Doprowadzanie paliwa do paleniska czesto uzaleznia sie od temperatury plomienia, co jest rozwiazaniem najprostszym. Przewiduje sie wte¬ dy przewód paliwowy zaopatrzony w przepust- nice, która steruje sie w zaleznosci od tempe¬ ratury plomienia. Takie rozwiazanie jest zado¬ walajace tylko wtedy, kiedy w przewodzie do¬ prowadzajacym paliwo nie wystepuja zadne wahania cisnienia, czyli cisnienie dostarczanego paliwa do paleniska pozostaje stale. Opierajac sie na doswiadczeniu nalezy jednak liczyc sie z wahaniami cisnienia, tak ze prosta regulacja paliwa w zaleznosci od temperatury plomienia nie spelnia nalezycie swego zadania, poniewaz wydatek paliwa zalezny jest nie tylko od tem¬ peratury w przekroju regulowanym przepust- nica, lecz takze od spadku cisnienia w tej prze- pustnicy. W tym przypadku mozna uwzglednic wahania cisnienia stosujac odpowiedni regula¬ tor cisnienia i w ten sposób poprawic ewen¬ tualny wplyw wahan cisnienia na regulacje pa¬ liwa. Tego rodzaju urzadzenie nasuwa dwa za¬ strzezenia. 1. Przy paliwach gazowych 4yza role dla do¬ kladnego pomiaru doprowadzonej Uo&ci ciepla do palanjaka gra takie ciezar wlasciwy gigi*, Wahania temperatury gazu wywoluja; jak wia¬ domo, wahania ciezaru wlasciwego. Wahania temperatury gazu nie sa jednak wyczuwane przez regulator cisnienia, tak ze wlasciwa regu¬ lacja w zaleznosci od wahan temperatury we¬ wnatrz paliwa gazowego moze byc naruszona. 2. Utrzymanie stalego cisnienia za pomoca re¬ gulatora cisnienia warunkuje przy zmianie opp- ru palnika (z doswiadczenia szczególnie w pie¬ cach nawrotnych z dwoma róznymi palnikami) zmiane ilosci doprowadzonego paliwa do pale¬ niska. To zjawisko wystepuje takze wtedy, gdy przekrój palnika zmniejszy sie nieco przez za¬ nieczyszczenie; wówczas ze wzgledu na zacho¬ wanie stalosci cisnienia zostanie zmniejszona ilosc doprowadzonego paliwa do pieca, przy za¬ chowaniu stalosci innych warunków pracy.Opierajac sie na tym, wedlug wynalazku, za¬ miast regulatora cisnienia winian byc zastoso¬ wany regulator wydatku, tj. przepustnica ste-rowana temperatura w polaczeniu z regulato¬ rem wydatku. W przeciwienstwie do regulatora cisnienia ten typ uwzglednia takze wahania ciezaru wlasciwego gazu, które moga byc spo¬ wodowane wahaniami temperatury. Poza tym regulator wydatku usuwa wplyw oporów prze¬ plywu na doprowadzana do (paleniska ilosc pa¬ liwa. Decydujace znaczenie wynalazku wynika dalej ze sposobu polaczenia regulatora tempera¬ tury z regulatorem wydatku. Najprostsze pola¬ czenie, polegajace na szeregowym wlaczeniu re¬ gulatorów temperatury i wydatku, nie prowadzi do celu, poniewaz w takim ukladzie regulator wydatku bedzie „rozregulówywal" poprzednio usttalona zmiane wydatku w regulatorze tempe¬ ratury.Wynalazek niniejszy przewiduje takie umie¬ szczenie regulatora wydatku, aby zostal utrzy¬ many staly spadek cisnien w granicach tempe¬ ratur regulowanych przepustnica. Tym sposo¬ bem jest zapewniona nie tylko prawidlowa wspólpraca regulatorów temperatury i wydatku, lecz takze osiagnieto mozliwosc niezaleznej pracy