Gdy zachodzi koniecznosc utrzymywania w szczelnie zamknietej komorze z ludzmi nadcisnie¬ nia w stosunku do otaczajacej atmosfery, powin¬ no ono byc starannie regulowane, aby przebywa- wajacy w komorze personel nie odczuwal dole¬ gliwosci. Regulacja cisnienia przez zmiane wy¬ dajnosci sprezarek, zasilajacych komore, jest trud¬ na. Z tego wzgledu utrzymuje sie wydajnosc spre¬ zarek na poziomie w przyblizeniu stalym, a regu¬ lacje cisnienia przeprowadza sie przez nastawia¬ nie odpowiedniego zaworu, sterujacego w sposób dokladny odplywem powietrza z komory. Dozwala to na utrzymywanie cisnienia w komorze na scisle stalym poziomie lub na zmiane cisnienia wedlug okreslonej zaleznosci.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie, sluza¬ ce do utrzymywania w zamknietej komorze nie tyle cisnienia stalego, ile raczej cisnienia, zmie¬ niajacego sie wedlug okreslonej zaleznosci.Urzadzenie to zawiera zawór wyrównawczy, który badz bezposrednio, badz posrednio za po¬ moca dodatkowego urzadzenia pneumatycznego steruje uchodzeniem nadmiaru powietrza z komo¬ ry. Zawór ten jest uruchamiany za pomoca spe¬ cjalnego narzadu elastycznego reagujacego na zmiane róznicy cisnien, wystepujacej pomiedzy wspomniana komora a oddzielnym zbiornikiem, polaczonym z komora rurka o bardzo malym prze¬ kroju. Narzad ten jest równiez poddany regulo¬ wanemu obciazeniu mechanicznemu, od któregozalezy wielkpsc wymienionej róznicy cisnien, przy której zamyka on zawór. . .' ' Pod wplywem przenikniecia powietrza do komory (albo na skutek otwarcia sie zaworu) cisnienie, panujace w niej podlega szybkim zmianom, pod¬ czas gdy wahania cisnienia wewnatrz zbiornika nadazaja za tymi zmianami z pewnym opóznie¬ niem ze wzgledu na maly przekrój rurki, laczacej go z komora. Róznica tych dwóch cisnien jest za¬ lezna od mechanicznego obciazenia narzadu, uru¬ chamiajacego zawór, przy czym jezeli obciazenie to jest stale, róznica cisnien równiez nie ulega zmianie. Poniewaz szybkosc przeplywu powietrza ze zbiornika do komory zalezy od róznicy panu¬ jacych tam cisnien przeto zmienia sie ona w funk¬ cji mechanicznego obciazenia narzadu elastyczne¬ go, uruchamiajacego zawór. Jezeli obciazenie to jest stale, zmiana szybkosci przeplywu ma prze¬ bieg liniowy. Wynika stad, ze cisnienie w komorze zmienia sie ^redlug tej samej zaleznosci czyli wzrasta lub "tfialeje w czasie wedlug zaleznosci liniowej. I ¦. ' Urzadzenie, stanowiace przedmiot wynalazku, moze byc zastosowane samoistnie albo w polacze¬ niu z innym urzadzeniem, przeznaczonym do utrzy¬ mywania stalego cisnienia, przy czym po dopro¬ wadzeniu wielkosci cisnienia do pewnego okre¬ slonego poziomu za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku utrzymuje sie je w dalszym ciagu bez zmian. To ostatnie rozwiazanie korzystnie jest urzeczywistnic w mysl wynalazku, stosujac jako wlasciwy zawór, wyplywowy zawór, sterowany przekaznikiem.Na rysunku uwidoczniono tytulem przykladu urzadzenie wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia schemat urzadzenia, regulujacego