PL34788B1 - - Google Patents

Description

Wynalazek dotyczy koncowych wzmacniaczy akustycznych i ma na celu poprawienie charaktery¬ styki przenoszenia, zmniejszenie znieksztalcen nie¬ liniowych oraz umozliwienie regulacji przebiegu charakterystyki przenoszenia zarówno w dolnym, jak i górnym zakresie czestotliwosci. Regulacja ta daje moznosc podwyzszenia lub obnizenia poziomu w obu tych zakresach o okolo ¦+ 10 db w stosunku do poziomu w zakresie srodkowym, przy czym po¬ ziom przenoszenia w srodkowym zakresie nie ulega ,zmianie.Istota wynalazku polega na zastosowaniu ujem¬ nego sprzezenia zwrotnego w ukladzie napieciowym ze specjalnym ukladem sprzegajacym, umozliwia¬ jacym regulacje charakterystyki przenoszenia.W znanych ukladach wzmacniaczy koncowych regulacja charakterystyki odbywa sie zwykle za pomoca ukladów korekcyjnych umieszczonych po¬ miedzy poszczególnymi stopniami wzmacniacza lub tez na wyjsciu wzmacniacza i ogranicza sie z re¬ guly do górnego zakresu przenoszenia. W celu przeprowadzenia regulacji w zakresie dolnym uzy- Wa sie w nich narzadu oddzielnego. Regulacja cha¬ rakterystyki przenoszenia w calym zakresie odby¬ wa sie wiec w dotychczasowych ukladach za pomo¬ ca dwóch narzadów regulacyjnych.W ukladzie wedlug wynalazku regulacja w ca¬ lym zakresie przenoszenia wymaga jednego wylacz* nie narzadu w postaci regulowanego dzielnika na¬ piecia i pozwala np. na uzyskanie pasm o zakre¬ sach: 200 — 8000 c/s, 20 —8000 c/s i 20—1000 c/s.Jezeli przy pozycji krancowej suwaka dzielnika na¬ piecia nastepuje jednoczesnie wlaczenie specjalne¬ go wylacznika, to mozna uzyskac równiez pasmo o zakresie 200 — 1000 c/s. Dla czestotliwosci 800 c/s poziom przenoszenia podczas regulacji charaktery¬ styki pozostaje bez zmian. Zastosowany uklad wza¬ jemnego sprzezenia zwrotnego w ukladzie czysto napieciowym umozliwia, dzieki uzyskaniu malego oporu wyjsciowego, stlumienie rezonansów wlas¬ nych w glosniku i znaczne zmniejszenie znieksztal¬ cen nieliniowych wzmacniacza.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na ry¬ sunku, przy czym fig. 1 uwidocznia zasadniczy uklad wzmacniacza wedlug wynalazku, fig. 2 -T szczególowy uklad sprzegajacy wzmacniacza,, fig. 3 — uproszczony uklad sprzegajacy dla górne¬ go zakresu przenoszenia, fig. 4 — uproszczony %uklad sprzegajacy* dla górnego zakresu przenosze¬ nia, fig. 5 — tajroazczony uklad sprzegajacy dla daliiego zakresu, flg. 6 — charakterystyke przeno¬ szenia wzmacniacza wedlug wynalazku przy srod¬ kowym polozeniu suwaka dzielnika napiecia, fig. 7— charakterystyke przenoszenia przy krancowym po¬ lozeniu suwaka dzielnika napiecia po stronie wej¬ scia wzmacniacza fig. 8 — charakterystyke prze¬ noszenia przy krancowym polozeniu suwaka dziel¬ nika napiecia po stronie wyjsciowej wzmacniacza, - wreszcie fi& 9 — charakterystyke przenoszenia przy wlaczonym wylaczniku.Na fig. 1 uklad sprzegajacy (j jest dolaczony z jednej strony bezposrednio do wtórnego uzwoje¬ nia transformatora wyjsciowego, a z drugiej — * do wejsciowych zacisków wzmacniacza/Dzialanie uwidocznionego na fig. 2 szczególowego schematu ukladu sprzegajacego wedlug wynalazku jest wy¬ jasnione za pomoca uproszczonych ukladów pola- : czen dla poszczególnych zakresów charakterystyki przenoszenia, przedstawionych na fig. 3, 4, 5. Wiel¬ kosci kondensatorów C, Cx, C% Cs oraz cewek Li, L2 sa dobrane w ten sposób, ze uwidoczniony na fig. 1 uklad sprowadza sie dla srodkowego zakre¬ su przenoszenia (fig. 3) jedynie do oporników R oraz Rx i charakterystyka przenoszenia nie zalezy wcale od regulacji dzielnika napiecia. W celu unik¬ niecia wplywu opornosci biernych w srodkowym zakresie przenoszenia nadaje sie kondensatorom C, Cr i Cs pojemnosci dostatecznie male, kondensa¬ torowi zas C2 — pojemnosc duza, równiez cewce Lx nadaje sie indukcyjnosc dostatecznie mala, a cewce L% — indukcyjnosc duza. Obwód rezonan¬ sowy Lx, Cs jest nastrojony na czestotliwosc okolo 5000 c/s, a obwód L% C4 — na czestotliwosc okófo 50 c/s. W srodkowym zakresie przenoszenia nie maja one zatem znaczenia. Kondensator Ci na fig. 4 jest tak dobrany, te dta czestotliwosci powyzej okolo 1000 c/s zmniejsza wraz ze wzrostem czesto¬ tliwosci stopien sprzezenia zwrotnego, podnoszac tym samym dla wyzszych czestotliwosci poziom przenoszenia przy srodkowym polozeniu