Wynalazek dotyczy urzadzenia zaworowego, sterowanego zmianami cisnienia w przewodzie sterujacym, odgaleziajacym sie od glównego przewodu gazowego.Znane sa dodatkowe zawory gazowe, wlaczone w przewód sterujacy, które w przypadku po¬ wstania niebezpieczenstwa powoduja calko¬ wite zamkniecie zaworu glównego (np. przy zgasnieciu plomienia zapalajacego, przy prze¬ grzaniu sie pewnej czesci urzadzenia, przy nad¬ miernym obnizeniu sie poziomu wody w kotle lub wzroscie cisnienia pary, przy nadmiernym ubytku wody w chlodnicy itp). Znane sa rów¬ niez zawory sterownicze, wlaczone w przewody sterujace zaworów glównych, które reguluja doplyw gazu do palnika w zaleznosci od doraz¬ nej potrzeby (np. utrzymanie zadanej tempera¬ tury wody lub powietrza). W danej przestrzeni zamknietej znany jest takze sposób ogranicza¬ nia ruchu zaworu glównego przez zastosowanie zderzaka lub przewodu bocznikowego do malych ilosci gazu, uniemozliwiajacy calkowite zaga- sniecie palnika. Takie nastawienie palnika na zredukowana wydajnosc jest wymagane zwlasz¬ cza przy duzych palnikach (kotly parowe, piece grzejnicze itp.), gdyz regulatory, dzialajace stale na zawór glówny, otwieraja go wprawdzie po¬ woli, lecz nie zapewniaja zapalania sie gazu, doplyawjacego do glównego palnika, co moze spowodowac wybuchy po calkowitym wypelnie¬ niu sie komory paleniskowej gazem.Poniewaz calkowite zamykanie zaworu glów¬ nego w przypadku niebezpieczenstwa i jedno¬ czesne nastawienie palnika na zredukowana wydajnosc nie jest mozliwe, nalezalo stosowac dotychczas dwa oddzielne zawory glówne, z któ¬ rych jeden zamykal calkowicie doplyw gazu do palnika, drugi zas powodowal nastawienie go na wydajnosc zredukowana.Przedmiot wynalazku usuwa te niedogodnosc w ten sposób, ze w obrebie zaworu glównego,wyposazonego w dwa przewody sterujace, ob¬ slugujacy zawór sterownio^, isamykajaw za¬ wór glówny, oraz zawór sterowniczy, regulujacy doplyw gazu w zaleznosci od zadanej wydaj¬ nosci palnika, wbudowany jest w przewody sterujace dodatkowy zawór sterowniczy, który uniemozliwia calkowite zamkniecie zaworu glównego w momencie osiagniecia przezen na¬ stawienia na wydajnosc zredukowana; uzyska¬ nie równowagi sil, dzialajacych na membrane zaworu glównego, zapewnia jej stale okreslone polozenie i utrzymanie zredukowanego plomie¬ nia w palniku glównym.Uruchamianie dodatkowego zaworu sterowni¬ czego moze nastepowac w zaleznosci od poloze¬ nia membrany zaworu glównego lub w zalez¬ nosci od cisnienia gazu w przewodzie miedzy zaworem glównym i palnikiem. Wlaczenie do¬ datkowego zaworu sterowniczego jest rózne w zaleznosci od sposobu sterowania (otwieranie lub zamykanie przy wzroscie cisnienia). Cecha charakterystyczna wynalazku jest to, ze zawór do nastawiania na zredukowana wydajnosc przeciwdziala zaworowi regulacyjnemu, nie wplywa zas na dzialanie zaworu, zamykajacego zawór glówny, czyli tzw. zaworu bezpieczen¬ stwa.Wynalazek uwidoczniono na rysunku w róz¬ nych odmianach wykonania jaworu dodatkowe¬ go i sposobu jego umieszczenia, przy czym fig. 1 — 5 (a, b, c,) przedstawiaja trzy rózne poloze¬ nia zaworu glównego, przy którym zawór ste¬ rowniczy do nastawiania na zredukowana wy¬ dajnosc jest uruchamiany w zaleznosci od po^ lozenia membrany zaworu glównego; fig. 6 przedstawia polaczenie zaworu sterowniczego dP nastawianiu n§ zredukowana wydajnosc i za¬ worem sterowniczym regulujacym doplyw gazu yt zaleznosci od zadanej wydajnosci palnika (regulator ciepla); wreszcie fig. 7 i 8 (af b, c) przedstawiaja