Do mierzenia temperatury lub do sygnalizo¬ wania temperatur skrajnych w róznych osrod¬ kach, np. w powietrzu, oleju, wyzyskuje sie zja¬ wisko rozszerzalnosci cial pod wplywem zmia¬ ny temperatury. Aby przyrzad do pomiaru tem¬ peratury byl czuly i dokladny, powinien posia¬ dac wielka pojemnosc energetyczna, to jest na¬ wet malej zmianie temperatury powinno odpo¬ wiadac duze wydluzenie czynnika rozszerzalne¬ go. Znane termometry rteciowe!, spirytusowe lub dilatometry tej wlasciwosci nie posiadaja.Stosunkowo wieksza pojemnosc energetyczna maja tylko termometry parowe, wykonane w postaci naczynia napelnionego odpowiednim plynem, np. alkoholem etylowym lub innym ply¬ nem o niskiej temperaturze wrzenia, którego cisnienia pary zalezne od temperatury powodu¬ je ruch narzadu mechanicznego przenoszony do aparatu wskaznikowego.Wynalazek polega na skonstruowaniu takie¬ go ogniwa rozszerzalnego, którego wydluzenie byloby stosunkowo duze nawet przy malej róz¬ nicy temperatur. Ogniwo wedlug wynalazku sklada sie z szeregu pojedynczych lub grupo¬ wych dwumetalowych elementów (sporzadzo¬ nych przez nawalcowanie na siebie dwu metali o róznej zdolnosci wydluzania), zestawionych w ciagla kolumne w ten sposób, aby zawsze dwa sasiednie elementy, czy to pojedyncze, czy tez grupowe, to jest wykonane przez zgrupowa¬ nie kilku elementów zginajacych sie w tym sa¬ mym kierunku, zginaly sie w kierunku nawza¬ jem przeciwnym. Przez takie zestawienie w ko¬ lumne mozna osiagnac dowolnie duze przesunie¬ cie mechaniczne, które nastepnie przenosi sie w odpowiedni sposób na mechanizm "wskaz¬ nikowy.Podstawowa zasade wynalazku mozna reali- zowac^w rózny sposób. Na rysunku przedstawio¬ no niektóre przyklady wykonania Wynalazku.Fig. 1 i 2 przedstawiaja przekrój pionowy i po¬ ziomy ogniwa do mierzenia temperatury, zlozo- *nego z dwumetalowych elementów kolistych (tarcz), fig. 3 i 4 przedstawiaja przekroje piono¬ wy i poziomy podobnego ogniwa z pojedynczymi elementami dwumetalowymi w ksztalcie trójka¬ tów równobocznych, fig. 5 i 6 przedstawiaja przekrój pionowy i poziomy ogniwa z elemen¬ tami czworobocznymi grupowymi, fig. 7 przed¬ stawia ogniwo zaopatrzone w cieglo poprowa¬ dzone przez wszystkie elementy, zas fig. 8 przedstawia ogniwo bez naczynia ochronnego, to jest z elementami umieszczonymi bezposred¬ nio w mierzonym osrodku z cieglem uszczel¬ nionym.Jak widac z fig. 1 i 2, pojedyncze dwumeta- lowe elementy koliste (tarcze) 1, zginajace sie w jednym kierunku, i takie same elementy V, zginajace sie w kierunku przeciwnym, sa ulozo¬ ne na przemian w naczyniu cylindrycznym 2, przykrytym pokrywa 4 i zanurzonym w mierzo¬ nym osrodku 3. Elementy 1, V sciska ciezarem wlasnym tlok 5 i cieglo 6, poprowadzone przez pokrywe 4 do aparatu wskaznikowego 7.Pomiedzy pojedyncze dwumetalowe elemen¬ ty trójkatne 1, V, ulozone w naczyniu cylindry¬ cznym 2 (ewentualnie o przekroju trójkatnym), wlozone sa koliste, pierscieniowe (lub trójkatne) wkladki 8, które nie wyginaja sie przy zmianie temperatury «i o które wspieraja sie przy wy¬ gieciu elementów 1, V ich wierzcholki, zapew¬ niajac laczny skok utworzonej w ten sposób ko¬ lumny. Do kolumny tej przylega, pod dziala¬ niem nacisku sprezyny 9, tlok 5 z cieglem 6, przeprowadzonym przez pokrywe 4 naczynia do aparatu wskaznikowego 7. Przy wzroscie tem¬ peratury elementy 1, V wyginaja sie w prze¬ ciwnych kierunkach tak, ze cieglo 6 przenosi laczny skok tloka 5, który jest suma wygiec po¬ szczególnych elementów, na aparat wskazni¬ kowy 7.W wykonaniu przedstawionym na fig. 5 i 6 zastosowano dwumetalowe elementy prostokat¬ ne 1, V grupowe, to jest wykonane przez zgru¬ powanie trzech elementów prostych, zginajacych sie w jednym kierunku. Elementy te sa ulozone w naczyniu 2 o przekroju prostokatnym, a mia¬ nowicie w ten sposób, ze sasiednie elementy gru¬ powe zginaja sie zawsze w kierunku przeciw¬ nym. Miedzy te elementy, których konce sa skierowane przeciwko sobie, sa wlozone wklad¬ ki obojetne 8, w ksztalcie litery T, które maja za zadanie zapewnic poprawne oparcie konców tych elementów. Naczynie 2 jest napelnione od¬ powiednim plynem 20, który umozliwia przewo¬ dzenie ciepla z osrodka 3 do elementów 1, 1\ Pojedyncze dwumetalowe elementy 1, V oraz wkladki obojetne 8 sa ulozone w kolumne w na¬ czyniu 2, zamknietym pokrywa 4 i UmOcóWa* nym przy pomocy krócca 12 do dna 14 wypel¬ nionego osrodkiem mierzonym (fig. 7). Cieglo 6, zakonczone tlokiem 5, jest przeprowadzone przez elementy 1, V, wkladki 8 i króciec 12. Ruch je¬ go przenosi sie przy pomocy gietkiej linki 13 do aparatu wskaznikowego 7.W odmiennej postaci wykonania pojedyncze dwumetalowe elementy 1, V sa nawleczone na cieglo 6 z nasadka 5 i przeprowadzone przez scianke naczynia, zawierajacego osrodek mie¬ rzony, do aparatu 7. Elementy 1, wyginajace sie w jednym kierunku, posiadaja wieksza sred¬ nice niz elementy V, wyginajace sie w kierunku przeciwnym, co zabezpiecza poprawne oparcie elementów V o elementy 1. Cala kolumna jest zanurzona bezposrednio w mierzonym osrodku 3, przy czym wyciekaniu tego osrodka dokola ciegla 6 zapobiega odpowiednie uszczelnienie. PL