Przedmiotem wynalazku jest przybór do wy¬ konywania rysunków, skladajacy sie z rysownicy, przykladnicy i trójkatów o takim ukladzie, iz na¬ daje sie do wykonywania wszystkich czynnosci zwiazanych z wykonywaniem rysunków, np. do rysowania linii równoleglych i prostych pod okre¬ slonym katem, jak równiez do rysowania regular¬ nych i nieregularnych figur geometrycznych; umoz¬ liwia on wykonywanie rysunków latwo; szybko i z najwieksza dokladnoscia. Przez wlasciwy uklad trójkatów mozna równiez rysowac linie równoleg¬ le w róznych odstepach od siebie bez uprzedniego mierzenia.Dotychczas uzywano do tego celu, szczególnie przy rysunkach budowlanych, specjalnych przybo¬ rów do rysowania i do mierzenia katów, które by¬ ly zmontowane na rysownicy ustawionej pionowo albo pochylo. Przybory te sa jednak bardzo skom¬ plikowane i kosztowne, jak równiez nie nadaja sie do rysunków szkolnych i podobnych.Wykonywanie podobnych rysunków odbywa sie , wedlug wynalazku przy uzyciu zwyklej, niewy- chylnej lecz dajacej sie unieruchomic przykladni¬ cy, lub tez przy uzyciu specjalnie wykonanej przy¬ kladnicy z nastawna glowica osadzona przesuw¬ nie, dajacej sie nastawiac pod dowolnym .zadanym katem, do której moga byc przylozone jeden albo* dwa trójkaty, zaopatrzone w podzialki wysokosci oraz w krawedzie do wyciagania i narozniki, ca znacznie ulatwia wykonanie rysunków z duza_ dokladnoscia.Na rysunku przedstawiono schematycznie kilka przykladów, wykonania wynalazku z odpowiednimi zmianami i szczególami. Fig. 1 przedstawia widok z góry rysownicy zaopatrzonej w sztywna, dajaca, sie na stale zacisnac przykladnica; fig. 2 — prze¬ krój poprzeczny jednego brzegu rysownicy z wy¬ zlobionym rowkiem do osadzania glowicy przy¬ kladnicy; fig. 3 — przekrój poprzeczny przeciwleg¬ lego brzegu rysownicy, zaopatrzonego w rowek, prowadzacy; fig. 4 — widok z góry odmiany ry¬ sownicy z masy plastycznej, zaopatrzona w 'daja¬ ca sie obracac i ustalac na miejscu przykladnice ii w przyrzad do kreskowania; fig. 5 — przekrój po-.przeczny listwy brzegowej rysownicy wraz z przy¬ naleznym 'urzadzeniem do ustalania i unierucho¬ mienia przykladnicy; fig. 6 —. przekrój poffteczny szczególu rysownicy wzdluz linii VI — VI na fig. 4; fig. 7 — przekrój poprzeczny rysownicy z two¬ rzywa sztucznego usztywniona zebrami wzglednie posiadajaca zamkniete wydrazenia; fig. 8 — wi¬ dok z góry urzadzenia do ustalania na miejscu stalej przykladnicy przy czesciowym zdjeciu po¬ krywy jej glowicy; fig. 9 — widok z góry glowi¬ cy pomocniczej równiez przy zdjeciu górnej pokry¬ wy tej glowicy; fig. 10 — przekrój poprzeczny urzadzenia do ustalania na miejscu stalej glowicy przykladnicy wzdluz linii X — X na fjg. 8; fig. 11 — przekrój poprzeczny Wzdluz linii XI — XI- na fig. 12 urzadzenia do napinania obrotowej glowi¬ acy przykladnicy; fig. 12 — widok z góry odmian glowicy przykladnicy przy zdjetej górnej pokry¬ wie; fig. 13 — przekrój podluzny glowicy przy¬ kladnicy wzdluz linii XIII — XIII na fig. 12; fig. 14 — przekrój podluzny innej odmiany