Przy ogrzewaniu wagonów kolejowych poza¬ dana jest pewna okreslona regulacja tempera¬ tury w przedzialach wagonów. W przypadku ogrzewania parowego cel ten osiaga sie przez regulacje doplywu goracej pary do grzejników, umieszczonych w przedzialach, za pomoca recz¬ nego urzadzenia nastawczego, które moze byc obslugiwane przez samych podróznych. Narzad nastawczy takiego urzadzenia zajmuje zazwy¬ czaj trzy rózne, kolejne polozenia, oznaczone symbolami „1/1", „1/2" i „0", okreslajacymi pelny, polowiczny i zerowy doplyw pary.W przypadku elektrycznego ogrzewania wa¬ gonów kolejowych mozna w pewnych okolicznos¬ ciach zastapic urzadzenie nastawcze, stosowane do ogrzewania parowego, przelacznikami opor¬ ników grzejnych. Dla napiec, nie przekraczaja¬ cych 1500 V, przelaczniki te winny byc wykona¬ ne jako przelaczniki reczne, obslugiwane w sto¬ sunkowo prosty sposób. Natomiast przy wyz¬ szych napieciach, np. przy napieciu 3000 V, recz¬ ne przelaczanie oporników jest niemozliwe i trzeba na skutek tego stosowac elektromagne¬ tyczne lub inne odpowiednie przelaczniki prze¬ kaznikowe, uruchamiane za pomoca recznych przelaczników pomocniczych przy zastosowaniu napiecia bateryjnego. Takie urzadzenie jest jed¬ nak nader skomplikowane i kosztowne.W celu usuniecia tej niedogodnosci, wystepu¬ jacej w przypadku elektrycznego ogrzewania wa¬ gonów kolejowych, proponowano szereg prost¬ szych ukladów grzejnych. Jeden z tych ukladów zawiera polaczone szeregowo oporniki grzejne, które umieszcza sie w przedzialach w kanale przelotowym wzdluz sciany wagonu, przy czym regulacje temperatury osiaga sie przez otwiera¬ nie lub zamykanie zaworu przewodu, doprowa¬ dzajacego ogrzane powietrze do wnetrza prze-dzialu; Wszystkie te uklady nie daja jednak za¬ dowalajacych wyników, jesli zas pozwalaja uzy¬ skac prawidlowa regulacje temperatury w prze¬ dzialach, to sa skomplikowane i kosztowne.Na podstawie doswiadczen, poczynionych w dziedzinie ogrzewania wagonów kolejowych, stwierdzono, ze jest rzecza pozadana, by wyko¬ nanie ukladu grzejnego bylo jak najprostsze, przy czym wymagania, dotyczace mozliwosci kontrolowania wyników regulacji temperatury w przedzialach, maja drugorzedne znaczenie.Doswiadczenia te znalazly swój wyraz W miedzy¬ narodowym porozumieniu w sprawie ogrzewania wagonów kolejowych, zgodnie z którym prawi¬ dlowa regulacja temperatury w przedzialach sprowadza sie do tego, by podrózni mieli moznosc przeprowadzac sami te regulacje oddzielnie w kazdym przedziale.Wymaganiom najwiekszej prostoty zwlaszcza w przypadku ogrzewania elektrycznego odpo¬ wiada sposób regulowania temperatury za po¬ moca ukladu przelaczników wedlug wynalazku, . dzieki któremu podrózni moga regulowac tempe¬ rature w przedziale przez odpowiednie nastawie¬ nie umieszczonego w nim regulatora. Obwody grzejne wagonu wlacza sie lub wylacza zaleznie od zyczen wiekszosci podróznych.Wynalazek dotyczy bezposredniego elektrycz¬ nego ogrzewania wagonów za pomoca oporników, polaczonych szeregowo. Uklad grzejny zawiera w tym przypadku jedna lub dwie galezie równo¬ legle, zlozone z polaczonych szeregowo oporni¬ ków, umieszczonych w poszczególnych przedzia¬ lach wagonu. Kazda z tych galezi jest wlaczana za pomoca osobnego wylacznika automatycznego, napedzanego elektromagnetycznie, którego cewka jest zasilana napieciem, pochodzacym z baterii wagonu. Przez odpowiednie wlaczanie lub wyla¬ czanie tych wylaczników mozna przeprowadzac w calym wagonie trójstopniowa regulacje (lacz¬ nie ze stopniem zerowym). W obwód cewek kaz¬ dego wylacznika sa wlaczone w poszczególnych przedzialach przelaczniki regulatorów w ten sposób, ze w celu doprowadzenia pradu do cewek danego wylacznika wystarczy wlaczyc pewna okreslona liczbe tych przelaczników. Przez rózne kombinacje polaczen przelaczników mozna uzy¬ skiwac rozmaita zaleznosc pracy wylaczników automatycznych od liczby i rodzaju przedzialów, w których podrózni pragna wlaczenia lub wyla¬ czenia ogrzewania.Na rysunku uwidoczniono tytulem przykladu jedna z postaci wykonania ukladu grzejnego wedlug wynalazku, przy czym fig, 1 przedstawia uklad polaczen do regulacji dwustopniowej w przypadku obwodu jednogaleznego, fig. 2 — odmiane tegoz obwodu, dotyczaca regulacji trój¬ stopniowej, fig. 3 zas — uklad polaczen w przy¬ padku obwodu dwugaleznego.Na fig. 1, cyfra 1 oznaczono glówny wylacz¬ nik automatyczny calego obwodu, zlozonego z oporników szeregowych, cyfra 2 — oporniki grzejne w poszczególnych przedzialach, cyfra 3 — cewke glównego wylaczania