Tabletkarki i maszyny do wyrobu brykietów po¬ dzielic mozna z nielicznymi wyjatkami na dwie zasadnicze grupy: maszyny mimosrodowe i maszyny obrotowe.Maszyny mimosrodowe pojedyncze lub podwójne posiadaja staly (nieruchomy) otwór matrycowy i ruchome urzadzenie napelniajace, sluzace zara¬ zem do wysuwania lub wyrzucania wytloczonych ta¬ bletek. Do wyrobu tabletek o wiekszej srednicy uzy¬ wa sie tloczni z jednym otworem, do wyrobu table¬ tek malych uzywa sie tloczni o kilku otworach.Maszyny obrotowe do wyrobu brykietów posia¬ daja ruchome tarcze z tloczacymi trzpieniami gór¬ nymi i dolnymi i ruchomy stól, w którym osadzone sa matryce z odpowiednimi otworami; wydajnosc tych maszyn jest znacznie wieksza anizeli maszyn mimosrodowych nawet wówczas, gdy tlocza tyl¬ ko po jednej tabletce na raz.Wrzeciona tloczace, w których osadzone sa trzpie¬ nie górne i dolne, sa poruszane w kierunku piono¬ wym za posrednictwem krazków, rozrzadzanych za pomoca rozrzadu garbowego; w chwili wybijania tabletki wrzeciona tloczace opadaja pod naciskiem krazków. Napelnianie otworów matrycowych od¬ bywa sie za pomoca nieruchomego urzadzenia napel¬ niajacego, umieszczonego z boku maszyny. Urzadze¬ nie to stanowi nieruchome naczynie napelniajace, oprózniajace swa zawartosc do wnetrza otworów matrycowych we wlasciwych odstepach czasu. Urza¬ dzenie wytlaczajace tabletkarki sklada sie z pary wrzecion^Jo znaczy z górnego i dolnego wrzecio¬ na lub trzpienia, i z czesci matrycowej, zaopatrzo¬ nej w otwór; trzpienie sa dopasowane dokladnie do tych otworów, tak jednak, ze mbga sie w nich swobodnie poruszac. Dolny trtpien tkwi stale w otworze matrycy, podczas gdy tfipien górny za¬ glebia sie w otwór w pewnych odstepach czasu.Ifferi*Mcol^ijtóelfck górny trzpien podno&i sie po- ^y m^V/'i^Jiti fli|MV ripi intnmint dolny trzpien obniza sie, pozo- E-Mjfanujac w otworze matrycy wolne miejsce do ISateszczenia Hosci materialu, potrzebnie do wy- |||ptaenia tabletki Z chwila wypelnienia otworu H%lis$ tabletkdwa górny trzpien cpuszcza sie/ xa- glebiajac sie w otwór matrycy. Cisnienie, potrzeb- Sfle do sporzadzenia tabletki, jest wywierane badz to f.praez górny trzpien, badz przez oba trzpienie jed- tj&oczesnie. Po wytloczeniu tabletki górny trzpien .podnosi sie, odslaniajac otwór rhatrycy; jednocze- ^ittfe podnosi sie trzpien dolny, az do zrównania ^ijlfc jego górnej krawedzi z plaszczyzna matrycy.^IJrzadzenie zbierajace usuwa wysunieta w ten spo- *aób tabletke, po czym dolny trzpien powraca do jolozenia poczatkowego. Ten cyk! pracy jest jed¬ nakowy we wszystkich maszynach; róznice doty¬ cza tylko rozwiazan technicznych. Wyrób table¬ tek za pomoca tloczni recznych jest oparty na tej samej zasadzie, co w najbardziej skomplikowanych tabletkarkach maszynowych.Istota nowoczesnych tabletkarek obrotowych polega na tym, ze stól tabletkarki z obsadami obu trzpieni, dolnego i górnego, obraca sie okolo osi glównej. Skok trzpieni