trzy polozenia zaworu glównego, dla którego zawór sterowniczy do nastawiania na zredukowana wydajnosc jest uruchamiany zmianami cisnienia w przewodzie gazowym mie¬ dzy zaworem glównym i palnikiem.Na fig. la, Ib, lc jest uwidoczniony glówny zawór gazowy A, polaczony z siecia gazowa za pomoca glównego przewodu doplywowego 10 oraz z odbiornikiem gazu (palnikiem) za pomoca przewodu odplywowego U, zamykanego talerzy¬ kiem zaworowym 12. Talerzyk 12 jest polaczo¬ ny z membrana 18, uruchamiana w komorze 15 cisnieniem gazu. W zwiazku z tym od przewodu glównego 10 odprowadzony jest przewód steru¬ jacy 16, polaciony z komora 17 zaworu sterow- niOlLio gi, H, który w danym przypadku jest zaprojektowany jako czesc skladowa termostatu.Zamiast termostatu mozna równiez zastosowac inny regulator o dzialaniu ciaglym.Termostat B posiada czujnik 19 (w postaci ru¬ ry) o stosunkowo duzym wspólczynniku rozsze¬ rzalnosci cieplnej oraz pret 20 o stosunkowo ma¬ lym wspólczynniku rozszerzalnosci cieplnej, po¬ laczony z talerzykiem zaworowym 21. Dopóki czujnik 19 jest chlodny, talerzyk 21 jest docis¬ kany do siodla 22 zaworu 21, 22, utworzonego celowo z wydrazonej sruby 24, nastawianej re¬ cznie za pomoca kólka 23. Komora 25 wewnatrz kadluba 18 jest polaczona przewodem 26 z ka¬ dlubem 27 zaworu sterowniczego C do nasta¬ wiania na zredukowana wydajnosc. Zawór C po¬ siada kulke 28 i siodlo 29, umieszczone w wy¬ drazonej srubie 31, nastawianej recznie za po¬ moca kólka 30. Sruba 31, zaopatrzona w boczne otworki, umozliwiajace przeplyw gazu steruja¬ cego, stanowi prowadnice kulki 28. Otwór 32 w siodle 29 zaworu prowadzi do komory 15 za¬ woru glównego A, pret 33 zas, polaczony z membrana 13, cisnie na kulke 28 zaworu sterowniczego C. Z komory 15 zaworu glównego A prowadzi do kadluba 35 palnika bezpieczen¬ stwa D przewód 34; w danym przykladzie pal¬ nik ten sluzy jako narzad zabezpieczajacy za¬ wór sterowniczy. Palnik D sklada sie z umiesz¬ czonej wewnatrz kadluba 35 tarczy termostato¬ wej 30, ^opatrzonej w otwór 37. Z tarcza 36 polaczony jest talerzyk zaworowy 38, wspólpra¬ cujacy z siodlem 39. Dopóki plomien 40 pali sie, rozgrzana tarcza 36 podnosi talerzyk 38 i umoz¬ liwia przeplyw gazu z przewodu 34 do palnika.Z chwila gdy plomien 40 zgasnie, tarcza 36 do- cisnie talerzyk 3$ d9 siodla 39 i zamknie doplyw gazu, Ilosc gazu, wyplywajacegp 5 komory 1$ przez przewód 34, jest regulowana prz*z dysze 41.Z komory 17 termostatu B prowadzi przewód zapalajacy 42 bezposrednio do kadluba 35 pal¬ nika bezpieczenstwa D, Przewód 42 jest zwykle zamkniety suwakiem 43 zamykajacego sie samo¬ czynnie zaworu zapalajacego E, otwieranego jedynie wówczas, gdy palnik D ma byc zapalo¬ ny. Przewód 42 jest polaczony z przewodem 34 za pomoca dyszy 44f przez która dla podtayma- nia plomienia 40 przepuszczana jest tylko taka ilosc gazu, jaka moze przeplynac przez otwór 37 w tarczy termostatowej 36, Na fig. la pali gie plomien 40 palnika bez* pieczenstwa D, na skutek czego wylot 39 prze* wodu 34 jest otwarty. Zawór sterowniesy M,- 22 termostatu B jest zamkniety, poniewaz czujnik 19 jest jeszcze odpowiednio chlodny. Gaz stenie 2jacy moze przeto przedostac sie przewodem 42 i dysza 44 do przewodu 34, skad wydostaje sie otworem 31 na zewnatrz, ulegajac spaleniu i nie powodujac tym samym wzrostu cisnienia w ko¬ morze sterowniczej 15 zaworu glównego A. Na skutek tego membrana 13 pozostaje jedynie pod dzialaniem cisnienia, panujacego w przewodzie glównym 10 i powoduje uniesienie talerzyka 