Wynalazek dotyczy sposobu mierzenia oporów zespolonych pradem zmiennym zarówno malej, jak i wielkiej czestotliwosci oraz ukladu do po¬ miaru ich tym sposobem. Umozliwia on przy tym bezposrednie odczytywanie wartosci oporu zespo¬ lonego, wartosci jego skladowych oraz kata prze¬ suniecia fazowego.Zaleta ukladu wedlug wynalazku polega na tym, ze mozna dzieki niemu wykonywac pomiary szybko i prosto bez jakichkolwiek dodatkowych manipulacji i obliczen, niezbednych w dotychczas znanych przyrzadach. Uklad ten nadaje sie do zastosowania szczególnie w tym przypadku, gdy chodzi o pomiary, odnoszace sie do szerokiego zakresu czestotliwosci i posiadajace raczej cha¬ rakter orientacyjny, tzn. nie wymagajace duzej dokladnosci, Jip. w przypadku mierzenia oporu zespolonego anten, przewodów zasilajacych itd.Na rysunku fig. 1 i 5 przedstawiaja tytulem przykladu rózne uklady pomiarowe wedlug wy¬ nalazku, a fig. 2 — 4 skale pomiarowe odnos¬ nych przyrzadów pomiarowych.Generator pradu zmiennego 1 wielkiej lub malej czestotliwosci (fig. 1) posiada zaciski 16,17, do których przylaczony jest dzielnik napiecia, skladajacy sie z opornika 2 o znanym oporze ze¬ spolonym oraz z opornika 20, posiadajacego nie¬ znany, podlegajacy pomiarowi opór zespolony iprzylaczonego do zacisków 18, 19. Oporniki 2 A 20 sa polaczone szeregowo, na skutek czego prze¬ plywa przez nie ten gam prad I\, proporcjonalny do wyjsciowego napiecia generatora, wystepu¬ jacego na jego zaciskach 16, 17. Napiecie to sta¬ nowi wiec sume wektorowa spadków napiecia na opornikach 2 i 20.Napiecie wyjsciowe generatora 1, wystepujace na zaciskach 16, 17, zostaje wyprostowane za pomoca diody 3. Napiecie na oporniku 2 wypros¬ towuje dioda U, natomiast napiecie na oporniku 20 o nieznanym oporze zespolonym — dioda 5.Kondensatory 6, 7, 8 i 9 sluza do blokowania wytworzonych w vten sposób pradów stalych.Wyprostowane napiecia, pochodzace z diod 3, 4, 5, doprowadza sie poprzez oporniki 10, 11, 12 i 13 do dwóch ilorazowych przyrzadów pomiarowych 1%, 15 o znanej konstrukcji, zaopatrzonych we wspólna skale. Punkt przeciecia osi wskazówek obydwóch przyrzadów wskazuje na wspólnej skali, zaopatrzonej w opisane ponizej wspólrzed¬ ne, mierzona wielkosc, tzn. bezwzgledna wartosc oporu zespolonego, kat przesuniecia fazowego i ewentualnie równiez wartosci skladowych mierzonej opornosci.Jak wynika z fig. 1, cewka a przyrzadu 15 jest zasilana poprzez opornik 12 pradem 12, pro¬ porcjonalnym do napiecia, wystepujacego na oporniku 2, podczas gdy przez druga cewke b tego samego przyrzadu oraz przez opornik 13 przeplywa prad /20, proporcjonalny do napiecia, wystepujacego na oporniku 20 o mierzonym opo¬ rze zespolonym. Przyrzad 15 wskazuje wiec sto¬ sunek tych dwóch napiec, a mianowicie: E2 E20 • —— lub —- E20 E2 Z przyrzadu 15 wyplywa zatem prad, równy sumie wymienionych pradów Ii + /20, propor¬ cjonalnej do arytmetycznej sumy napiec E2 i E20, wystepujacych odpowiednio na opornikach 2 i 20.Prad ten rozdziela sie w punkcie &/ na dwie czesci skladowe. Jeden z pradów skladowych przeplywa przez opornik 11, drugi zas przez cewke c przy- . rzadu 14, którego druga cewka d jest zasilana pradem Iv, proporcjonalnym do wektorowej sumy napiec E2 i E20, czyli do napiecia, panujacego miedzy zaciskami 16 i 17 generatora. Przyrzad lh wskazuje wiec stosunek: mm^M^ -F £20 , ,¦ fis + E20 E2 + E20 