Wynalazek dotyczy obnizania napiecia w uni¬ wersalnych aparatach lampowych* to znaczy w aparatach przeliczalnych na rózne napiecia, które mozna zasilac zarówno z sieci pradu zmiennego, jak i stalego, co ma miejsce w apa¬ ratach radiowych, zwlaszcza w wykonaniu mi¬ niaturowym.Poniewaz sprzet tego rodzaju winien umozli¬ wic zasilanie nie tylko pradem zmiennym, ale równiez pradem stalym, nie mozna — jak wia¬ domo — stosowac transformatora do zmiany napiecia sieci.Na rysunku fig. 1 przedstawia znany uklad polaczen. Wlókna zarzenia Fi, F2 Fn wszyst¬ kich lamp sa polaczone szeregowo i ewentual¬ nie uzupelnione opornikiem R dla najnizszego napiecia sieci wchodzacego w rachube (110 V).Obwód pradu, zasilajacy lampy za pomoca wy¬ prostowanych pradów anodowych (+ B, — B), sklada sie z prostownika pradu stalego V (dioda albo prostownik suchy) oraz z przy¬ naleznego filtru i jest przylaczony równolegle do obwodu wlókien zarzenia Fi, Fs .... Fn. cla napiec powyzej 110 V aparaty, np. odbiorniki, sa zaopatrzone w opornik wstepny £, za pomoca którego obniza sie nadmiar napiecia. Powyzszy opornik musi byc wystarczajaco wymiarowany, gdyz przez niego przeplywa zarówno prad Ii obwodu zarzenia F, jak równiez prad U obwodu anodowego (+ B, — B), tak ze np. przy 220 V zuzywa sie w oporniku Z tyle energii wejscio¬ wej, co w samym aparacie przy 110 V. Stanowi to dla abonenta nie tylko zwiekszony wydatek eksploatacyjny, lecz równiez zwiekszony koszt nabycia, poniewaz opornik jest drogi, a podsta¬ we przyrzadu i uklad wewnetrzny trzeba dobrac tak, aby ogrzanie przyrzadu nie przekroczylo dozwolonej granicy. Ponadto wlókna zarzenialamp Fi, Fi .... Fn sa silnie przeciazone przy wlaczaniu aparatu, gdyz opornosc ich w stanie nie ogrzanym jest znacznie mniejsza, a prad U obwodu anodowego (+ B, — B) jeszcze nie przyplywa, tak ze nie zwieksza spadku napiecia na oporniku wstepnym Z. Powoduje to zmniej¬ szenie trwalosci lamp.Wedlug wynalazku obniza sie napiecie, usu¬ wajac powyzsze wady przez to, iz przy wyz¬ szym napieciu sieci nadmiar napiecia zostaje zmniejszony przez opornosc wlókien zarzenia.Obnizanie napiecia sposobem wedlug wyna¬ lazku jest objasnione na fig. 2. Wlókna zarze¬ nia F lamp i zródlo napiecia (+ B, — B) sa tu polaczone szeregowo, a poniewaz prad Ii wló¬ kien Fi, F2 .... Fn jest wiekszy niz prad U prze¬ plywajacy przez obwód pradu (+ B, — B), ko¬ nieczne jest zbocznikowanie zródla pradu ano¬ dowego za pomoca opornosci pozornej Z, przez która przeplywa nadmiar pradu zarzenia' Ii.Jezeli przy napieciu sieci E = 220 V opornosc pozorna Z stanowi opornosc omowa, a aparat jest zbudowany na napiecie 110 V, wówczas w ukladzie wedlug fig. 1 powstaje strata ener¬ gii 110 X (Ii + It), podczas gdy przy ukladzie wedlug wynalazku, przedstawionym na fig. 2, powstaje strata energii 110 X (Ii —12), to zna¬ czy w drugim przypadku energia wejsciowa, która wchodzi do odbiornika, jest o 110 X 2I2 mniejsza. Ponadto uklad wedlug fig. 2 posiada jeszcze te zalete, ze tuz po wlaczeniu odbiornika (poniewaz przy nie ogrzanych katodach prad anodowy U dziala nie od razu) przeplywa przez wlókna Fi, Fi .... Fn lamp mniejszy prad (Ii — It), przez co wlókna, które w stanie nie ogrza¬ nym posiadaja mniejsza opornosc niz w sta¬ nie ogrzanym, sa chronione przed uderzeniem pradu.O ile sprzet ma pracowac zarówno przy pra¬ dzie zmiennym, jak i stalym, stosuje sie zwykle jako opornosc pozorna Z tylko opór omowy.Przy zasilaniu pradem zmiennym mozna wó¬ wczas zarrfiast opornosci omowej zastosowac kondensator C, którego opornosc pozorna równa sie Z = — ~ (fig. 3). Inna zaleta wynika tu C z geometrycznej sumy wektorów napiec Ec na kondensatorze C i Ff na wlóknach Fi, F2 .... Fn (fig. 4), wskutek czego napiecie dla apa¬ ratu jest wyzsze niz przy uzyciu opornosci omo¬ wej, przy czym w kondensatorze C nie powstaja praktycznie biorac straty cieplne.Równiez gdy opornosc pozorna Z stanowi opornosc omowa, korzystnie jest zbocznikowac opornosc za pomoca malego kondensatora C, który za pomoca wtyczki przylacza podstawe odbiornika w sposób wysokoczestotliwy z do¬ wolnym biegunem sieci, przy czym jest moz¬ liwe przez zmiane wtyczki znalezc przewód zerowy, przy którym w odbiorniku uwydatnia sie najmniejszy przydzwiek sieci Rozumie sie, ze mozliwe jest stosowanie po¬ laczenia opornosci omowej i pojemnosciowej oraz indukcyjnej reaktancji odpowiednim prze¬ lacznikiem, co pozwala na dobranie dla kazdego rodzaju pradu najodpowiedniejszej opornosci pozornej. PL