12 oraz pelny przeplyw gazu do przewodu 11 Z chwila nagrzania sie czujnika 19, spowodo¬ wanego przeciazeniem glównego palnika, tale¬ rzyk 21 zaworu sterowniczego B podnosi sie, co powoduje przepuszczenie gazu przez przewód sterujacy 26 i otwór 32 zaworu sterowniczego C do komory sterowniczej 15 zaworu glównego A, skad gaz odplywac moze tylko w ilosciach, re¬ gulowanych dysza 41.Na skutek tego cisnienia w komorze sterowni¬ czej 15 ulega stopniowemu wzrostowi, co powo¬ duje ruch membrany 13 w dól i przymykanie zaworu glównego talerzykiem 12. Z ruchem membrany zwiazane jest opuszczanie sie preta 33 i kulki 28, przy czym przy okreslonym polo¬ zeniu membrany kulka 28 oprze sie na siodle 29, zamykajac dalszy doplyw gazu do komory 15 lub tak go dlawiac, ze powstaje równowaga sil, dzia¬ lajacych po obu stronach membrany; talerzyk 12 nie dotyka w tym polozeniu swego siodla i po¬ woduje nastawienie glównego zaworu na zredu¬ kowana wydajnosc (fig. Ib), zapewniajace dalsze palenie sie palnika bez obawy zagaszenia go.Z chwila jednak zgasniecia plomienia 40 palni¬ ka bezpieczenstwo D (fig. lc) stygnaca tarcza termostatowa 36 zamyka zawór 38, 39 i powo¬ duje wzrost cisnienia w przewodzie 42, w ko¬ morze sterowniczej 15 iw przewodzie 34; mem¬ brana 13, wyginajac sie w dalszym ciagu ku do- lowi, docisnie talerzyk 12 do siodla i odetnie calkowicie doplyw gazu do glównego palnika.Z przykladu tego widac, ze dzialanie zaworu sterowniczego C do nastawiania na zredukowa¬ na wydajnosc moze przeszkodzic pelnemu zam¬ knieciu sie glównego zaworu. Wielkosc otworu zaworu glównego, zgodnie z przykladem poda¬ nym na fig. la, Ib, i lc, moze byc nastawiona w ten sposób, ze przez pokrecenie sruby 31 mo¬ zna umiescic siodlo 29 kulki 28 na dowolnej wysokosci.Fig. 2a, 2b i 2c przedstawiaja odmienne roz¬ wiazanie zaworu glównego, zamykanego na sku¬ tek wzrostu cisnienia w komorze sterowniczej 15, przy czym zawór sterowniczy termostatu B oraz palnik bezpieczenstwa D zmontowane sa na komorze 15. Gaz przedostaje sie tu do komory 15 przez dysze 45, umieszczona w membranie 13, i plynie przewodami 46, 47, przymykanymi zaworem 21, 22 termostatu B, do przewodu 48, którego wylot 39 stanowi siodlo talerzyka zawo¬ rowego 38, polaczonego z tarcza termostatowa 36 palnika bezpieczenstwa. Wylot 39 przewodu 48 jest zamykany zaworem sterowniczym C do na¬ stawiania na zredukowana wydajnosc, zbudowa¬ nym w ten sposób, ze talerzyk 50, dociskany sprezyna 51, jest polaczony z membrana 13 za pomoca jarzma 52 i preta 53, na którym umieszczony jest nastawny zabierak 54. Zabie¬ rak ten jest nastawiany z takim luzem, ze mem¬ brana 13 pociaga za soba -talerzyk zaworowy 50 po uzyskaniu zadanego polozenia. W talerzyk 50 wmontowana jest dysza 55, przez która plomien zapalajacy 40 jest zasilany gazem z chwila zam¬ kniecia sie wszystkich zaworów sterowniczych.Dysza 55 moze byc wmontowana równiez w do¬ wolnym miejscu przewodu wylotowego komory 15.Dzialanie odmiany urzadzenia, przedstawione¬ go na fig. 2a, 2b i 2c, jest opisane ponizej.Na fig. 2a jest przedstawiony glówny zawór gazowy z zapalonym palnikiem D i chlodnym czujnikiem 19 termostatu B. W tym polozeniu zawór sterowniczy 21, 22 termostatu B jest ot¬ warty; zawór ten zamknie sie dopiero po odpo¬ wiednim nagrzaniu czujnika 19, Gaz, wchodza¬ cy do komory sterowniczej 15 przez dysze 45, plynie dalej przez dysze 55 i zawór 21, 22 do palnika bezpieczenstwa D. Na skutek tego mem¬ brana 13 jest odchylana cisnieniem gazu do gó¬ ry, co