zmiany cisnienia, fig. 2 i 3 zas przedstawiaja pewna odmiane tego urzadzenia.Urzadzenie, przedstawione na fig, 1, sklada sie ze szczelnego zbiornika 1, chronionego izolacja cieplna la przed szkodliwym oddzialywaniem wa¬ han temperatury otoczenia i polaczonego z atmo¬ sfera komory waska rurka 2. Z drugiej strony la¬ czy sie on za pomoca rurki 4 z puszka manome- tryczna 3. Stosunek pojemnosci zbiornika 1 do pojemnosci puszki 3 jest tak duzy, ze zmiany objetosci puszki nie wywieraja dostrzegalnego wplywu na cisnienie wewnatrz zbiornika.Puszka 3 uruchamia za posrednictwem drazka 3a zawór wyrównawczy 5, który laczy komore z atmosfera zewnetrzna za pomoca przewodu ru¬ rowego 9. Na zawór 5 oddzialywuje równiez spre¬ zyna 6, której napiecie moze byc nastawiane dzwigienka 7, blokowana w zadanym polozeniu za pomoca zapadki 7a, poruszajacej sie wzdluz wycinka zebatego 10.Poniewaz, jak ponizej wyjasnia sie, zawór 5 mo¬ ze przepuscic tylko nie duze ilosci powietrza, urzadzenie tego rodzaju dozwala na regulacje cisnienia przy zalozeniu, ze doplyw powietrza do komory jest nieznaczny.Gdy sprezyna 6 jest scisnieta i naciska na pusz¬ ke 3 sila F zawór 5 jest otwarty i cisnienie P2l panujace wewnatrz "komory, zrównuje sie z cisnie¬ niem zewnetrznym P3.Zaklada sie, ze wewnatrz zbiornika 1 cisnienie Pi jest poczatkowo równe cisnieniu P2 i P3. Je¬ zeli rozpatrywana komora jest kabina samoloto¬ wa, to przy wznoszeniu sie samolotu, cisnienie wewnetrzne P2t zrównujac sie z cisnieniem ze¬ wnetrznym P3 zmniejsza sie. Z drugiej strony cisnienie w zbiorniku 1 spada znacznie wolniej, gdyz przekrój rurki 2 umozliwia jedynie powolne wyrównanie cisnien. Jezeli przez S oznaczymy czynna powierzchnie puszki 3 zawór 5 zostanie przez puszke zamkniety, jezeli: (Pi-P2) S= F.Sprezarki, utrzymujace cisnienie wewnatrz ka¬ biny na odpowiednim poziomie, spowoduja wów¬ czas wzrost cisnienia P2. Poniewaz cisnienie Pi, panujace wewnatrz zbiornika, zmniejszylo sie w miedzyczasie tylko nieznacznie, zawór 5 otwie¬ ra sie i zapobiega nadmiernemu wzrostowi cisnie¬ nia P2. Ostatecznie w komorze ustali sie cisnienie, odpowiadajace zaleznosci: F Pi—Po= = const. '¦'¦fc s Poniewaz sprezyna 6 jest odpowiednio napieta, wartosc cisnienia P2 pozostaje mniejsza od war¬ tosci cisnienia Pi i powietrze ze zbiornika 1 prze¬ plywa powoli do kabiny. Szybkosc wyrównywania sie cisnien jest zalezna od ich róznicy i w zakresie pracy urzadzenia jest ona wielkoscia stala ze wzgledu na stalosc tej róznicy. Wynika stad, ze zmiennosc wartosci cisnienia Pi w funkcji czasu /dPi \ I ljest wielkoscia stala tj. przebieg wartosci cisnienia w zbiorniku 1 jako funkcja czasu ma charakter liniowy, a takze zmiany cisnienia P2 / dp2 V 1 — I w czasie odpowiadaja równiez funkcji liniowej, poniewaz róznica cisnien Pi—P2 jest wielkoscia stala.Opisane urzadzenie pozwala wiec regulowac przebieg spadku cisnienia w kabinie, przy czym szybkosc jego zmiany jest stala i zalezy jedynie od napiecia sprezyny 6.Jezeli pozadane jest stopniowe podwyzszanie