suwaka dzielnika napiecia P. Do wydatniejszego podnie¬ sienia charakterystyki w tym zakresie przenosze¬ nia sluzy obwód rezonansowy Li, Ca, powodujacy silny wzrost wzmocnienia dla czestotliwosci bli¬ skich czestotliwosci rezonansu, tzn. okolo 5000 c/s.Do regulacji dzialania korekcyjnego tego obwodu, polegajacego równiez na zmniejszeniu sprzezenia zwrotnego, sluzy zalaczony do niego równolegle opornik Rt. Do obnizenia poziomu przenoszenia w górnym zakresie czestotliwosci sluzy kondensa- ; tor C, który w miare zmniejszania polaczonego z nim szeregowo oporu dzielnika napiecia P, za¬ wartego pomiedzy suwakiem a kondensatorem C, zwieksza ujemne sprzezenie zwrotne dla wyzszych czestotliwosci. Kondensator Ci oraz cewke Z* moz¬ na pominac w górnym zakresie czestotliwosci, po¬ niewaz odgrywaja role tylko przy malych czesto¬ tliwosciach.W ukladzie na fig. 5 w zakresie najmniejszych czestotliwosci mozna pominac wszystkie kondensa¬ tory z wyjatkiem-kondensatora C4, który tworzy rezonans napieciowy z cewka L2. Kondensator Ci Oddzialywa na charakterystyke przenoszenia do- - piero przy czestotliwosciach nieco wiekszych. Sto¬ pien sprzezenia zwrotnego dla czestotliwosci okolo 50 c/s jest uwarunkowany wylacznie opornikami Ri i /?2- Opór R2 jest dobrany w ten sposób, ze sprzezenie ujemne w tym zakresie ma daleko mnfej- sza wartosc, a odpowiadajace mu wzmoenienie ma wartosc odpowiednio wieksza anizeli w srodko¬ wym zakresie przenoszenia. Regulujac wielkosc opo¬ ru R* mozna charakterystyke przenoszenia w doi nym zakresie zmieniac w duzych granicach. Po prze¬ sunieciu suwaka dzielnika napiecia w kierunku opo¬ ru Rx do polozenia krancowego, sprzezenie zwrotne dla czestotliwosci okolo 50 c/s osiaga wartosc naj¬ wieksza, wzmocnienie^zas — warlpsc najmniejsza.Po przesunieciu suwaka dzielnika napiecia w kie¬ runku kondensatora C, az do zamkniecia wylaczni¬ ka W, otrzymuje sie zmniejszenie wzmocnienia za¬ równo w górnym, jak i dolnym zakresie czestotli¬ wosci, a wiec najwezsze pasmo przenoszenia. Naj¬ szersze pasmo przenoszenia uzyskuje sie przy srod¬ kowym polozeniu suwaka dzielnika napiecia.Na fig. 6 krzywa A przedstawia charakterysty¬ ke przenoszenia wzmacniacza z ujemnym sprzeze¬ niem zwrotnym przy srodkowym polozeniu suwaka dzielnika napiecia, krzywa zas 4o — charaktery¬ styke przenoszenia wzmacniacza bez ujemnego sprzezenia zwrotnego. Róznica poziomów pomie¬ dzy 'jedna i druga krzywa okresla stopien ujem¬ nego sprzezenia zwrotnego, a wiec i stopien zmniej¬ szenia znieksztalcen nieliniowych, oporu wyjscio¬ wego, poziomu szumów i wplywu napiec zasila¬ jacych. Przesunieciu suwaka od srodka dzielnika napiecia do jego kranca, w kierunku kondensator* C, towarzyszy stopniowe przejscie ksztaltu charak¬ terystyki przenoszenia z krzywej wedlug fig. 6 tlo krzywej, wykreslonej na fig. 7. Przesuniecie suwa¬ ka dzielnika napiecia na przeciwny kraniec wywo¬ luje stopniowe przejscie charakterystyki w krzywa, uwidoczniona' na fig. 8. Wlaczenie wreszcie wylacz¬ nika W sprowadza charakterystyke przenoszenia do krzywej, przedstawionej na fig. 9.' ' . ¦ -, Regulacja charakterystyki przenoszenia za po¬ moca ukladu sprzegajacego wedlug . wynalazku umozliwia dostosowanie wzmacniacza do wszyst¬ kich mozliwych wymagan ze strony odtworzenia dzwieku. Poniewaz zakres regulacji zgodnie z tymi wymaganiami musi byc zawarty w przyblizeniu — 2 —w granicach od —10 db do +10 db, to róznica poziomów wzmocnienia miedzy wzmacniaczem bez sprzezenia ujemnego a wzmacniaczem ze sprze¬ zeniem (fig. 6) musi wynosic wiecej niz 10 db.W przypadku gdyby takie zmniejszenie wzmocnienia wzmacniacza bylo niepozadane, nalezy zastosowac tibdatkpwo jedna lampe wzmacniajaca, jako wzmac¬ niacz wstepny. Pozwoli to na znaczne oddalenie cha¬ rakterystyki Ao i A oraz zwiekszy korzysci stosowa¬ nia ujemnego sprzezenia zwrotnego. Jezeli np. obie¬ rze sie wzmacniacz koncowy dwustopniowy z lam¬ pami 6J7 i 6L6 lub EF6 i EL12, transformator wyjsciowy o przekladni 20 : 1 i opór pozorny glo¬ snika okolo 8 Q a narzadom ukladu sprzegajace¬ go nada sie wartosci: P = 0,5 M Q, R = 4500 Qt R± — 2000 fi, R2 — 30000 Qf Rs =¦- 10000 Qt C = 50000 pF, d — 10000 pF, C2 = 0,1 jt F C3 = 7000 pF, C4 = 2 jtF, L± = 0,2 H, L2= 5 H, to uzyska sie regulacje wzmocnienia wedlug poda¬ nych wyzej charakterystyk. PL