poszczególnych regulatorów (tj. regulato¬ ra temperatury i regulatora cisnienia). W tym przypadku regulator wydatku moze byc Usta¬ wiony niezaleznie od regulatora temperatury i tym samym uklad regulacyjny moze byc wy¬ godnie ustawiony stosownie do warunków pra¬ cy. Wreszcie powstaje stwierdzona mozliwosc zastosowania wychylen temperatury do pomia¬ ru wydatku, gdyz przez utrzymanie stalosci spadku cisnienia w przepustnicy jej polozenie bedzie jednoznaczna miara dla przeplywajacej ilosci czynnika.Obok wyzej wspomnianego prostego polacze¬ nia szeregowego regulatorów temperatury i wy¬ datku byloby do pomyslenia (w odchyleniu od zasady podanej w dotychczasowym opisie wy¬ nalazku) utrzymanie stalosci spadku cisnienia za pomoca regulatora wydatku, tj. praca w ten sposób, ze impuls temperatury bylby uzyty dla wplywu na ustalana wartosc przez regulator wydatku i wtedy przekrój przepustnicy bylby utrzymany jako staly, w którym bylby pobie¬ rany impuls dla regulatora wydatku. W tym przypadku sterowanie ilosci przeplywajacego paliwa nastepowaloby nie przez zmiane przekro¬ ju przeplywu (przy utrzymaniu stalosci cisnie¬ nia), lecz przez zalezna od temperatury zmiane spadku cisnienia, przy pozostawieniu stalego przekroju przeplywu. To polaczenie wprawdzie usuwa zasadnicze wady szeregowego polaczenia regulatorów temperatury i wydatku, jednak jest ono o tyle niekorzystne, ze uszkodzenie regulatora wydatku czyni cale urzadzenie bez¬ uzytecznym, podczas gdy przy polaczeniu przed¬ stawionym w wynalazku w takim przypadku, mozliwa jest regulacja wydatku jeszcze w za¬ leznosci od temperatury i tylko moga istniec pewne wahania cisnienia. A wiec w tym przy¬ padku urzadzenie moze dalej pracowac, az do czasu naprawienia regulatora wydatku. To sa¬ mo dotyczy tez przypadku uszkodzenia regula¬ tora temperatury, z czym wedlug doswiadczen predzej nalezy sie liczyc niz z uszkodzeniem re¬ gulatora wydatku. Praca tego ostatniego nie bedzie w zaden sposób ponosila uszczerbku przez uszkodzenie regulatora temperatury. Ma to takze istotne znaczenie przy rozpalaniu pie¬ ca, kiedy zwykle wylaczamy regulator tempera¬ tury, aby uchronic piec przed nadmiernym do¬ plywem gazu (przy zimnym czujniku ciepla).Wedlug wynalazku regulator pozwala bez tru¬ dnosci na rozpalenie przy okreslonej ilosci ga¬ zu, która zmienia sie powoli w zaleznosci od wzrostu temperatury az do momentu, gdy re¬ gulator temperatury przejmie samoczynnie re¬ gulacje wydatku.Rysunek przedstawia kilka przykladów zasto¬ sowania urzadzenia wedlug wynalazku, a mia¬ nowicie fig. 1 pokazuje uklad regulacyjny dla sterowania pojedynczego strumienia, zas fig. 2 i 3 dwa rózne przyklady w polaczeniu z regu¬ latorem mieszalnikowym, który ma za zadanie dostarczyc strumieniowi paliwa odpowiedniej ilosci powietrza do spalania.Na fig. 1 piec 1 jest zaopatrywany gazem opalowym przy pomocy przewodu 2. Ilosc gazu spalanego winna tu byc stosowana w zaleznosci od temperatury pieca, tj. przy wzroscie tempe¬ ratury wydatek gazu winien sie zmniejszac, przy spadku zas temperatury — zwiekszac