urza¬ dzenia do ustalania obrotowej glowicy przyklad¬ nicy; fig. 15 — widok z góry trójkata, zaopatrzo- . nego w podwójna podzialke wysokosciowa; tig. 16 — sposób przylozenia ostrza olówka do krawedzi trójkata w plaszczyznie przeprowadzonej wzdluz linii XIV — XIV na fig. 15; fig. 17 i 18 przedsta¬ wiaja sposoby ustawienia trójkatów, a fig. 18a — przekrój przez 60°-owy trójkat na fig. 18, na któ¬ rym podzial wysokosci znajduje sie na osobnej wkladce wstawionej w'trójkat o ksztalcie ramki.Przybór przedstawiony na fig. 1 sklada* sie ze zwyczajnej drewnianej rysownicy / i przykladnicy 5. Rysownica na obu pionowych brzegach 3' po¬ siada listwy 3 zaopatrzone w rowek 2, przedsta¬ wiony równiez na fig. 2 w przekroju poprzecz¬ nym. Zewnetrzny górny brzeg 3e jest nieco niz¬ szy niz powierzchnia rysownicy 1. Przy drew¬ nianych rysownicach mozna zamiast listew 3 posiadajacych rowki 2 zastosowac metalowe li¬ stwy profilowane 3", posiadajace przekroje o ksztalcie litery L, T, U, Z lub podobnych, któ¬ re moga byc dopasowane do listwy &A przysru¬ bowane od dolu (fig. 3) albo jak na fig. 7 przy- nitowane w miejscu 12.Przybór rysunkowy na fig. 1 posiada sztywna, metalowa przykladnice 5 z sztywno zamocowana glowica 4, która mozna Unieruchomic w rowku 2 za pomoca dzwigni 6. Metalowa przykladnica 5 moze byc wykonana z hartowanej stali, z duralu- minium albo z odpowiedniego tworzywa sztuczne¬ go. Glowica 4 posiada wystep 13, który wchodzi w rowek 2 rysownicy. Na dolnej powierzchni me- , talowej glowicy 4 znajduje sie w odpowiedniej oslonie dzwignia 6, osadzona wahliwie w kierun¬ ku poziomym i sluzy do unieruchomienia przyklad¬ nicy w pozadanym polozeniu na brzegu rysownicy (fig. 8 — 14).Brzeg rysownicy / wzdluz rowków 2 jest zao¬ patrzony w podzialke milimetrowa 7 i katowa 7', która umozliwia szybkie i dokladne kontrolowanie poziomego albo katowego polozenia przykladnicy 5 równiez po ustaleniu na miejscu jej wolnego konca za pomoca nizej opisanej glowicy pomocni¬ czej 14 wedlug fig. 4. Górna krawedz rysownicy posiada oprócz bocznych listw 3 osadzone obroto¬ wo podpórki 8, które umozliwiaja pochyle usta¬ wienie rysownicy na stole albo na innej podsta¬ wie. Sa one osadzone w zaglebieniach dolnej po¬ wierzchni rysownicy.Odmiana przyboru przedstawiona na Jig- 4 po¬ siada rysownice /, wykonana ze sztucznego two¬ rzywa i zaopatrzona w listwy brzegowe 3 z po- dzialkami 7 i 7' jak na fig. 1. Od dolu rysownica posiada niskie cienkie zeberka 10, tworzace wy¬ drazenia 10'. Od dolu do zeberek 10 przymocowa¬ na jest listwa "metalowa 3", tworzaca jednoczes¬ nie rowek 2 (fig. 7).Metatówa . przykladnica 5' posiada 'glowice po¬ mocnicza 14, umozliwiajaca nastawianie przyklad¬ nicy i unieruchomienie pod okreslonym katem wraz z przyrzadem do kreskowania 15. Glowica 4' jest zamocowana wychylnie i posiada prócz gór¬ nej dzwigni 6' dolna dzwignie 16, sluzaca do unieruchomiania przykladnicy pod zadanym katem. Przykladnica 5' daje sie nastawiac wedlug podzialki katowej 11, umieszczonej na wewnetrznym brzegu