cisnienia, co ma miejsce np. przy ladowaniu sa¬ molotu, sprezyna 6 zostaje napieta w przeciwnym kierunku, tj. pociaga puszke 3, co mozna latwo osiagnac odpowiednim przestawieniem dzwi- gienki 7. Zawór 5 pozostaje tak dlugo zamkniety, dopóki na puszke 3 dziala róznica cisnien (P2— Pi) S = T, gdzie T oznacza sile naciagu sprezyny.Cisnienie P2 Jest przy tym wieksze od cisnienia Pi. Urzadzenie dziala równiez w tym przypadku w sposób wyzej opisany, tym razem jednak cisnie¬ nia Pi i P2 wzrastaja ze stala, z góry ustalona szybkoscia.Opisane urzadzenie nie zapewnia prawidlowej regulacji w. przypadku duzych ilosci powietrza.Poniewaz zmiany objetosci puszki 3 nie powinny wywolywac zmian cisnienia Pj, jej pojemnosc win¬ na byc przy praktycznie stosowanych wymiarach zbiornika 1 nieduza, a tym samym sily, wywierane przez nia, wystarczaja dó uruchamiania tylko sto¬ sunkowo malego zaworu. Wynika stad, ze chcac zastosowac zawór o wiekszych rozmiarach, nalezy uzyc do jego uruchamiania zaworu 5 jako pomoc¬ niczego narzadu sterowniczego. Taki zawór o du¬ zej wydajnosci jest przedstawiony na fig. 1. Skla¬ da sie on z grzybka 11, uruchamianego tlokiem 12 o srednicy wiekszej niz srednica grzybka, poru¬ szajacym sie w cylindrze 13.\V samolocie, lecacym na znacznej wysokosci, cisnienie zewnetrzne P3 jest zawsze nizsze albo co najwyzej równe cisnieniu P2 w kabinie, doci¬ skajacemu grzybek 11 do siodla. Gdy zawór 5 otworzy sie, powietrze przeplywa z kabiny prze¬ wodem 9 do przestrzeni 15 i wytwarza tam cisnie¬ nie równe, praktycznie biorac, cisnieniu P2, gdyz straty powietrza w cylindrze, oznaczone schema¬ tycznie za pomoca otworu 14, sa nieznaczne. Po¬ niewaz powierzchnia robocza tloka jest wieksza od powierzchni roboczej grzybka, unosi sie on do góry, umozliwiajac uchodzenie powietrza z ka¬ biny, jak to przedstawiono strzalkami 23.Gdy zawór 5 zamknie sie, powietrze uchodzi z pod tloka nieszczelnosciami 14 i grzybek 11 opada z powrotem na siodlo. Ruchy zaworu 11 o duzej wydajnosci sa wiec zwiazane z ruchami malego zaworu sterowniczego 5, umozliwiajac ostatecznie przepuszczanie wiekszych ilosci powie¬ trza. Korzystne jest skojarzenie dzialania opisa¬ nego urzadzenia z urzadzeniem do utrzymywania stalego cisnienia, mianowicie w ten sposób, ze po opadnieciu cisnienia w kabinie do pewnej war¬ tosci utrzymuje sie ono stale na tym samym po¬ ziomie. Urzadzenie tego rodzaju jest przedstawio¬ ne na fig. 2.Urzadzenie takie jest polaczone za pomoca kurka trójdroznego 16 i przewodu 19 z zaworem o duzej wydajnosci, stosowanym równiez w urza¬ dzeniu wedlug fig. 1. Zawór ten moze byc rów¬ niez polaczony za pomoca tego samego kurka i przewodu 24 Ze znanym przyrzadem 18, sluzacym dó utrzymywania stalego cisnienia P2. Gdy kurek znajduje sie w polozeniu, uwidocznionym na fig. 2, zawór 11 jest sterowany jedynie przyrza¬ dem 18, natomiast gdy kurek zostanie przekreco¬ ny o 90° w kierunku przeciwnym kierunkowi ru¬ chu wskazówek zegara, cisnienie wewnatrz ko¬ mory jest regulowane urzadzeniem, stanowiacym przedmiot