powoduje dalsze otwieranie sie zaworu glównego A. Z chwila nagrzania sie czujnika 19 zawór sterowniczy 21, 22 ulegnie zamknieciu i gaz, znajdujacy sie w komorze 15, pocznie wy¬ wierac cisnienie na membrane 13 od góry, po¬ wodujac wyginanie sie jej ku dolowi. Z chwila jednak gdy membrana 13 uzyska okreslone po¬ lozenie, odpowiadajace nastawieniu na zreduko¬ wana wydajnosc, zabierak 54 otwiera zamkniety dotychczas zawór 49, 50 i gaz, zawarty w komo¬ rze 15, moze odplynac przewodem 48 do palnika D (fig. 2b). Równiez i w tym przypadku zawór C eliminuje dzialanie zamykajace zaworu stero¬ wniczego B, przy czym dzieki ustaleniu sie równowagi sil, dzialajacych na membrane 13, ta¬ lerzyk 12 pozostaje w opisanym polozeniu, nie opuszczajac sie wiecej. Z chwila zgasniecia plo¬ mienia 40 zawór zabezpieczajacy 38, 39 zamknie odplyw gazu sterujacego, przez co membrana 13 spowoduje zamkniecie sie zaworu A (fig. 2c).Na fig. 3a, 3b i 3c jest przedstawiona zastep¬ cza odmiana urzadzenia wedlug wynalazku, tw którym talerzyk zaworowy 12 glównego za¬ woru A jest otwierany na skutek wzrostu ci¬ snienia gazu w komorze sterowniczej 15. Mem¬ brana 13 jest oddzielona szczelna przegroda 56 od komory 57 wysokiego cisnienia, komora 58 zas miedzy przegroda a membrana jest polaczo¬ na z otaczajaca atmosfera przewodem 59.Sprezyna 100 powoduje stale dociskanie tale¬ rzyka 12 do siodla zaworu. Gaz sterujacy jest pobierany z przewodu glównego 10 za posredni¬ ctwem przewodów 60 i 61, przy czym wylot 39 przewodu 60 znajduje sie w palniku bezpieczen¬ stwa Di stanowi siodlo talerzyka zaworowego 38. Z.~kadluba-25 palnika bezpieczenstwa D pro¬ wadzi przewód 61 do komory 62, której jeden wylot 22 jest zamykany talerzykiem 21 zaworu sterowniczego, uruchamianego przez termostat B, drugi zas wylot 29 stanowi siodla kulki 28 za¬ woru sterowniczego C do nastawiania na zredu¬ kowana wydajnosc. Wylot 22 laczy sie z przewo¬ dem sterujacym 63, wylot zas 29 przez otwór 32 z komora sterownicza 15 zaworu glównego A.W opisanej odmianie'urzadzenia komora sterow¬ nicza 15 winna byc stale polaczona z otaczaja¬ ca atmosfera, co moze byc osiagniete przez za¬ stosowanie dyszy 64 i przewodu 65 (rys. 3b, c) lub dyszy 64 i przewodu 59 (rys. 3a). W celu uproszczenia konstrukcjjL dy,sze.6^ do wyrówna-? nia róznicy cisnien zaklada sie w membranie 13.Gaz, uchodzacy przez przewód 65 lub 59 z ko¬ mory sterowniczej 15, zostaje skierowany w po¬ blize palnika glównego, gdzie ulega spalaniu.Dzialanie odmiany urzadzenia, przedstawionej na fig. 3a,3b, i 3c jest opisane ponizej.Na fig. 3a wystepuje plomien 40, sprawiajacy to, ze zawór sterowniczy 38, 39 palnika bezpie¬ czenstwa Ó jest otwarty. Czujnik 19 termostatu fi jest jeszcze chlodny tak, ze zawór sterowni¬ czy 21, 22 tego termostatu jest równiez otwarty.Na skutek tego gaz plynie przez przewody 60, 61 i 63 do komory sterowniczej 15 glównego za¬ woru A, gdzie mimo zastosowania dyszy 64 ule¬ ga nieznacznemu sprezeniu, powodujacemu po¬ konanie napiecia sprezyny 100 i wygiecie mem¬ brany 13 ku dolowi. Nastepuje wówczas calko¬ wite opuszczenie sie talerzyka 12.Z chwila nagrzania sie czujnika 19 zawór ste¬ rowniczymi, 22 zostaje zamkniety, co powoduje z kolei zdlawienie doplywu gazu do komory ste¬ rowniczej 15 i zmniejszenie cisnienia nad mem¬ brana 13. Sprezyna 100 bedzie podnosila mem¬ brane 13 dopóty, dopóki pret 33 nie uniesie kul¬ ki 28 zaworu sterowniczego C z siodla 29 i nie umozliwi dalszego doplywu gazu sterujacego do komory 15.Dzialanie