podluznym glowicy 4% przy czym dokladne nastawienie katowe . przykladnicy mozna kontrolowac przy pomocy wskaznika 25 pomocniczej podzialki katowej 11 glowicy 4' (fig. 4). Dokladne polozenie pdziome przykladnicy na glowicy 4' uzyskuje sie przy po¬ mocy wewnatrz zalozonej kuleczki nie zaznaczonej na rysunku. Przykladnica 5' posiada milimetrowa podzialke 17 wykonana tak, aby ku dolowi skiero¬ wany zab 18 przyrzadu do kreskowania 15 mógl o nia latwo zahaczac. Do przesuwania przyrzadu 15 wzdluz przykladnicy sluzy guzik 19. Przy pize- suwaniu tego przyrzadu o male odstepy zab 18 kazdorazowo zaskakuje w najblizsza kreske po¬ dzialki milimetrowej, co znacznie ulatwia kresko¬ wanie.Przykladnica 5* posiada dwie szczeliny 20 ze skosnymi brzegami 20' (fig. 6) zaopatrzone w ko¬ liste rozszerzenia 21 (fig. 4 i 6). Wolny koniec przykladnicy 5' posiada kilka malych okraglych otworków 22 do osadzania sztyftu 22' glowicy po¬ mocniczej 14 w celu unieruchomienia przykladnicy, 4zieki temu przykladane .trójkaty nie jnoga prze¬ slizgnac sie pod przykladnica. — - 2Obydwie listwy brzegowe 3 rysownicy .V zao¬ patrzone sa w sprezynowe sworznie 23. Przy wiekszych rysownicach sworznie takie moga byc umieszczone np. w -srodku listew brzego¬ wych 3. Kazdy tworzen 23 (fig. 5) sklada sie 2. tulejki 24, osadzonej w drzewie rysownicy posiadajacej wysokosc odpowiadajaca, praktycz¬ nie biorac wysokosci listwy brzegowej 3. Tu¬ lejke poprostu wciska sie do 'odpowiedniego otworu rysownicy i moze ona posiadac na obwo.- dzie zewnetrznym podluzne zlobki w celu sztywnego osadzenia w otworze. Tulej¬ ka 24 jest u góry zamknieta dnem 28, zaopatrzo¬ nym w srodkowy otwór 29, o sciankach rozsze¬ rzajacych sie na zewnatrz stozkowo. Sworzen 23 jest cylindryczny i w górnym konc% zaopatrzony \y stozkowo rozszerzajacy sie plaski leb 23' dopa¬ sowany do stozkowego otworu 29. Ten 'trzpien 23 jest zaopatrzony w sprezyne srubowa 30, wciagaja¬ ca go do wewnatrz otworu 29, jak przedstawiono na fig. 4. Sprezyna 30 opiera sie czesciowo na po¬ wierzchni wewnetrznej* tulejki 24 a czesciowo na nakretce srubowej 31 nasrubowanej na dolnym kon¬ cu swofznia 23. Jezeli przykladnica 5' ma byc na rysownicy przytrzymana sworzniami 23 to musza *one byc przez rozszerzona czesc 21 szczeliny 20 przykladnicy 5' posuniete do góry, po nieznacz¬ nym przesunieciu do dolnego brzegu rysownicy wchodzi sworzen 23 w waska czesc szczeliny 20, a po wyjeciu sworznia 23 jego stozkowy leb-zaj¬ mie polozenie przylegajace do ukosnych brzegów 20' tej szczeliny przez co uzyskuje sie dobre unie¬ ruchomienie- przykladnicy. Jezeli tak ustalona przy¬ kladnice potrzeba znowu zwolnic, wtedy przesuwa sie ja w kierunku szczeliny 20, az stozkowy leb 23' obydwóch sworzni 23 znajdzie sie naprzeciw . kolistego wyciecia 21, po czym sworznie samoczyn¬ nie wskakuja z powrotem do pierwotnego poloze¬ nia przedstawionego na fig. 4. Jasnym jest, ze od¬ step miedzy sworzniami 23 rysownicy odpowiada odstepowi wzajemnemu obu szczelin 20 przykladni¬ cy 5'.Urzadzenie do