automatycznego 1, polaczona z bateria 5 poprzez laczone szeregowo przelaczniki A, regulatorów przedzialowych, wresz¬ cie cyfra 6 — narzad stykowy wylacznika 1.Przelaczniki U sa oznaczone liczbami rzym¬ skimi, odpowiadajacymi przedzialom, w których sa one umieszczone, przy czym te przelaczniki, które znajduja sie w przedzialach /, ///, IV, VI, VII i IX, sa zaopatrzone w podwójne styki, po¬ zostale zas posiadaja styki pojedyncze. Wszystkie styki danego przelacznika sa uruchamiane jedno¬ czesnie za pomoca dzwigni regulatora przedzia¬ lowego.Ze sposobu polaczenia przelaczników wynika, ze uklad grzejny calego, wagonu zacznie praco¬ wac jedynie wówczas, gdy piec sposród dziewie¬ ciu przedzialów nastawi regulator na polozenie „wlaczone". Przy tym sposród tych pieciu prze¬ dzialów dwa winny nalezec do grupy przedzialów /, IV, VII, dwa — do grupy przedzialów ///, VI IX, jeden zas do grupy przedzialów //, V, VIII, a to w tym celu, by uklad grzejny nie byl trwale wylaczany oraz by, nawet przy ustawieniu regu¬ latorów w nie zajetych przedzialach na zero, mozna bylo go .wlaczac.W wykonaniu, przedstawionym na fig 2, istnieje mozliwosc trójstopniowej regulacji dzie¬ ki ustawianiu regulatora w polozenie „llly\ „1/2" i „0".Przy takim ukladzie polaczen uklad grzejny zostaje wlaczony wówczas, gdy sposród dziewie¬ ciu przedzialów przynajmniej trzy ustawily regu¬ lator w polozenie „1/1", trzy zas w polozenie „1/2". Podzial przedzialów na grupy jest iden¬ tyczny z poprzednim.Na fig. 3 przedstawiono uklad grzejny, zlo¬ zony z dwóch galezi, obejmujacych oporniki grzejne, oraz z dwóch odpowiadajacych im szere¬ gów przelaczników regulacyjnych. Cyfra 7 ozna¬ czono tu glówny wylacznik automatyczny drugiej galezi ukladu grzejnego, cyfra 8 — oporniki tej¬ ze galezi, cyfra 9 — cewke wylacznika automa¬ tycznego, liczba 10 — przelaczniki regulatorów drugiej galezi. Uklad ten umozliwia niezalezny wybór stopni regulacyjnych wedlug reguly wiek- .rNszósci i to zarówno w przypadku nastawiania ukladu grzejnego na pelna, jak i na polowiczna wydajnosc.Jest rzecza zrozumiala, ze przez caly szereg innych kombinacji polaczen przelaczników regu¬ lacyjnych mozna uzyskac dalsze okreslone zalez¬ nosci wydajnosci grzejnej od liczby lub numerów przedzialów. Zamiast stosowania szeregów prze¬ laczników regulacyjnych mozna przeprowadzac regulacje ukladu grzejnego wedlug wynalazku równiez w ten sposób, ze w obwód pradowy prze¬ kaznika, oddzialujacego na cewke glównego wy¬ lacznika automatycznego, wlacza sie za posred¬ nictwem przelaczników regulacyjnych oporniki pomocnicze, które mozna wylaczac przez zwiera¬ nie. Uklad przelaczników regulacyjnych wedlug wynalazku wykazuje te zalete, ze w przedzialach staja sie zbedne przelaczniki lub wylaczniki pra- . du wysokiego napiecia oraz ze obwody grzejne sa stosunkowo proste. Przelaczniki regulatorów wlaczaja jedynie prad pomocniczy z baterii o bardzo niskim napieciu i sa na skutek tego nader proste i tanie. Regulowane obwody grzejne wagonu moga równiez obejmowac ogrzewanie, korytarzy, ustepów i umywalni, które dotychczas byly zazwyczaj pozbawione wszelkiej regulacji temperatury; w zwiazku z tym mozna poczynic znaczne oszczednosci na energii elektrycznej, zu¬ zywanej na ogrzewanie tych pomieszczen.Uklad regulacyjny wedlug wynalazku mozna zastosowac równiez do innych rodzajów ogrzewa¬ nia, np. do ogrzewania za pomoca cieczy obiego¬ wej lub goracego powietrza, dzieki czemu uzy¬ skuje sie znaczne uproszczenie ukladu grzejnego.W przypadku polaczenia przelaczników regula¬ cyjnych z zaworami, zamykajacymi doplyw pary lub cieczy, zwieksza sie niezawodnosc dzialania calego ukladu grzejnego przez to, ze zostaje ograniczona mozliwosc nadmiernego nagrzania cieczy lub pary obiegowej przy wylaczeniu wiek¬ szosci przedzialów, a to dzieki jednoczesnemu wylaczeniu pradu w grzejnikach, ogrzewajacych te ciecz lub pare. Odnosi sie to przede wszystkim do przypadku zepsucia sie termostatów ochron¬ nych, które maja na celu zabezpieczenie czynnika grzejnego przed nadmiernym nagrzaniem.Reczna obsluga przelaczników regulujacych moze byc zastapiona lub uzupelniona dzialaniem termometrów stykowych lub termostatów, które reguluja samoczynnie prad grzejny wedlug tej samej zasady, jak to ma miejsce w przypadku obslugi recznej, a mianowicie w zaleznosci od temperatury, panujacej w wiekszosci przedzialów.Uklady powyzsze moga byc uproszczone przez zastosowanie przekazników posrednich, wlaczo¬ nych miedzy przelaczniki regulacyjne U- PL