zaworu sterowniczego C jest prze¬ ciwstawne równiez w tym przypadku dzialania zaworu B i powoduje, ze przy pewnym okreslo¬ nym polozeniu membrany 13 nastepuje równo¬ waga sil dzialajacych na te membrane, umozli¬ wiajaca takie polozenie talerzyka zaworu glów¬ nego A, ze palenie sie gazu w palniku glównym przy nastawieniu na zredukowana wydajnosc za¬ chodzi bez przerw (fig. 3b). Z chwila jednak zagasniecia plomienia 40 zamyka sie zawór ste¬ rowniczy 38, 39 palnika bezpieczenstwa D, ustaje doplyw gazu sterujacego do komory 15 i mem¬ brana 13 unosi sie pod dzialaniem sprezyny 100 do góry, zamykajac calkowicie zawór glówny A (fig. 30).W innej odmianie wykonania wynalazku, przedstawionej na fig. 4a, 4b i 4c, glówny zawór gazowy A jest zamykany podobnie jak poprzed¬ nio na skutek wzrostu cisnienia gazu w komorze sterowniczej 15, a jedynie zawór sterowniczy 38, 39 palnika bezpieczenstwa D jest umieszczony w tym przypadku na przewodzie wyrównaw*- czym 59. Dzialanie tej odmiany urzadzenia jest opisane ponizej. Gaz, pobierany z przewodu glównego 10 (fig. 4a), przedostaje sie do komory sterowniczej 15 zaworu glównego A przez prze¬ wód 60, komore 62, otwarty zawór sterowniczy 21, 22 termostatu B i przewód 63. W komorze 15 gaz ulega nieznacznemu sprezeniu, .poniewaz *ylko jego czesc przedostaje sie za posrednic¬ twem dyszy 64 i przewodu 59, do palnika bez¬ pieczenstwa D, gdzie spala sie po wyjsciu z otworu 37 plomieniem 40. Dodatkowa ilosc ga¬ zu, przeplywajaca z przewodu glównego 10 przez dysze 66, umieszczona w przegrodzie 56 w cha¬ rakterze prowadnicy preta 33, do palnika bez¬ pieczenstwa D, pozwala na utrzymanie stalego plomienia 40. Z chwila nagrzania sie czujnika 19 termostatu B zamyka sie zawór sterowniczy 21, 22, przy czym na skutek obnizenia sie cisnienia gazu w komorze 15, membrana 13 zostaje unie¬ siona sprezyna 100 do góry; powyzszy ruch membrany 13, powodujacy przymykanie sie za¬ woru glównego A, ustaje w chwili, gdy pret $3 uniesie kulke 28 zaworu sterowniczego do nasta¬ wiania ha zredukowana wydajnosc, co wylacza z obiegu termostat B (fig. 4b). Z chwila jednak zagasniecia plomienia 40 zawór strowniczy 38, 39 zamyka przewód 59. Gaz, przedostajacy sie przez dysze 64 i 66, powoduje wzrost cisnienia w ko¬ morze 58, w zwiazku z czym membrana 13?, wy¬ ginajaca sie ku górze, zamyka calkowicie zawór glówny A (fig.4c). *" : Na ng. 5a, 5b i 5c przedstawiono dalsze roz¬ wiazanie konstrukcyjne urzadzenia do sterówa- 4ma zaworu glównego A. Glówny przewód gazo¬ wy 10 laczy sie równiez w tym przypadku z ko¬ mora 57 wysokiego cisnienia zaworu A, jego zas wylot 67 jest zamykany talerzykiem zaworowym J2. Komora sterownicza 15 znajduje sie tuz pod membrana 13 i oddzielona jest od glównego przewodu gazowego dodatkowa mniejsza mem¬ brana 68. Gaz, pobierany z przewodu glównego 10, jest prowadzony przewodem 60 do zaworu sterowniczego 38, 39 palnika bezpieczenstwa D, skad przez dysze 69 oraz przewód 70 dostaje sie do komory sterowniczej 15. Przewód 70 jest jednoczesnie przewodem wyrównawczym dla komory 15, gdyz laczy ja przez otwór 37 z at¬ mosfera. Przewód 70 jest polaczony z komora 72 za pomoca przewodu wyrównawczego 71.Komora 72 laczy.sie z atmosfera za posredni¬ ctwem przewodu 73. Przewód 71 jest polaczony bezposrednio z zaworem sterowniczym 21, 22 termostatu B oraz z zaworem sterowniczym 28, 29 do nastawiania na zredukowana wydajnosc p przeciwstawnym dzialaniu. Sprezyna 74, umieszczona w komorze 72, powoduje zamyka¬ nie zaworu glównego