unieruchomienia glowicy 4 przy¬ kladnicy na rysownicy przedstawiono na fig. 8 i 10. Plytka zaciskowa 33, zaopatrzona w wystep -33', wspólpracuje z odpowiednim wystepem 13 glo¬ wicy 4 przykladnicy. Plytka zaciskowa 33 jest osa¬ dzona przesuwnie w prowadnicy poprzecznej 34 i posiada na stronie zewnetrznej okragly otwór 32' do osadzenia sztyfta 32" (fig. 10) gapadki' 32a.Drugi sztyft 32 laczy zap-adke 32a mimosrodowo z -dzwignia uruchamiajaca 6 w ten sposób, ze przy wahadlowym wychyleniu dzwigni 6 w kierunku rysownicy zapadka 32a zostaje wychylona ze swe- rgo polozenia martwego, przez co obydwa wystepy 33' i wystep 13 zostaja zacisniete w rowku 2. Trze-* ci sztyft 32b tworzy stala podpore.Jednak w przypadku rysownicy duzej, zaopa¬ trzonej w odpowiednio dluzsza przykladnice, celo¬ we jest urzadzenie zaciskowe zaopatrzyc w szcze¬ ke zaciskowa 36, dzialajaca od strony zewnetrznej, .jak przedstawiono na fig. 11 i 12 i zostanie opi¬ sane pózniej.Przykladnica 5' nastawna pod pewnym katem posiada na glowicy 4' stozkowe v zaglebienie 38 górnej sciany 38'. Temu zaglebieniu odpowiada tar¬ cza 39, posiadajaca obwód o ksztalcie stozkowym, która moze sie obracac w zaglebieniu 38' równiez dokladnie -stozkowym. Do tej tarczy 39 jest przy- nitowana za pomoca dwóch nitów 40 przykladnica 5' i przy przekrecaniu jej obraca sie zawsze bez przeszkód- równiez i tarcza 39. Glowica 4 przy¬ kladnicy 5' posiada wydrazony czop obrotowy 37, na którym osadzona jest scieta na ukos o ksztal¬ cie tarczy czesc 16' dzwigni recznej 16, wspólpra¬ cujac z dolna tarcza 41 równiez osadzonej na czo¬ pie obrotowym 37 i skosnie scietej. Tarcza 41 jest uksztaltowana tak, aby.nie mogla swobodnie obra¬ cac sie, przy czym czesc scieta o ksztalcie cieci¬ wy wspólpracuje z odpowiednia wkladka w dol¬ nej czesci nakrywy nie uwidocznionej na rysunku.Na czopie obrotowym 37 jest osadzona ponadto plaska, pierscieniowa i na swojej zewnetrznej po¬ wierzchni rozszerzona .sruba skrzydlowa 6" górnej recznej dzwigni 6' (fig. 12) do zaciskania glowi¬ cy 4' na rysownicy /. Ta pierscieniowa sruba skrzydlowa 6" wspólpracuje zts szczeka zaciskowa 36. Szczeka 36 jest w swoim polozeniu roboczym przytrzymywana sprezyna 35 osadzona w zagle¬ bieniu 3$ (fig. 11) i równoczesnie odciagajaca szczeke z powrotem do jej polozenia nieczynnego jak tylko zacisk przez odpowiednie przekrecenie dzwigni 6', a to w kierunku rysownicy /' zostanie zwolniony. Ta szczeka 36 jest umieszczona w szczelinie 42 panewkowej czesci 42'. Wszyst¬ kie tu opisane czesci sa od dolu przykryte na- " krywka 'metalowa 42' (fig. 10 — 14).Jezeli teraz glowice 4' przykladnicy 5' trzeba przesunac i unieruchomic w pozadanym polozeniu, a przykladnice 5' nastawic pod zadanym katem zaciska sie najpierw przykladnice pod odpowied¬ nim katem albo na odpowiednim kierunku strzalki a (fig. 12). Nastepnie przesuwa sie glowice 4 z nastawiona przykladnica wzdluz lewego brzegu rysownicy do wysokosci zadanej i w tak nastawio¬ nym polozeniu zaciska sie za pomoca dzwigni recznej 6' przez jej obrót