E2 + E20 a punkt przeciecia osi wskazówek obydwóch przy- rz4dów okresla mierzone wielkosci na odpowie¬ dnich skalach, uwidocznionych na fig. 2, 3 i 4.Na fig. 2 wspólrzedne Z stanowia miare sto- E20 sunku ~'" (w przypadku gdy E Ko 1, stanowia one bezposrednio miare E20) i sluza do wskazy¬ wania bezwzglednej wartosci mierzonego oporu zespolonego w granicach od 0 do ob Linie krzywe tej skali sluza do wskazywania katfa przesuniecia fazowego w granicach od 0° do 90°.Na fig. 3 przedstawiono skale do wskazywania wartosci skladowych mierzonego oporu zespolo¬ nego w ukladzie równoleglym, przy czym R ozna¬ cza skladowa czynna w granicach od 0 do 00 jX zas — skladowa bierna w granicach od 0 do jlO.Na fig. 4 przedstawiono skale do wskazywania wartosci skladowych mierzonego oporu zespolo¬ nego w ukladzie szeregowym.Opisany przyrzad nie umozliwia jednak rozróznienia skladowych indukcyjnych od sklado¬ wych pojemnosciowych i wskazuje w ten sam sposób obydwa rodzaje skladowych biernych. Otóz w przypadku gdy zachodzi potrzeba ustalenia równiez charakteru skladowej biernej, wówczas po dokonanym odczycie wartosci oporu zespolo¬ nego zastepuje sie opornik 2 innym opornikiem o okreslonym pod wzgledem swego charakteru i wartosci oporze biernym, np. kondensatorem, uzywajac do tego celu np. zwyklego przelacznika.Jesli przy tym punkt przeciecia osi obydwóch wskazówek lezy w obrebie pola wspólrzednych, wówczas oznacza to, ze odnosna skladowa bierna • mierzonego oporu zespolonego jest pojemnoscio¬ wa. Jezeli natomiast tenze punkt znajduje sie poza obrebem pola wspólrzednych, wówczas ozna¬ cza to, ze odnosna skladowa bierna jest indukcyj¬ na, gdyz sposób wykreslenia ukladu wspólrzed¬ nych (fig. 2 i 4) dotyczy róznicy przesuniec fa¬ zowych miedzy skladowymi, wynoszacej 90°.W celu zwiekszenia dokladnosci odczytu na krancach skali, gdzie krzywe przesuniec fazowych znajduja sie bardzo blisko siebie, stosuje sie w praktyce uklad, przedstawiony schematycznie na fig. 5, w którym do cewek przyrzadów pomiaro¬ wych doprowadza sie nie bezposrednio poszczegól¬ nie wyprostowane prady, lecz ich sumy lub róznice.Poniewaz'wiekszosc dotychczas wytwarzanych cewkowych przyrzadów pomiarowych, stosowa¬ nych np. do pomiarów opornosci izolacji, posiada skale, sluzaca do wykazywania wartosci stosunku - 2 1h : ho w odstepach rzedu co najmniej 0,1, jest rzecza korzystna zasilac przyrzad sumami lub róznicami wyprostowanych pradów, których sto¬ sunek zawiera sie w granicach jednej dzialki, pozwalajac wykorzystac mozliwie jak najwiekszy obszar skali. Najodpowiedniejszy stosunek wiel¬ kosci porównawczych, wskazywanych przez przy¬ rzad pomiarowy 151 wynosi 0,5 U : 0,5 (h + /20), stanowiacy funkcje stosunku znanego oporu zespolonego opornika 2 do mierzonego oporu ze¬ spolonego opornika 20, przy czym wartosc' tego stosunku moze zawierac sie zawsze wewnatrz odstepu miedzy dzialkami skali, wynoszacego co najmniej 0,1. Drugi przyrzad pomiarowy 1U wskazuje natomiast stosunek 0,773 • (I2+I20 — Iv ) : 0,227, • (I + 120), którego wspólczynniki sa tak do¬ brane, ze z jednej strony ich suma wynosi 1, z drugiej zas strony maksymalna wartosc tego stosunku (w przypadku gdy Iv = (h + ho) V~2) wynosi równiez 1, przy czym wartosci powyzsze mozna osiagnac przez odpowiedni dobór oporów oporników, polaczonych szeregowo z cewkami przyrzadów pomiarowych (fig. 5). PL