A. Dzialanie powyzszej odmiany urzadzenia jest opisane ponizej.Uwidoczniony na fig. 5a plomien 40 powodu¬ je otwarcie zaworu sterowniczego 38, 39. Czuj¬ nik 19 termostatu B jest jeszcze chlodny i wy¬ woluje, stan zamkniecia zaworu sterowniczego 21, 22. Na skutek tego gaz plynie przez prze¬ wód 60 do kadluba 35. a nastepnie przez dysze 69 do komory sterowniczej 15, gdzie ulega nie¬ znacznemu sprezeniu dzieki ograniczonemu zu¬ zyciu gazu przez palnik D. Cisnienie gazu w ko¬ morze15 unosi membrane 13 do góry i powo¬ duje otwarcie zaworu 12, 67. Z chwila nagrza¬ nia sie czujnika 19 otwiera sie zawór sterowni¬ czy 21, 22 i przepuszcza czesc gazu sterujacego przez przewód 71 i komore 72 do przewodu wyrównawczego 73. Na skutek tego cisnienie gazu w komorze 15 spadnie i membrana 13 be¬ dzie odchylana *pod dzialaniem sprezyny 74 ku dolowi dopóty, dopóki pret 33 nie pozwoli kul¬ ce 28 oprzec sie na siodle 29 zaworu sterow¬ niczego C, tzn. dopóki przeplyw gazu przez przewody 71 i 73 nie zostanie zamkniety lub zdlawiony (fig. 5b), W tym przypadku ustali sie równowaga sil, dzialajacych na membrane 1$ i polozenie zaworu glównego A, odpowiada¬ jace nastawieniu na zredukowana wydajnosc, utrzyma sie. Skoro jednak plomien 40 zgasnie (fig. 5c), zamknie sie zawór sterowniczy 38, 39, uniemozliwiajac doplyw gazu do komory ste¬ rowniczej 15. Komora 15 dzieki otworowi 37 palnika D pozbedzie sie stopniowo gazu, a spre¬ zyna: 74. spowoduje dalsze-^odchylenie sie mem¬ brany 13 ku dolowi i calkowite zamkniecie za¬ woru- glównego. Nie jest przy tym konieczne, aby przewody 71 i 73 byly przeprowadzone przez kadlub 27, który moze byc oddzielony od kadluba zaworu glównego A, wylot 29 zas mo¬ ze bezposrednio wychodzic na zewnatrz. Przed¬ stawione na rysunku rozwiazanie jest jednak bardzo korzystne, gdyz zapewnia zwarte pola¬ czenie dwóch wspólpracujacych ze soba elemen¬ tów, mianowicie kadluba membrany i zaworu sterowniczego do nastawiania na zredukowana wydajnosc.Na fig. 6^ przedstawione jest szczególnie ko¬ rzystne skojarzenie nastawialnego termostatu B z zaworem sterowniczym C do nastawiania na zredukowana wydajnosc. Gaz wchodzi do komo¬ ry glównego zaworu A bezposrednio z przewo¬ du glównego 10. Gaz sterujacy plynie kanalem 76 zaworu glównego do komory 77 w kadlubie 78 zaworu sterowniczego C, który dzieki polaczeniu srubowemu moze byc podnoszony lub opuszcza¬ ny w stosunku do obudowy 7,9. Wskazówka 8Q wraz ze skala, naniesiona na kadlubie 78, wska¬ zuje polozenie tego kadluba; Przez otwory 81 gaz sterujacy przedostaje sie do komory 82. Kad¬ lub 78 jest zaopatrzony w siodlo 22 dla tale¬ rzyka zaworowego 21, który jest polaczony za pomoca preta 20 z rura czujnika 19 termostatu B.Czujnik 19 jest polaczony na stale z kadlubem 78, pokrecenie zatem kapturkiem 83 powoduje zmiane polozenia kadluba 78 w stosunku do obu¬ dowy 79, czyli umozliwia zadane nastawienie zaworu sterowniczego C. Kulka 28 zaworu C, poruszajaca sie wewnatrz srodkowego wydraze¬ nia 84, wspólpracuje z siodlem tego zaworu. Bo nastawienia termostatu B sluzy pokretka 85 sruby 86, polaczonej na stale z pretem 20 termo¬ statu.Z komory sterowniczej 15 gaz sterujacy podob¬ nie jak w przypadku uwidocznionym na fig. la, b» c, plynie przez dysze 44 do przewodu 34, za* konczonego zaworem sterowniczym 38, 39 palni¬ ka bezpieczenstwa D. W przypadku doprowa¬ dzania gazu sterujacego w ukladzie wedlug fig. 5a, b, c, nie nalezy otworów 81 laczyc z ko¬ mora 82 lecz z wydrazeniem srodkowym 84.Wazne jest, aby