Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do samoczynnego centrowania kól szprychowych do rowerów i motocykli Znane sa urzadzenia w których kólko kon¬ trolujace nakladane na obrecz uruchamia uklad wskaznikowy, który pozwala stwierdzic na pod¬ stawie wskazan wskazówki odchylenie obreczy od biegu normalnego wzglednie tzw. bicie bocz¬ ne kola.W innych znanych urzadzeniach kólko kon¬ trolne uruchamia zwierciadlo, które odbija pro¬ mien swietlny na tarcze, na której przedsta¬ wione sa w postaci kól wspólsrodkowych dopu¬ szczalne tolerancje normalnego biegu i boczne¬ go bicia kola.Na podstawie wskazan tego urzadzenia ob¬ sluga musi na czucie jedna lub druga szpryche naciagnac lub zwolnic w celu uzyskania wlas¬ ciwego biegu kolowego obreczy.Reczne centrowanie jest z natury rzeczy nie¬ dogodne i pracochlonne, przy czym w tych wa- runkach centrycznosc kola jest uzalezniona od rjpznego wyczucia wykonawców. 1 Niedogodnosci te usuwa urzadzenie wedlug wynalazku, które centruje calkowicie samo¬ czynnie, a tylko dokonuje sie recznie czynnosci zamocowania i zwolnienia kola, zaopatrzonego w szprychy i nakretki — sciagacze. W ten spo¬ sób osiaga sie bardzo dokladne centrowanie \i mozliwie najkrótszym czasie, dzieki czemu uLyskuje sie znaczna oszczednosc sily roboczej. jPrzy zmocowywaniu kola wszystkie sciaga¬ cie szprychy wprowadza sie w mysl wynalazku jednoczesnie do jednego klucza nakretkowego, pp czym kolo jest obracane stopniowo za pomo¬ ca urzadzenia napedowego, przy czym liczba slbpni równa sie liczbie szprych. Do miejsca kontrolnego doprowadza sie jeden sciagacz po drugim i z tego miejsca kontrolnego dokony¬ wane jest uruchomienie klucza do sciagaczy. tA-uchomienie tego klucza moze byc dokonane ina drodze mechanicznej, elektrycaiej lub optycz¬ nej.Na rysunku, sa uwidocznione dwa przyklady wykonania urzadzenia wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia przekrój podluzny, zas fig. 2 — czesciowy widok z góry, urzadzenia z mechanicznym przyrzadem kontrolnym, fig 3 i 4 przedstawiaja widok z góry i widok boczny optycznego przyrzadu kontrolnego, zas fig. 5 — elektryczny uklad polaczen.Na slupie stojakowym 1 umieszczony jest wspornik 2 przesuwany za posrednictwem wrzeciona 6 uruchamianego kolem recznym 7.Wspornik 2 utrzymuje wylacznik znajdujacy sie w oslonie 8. Po zamocowaniu kola skladaja¬ cego sie z obreczy 46 i szprych 47 w kleszczach urzadzenia 36, zaciskanych przez dzwignie ka¬ towa 38 za pomoca elektromagnesu 37, naklada sie na obrecz 46 kólko 14 osadzone na os dzwigni katowej. 15. Przy odchyleniach obreczy w górnym polozeniu, kólko 14 podnosi sie lul" opada i w ten sposób poprzez dzwignie katów? 15 uruchamia dzwignie 16, która utrzymana w stanie stalego nacisniecia przy pomocy spre¬ zyny 17 dotyka badz lewej badz tez prawe, sruby kontaktowej 18.Przy bocznych odchyleniach obreczy kólkt czujnikowe 14, poruszajac sie zgodnie z tymi odchyleniami, uruchamia przy tym obracajaca sie dokola punktu 9 dzwignie 10, której rolk 13 przy pomocy sprezyny U sa przyciskane dr kólka czujnikowego 14. Przy bocznych ruchach kólka. 14 kontakt dzwigni 10 styka sie badz z lewa badz tez z prawa sruba kontaktowa 12, Na. wsporniku 3 znajduje sie silnik napedów} 29, przekladnia 28 i stozek napedowy 27, jak r«6wniez elektromagnesy podnosnikowe 32 i 33 zamocowane na wahaczu 30 poruszajacym su do kola punktu 31 i utrzymywanym w scisk poziomym polozeniu równowagi.Na tarczy 34 sa zamocowane klucze do scia¬ gaczy odpowiednio do ilosci szprych. Klucze t€ sa osadzone na ramieniu 20 i w jednym koncu dzialaja jako sprezynujace czterokatne klucze a w drugim przechodza w kolo stozkowe 21 za¬ opatrzone w szczeliny na uzebionej wnece. Jes ono napedzane kolem stozkowym 22, osadzonym na osi 26 w lozysku 23 i zaopatrzonym w tar cze cierne 24 i 25. Tarcze cierne sa tarczam krzywkowymi, przy czym tarcza 24 posiada postac pieczeciowego odcisku tarczy 25. Po tar czy ciernej 24 slizga sie kontakt sprezynowy 42 PO tarczy 25 — kontakt sprezynowy 431 Kólka stozkowe 21 sprezynujacych czworokatnych klu« czy w polozeniu do naprezania sa ustawione swymi szczelinami w kierunku zblizania sie szprych. Na wsporniku 5 znajduje