w kierunku rysownicy.W ten sposób mozna przez odpowiednie zwalnia¬ nie albo zaciskanie dzwigni 6' i 16 latwo nasta¬ wiac przykladnice w zadanym polozeniu. — 3 —Przez wahadlowy obrót dzwigni 16 uzyskuje sie psiowe nastawienie tarczy 39 za pomoca sko¬ snych tarczy 4l i czesci 16' przez nacisk wywiera¬ ny w kierunku osi czopa 37 pomiedzy tarcza 41 i czescia 16*.Zamiast skosnych powferzchni tarczy 41 i cze¬ sci 16' mozna zastosowac tarcze rozpierajacax 43, osadzona na czopie wydrazonym 44 w celu uzy¬ skania nacisku ^osiowego, która równiez jest przytrzymywana za pomoca paru czopów pro¬ mieniowych 43a przy. kolnierzu miseczkowego zaglebienia 38' górnej- scianki 13' glowicy 4', przy czym czopy, te-^wpadaja w dwie przeciw¬ legle szczeliny 43b. Na wydrazonym czopie 44 jest osadzona dzwignia 16" do utrzymywania katowego polozenia przykladnicy 5', dzwignia 16" jest zabezpieczona przez nasrubowanie na czopie 43 i z dzwignia 16 za pomoca sruby 45 polaczonej nakretka 46.Sztyft 22' glowicy pomocniczej 14 (fig. 9) wspólpracuje z otworami 22 (fig. 4); jest on umo¬ cowany na plaskim czlonie pociagowym 47 glowi¬ cy pomocniczej 14 i slizga sie w szczelinie 47' te¬ go czlona. Ten czlon pociagowy 47 opiera sie o kciuk 48 dzwigni uruchamiajacej 49. Przez wychylenie tej dzwigni 49 porusza sie sztyft 22' w szczelinie 47' szczeki przyciskajacej 50, o która opiera sie kciuk 48 recznej dzwig¬ ni 49. Dzieki temu glowica pomocnicza 14 (fig. 9) nie tylko zostaje unieruchomiona lecz takze równoczesnie przykladnica 5' zo¬ staje przez odpowiednia sile ciagnaca sztyfta 22' naciagnieta wskutek czego przylozone trójka¬ ty nie moga slizgac sie pod przykladnice. Na koncu glowicy pomocniczej 14 znajduje sie tem- perówka do olówków.Z przykladnica przyboru wspólpracuje szereg trójkatów z materialu przezroczystego, np. z celu¬ loidu, szklsc plexynowego albo innego przezro¬ czystego tworzywa sztucznego. Trójkaty we-" dlugt* wynalazku moga byc jednak równiez wy¬ konane z nieprzezroczystego tworzywa sztucz¬ nego, np. ze sztucznej zywicy lub twardego drzewa. Uzywa sie celowo dwóch trójkatów 45° i jednego trójkata 60°.-Trójkat 52 przedstawiony na fig. 15 posiada podzialke milimetrowa i podwójna podzialke ca¬ lowa 56. Trójkat ten moze równiez posia¬ dac podzialke logarytmiczna lub specjalna po¬ dzialke uzywana w budownictwie albo w topogra¬ fii rozmieszczona tak, aby podzialka 56 zaczynala a sie na odpowiednim trójkacie na jego krawedzi przeciwprostokatni czescia mniejsza od pozosta¬ lych czesci tej podzialki, czyli przesunietej o dlu¬ gosc x, która jest w przyblizeniu równa odleglosci ostrza 57 olówka albo ostrza grafionu przylozone¬ go przy rysowaniu do krawedzi przeciwprostokat¬ ni od krawedzi przeciwprostokatni trójkata prze¬ biegajacego na plaszczyznie rysunku. Przez za¬ stosowanie takiego urzadzenia przy rysowaniu li¬ nii prostej przebiegajacej wzdluz krawedzi przeciw- prostokatnej wyrównuje sie przypadajace na dlu¬ gosc x oddalenie ostrza olówka od dolnej krawe¬ dzi przeciwprostokatni trójkata.Podzialka 