siodlo 22 zaworu sterowni¬ czego 21, 22 i siodlo 29 zaworu sterowniczego C byly umieszczone we wspólnym kadlubie 78, umozliwiajacym jednoczesne nastawienie obu zaworów w stosunku do preta 33, uruchamiaja¬ cego kulke 28 zaworu G.O ile fig. 1 — 6 przedstawiaja takie rozwiazanie zaworu glównego, przy których zawór sterow- 5niczy do nastawiania na zredukowana wydaj¬ nosc uruchamiany jest w zaleznosci od polozenia zaworu glównego, o tyle na fig. 7 i 8 przedsta¬ wione sa inne rozwiazania zaworu glównego, przy których wspomniany zawór sterowniczy jest uruchamiany w zaleznosci od cisnienia gazu, panujacego w przewodzie wylotowym zaworu glównego.Zgodnie z fig. 7 (a, b, c) glówny przewód ga¬ zowy 110 prowadzi do komory 157 glównego zaworu A. Membrana 113 jest polaczona z tale¬ rzykiem 112, regulujacym przeplyw gazu prze¬ wodem 116 do kadluba 118 termostatu B, skla¬ dajacego.-sie z rury czujnika 119, preta 120, talerzyka zaworowego 121 i siodla zaworowe¬ go 122, tworzacego wlot do komory 126; wylot komory 126 jest zaopatrzony w siodlo zaworo¬ we 129, wspólpracujace z talerzykiem 128 za¬ woru sterowniczego C. Gaz sterujacy jest do¬ prowadzany przewodem 132 do komory sterow¬ niczej 115 glównego zaworu A, skad dostaje sie przez dysze 141 do przewodu 134 i kadluba 135 palnika bezpieczenstwa D. Tarcza termostatowa 136, zaopatrzona w otwór 137, jest polaczona na stale z talerzykiem zaworowym 138, wspólpra¬ cujacym z siodlem zaworowym 139, stanowiacym wylot przewodu 134. Od kadluba 118 termosta¬ tu fi jest odprowadzany przewodem 142 i dysza 144 gaz, zasilajacy w sposób ciagly plomien MO.Gaz sterujacy jest prowadzony tu podobnie jak w rozwiazaniu, podanym na fig. la, Ib i lc Uruchamianie talerzyka 12$ zaworu sterowni¬ czego C nastepuje jednak za posrednictwem od¬ dzielnej membrany 200, znajdujacej sie w kad¬ lubie 201 i dzielacej go na dwie odrebne komory 202, 203. Komora 202, wewnatrz której umieszczona jest sprezyna 204, posiada otwór 205, przez który laczy sie z atmosfera. Komora 203 spelnia role komory sterowniczej i pozostaje wciaz pod dzialaniem cisnienia gazu w glównym przewodzie 110 dzieki polaczeniu z nim przewo¬ dem 206* Dzialanie urzadzenia, przedstawionego na fig. Ta, 7b i 7c, jest opisane ponizej. Na fig. 7a uwidoczniono plomien 140, przy czym zawór ste¬ rowniczy 138, 139 palnika bezpieczenstwa D jest otwarty. Czujnik 119 termostatu B jest jeszcze chlodny i dlatego zawór sterowniczy 121,122 jest zamkniety. Gaz sterujacy plynie przez prze¬ wód 116, przewód 142 i dysze 144 do palnika 9.Na skutek tego membrana 113 odchyli sie pod dzialaniem cisnienia gazu ku górze, unoszac ze soba talerzyk 112 i otwierajac przewód Ul.Z chwila nagrzania sie czujnika 119 termosta¬ tu B otwiera sie zawór sterowniczy 121, 122 i gaz sterujacy przeplywa do komory 126, skad prze¬ wodem 132 wplywa do komory 115 zaworu glównego A, i to dopóty, dopóki cisnienie gazu, dzialajace na membrane 200 od strony komo¬ ry 203, jest w stanie utrzymac zawór sterowni¬ czy 128, 129 w stanie otwarcia.Gaz, wchodzacy do komory 115, ulega spreza¬ niu dzieki dzialaniu dyszy 141 i cisnie na mem¬ brane 113 od góry, powodujac przymykanie sie zaworu glównego A (fig. 7b). Na skutek tego w przewodzie Ul nastepuje spadek cisnienia, przenoszacy sie za posrednictwem przewodu 206 do komory 203 zaworu sterowniczego C. Spre¬ zyna 204 zaczyna odchylac membrane 200 ku do* lowi, powodujac przymykanie sie zaworu 128, 129, który zamknie sie w chwili, gdy cisnienie w komorze 203 osiagnie