sie silnik na¬ pedowy 41, który napedza slimak 40. Slimak ten wspólpracuje z kolem slimakowym tarczy zamocowujacej 34. Wystepy 35, znajdujace sie na tarczy, których liczba jest równa ilosci szprych, uruchamiaja wylacznik sprezynowy 39, który poprzez obrecz 46 dozoruje naped sko¬ kowy silnika 41 i tym samym ruch skokowy od szprychy do szprychy tarczy napinajacego 34.Sposób pracy urzadzenia wedlug wynalazku jest nastepujacy: przy odchyleniach spowodowanych owaliza- cja obreczy kólko czujnikowe 14 porusza sie do góry 1 w dól, wskutek czego dzwignia katowa A5 porusza dzwignie 16, która dotyka na prze¬ mian lewej lub prawej sruby kontaktowej 18, uruchamiajacej* badz magnes 52 badz'tez ma¬ gnes 33, które przyciagajac do siebie wahacz 30, osadzony w punkcie obrotowym 31, powoduja jego wahliwe przesuniecia. Wskutek T;ego sto¬ zek cierny 27 wspólpracuje albo z tarcza 24 lub 25 i napedza oi 26 z kolem stozkowym 22 w lewym lub prawym kierunku obrotu. Kolo stozkowe 22 porusza tym samym kólko stoz¬ kowe 21 ze sprezynujacym kluczem w kie¬ runku naprezania lub zwalniania. Jezeli scia¬ gacz w dostatecznym stopniu naprezyl lub zwolnil szpryche, to kólko czujnikowe opuszcza sie lub podnosi sie i porusza dzwignie 16 do po¬ lozenia srodkowego, wskutek czego impuls pra¬ du do magnesu 32 lub 33 przerywa sie, wahacz 30 powraca do swego polozenia srodkowego i klucz 21 pozostaje unieruchomiony.- Kontakty sprezynowe 42 i 43 przylegajace do kól ciernych 24 i 25 dodaja do impulsu spowodowanego przesunieciami kólka czujnikowego jeszcze do¬ datkowy impuls pradu do magnesu 32 lub 33, wskutek czego os 26 jest napedzana az do chwi¬ li, gdy kontakt, sprezynowy 42 i 43 powraca do polozenia otwartego, zas kólko stozkowe 21 wraz ze sprezynujacym kluczem do sciagaczy powraca w polozenie wyjsciowe. Uzyskuje sie przez to latwe naprezanie podlegajacej -ceii* trowaniu obreczy.Przy bocznych odchyleniach obreczy 46 kól¬ ko czujnikowe 14 porusza osadzona w punkcie obrotowym 9 dzwignie 10, która za pomoca spre¬ zyny 11 przyciska rolke 13 do kólka 14, laczac na przemian srube kontaktowa 12. Dzieki temu magnes 32 lub 33 otrzymuje impuls pradu i caly cykl roboczy przebiega w sposób opisany w po¬ przednim ustepie.Po wprowadzeniu kola biegowego wraz z obrecza 46 i szprychami 47 do szczekowego uchwytu 36 wylacznikiem 45 zamyka sie obwód — 2 —pradu, wskutek czego elektromagnes 37 przy¬ ciaga dzwignie katowa 38 w dól, zaciskajac ko¬ lo w uchwycie 36.Równoczesnie uruchamia sie silnik napedo¬ wy 41, który poprzez slimak 40 wprawia w ruch obrotowy tarcze naprezajaca 34. Na tarczy 34 znajduje sie tyle wystepów 35, ile jest szprych w kole. Wystepy te uruchamiaja kontakt spre¬ zyny 39, który przy pomocy regulatora czaso¬ wego 46' (fig. 5) zatrzymuje silnik na krótki okres czasu i mianowicie zawsze w miejscu, w którym kólka cierne 24 i 25 ustawiaja sie dokladnie ponad stozkiem napedowym 27. Re¬ gulator 46' jest tak nastawiony, ze po dokona¬ niu pracy centrowania kola przy jednej szpry- sze przy pomocy magnesów 32 i 33, tarcza 34 obraca sie tylko jedna podzialka szprychowa.Wylacznik 44 sluzy do wylaczania urzadzenia czujnikowego, znajdujacego sie w oslonie 8.Zamiast umieszczonego w oslonie 8 wylaczni¬ ka czujnikowego, uruchamianego mechanicznie przy pomocy kólek czujnikowych i kontaktu, mozna zastosowac takze i inne nie posiadajace bezwladnosci urzadzenie czujnikowe i steruja¬ ce. Urzadzenie takie sklada sie z ruchomego na wszystkie strony narzadu czujnikowego 48 (fig. 3), zaopatrzonego w male zwierciadlo 49. Ostry koniec promienia swietlnego zwierciadla 49 trafia na tarcze 50, utworzona w postaci skrzynki podzielonej wycinkami 52 na cztery czesci, w których sa umieszczone cztery foto¬ komórki.Na srednicy okregu 53 sa obliczane dopusz¬ czalne tolerancje. Przed fotokomórkami 51 znajduja sie szybki 54 z materialu zalamujace¬ go swiatlo. Mieszek 55 zapobiega przedostawa¬ niu sie szkodliwego swiatla. Przy odchyleniach promieniowych i osiowych obreczy 46 promien swietlny wedruje od srodka obwodu toleran¬ cyjnego 53 i trafia na jedna z umieszczonych na tarczy 50 fotokomórek, które poprzez wzma¬ cniacz nadaja impulsy pradu elektromagnesom 32 lub 33. PL