Claims (1)

Zastrzezenia patentowe 1. Wzmacniacz koncowy o regulowanej charakte¬ rystyce przenoszenia z ujemnym sprzezeniem zwrotnym, znamienny tym, ze jest zaopatrzony w uklad sprzegajacy, wlaczony pomiedzy uzwo¬ jenie wtórne transformatora wyjsciowego a wej¬ sciowe zaciski wzmacniacza. 2. Wzmacniacz wedlug zastrz. 1, znamienny tym, 3. 4. ze jego uklad sprzegajacy jest zaopatrzony w jeden wylacznie narzad, sluzacy do regulacji charakterystyki przenoszenia zarówno w dolnym, jak i górnym zakresie przenoszenia, w postaci regulowanego dzielnika napiecia. Wzmacniacz wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny tym, ze uklad sprzegajacy jest zaopatrzony w trzy kondensatory (C, Ci i Cs), opornik Rz i cewke Li, sluzaca do ograniczenia charak¬ terystyki przenoszenia w górnym zakresie cze¬ stotliwosci. Wzmacniacz wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny tym, ze uklad sprzegajacy jest zaopatrzony w dwa oporniki (R i /?i), sluzace do ograniczenia cha¬ rakterystyki przenoszenia w srodkowym zakresie przenoszenia, oraz w opornik (R2), zboczniko- wany kondensatorem (C2), i w kondensator (Ca), polaczony szeregowo z cewka (L2), sluzace do ograniczenia charakterystyki przenoszenia wzmacniacza w dolnym zakresie czestotliwosci. Wzmacniacz wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny tym, ze w celu uproszczenia jest zaopatrzony w mniejsza liczbe narzadów, np. w trzy opor¬ niki (R, Ri, R2), dzielnik napiecia (P), dwa kon¬ densatory (C, C2) oraz wylacznik (W) i sluzy do regulowania charakterystyki przenoszenia w górnym i dolnym zakresie czestotliwosci Henryk Kuhn F~t3ie % 5 Fia.1 Fwj.ZR Do opi.su patentowego nr 34788 Ark. 1 Ficf. 3 a. D fW(T\ • ¦ ¦ VAMW- -iW&MM**W^- Ri 4fi F; P !*¦ Pta. 5Do opisu patentowego nr 34788 Ark. 2 ?301 +20 +10 1 1 " 1 1 A° 1 M 1 11 PI i

1. . 1 1c/i 10 50 100 500 1000 5000 '000<5 Fi db +30 +20 -rJU 1 A - 1A ... — A / i M M ¦ i 1 l^rr ki 4 I 1 1111 " . 1 T a* 1 1 11 w T~Tx^ 1 I m\ 1 ! 1 ! 1 li II I] lx l'l .xl UII 50 iOO 500 1000 5000 ' 00 00 F\ Ark. 3 db +30 +20 +10 -10 1 1 lr*TTl 11 f jff /(I 11 pi fflllrl |ir [ | T TT a 1 i M V 111111111111111 pii ii i i _ i % i 50 100 500 I0OÓ 5000 10000 Fia. 8 ?30 +20 +10 -/O I 1 1 [ , 1 , r, A, I 1 II ii III IIIIIIIIMII II lU^T lxi 'lxi i i i \iiyi 50 100 500 1000 5000 10000 Fiq.9 K. Z. G. Radom — 802, 150 egz. L-3.17955 3,9,52 PL