56 moze byc równiez rzutowana w kierunkach- przebiegajacych równolegle do oby¬ dwóch przyprostokatni trójkata, równolegle do linii podstawy albo przeciprostokatni trójkata, jak np. na fig. 18 uwidoczniono przy 56". Te podzialki po¬ mocnicze 56" sa szczególnie korzystne przy ry¬ sowaniu liniirrównoleglych do przeciwprostokatni trójkata.Analogicznie zaczynaja sie równiez na fig. 15 przebiegajace wzdluz przyprostokatni1- kreski po¬ dzialki katowej od pomyslanego punktu 62 jako punktu przeciecia linii podstawowej 60 pomysla¬ nej jako przebiegajaca równolegle do krawedzi podstawy trójkata w wyzej wymienionej odleglo¬ sci x, z przedluzona do tej linii podstawy skon¬ struowana wysokoscia trójkata, tak ze równiez i w ten sposób mozna poprawnie naniesc odpowied¬ nie katy od krawedzi podstawy 58.Zaleta takiego skrócenia o róznice x urojonej linii przerywanej podstawowej 60 przeciwprosto- katnej albo podstawy trójkata wynika z fig. 16 i polega na tym," ze przy normalnym trzymaniu ostrza 57 olówka linia juz jest prowadzona bezpo¬ srednio w odleglosci x od wymienionej linii pod¬ stawowej 60, a mianowicie w -nalezytym odstepie podzialki milimetrowej na koncu ostatniego pelne¬ go odstepu (1 mm.).Przedstawiony na fig. 18 przezroczysty alba nieprzezroczysty trójkat równoboczny 54 posiada na obydwóch przyprostokatnych pomocnicza po¬ dzialke 61, których odstep miedzy kreskami wy¬ nosi 1.44 mm, podczas gdy 60° trójkat 53 (fig. 17)< posiada tylko na krótkiej przyprostokatnej podob¬ na podzialke 61', której odstep miedzy kreskami wynosi nieco mniej niz 1,2 mm, a mianowicie w obydwóch przypadkach jako funkcja wyrównaw¬ cza nachylenia pod katem 45° lub 60a, jak to po¬ nizej wynika z opisanego sposobu uzycia tych trój¬ katów. Gdy trójkat 54 o 45° przylozy sie do trój¬ kata 53 o 60°, jak to przedstawiono na f,ig. 18, t wybierze kr^ke r podzialki centymetrowej 62 trój¬ kata 53 na przynalezne} przyprostokatnej jako znak wyjscia, wtedy beda czesci podzialki.61 przy¬ prostokatnej trójkata 54 przesuniete w odniesieniu do tej wyjsciowej kreski podzialki r o 1,4,4'mm lub J,44 cm odpowiadac wzdluz przeciwprostokatnej naniesionym odleglosciom równoleglych o doklad- — 4 —nie r mm lub 1 cm. Podobnie ma sie rzecz przy przylozeniu 60° trójkata 53 do trójkata 55, posia¬ dajacego podzialke katowa, gdzie pomocnicze kre¬ ski podzialki odpowiadaja na przeciwprostokatni dokladnie o 1 mm lub 1 cm oddalonym równoleg¬ lym.Aby opisane trójkaty przy rysowaniu równo¬ leglych za pomoca drugiego trójkata opartego na przykladnicy mogly równie lekko slizgac sie ponad cienka metalowa przykladnica, posiadaja one brze¬ gi wszystkich narozników - 63 i to po obydwóch stronach trójkatów skosnie Drzyciete, jak przedsta¬ wiono na fig. 15, 17, 18 lima przerywana.Trójkaty z nieprzezroczystej masy sztucznej albo z twardego drzewa moga byc wykonane tak, aby pojedyncza albo podwójna skala wysoko¬ sciowa znajdowala sie na przezroczystej wklad¬ ce 65 (ulozonej na plask"iej odsadzce 66 na dol¬ nej stronie trójkata (fig. 18a). PL