pewna okreslona wartosc (fig. 7b). Przy tym polozeniu zaworu 128, 129, przy którym nastepuje badz calkowite odciecie doplywu gazu sterujacego do komory 115, badz jego silne dlawienie, ustala sie równowaga sil, dzialajacych na membrane 113, zapobiegajaca calkowitemu zamknieciu sie zaworu glównego A i umozliwiajaca podtrzymywanie plomienia pal¬ nika glównego zgodnie z nastawieniem tego zaworu na zredukowana wydajnosc. W chwili zgadniecia plomienia 140 zawór sterowniczy 138, 135 pam&a bezpieczenstwa D ulegnie zamknie¬ ciu i spowoduje gromadzenie sie w komorze 215 gazo sterujacego, plynacego przewodem 142, co pociagnie za soba calkowite zamkniecie zaworu glównego A.O ile opisane wyzej rozwiazanie odpowiada zaworowi glównemu, zamykajacemu sie na sku¬ tek wzrostu cisnienia panujacego w komorze sterowniczej 115, o tyle na fig. 8a, b, c przed¬ stawiono odmienne rozwiazanie, w którym za¬ wór glówny otwiera sie przy wzroscie cisnienia gazu w komorze 115. Ta odmiana urzadzenia i sposób prowadzenia gazu sterujacego jest po¬ dobny w ogólnym zarysie do odmiany, przed¬ stawionej na fig. 5a, b, c, z ta jedynie róznica, ze zawór sterowniczy C, podobnie jak na fig. 7a, b, c, jest uruchamiany cisnieniem gazu w przewodzie palnika glównego.Dzialanie urzadzenia, przedstawionego na fig. 8a, 8b i 8c, jest opisane ponizej. Na fig. 8a wi¬ doczny jest plomien 140, przy czym zawór ste¬ rowniczy 138, 139 palnika bezpieczenstwa D jest otwarty. Czujnik 119 termostatu B jest jeszcze chlodny, co wiaze sie ze stanem zamkniecia za¬ woru sterowniczego 121, 122. Gaz, plynacy prze¬ wodem 160, jest prowadzony dalej przewo¬ dem 170 do komory sterowniczej 115 zaworu 6I glównego A, gdzie unosi membrane 113, powo¬ dujac pelne otwarcie zaworu glównego 112, 167.Z chwila nagrzania sie czujnika 119 otwiera sie termostatowy zawór sterowniczy 121, 122, umoz¬ liwiajac czesci gazu odplyniecie do przewodu 171, 173 z* posrednictwem zaworu sterownicze¬ go C. Na skutek tego spada cisnienie gazu ste¬ rujacego w komorze 115 i membrana 113 od¬ chyla sie ku dolowi, powodujac przymykanie sie zaworu 112, 167. Zmniejszajace sie w przewodzie odplywowym Ul cisnienie gazu przenosi sie za posrednictwem przewodu 206 do komory 203 zaworu sterowniczego C i powoduje przymy¬ kanie sie zaworu 128, 129 (fig. 8b). Na skutek tego cisnienie w komorze 115 poczyna z kolei wzrastac, powodujac wreszcie ustalenie sie polo¬ zenia membrany 113 i talerzyka 112. Równowaga sil, dzialajacych na membrany 113 i 168, zapew¬ nia takie otwarcie zaworu A, ze palnik glówny nadal pali sie, aczkolwiek przy zmniejszonym doplywie gazu. Z chwila jednak zagasniecia plomienia 140 zawór sterowniczy 138, 139 pal¬ nika bezpieczenstwa D zamyka przeplyw gazu, przez co w komorze 115, polaczonej za posred¬ nictwem otworu 137 z atmosfera, wyrównuje cisnienie, przy czym opadajaca membrana 113 powoduje calkowite zamkniecie zaworu glów¬ nego A. Nastawianie okreslonego polozenia rów¬ nowagi zaworu C moze nastapic badz przez zmiane obciazenia membrany 200 (zmiana na¬ piecia odnosnej sprezyny 204 za pomoca na¬ kretki), badz przez zmiane odstepu talerzyka 128 i siodla 129 zaworu.Podkresla sie ze palnik bezpieczenstwa D na¬ lezy tu traktowac jedynie jako przyklad wyko¬ nania wynalazku i ze obok niego lub zamiast niego moga byc uzyte jakiekolwiek inne narzady bezpieczenstwa, powodujace calkowite zamyka¬ nie zaworu glównego A. Równiez termostat B moze byc zastapiony dowolnym innym przyrza¬ dem, regulujacym odnosny zawór sterowniczy. PL