Film kreskowy, zwany takze groteskowym, szczególowego opracowania muzykowi, piosenka- jest szeregiem fotografii, dokonanych kamera ki¬ nowa, rysunków o dosc duzym formacie. Wykona¬ nie tych rysunków wymaga bardzo drobiazgowego i szczególowego opracowania recznego przez sze¬ reg rysowników glównych i posrednich.Caly film groteskowy krótkometrazowy posia¬ da dlugosc przecietnie okolo 250 metrów, co sta¬ nowi okolo 10,000 obrazków (klatek). Reczna praca wykanczania calej serii szkiców rysunko¬ wych wymaga zespolu wielu wspólpracowników zajetych wylacznie przenoszeniem i nanoszeniem kolejnych elementów odpowiednio do projektowa¬ nej akcji.Kiedy calosc juz jest zasadniczo dostatecznie opracowana, sczepione ze soba oddzielnie pro¬ jektowane czesci akcji przekazuje sie do dalszego rzowi, specjaliscie od tla i wreszcie animatorowi, to jest ozywiaczowi tych scen, nadajacemu odpo¬ wiedni ruch poszczególnym figurom; Jednak ozywiacz nie rozpoczyna rysowania kolejnych obrazków ozywionej akcji dopóki nie ukoncza swej pracy specjalista od tla, i piosen¬ karz (slowa), jak równiez dopóki dialogi i efekty glosowe oraz muzyczne nie zostana uzgodnione* , Gdy dialogi sa juz dopasowane, oddzial zesta¬ wiajacy sklada poszczególne obrazki w klatki filmu odpowiednio do potrzebnego czasu, bada dlugosc kazdego slowa, przerwy miedzy slowami, samogloskami i spólgloskami, akcenty czy przerwy oddechowe i daje wskazówki ozywiaczowi. Jezeli bohater powie np. „h a 11 o" i oddzial zestawia¬ jacy wskaze, ze slowo to zajmie osiem klatek fil- ¦*) Wlascicielka patentu oswiadczyla, ze wynalazca jest Janusz Ruszczynski w Krakowie.mu (poszczególne obrazki), ozywiacz musi spo¬ rzadzic osiem obrazków, na których kolejno usta bohatera poruszaja sie wymawiajac to slowo.Przy tym kazde drgnienie ciala bohatera musi byc sprawdzone przez glównego kierownika kre- sówki. Wiekszosc efektów glosowych jest badana w podobny sposób. Przy produkcji ozywiacze maja wspólpracowników, którzy pod ich kierunkiem uplynniaja akcje. Ozywiacz rysuje bardziej trudne lub wazne elementy akcji, pomocnik jego wypelnia te sceny poszczególnymi fazami ruchu.Rysowanie fezeregu obrazów powodujacych w ogólnej sumie zadany ruch jest bardzo zmudne, wymaga duzo zrecznosci i czasu, a zatem przy¬ czynia sie do znacznych kosztów produkcji filmów kreskowych.W sposobie wedlug wynalazku film kreskowy wytwarza sie latwo, szybko i bezblednie. Zgodnie z tym sposobem nanosi sie na plaszczyzne rysun¬ kowa elementy kompozycyjne bezposrednio w ta¬ kim ruchu, w jakim sa one pózniej odtwarzane.W tym celu przewidziane jest wedlug wyna¬ lazku urzadzenie, rodzaj kinografu, posiadajace plyte z okienkiem", pod którym umieszczone sa sto¬ liki ruchome wymieniajace nieprzerwanie klatki tasmy lub tasm. Wedlug jednego przykladu wy¬ konania urzadzenie zawiera dwie tasmy bez konca, z których kazda otacza po jednym stoliku stano¬ wiacym równoczesnie powierzchnie rysunkowa.Niezaleznie od powyzszego urzadzenie zaopatrzone jest w ruchome saneczki z kleszczami, sluzace do przesuwania tej tasmy, która w danym momencie znajduje sie poza okienkiem. Druga para podo¬ bnych kleszczy umieszczona jest przy plycie z okienkiem sluzac do unieruchomiania tasm wi¬ docznych w okienku. Rysownik ma sposobnosc obserwowania w okienku prawidlowosci rysunku w ruchu i nanoszenia nowych ozywiajacych ele¬ mentów graficznych do juz poprzednio naniesio¬ nych. Wymiana klatek rysunkowych obu tasm odbywa sie z szybkoscia okolo 24 klatek na se¬ kunde, to jest z szybkoscia, przy której obserwa¬ tor odnosi wrazenie ruchu ciaglego, podobnie jak to ma miejsce w projektorze aparatu kinemato¬ graficznego. Rysownik ma sposobnosc zauwazenia, czy ruch bohatera i innych figur jest prawidlowy i jakie ewentualne zmiany nalezy wprowadzic w postaci nowych elementów do opracowywanego odcinka filmu. Moze on w okienku z latwoscia wrysowac dodatkowe zamierzone elementy, które wykonane w ciagu kazdej sekundy znajda sie na kolejnych 24 klatkach obu tasm.Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera co naj¬ mniej 2 stoliki, pomiedzy którymi znajduje sie szczelina na przesuwajace sie naprzemian obydwie tasmy celuloidowe lub papierowe z klatkami obrazkowymi, przy czym tasmy te zwisaja luzno pod stolikami. Klatki obrazkowe ukazuja sie w okienku urzadzenia dzieki temu, ze stoliki prze¬ suwaja sie ruchem zwrotnym pod okienkiem.Podczas ruchu stolików tasmy nie sa pociagane tymi stolikami, gdyz sa dociskane do ramki okien¬ ka. Po zatrzymaniu stolików tasma jest pociaga¬ na suwakiem na dlugosc jednego obrazka. Ru¬ chem suwaków i stolików rozrzadza dowolny odpo¬ wiedni mechanizm, który nie jest przedstawiony na rysunku, gdyz nie stanowi przedmiotu wyna¬ lazku. Moze to byc mechanizm wyposazony w krzywki umieszczone na podluznym wale i roz¬ rzadzajace za pomoca odpowiednich dzwigni ru¬ chami stolików, jak równiez ruchami suwaków zaopatrzonych w kleszcze zaczepiajace tasme.Suwak ma za zadanie przesuwanie tasmy na sto¬ liku w taki sposób, aby tasma po ukazaniu sie w okienku urzadzenia w chwili zatrzymania sie stolika zostala wyciagnieta z pod stolika przez szczeline znajdujaca sie pomiedzy stolikami. We¬ dlug innych przykladów wykonania urzadzenie moze zawierac wieksza liczbe stolików. Moga one miec uklad paciorkowy (pater noster), gasieni¬ cowy, bebnowy lub inny. W tym przypadku sto¬ liki kolejno przesuwaja sie pod okienkiem urza¬ dzenia, tasma zas przebiega tak, ze tworza sie petle pomiedzy sasiednimi stolikami. Kazda petla ma dlugosc równa wielokrotnej dlugosci klatki.Dotychczasowe reczne wytwarzanie filmów kreskowych jest uciazliwe, poniewaz rysownik nie widzi swej kompozycji w ruchu. Obliczone i na¬ rysowane sasiednie obrazy sa zwykle wykonane z mniejszym lub wiekszym bledem, co daje wra- - 2 -zenie nerwowosci w ruchii zamiast prawidlowej plynnosci. ^ Na rysunku przedstawiono schematycznie ty¬ tulem przykladu urzadzenie sluzace do wykony¬ wania sposobu wytwarzania filmów kreskowych wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia w widoku perspektywicz¬ nym okienko oraz dwa stoliki z dwoma tasmami bez konca, fig. 2 — 9 wyjasniaja poszczególne fazy ruchu stolików, fig. 10 i 11 przedstawiaja schematy urzadzenia zawierajacego stoliki w ukladzie paciorkowym, fig. 12 — schemat urza¬ dzenia ze stolikami w ukladzie gasienicowym, a fig. 13 — w ukladzie bebnowym.W urzadzeniu przedstawionym na fig. 1 sto¬ liki p i l sa umieszczone pod plyta wierzchnia k z okienkiem o. Pod okienkiem znajduje sie ram¬ ka r dociskajaca tasme do stolików, na których przesuwaja sie tasmy a i b pociagane w chwili zatrzymania stolików kleszczami suwaków nieuwi- docznionych na rysunku.Dzialanie urzadzenia jest opisane ponizej. Sto¬ liki p i l przesuwaja sie poczatkowo w prawo, jak to pokazuja strzalki na fig. 1 — 3 pod ramka r okienka o, przyciskajac dwie czesci tasm a i b do ramki r tak, iz tasmy te nie moga sie w okien¬ ku przesunac w czasie ruchu stolików, wobec czego w okienku o,klatka rysunkowa, np. parzysta z czesci tasmy b, znika a pojawia sie klatka, np. nieparzysta, czesci tasmy a. W ten sposób odbywa sie jedna zmiana, która powinna trwac najdluzej okolo 1/24 czesci sekundy, aby w okienku uzyskac wrazenie ruchu z szeregiem kolejno wymienia¬ jacych sie klatek obrazkowych. Takich zmian ko¬ lejnych musi byc zatem w okienku urzadzenia najmniej na kazda sekunde 24. Jak to widac na fig. 2 — 4, przesuniecie stolików p i l w prawo jest pierwszym ruchem danego cyklu, poczym na¬ stepuje przesuniecie obydwóch stolików w lewo, (fig. 5 — 7) a nastepnie znów na prawa strone, az do osiagniecia poczatkowego polozenia (fig. 8, 9). Takie ruchy zwrotne stolików odbywaja sie az do ukonczenia^ opracowywanego przez rysów, nika cyklu.Na przyklad filni kreskowy ma przedstawiac wystrzelona rakiete (race), która .wznosi sie pa¬ rabolicznie a po przejsciu punktu szczytowego rozpryskuje sie na wiele czesci opadajacych znów ruchem parabolicznym. Do uzyskania tega-efektu rysuje sie najlepiej bialym olówkiem na*czarnym ekranie droge rakiety, odrywajac olówek od ekra¬ nu po minieciu wierzcholka paraboli. Kiedy wiec tasma zajmie polozenie, przy którym rozpoczeto rysunek, widz ujrzy poruszajacy sie bialy punkt wznoszacy sie po tej samej drodze i z ta sama szybkoscia z jaka byl rysowany. Obecnie rysownik stara sie dotknac olówkiem poruszajacy sie punkt w tym momencie, w którym powinien zniknac i rysuje krzywa w dowolnym kierunku, po której spadalaby jedna z iskier. W celu uzyskania wra¬ zenia opadajacej i gasnacej iskry coraz cieniej rysuje sie te krzywa, po czym postepuje sie tak jak poprzednio lecz rysuje sie druga iskre w innym kierunku itd., az wreszcie uzyska sie wy¬ starczajacy bukiet opadajacych iskier z pekajacej rakiety.Zmian kierunku ruchu stolików jest w kazdej sekundzie co najmniej 12, co lacznie daje w okien¬ ku na dwóch tasmach lewej i prawej 24 klatki obrazkowe. PL