wynalazku. W ten sposób mozna sto¬ sownie do zadania zapewnic stalosc albo zmien^ nosc cisnienia w komorze.W przypadku kabiny samolotowej, w której stale cisnienie podczas lotu poziomego jest zaw¬ sze nizsze od cisnien zmiennych, stosowanych podczas wznoszenia sie i ladowania, mozna oba wspomniane urzadzenia polaczyc szeregowo, jak to przedstawiono na fig. 3, gdzie przewód 9 pro¬ wadzi od zaworu 5 do przyrzadu 18 do utrzymy¬ wania stalego cisnienia, który ze swej strony la¬ czy sie z zaworem przepustowym 11 za pomoca przewodu 21.Podczas wznoszenia sie samolotu, nastawia sie dzwigienke regulacyjna 7 stosownie do zadanych zmian cisnienia. Poniewaz cisnienie P2 wewnatrz kabiny jest znaczne, przyrzad 18 przepuszcza po¬ wietrze, przechodzac przez zawór 5. W wyniku tego grzybek 11 podlega dzialaniu zaworu 5. Za¬ wór 5 jest otwarty dopóty, dopóki cisnienie P2 nie osiagnie stalego poziomu, na jaki nastawiony jest przyrzad 18, który zaczyna wówczas dzialac, re¬ gulujac w dalszym ciagu cisnienie w kabinie. Po¬ niewaz cisnienie w zbiorniku 1 zrównuje sie sto¬ pniowo z cisnieniem w kabinie, zawór 5 pozostaje stale otwarty i cisnienie P2 jest regulowane wy¬ lacznie przyrzadem 18. Przy ladowaniu przestawia sie dzwigienke 7 w przeciwnym kierunku, dzieki czemu cisnienie w kabinie zaczyna wzrastac az do osiagniecia wielkosci cisnienia atmosferyczne¬ go przy powierzchni ziemi. Poniewaz cisnienie to jest wówczas wyzsze, niz to na jakie nastawiony jest przyrzad 18, ten ostatni nie bierze udzialu w regulacji, która jest przeprowadzana wylacznie przez urzadzenie do sterowanej zmiany cisnienia.Manipulowanie urzadzeniem jest wiec bardzo pro¬ ste, gdyz sprowadza sie do przestawiania dzwi-gienki 7 w polozenie, odpowiadajace badz wzno¬ szeniu sie, badz ladowaniu, przy czym mozna ja zaopatrzyc w skale wycechowana bezposrednio w jednostkach szybkosci zmian wysokosci.Opisane urzadzenia moga byc równiez wykonane w inny sposób, np. rurka 2, nie musi wystawac na zewnatrz zbiornika 1, lecz moze byc umiesz¬ czona w jego wnetrzu, przy czym przekrój robo¬ czy rurki moze byc regulowany za pomoca odpo¬ wiedniej sruby. Polaczenie zaworu 5 z puszka manometryczna 3 jest przedstawione na rysunku schematycznie w postaci drazka 3a, moze byc ono jednak wykonane za pomoca dowolnego innego mechanicznego zlacza. To samo dotyczy równiez polaczenia zaworu 5 ze sprezyna 6. Sprezyna 6 moze byc zastapiona innymi mechanicznymi pneu¬ matycznymi albo elektrycznymi przyrzadami, za pomoca ¦których mozna oddzialywac na zawór z si¬ la, zmieniajaca sie co do wielkosci i kierunku.Oddzialywanie takie mozna osiagnac np. za po¬ moca elektromagnesu, przez który przeplywa prad o regulowanym natezeniu. Mozna tez zasto¬ sowac narzad, dzialajacy ze stala sila, przenoszo¬ na na puszke 3 za posrednictwem ukladu dzwigie- nek przekladniowych.Puszke 3 mozna umiescic wewnatrz zbiornika 1, a wnetrze jej polaczyc z przestrzenia, otaczajaca zbiornik z wnetrzem kabiny, za pomoca rurki, przez która przechodzi drazek 3a, uruchamiajacy zawór. PL