jest rozrzadzany za pomoca stalego (nieruchomego) rozrzadu garbowego, na¬ pelnianie zas matryc odbywa sie ze stalego zbior¬ nika, umieszczonego z boku maszyny. Poniewaz obracajaca sie masa jest sama przez sie znaczna wskutek masywnej budowy stolu obrotowego i obro¬ towych obsad wrzecion, a plaszczyzna obsady wrze¬ cion tloczacych jest umieszczona naprzeciw stalej powierzchni rozrzadu garbowego, niemozliwe jest w znanych konstrukcjach zaopatrzenie glowicy wrze¬ cionowej w urzadzenie kulkowe lub inne urzadze¬ nie obrotowe w celu zapobiezenia znacznemu i szybkiemu zuzywaniu sie tej czesci, a przez to i calej maszyny; niemozliwe jest równiez podwyz¬ szenie dotychczasowej wydajnosci tych maszyn.Budowa tych maszyn jest przy tym nieprzejrzysta i ciezka, co powoduje niekorzystne ksztaltowanie sie kosztów ich budowy w porównaniu z konstruk¬ cjami prostszymi. Budowa tabletkarki winna byc mozliwie prosta, z uwagi na cene ich produkcji.W praktyce nieruchome urzadzenia wytlaczajace w maszynach mimosrodowych maja wieksze zna¬ czenie anizeli urzadzenia ruchome w maszynach rotacyjnych z tego powodu, ze w urzadzeniach nie¬ ruchomych mozna znacznie lepiej wycentrowywac górne i dolne trzpienie, zwlaszcza gdy chodzi o urzadzenia skomplikowane, to znaczy posiadaja¬ ce matryce o kilku otworach ksztaltujacych i w zwiazku z tym kilka trzpieni górnych i dol¬ nych. Maszyna wedlug wynalazku usuwa powyz¬ sze niedogodnosci.Przedmiotem wynalazku jest tabletkarka obro¬ towa, której atól wraz z trzpieniami górnymi i dol¬ nymi jest nieruchomy w plaszczyznie poziomej. Na stole umieszczone sa stale matryce z jednym lub wieksza liczba otworów ksztaltujacych. Na osi pio¬ nowej otworów osadzone sa w nieruchomych obsa¬ dach wrzeciona górne i dolne. Budowa ta umo¬ zliwia zaopatrzenie glowic wrzecion tloczacych w krazki przyciskowe, toczace sie po torze garbo¬ wego rozrzadu wirnika. Inna ceche istotna wyna¬ lazku stanowi wirnik rozrzadczy, obracajacy sie w plaszczyznie poziomej. Wirnik jest wykonany ja¬ ko jednolity blok, posiadajacy po bokach tory roz- rzadcze, zaopatrzone w garby i w plaszczyzny tlo¬ czace dla trzpieni górnych i dolnych. Wreszcie jesz¬ cze inna cecha znamienna wynalazku jest umie¬ szczenie zbiornika materialu tabletkowego na linii osi obrotów wirnika; ze zbiornika tego material opa¬ da wlasnym ciezarem do ruchomego ramienia na¬ pelniajacego, w którym posuwa sie dalej pod dzia¬ laniem sily odsrodkowej lub slimacznicy, umiesz¬ czonej wewnatrz zbiornika. Napelnianie matryc od¬ bywa sie zatem ze srodka maszyny.Na rysunku przedstawiono przedmiot wynalaz¬ ku w przykladowej postaci wykonania. Fig. 1 przed¬ stawia * tlocznie wedlug wynalazku w przekroju podluznym, a fig. 2 — w przekroju poprzecznym.Na rysunku liczba 2 oznacza silnik elektrycz¬ ny, umieszczony w dolnej skrzyni / maszyny. Sil¬ nik napedza wal slimakowy 3, zaopatrzony w sprze¬ glo zabezpieczajace 4. Wal slimakowy obraca tar¬ cze slimakowa 