posrednictwem tloka i or¬ ganu 32 przenosi sie na drazek, regulujacy pornpe wtryskowa 37', przy czym drazek ten jest prze¬ suwany w kierunku polozenia bezczynnosci, co powstrzymuje wtryskiwanie paliwa. 2. Przy obciazaniu silnika maleja jego obroty, na skutek czego maleja równiez obroty walu 2 pompy osrodkowej. Wówczas zmniejsza sie cis¬ nienie, wywierane na tlok 8 w komorze cisnie¬ niowej B, tlok zas porusza sie pod dzialaniem sprezyn w kierunku na prawo i wytlacza przy tym ciecz z komory cisnieniowej B przez wgle¬ bienia 48 do komory ssacej A. Na skutek malych obrotów wirnik 1 wytwarza zbyt niskie cisnienie odsrodkowe, aby przeciwdzialac przeplywowi z B do A. Drazek tlokowy 9 przesuwa sie w pra¬ wo, a jego sworzen U wychyla dzwignie 12. Po¬ woduje to za posrednictwem opisanego juz prze¬ niesienia przesuniecie drazka, regulujacego pompe wtryskowa 37' w polozenie, odpowiadajace zwiek¬ szonemu wtryskowi. 3. Przy postoju silnika tlok 8 na skutek nacisku sprezyn 18 i 20 przyjmuje polozenie, wskazane na rysunku. Kanaly promieniowe 47', wywier¬ cone w drazku tlokowym 9, maja w tym polo¬ zeniu lacznosc z*otworami w tulei prowadzacej 10, na skutek czego przewód promieniowy 47 (fig. 2) doprowadza ciecz uzupelniajaca. W tym polozeniu tlok 8 unosi swa cylindryczna powierz¬ chnia organ zamykajacy 38' wraz z wrzecionem zaworu 38, co powoduje odpowietrzenie wnetrza obudowy 5, 6, 7. Równoczesnie tlok 8 odkrywa wglebienie 48 w cylindrze 6', przy czym powstaje polaczenie miedzy komora ssaca A a tloczaca B.Niewielka ilosc powietrza, która stale pozostaje w regulatorze, umozliwia bezpieczne rozszerzanie sie cieczy przy ogrzewaniu. Ciecz uzupelniajaca moze byc doprowadzana do wnetrza trójdzielnej obudowy przez kanal promieniowy 47 z róznych zródel, znajdujacych sie w silniku przy jego wy¬ posazeniu, jak, np. ze zbiornika, znajdujacego sie wyzej, z filtra lub pompy tloczacej.Przy regulatorze wedlug wynalazku mozna równiez zastosowac przekladnie zebata pomiedzy wirnikiem pompy odsrodkowej a walem, nape¬ dzajacym pompe wtryskowa, zwlaszcza dla wol¬ nego biegu silników.Hydrauliczny regulator odsrodkowy wedlug wynalazku posiada liczne zalety w porównaniu z regulatorami mechanicznymi. Najwazniejsza jego zaleta polega na tym, ze w czasie jednego obrotu moze on jedynie stopniowo reagowac na predkosc katowa. Przy mechanicznych regulato¬ rach powstaja nieregularne drgania, które maja swa przyczyne w luzach w mechanizmie. Ruch regulacyjny regulatora wedlug wynalazku jest calkowicie równomierny, a szybkosc regulacji mozna dowolnie nastawiac. Wedlug wynalazku mozna przebieg charakterystyki regulacji zmie¬ niac w miare potrzeby nawet w czasie ruchu silnika, a mianowicie mechanicznie, jak opisano powyzej9 przez przesuniecie pedalu przyspieszacza lub hydraulicznie przez zastosowanie organu do dlawienia przeplywu miedzy komora cisnieniowa a ssaca.Samorzutne uzupelnianie cieczy zapobiega nie¬ pozadanym zmianom przebiegu regulacji. Kon¬ strukcja regulatora wedlug wynalazku moze byc taka, aby ulatwic zastapienie przez niego regu¬ latora mechanicznego bez koniecznosci wiekszych zmian w silniku. Odpowietrzanie wnetrza regu- — 3 —latora moze byc przeprowadzane recznie lub sa¬ moczynnie. Samoczynne odpowietrzanie moze zachodzic w czasie calego okresu pracy, co jest szczególnie korzystne przy silnikach, pracujacych dluzszy czas bez przerwy, np. silnikach okreto¬ wych i nieprzenosnych, albo tez moze zachodzic po kazdym zatrzymaniu silnika, zwlaszcza przy pojazdach mechanicznych.W opisie i na rysunku przedstawiono przyklad rozwiazania urzadzenia wedlug#wynalazku, jed¬ nakze istnieja inne mozliwosci rozwiazan kon¬ strukcyjnych w ramach tegoz wynalazku. PL