sie.W tym celu w przewodzie 2 wbudowana jest przepustnica 3, która jest sterowana czujnikiem dowolnej znanej konstrukcji. W przedstawio¬ nym przykladzie jako czujnik temperatury slu¬ zy pirometr optyczny 4, polaczony dwoma prze¬ wodami elektrycznymi 5 i 6 ze znanym urzadze¬ niem, skladajacym sie z rurki promieniowej 7, która zasila dysze 8 i 9 i steruje plynacy stru¬ mien za pomoca elektromagnesu 10 na pod¬ stawie wskazan pirometru optycznego 4. Obie rurki dysz prowadza do serwomotoru U, którego tlok 12 za pomoca mechanizmu blokowego 13 i drazka 14 oddzialywuje na przepustnice 3. Na¬ piecie wstepne sprezyny 15 ustalajacej rurke pro¬ mieniowa 7 moze byc zmieniane, tj. nastawiane na taka wartosc, jaka odpowiada potrzebnej do utrzymania w piecu temperaturze.Wedlug wynalazku taki regiulaitor temperatury polaczony jest w zupelnie specjalny sposób z re¬ gulatorem wydatku. Regulator wydatku sklada sie z przepustnicy 16, kitóra umieszczona jest w — 2 —przewodzie £ doprowadzajacym paliwo gazowa i sterowana jest dla utaymanla statosci spadku cMmimm przepustnicy $. W itym celu od przewo¬ du gazowego 2 prowadza diwa przewody cisnie¬ niowe ltil8 do róznicowego ukladu cisnienio¬ wego II, którego membrana *0 steruje rurke promieniowa 72. Dwa przewody 22 i 23 prowadza od rurki promieniowej 21 do serwomotoru 24, którego tlok polaczony jest z przepustnica 16.Jezeli np. cisnienie przed przepuatnica 3 rosnie, co oznacza, ze nastepuje w2rost doprowadzonej ilosci gazu palnego bez zmiany polozenia prze¬ pustnicy 3, to nie zadziala regulator wydalku wraz ze swoja przepustnica 16. Wzrost cisnienia wywoluje jednak dzialanie regulatora wydatku, wzrastanie bowiem cisnienia przed przepust¬ nica 3 powoduje odchylenie rurki promieniowej 21 w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówki zegara, tak ze cisnienie w górnej stronie tloka 25 wzrosnie i ten przy swoim ruchu na dól tak dlugo bedzie zmniejszal przelot w przepust- nicy 16, az spadek cisnienia w przepustnicy 3 wróci znowu do swojej poprzedniej wartosci.Przepustnica 3 moze wtedy (jak juz wyzej wspomniano) swoim polozeniem stanowic jedno¬ znaczna miare dla ilosci przeplywajacego czyn¬ nika, do czego przewidziany jest wskaznik wydatku 26. Zamiast tego . moze byc jednak przewidziana kryza 27, aby wykorzystac spadek cisnienia dla wskazan wydatku lub w-danym przypadku jako impuls regulacyjny.Do okreslenia wspomnianej wartosci pomia¬ rowej, która winna byc zachowana jako stala, moze byc uzyty albo staly przelot w przepust¬ nicy 3 i zmienny spadek cisnienia, albo nie¬ zmienny spadek cisnienia i zmienny przelot dla przeplywu. Zmiana spadku cisnienia wywoluje zmiane napiecia wstepnego sprezyny 20a. Dla zmiany przekroju przeplywu w przepustnicy 3 musi byc przewidziane takie urzadzenie, dzieki któremu mogloby byc zmieniane polozenie prze¬ pustnicy w zaleznosci od polozenia serwomo- toru 11. Ostatnio wspomniana nastawnosc ma w stosunku do zmiany napiecia sprezyny 20a (tj. zmiany spadku cisnienia) taka zalete, ze skala wskaznika wydatku 26 wskazuje dokladnie