5, osadzona na glównym wale ped¬ nym 6 maszyny. Na drugim koncu walu pednego osadzony jest wirnik rozrzadczy 7, obracajacy sie w lozyskach kulkowych. Wirnik 7 posiada na zew¬ natrz swego obwodu tory rozrzadu garbowego, po których tocza sie krazki wrzecion tloczacych, posu¬ wajac je w góre i w dól.Prócz toru rozrzadu garbowego wirnik posiada inne jeszcze powierzchnie rozrzadcze, rozrzadza¬ jace ruchami wrzecion tloczacych. W plycie 8 osa¬ dzone sa dolne trzpienie 9 o widelkowato rozdwo¬ jonych glowicach 9\ W rozwidleniach tych osadzo¬ ne sa na sworzniach 10 na lozyskach kulkowych krazki 11, przenoszace cisnienie tloczne na wrze¬ ciono. Na glowicy 9', od strony skierowanej ku srodkowi maszyny, osadzony jest krazek 12, cho¬ dzacy w bocznym wyzlobieniu rozrzadczym wirni¬ ka. W drugiej plycie 13 osadzone sa na linii osi pionowej dolnych trzpieni górne trzpienie tlocza-et 14 o takiej samej budowie. Wrzeciona górne i dolne sa zakonczone wymiennymi trzpieniami tlo¬ czacymi 15, 16. Trzpienie te zaglebiaja sie w otwo¬ ry matryc 17, wykonanych w nieruchomym stole 18. W górnej skrzyni 19 miesci sie nieruchomy zbiornik 20 materialu, siegajacy w glab maszyny; zbiornik ten moze posiadac przezroczysta pokry¬ we. Dolny stozkowaty koniec nieruchomego zbior¬ nika laczy sie z obrotowym ramieniem napelniaja¬ cym 21, przymocowanym do wirnika rozrzadczego i wystajacym na zewnatrz tego wirnika. Koniec te¬ go ramienia obrotowego przypada na srodek otwo¬ rów matrycowych. W ramieniu obrotowym osadzo¬ na jest obracajaca sie wraz z nim slimacznica Z2 lub inne mieszadlo, dajace sie latwo wyjmowac z wnetrza maszyny. Do bocznej sciany wirnika przy¬ mocowany jest zabierak 23, który obracajac sie wraz z wirnikiem zgarnia wytloczone tabletki do rynny 24, skad dostaja sie one do podstawionego zbiornika.Material tabletkowy wsypuje sie do zbiornika 20, w którym zostaje on zmieszany za pomoca sli¬ macznicy 22, po czym pod dzialaniem wlasnego ciezaru, slimacznicy i sily odsrodkowej dostaje sie do ramienia napelniajacego 2/. Ujscie tego ramie¬ nia przykrywa otwory matrycowe w chwili, gdy górny trzpien 14 jest podniesiony, a dolny trzpien 9 znajduje sie w swym polozeniu dolnym, tak iz w matrycy jest wolne miejsce na material. Wskutek ruchu obrotowego ramienia poszczególne otwory sa napelniane po kolei. Po napelnieniu otworu ma¬ trycowego 17 wskutek obrotu wirnika rozrzadcze¬ go 7 górny trzpien 14 opada, trzpien 16 zagle¬ bia sie w otwór matrycy i tloczy tabletke. Przy dal¬ szym ruchu wirnika górny trzpien podnosi sie; jednoczesnie podnosi sie trzpien dolny do poziomu stolu 18. Przebieg ten powtarza sie kolejno przy kolejnym napelnianiu otworów matrycowych. Po wysunieciu gotowej tabletki na poziom stolu 18 tabletkarki ruchomy zabierak 23 usuwa tabletke ze stolu.Tabletkarka obrotowa wedlug wynalazku moze posiadac dowolna liczbe stalych narzadów tlocza¬ cych; w miare zwiekszania ich liczby wzrasta wydajnosc. PL