rów¬ niez po zmianie ustawienia. Oprócz tego usta¬ wienie przepustnicy pozwala na dokladna regu¬ lacje równiez przy bardzo malych wydatkach.Przy tym spadek cisnienia pozostaje nie zmienio¬ ny, gdy tymczasem przez zmiane napiecia spre¬ zyny 20a bez zmiany przelotu przepustnicy regulator traci na czulosci i tym samym na do¬ kladnosci.Znane regulatory paleniskowe pracuja w ten sposób, ze dla sterowanej ilosci powietrza dore- gulowuje sie samoczynnie ilosc powietrza po¬ trzebna do spalania. Do tego poslugujemy sie zwyklymi regulatorami mieszanki lub regula¬ torami nadmiaru powietrza. Fig. 2 ilustruje ten typ oparty na opisanym wynalazku w polacze¬ niu ze wspólnym regulatorem. Po prawej stro¬ nie pokazany jest przewód Z doprowadzajacy paliwo gazów* z przepustnica 3 sterowana tem¬ peratura i dodatkowa przepustnica 16. Oprócz tego do paleniska prowadzi przewód powietrz¬ ny 28 wraz z przepustnica 29 i kryza 30 dla wyprowadzenia spadku cisnienia jako wartosci wydatku dla doregulowania serwomotoru 31, do którego jest dolaczona przepustnica 29. Uklad cisnieniowo - róznicowy 32 uruchamiany spad¬ kiem cisnienia z kryzy 30 oddzialywuje na rur¬ ke promieniowa 33, na która oddzialywuje rów¬ niez z przeciwnej strony impuls wydatku gazu z przewodu 2.Na fig. 2 impuls wydatku gazu wywodzi sie bezposrednio z polozenia przepustnicy 3, to jest tlok 12 serwomotoru 11 zaopatrzony jest w krzywke 34, która w zaleznosci od swego polozenia, a tym samym od wydatku gazu zmie¬ nia napiecie sprezyny 35 dzialajacej na rurke 33.Jesli np. z powodu spadku temperatury w pa¬ lenisku zostanie otwarta dalej przepustnica 3 i w ten sposób podniesiony wydatek paliwa ga¬ zowego, to nastapi wychylenie rurki promie¬ niowej 33 na lewo i tym samym nastapi dalsze otwarcie przepustnicy 29, co jest konieczne ze wzgledu na zwiekszony doplyw gazu, poniewaz dopiero wtedy impuls regulacyjny przeniesie sie na rurke promieniowa 33, gdy czujnik tem¬ peratury ze swej strony spowoduje wychylenie przepustnicy. Totez regulatory temperatury we¬ dlug wynalazku w ukladzie podanym na fig. 2 pracuja z opóznieniem, które musi sie odbijac na doregulowaniu powietrza potrzebnego do spalania.Dlatego wiec ukladowi uwidocznionemu na fig. 3 nalezy przyznac wyzszosc w porównaniu z poprzednim. W tym ukladzie jako impulsu wy¬ datku nie uzyto bezposrednio polozenia prze¬ pustnicy 3, lecz przewidziano kryze 27 (rys. 1) i dopiero wystepujacy w niej spadek cisnienia oddzialywuje na róznicowy uklad cisnieniowy 35. Dlatego wiec kazda zmiana wydatku gazu oddzialywuje natychmiast na regulacje powie¬ trza potrzebnego do spalania.Poza tym rozwiazanie podane na fig. 3 w po¬ równaniu do uwidocznionego na fig. 2 daje w ogóle wieksza dokladnosc, gdyz pobieranie impulsów wydatku ma tu miejsce w sposób bez¬ posredni i w ten sposób odpadaja bledy, które sa uwarunkowane urzadzeniem stosujacym po¬ lozenie przepustnicy 3 jako zmiany wydatku.Unika sie równiez bledów (jak wykazalo do- — 3 —swiadczenie), wynikajacych przy zmianie ustalo¬ nej wartosci za pomoca krzywki (34 na fig. 2). PL